Lời nói đầu
Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiênvà vật
chất nhân tạo bao quang con người có ảnh hưởng
đến đời sống, sản xuất, sử tồn tại và phát triển của
con người và sinh vật. Hiện nay môi trường sống của
chúng ta có sự kết hợp hài hoà giữa các thành phần
môi trường và luôn có xu hướng cân bằng sinh thái,
cùng với sử phát triển vượt bậc của những thành tựu
khoa học kỹ thuật, những phát minh mới về trang
thiết bị hiện đại con người đã và đang từng bước đưa
nền kinh tế đi vào công cuộc công nghiệp hoá hiện
đại hoá đất nước xây dung các khu công nghiệp, các
công ty, các nhà máy lớn nhỏ khác nhau nhằn phục
vụ và nâng cao đời sống cho con người được tốt hơn.
Tuy nhiên bên cạnh sử tăng trưởng và vượt bậc của
nền kinh tế và khai thác nguồng tài nguyên thiên
nhiên không có quy hoạch kéo theo hàng loạt cac
vấn đề về môi trường như:
Mô nhiểm môi trường nước, ô nhiểm môi trường
không khí và môi trường đất ngoài ra còn có những
bằng trưng cho thấy trái đất đang ấm dần lên, có hiện
tượng tan băng ở hai cực, suy giảm tầng ôzôn hiệu
ứng nhà kính, mưa axit ….khiến mực nước biển
dâng cao gây ra lũ lụt nghiêm trọng làm thiệt hại nền
kinh tế và đe doạ đời sống sức khoẻ của con người.
Cùng với các nước trên thế giới nước ta đang phải
đối mặt nhiều vấn đề về môi trường vừa mang tính
1
địa phương vừa mang tính quốc gia và có cả vấn đề
nguy cơ gây ô nhiểm môi trường mà mất mỹ quan đô
thị là rất cao.
Hiện nay ở thị xã Cao Bằng vấn đề về bảo vệ môi
trường và vệ sinh đô thị là vấn đề đang được các cấp,
các ngành có liên quan cố gắng giải quyết và sử lý
một cách triệt để nhưng do Cao Bằng là một tỉnh
miền núi còn nghèo nàn và lạc hậu cơ sử vật chất hạ
tầng còn yếu kém, các thiết bị kỹ tuật còn hạn chế
nên việc thu gom rác thải và nước thải vẫn gặp nhiều
khó khăn và chở ngại.
Thời gian vừa qua nhà trường đã tạo điều kiện
cho em được tự liên hệ thực tập tại công ty môi
trường đô thị Cao Bằng. Giúp em hiểu được công
việc công việc của một sinh viên môi trường, ngoài
việc nắm bắt được các quy trình thu gom, xử lý và
các thiết bị đang sử dụng tại công ty còn giúp em
củng cố các kiến thức đã học ở trường, được áp dụng
vào thực tế như thế nào, hơn nưa được sự giúp đỡ
cảu các cô chú cán bộ công nhân viên trong công ty
bản thân em đã học hỏi được nhiều kinh nghiệm về
việc quản lý môi trường và công tác thu gom xử lý
rác thải. Để sau khi ra trường em xẽ hoàn thành tốt
công việc của cơ quan tổ chức giao cho, trong quá
trình thực tập do thiếu thốn một số tài liệu nên bài
báo cáo của em còn chổ nào thiếu sót kính mong quý
3
thầy cô giáo cùng toàn thể các bạn trong khoa góp ý
hoá, kinh tế của cả tỉnh. Riêng khu vực thị xã Cao
Bằng có tổng diện tích tự nhiên là 4.404 ha. Tháng 1
năm 2003 xã Đề Thám huyện Hoà An nhập về thị
xã, đưa tổng diện tích đất tự nhiên tăng lên 5.523ha
năm 2005.
Danh giới của thị xã:
Phía bắc giáp xã Vĩnh Quang, xã Ngũ
Lão (Hoà An).
Phía đông giáp xã Quang Trung(Hoà An)
Phía nam giáp xã Lê Trung (Hoà An)
Phía tây giáp xã Hưng Đào, xã Bạch
Đằng (Hoà An)
Huyện Hoà An là chiều nối bao bọc trung
tâm thị xã Cao Bằng.
5
Diện tích cả khu vực thị xã là 5.523ha trong đó
nội thị chiếm 110ha. Toàn bộ thị xã phân làm hai
khu vực chính:
- Khu vực nội thị: Là một bán đảo bao bọc bởi hai
con sông là sông Hiến Giang và sông Bằng Giang
chảy men theo phía tây( Sông Hiến) và phía đông
sông Bằng có độ cao 180 – 190m .
Công nghiệp và xây dựng
Nông lâm nghiệp
7
- Sản xuất công nghiệp: Là thành phần kinh tế
Nhà nước do các cơ quan của tỉnh quản lý như: Nhà
máy xi măng, nhà máy gạch Tuy Nen, nhà máy
luyện gang, nhà máy chế biến trúc tre, những nhà
máy này có quy mô không lớn nhưng là cơ sở đầu
đàn của cả tỉnh. Hiện nay trên toàn bộ thị xã có 28 xí
nghiệp công nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, dây
truyền công nghệ còn lạc hậu. Do vậy, khả năng phát
huy trong kinh tế thị trường còn thấp, các loại
khoáng sản ở Cao Bằng chưa được khai thác phục vụ
công nghiệp chế biến. Các cơ sở HTX sản xuất còn
đan xen với các khu dân cư trong đô thị và ngày
càng gây ảnh hưởng ô nhiễm đến môi trường.
- Thương mại và dịch vụ: Thị xã Cao Bằng là
trung tâm thương mại dịch vụ của tỉnh Cao Bằng
trên địa bàn thị xã hiện có 5 doanh nghiệp Nhà
nước và 15 doanh nghiệp tư nhân, 6 đơn vị hỗn hợp
và hơn 1500 hộ kinh doanh cá thể. Ngành kinh
doanh dịch vụ mới của thị xã bao gồm nhiều ngành
nghề khác nhau như: Kinh doanh nhà hàng khách
sạn trong những năm gần đây đã được phát triển
nhiều nhà nghỉ, khách sạn được xây dựng mới, quy
mô mỗi cơ sở đều lớn. Ngoài ra kinh doanh quảng
cáo, phô tô coppy, chụp ảnh, sửa chữa ô tô, xe máy
ngoài ra chăn nuôi cũng ngày càng được phát triển
và đang dần trở thành ngành sản xuất chính như:
Chăn nuôi lợn, gia cầm, nuôi dê lấy thịt, hươu lấy
nhung…
Về lâm nghiệp cả tỉnh đã cơ bản bàn giao xong
đất rừng cho dân quản lý, kết hợp tốt trồng rừng theo
nhiều dự án, mục đích nhằm cung cấp lượng gỗ phục
vụ cho sản xuất, khắc phục dần nạn phá rừng, ngoài
ra còn khuyến khích trồng cây phân tán để nâng cao
tỉ lệ che phủ.
Nông dân thị xã rất chú trọng đến việc trồng
cây ăn quả, hiện nay đã có hơn 100ha cây ăn quả các
loại bao gồm: dứa, chuối, bưởi, cam, mận, vải… và
trồng nhiều cây rau mầu đang dần từng bước phát
triển thành vùng chuyên canh để bốn mùa có thể
cung cấp rau mầu cho khu vực nội thị và các vùng
lân cận, phát triển nhất hiện nay vẫn là khu Na Lắc,
Na Chướng thuộc xã Hoà Trung – thị xã Cao Bằng.
9
1.2 Hiện trạng môi trường của thị xã Cao Bằng.
Hiện nay, với sự phát triển mạnh về mặt kinh tế xã
hội nên mạng lưới đô thị hoá đã ngày càng được mở
rộng và phát triển ở nhiều đô thị và thành phố nói
chung và thị xã Cao Bằng nói riêng trong những năm
gần đây, tốc độ đô thị hoá của thị xã Cao Bằng phát
triển khá nhanh nhưng bên cạnh đó đã có những ảnh
hưởng đáng kể đến môi trường và tài nguyên thiên
Chất thải rắn thị xã Cao Bằng bao gồm rác thải
sinh hoạt, rác thải công nghiệp xây dựng, việc thu
gom rác thải ở thị xã Cao Bằng hiện nay chủ yếu tập
trung ở khu vực nội thị và mộ số ít các xã phường
khác ngoại thị do Công ty môi trường đô thị thu
gom.
- Rác thải công nghiệp: Trong khu vực thị xã
chỉ có 28 cơ sở sản xuất công nghiệp vừa và nhỏ do
các cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp chủ yếu
tập trung ở thị xã và đặt ở những vị trí khó kiểm soát,
và những cơ sở công nghiệp như: Sửa chữa xe máy,
ô tô, cơ khí sinh ra không nhiều nên các cơ sở này
thường là tự xử lý như đốt ngay tại cơ sở sản xuất
hoặc chôn. Các cơ sở sản xuất công nghiệp trong thị
xã vẫn chưa hợp đồng thu gom với công ty môi
trường đô thị nên đến nay lượng rác công nghiệp vẫn
chưa thống kê được.
- Rác thải y tế: Hiện nay, thị xã Cao Bằng có
hai bệnh viện: Bệnh viện đa khoa tỉnh và Bệnh viện
y học dân tộc và một trung tâm y tế mới vừa xây
dựng năm 2002, tổng lượng chất thải sinh ra khá lớn
chủ yếu là chất thải sinh hoạt, bệnh phẩm, kim tiêm,
hoá chất, thuỷ tinh được bệnh viện tự xử lý riêng
ngay tại bệnh viện. Nhìn chung tất cả các bệnh viện
đã có phân loại chất thải rắn ngay từ nguồn phát sinh
như chất thải y tế, chất thải sinh hoạt được phân loại
bằng cách đổ vào các túi nilon khác nhau và đặt vào
các thùng nhựa, chất thải có nguồn gốc từ bộ phận
cơ thể người được mang đi chôn ở gần nghĩa trang
bệnh viện, phần còn lại được đổ vào hố rác phía sau
còn khoảng 25 dân thị xã dùng nước giếng hoặc
nước mạch, một số ít dùng nước sông đã bị ô nhiễm.
Nguồn nước ngầm tỉnh Cao Bằng nói chung và
thị xã Cao Bằng nói riêng phần lớn đều phân bố ở
sông khai thác tốn kém, lượng dòng chảy ngầm có sự
biến động lớn từ 70 – 300mm, nước ngầm thể hiện ở
dạng suối ngầm, bể ngầm, hang động, nước mạch và
mỏ nước. Nguồn nước ngầm thềm bồi tích trên sông
Hiến ở bán đảo thị xã Cao Bằng có thể phục vụ bổ
xung cho nước cấp thị xã Cao Bằng với lưu lượng
2000m3/ ngày đêm.
12
Nhìn chung điều kiện thuỷ văn của thị xã Cao
Bằng đặc biệt là nguồn nước (cả nước mặt và nước
ngầm) đều không thuận lợi cho quá trình sản xuất và
con người đặc biệt là về muà khô.
1.2.3 Môi trường không khí.
Thị xã Cao Bằng nằm trên khu vực cao, địa
hình phức tạp chia cắt mạnh, xen kẽ là các sông,
suối. Thị xã là nơi tiếp nhận sớm nhất gió mùa đông
bắc từ Trung Quốc tràn xuống Việt Nam nên khí hậu
Cao Bằng mang tính chất đặc thù của khí hậu lục địa
miền núi cao (sự hạ thấp nhiệt độ của mùa đông rất
rõ rệt) và khí hậu nhiệt đới gió mùa của miền đông
bắc, chia bốn mùa trong năm nhưng rõ rệt nhất là
mùa hè và mùa đông. Mùa đông thịnh hành gió mùa
đông bắc, lạnh, ít mưa nhiều năm có sương muối.
Mùa hè thịnh hành gió nam nhiều giông và mưa, có
có thể đánh giá được rằng môi trường không khí của
thị xã Cao Bằng vẫn còn tương đối trong lành.
14
1.2.4 Nước thải
Nước thải trong khu vực thị xã Cao Bằng đều
thải xuống các cống rãnh chung rồi thải xuống sông
làm ô nhiễm nguồn nước của hai con sông: Bằng
Giang và sông Hiến trong khu vực nội thị, các nhà
hàng, quán ăn, khách sạn, chợ tất cả đều không được
xử lý mà người dân cứ sử dụng xong là đổ ngay tại
đó làm ô nhiềm và là nguồn phát sinh của các vi
trùng gây bệnh. Loại công trinhg chủ yếu ở thị xã
chủ yếu là hố xí tự hoại một số hố xí thông thường
hoặc hai ngăn. Số hố xí hợp vệ sinh mới chỉ chiếm
khoảng 40%. Các công trình hợp vệ sinh chủ yếu tập
trung ở các cơ quan, công sở và các nhà cao tầng.
Một số nơi do địa hình gần sông, suối có gia đình
còn thải trực tiếp ra cả sông, suối làm cho nguồn
nước bị ô nhiễm ảnh gưởng đến sức khoẻ cộng đồng
và dân cư đặc biệt là dân cư ven sông suối dùng
nước mặt cho sinh hoạt. Một số nơi tập trung dân cư
ở thị xã chưa có công trình vệ sinh công cộng nên
việc thải của du khách cũng rất là tuỳ tiện. Trong
khu vực thị xã chưa có hệ thống hồ đón nước thải để
xử lý nên khi trời mưa to tất cả đều trôi ra sông, hiện
nay nước của hai con sông Bằng Giang và sông Hiến
bị ô nhiễm khá nặng.
chưa tương xứng với quá trình phát triển. Những yếu
tố trên đã tác động ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát
triển kinh tế xã hội của thị xã như điều kiện sống,
cảnh quan và môi trường. Bởi vậy, cần được nhìn
nhận đánh giá sâu sắc trong quy trình, quy hoạch nói
chung và xử lý chất thải nói riêng để đảm bảo giữ
gìn và phát triển bền vững.
1.3 Hướng phát triển trong tương lai của thị xã
Cao Bằng
Căn cứ vào yêu cầu phát triển kinh tế xã hội
của toàn tỉnh đến năm 2010 theo hướng công nghiệp
hoá hiện đại hoá, đưa tỉ lệ dân cư ở đô thị từ 12,6%
năm 1993 lên 23% năm 2010. Do đó ngoài phát triển
kinh tế xã hội thị xã Cao Bằng to đẹp hơn nữa xứng
đáng là trung tâm thương mại hành chính, khoa học
kỹ thuật và hạt nhân phát triển của cả tỉnh, có sức hút
và lan toả mạnh, các thị trấn huyện lỵ cũng phải phát
triển tương xứng đậi diện cho các tiểu vùng. Hướng
16
phát triển của thị xã Cao Bằng là trên cơ sở thị xã
hiện nay, mở rộng diện tích với quy mô dân số theo
dự báo, phù hợp với quy trình của nước Việt Nam
trong tương lai (năm2010), phấn đấu năm 2010 thị
xã Cao Bằng đưa dân cư đô thị từ 15 -16 vạn người
và sẽ trở thành thành phố loại hai trực thuộc tỉnh, có
hạ tầng kỹ thuật hiện đại, có cảnh quan môi trường
đảm bảo phát triển một cách bền vững theo tiêu chuẩ
của một đô thị loại ba trở thành nhu cầu tất yếu
dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá,
hiện đại hoá, tiểu thủ công nghiệp, thương mại và du
lịch dịch vụ, nông lâm nghiệp, thu hút vốn đầu tư
xây dựng thêmcơ sở sản xuất phát triển ngành nghề,
sản suất việc làm cho người lao động, ổn định và
nâng cao đời sống nhân dân, tăng thu ngân sách,
nâng cấp xây dựng kết cấu hạ tầng, đẩy nhanh tốc độ
đô thị hoá phục vụ phát triển kinh tế xã hội. Trước
mắt đưa sự nghiệp bảo vệ môi trường đáp ứng yêu
vầu phát triển bền vững trong quá trình công nghiệp
hoá, hiện đại hoá, đưa ra những mục tiêu hành động”
Hành động cụ thể:
- Xây dựng quy hoạch phát triển bền vững cho các
đô thị khu công nghiệp nông thôn, các vùng sinh
thái.
- Bảo tồn thiên nhiên đa dạng sinh học và sử dụng
bền vững tài nguyên thiên nhiên
- Cải thiện môi trường đô thị, khu công nghiệp nông
thôn, các địa phương bị ô nhiễm được cải tạo, phục
hồi sửa chữa.
- Nâng cao nhận thức về môi trường
Các nội dung ưu tiên của chiến lươc
Sử dụng bền vững nguồn nước
Bảo vệ môi trường không khí
Quản lý chất thải rắn
Bảo vệ đa dạng sinh học
Sử dụng bền vững tài nguyên đất
Bảo vệ môi trường nông thôn
Bảo vệ môi trường đô thị và khu công
nghiệp
Cao Bằng. Công ty môi trường đô thị có đủ tư cách
pháp nhân hạch toán kinh tế độc lập, có tài khoản tại
ngân hàng và sử dụng con dấu riêng để giao dịch với
cơ quan Nhà nước và khách hàng chịu trách nhiệm
trước pháp luật về mọi hoạt động của công ty.
Hiện nay công ty có trụ sở mới tại 103 phố Xuân
Trường – phường Hợp Giang – TX Cao Bằng. Đi
vào sử dụng khang trang sạnh đẹp.
Công ty môi trường đô thị thị xã Cao Bằng được
phép hoạt động kinh doanh trong các lĩnh vực sau:
Dịch vụ vệ sinh môi trường thu hom, vận
chuyển, xử lý rác thải và chất thải
20
Quản lý cây xanh công viên và hệ thống diện
chiếu sáng công cộng, làm dịch vụ tang ma
Quản lý khai thác hệ thống thoát nước lòng
đường vỉa hè, hè phố
Trồng mới chăm sóc cắt tỉa (cây xanh, cây hoa
cảnh, thảm cỏ) tạo cảnh quan đo thị và trang trí lễ
hội
Duy trì bảo dưỡng các công trình hạ tầng kỹ
thuật đô thị đường hè phố, công thoát nước thải và
hệ thống đèn chiếu sáng đô thị
Hoạt động xử lý chất thải lỏng và phun nước
rửa đường phố
Dịch vụ lễ tang và quản lý nghĩa trang
Cung ứng các thiết bị phục vụ công tác vệ sinh
môi trường
Các chỉ tiêu kinh tế của năm sau đều cao hơn năm
trước, phong trào thi đua liên tục được phát động
khơi dậy được tiềm năng của mọi người, tạo động
lực thúc đẩy công ty và đạt được một số danh hiệu
như:
(1) Bằng khen của tỉnh:
- Bằng khen của UBND tỉnh năm 1999 đơn vị hoàn
thành xuất sắc nhiệm vụ
- Bằng khen của UBND tỉnh năm 2002 đơn vị hoàn
thành xuất sắc nhiệm vụ
- Bằng khen của UBND tỉnh năm 2002 đơn vị đạt
danh hiệu tập thể lao động xuất sắc
(2) Bằng khen của UBND thị xã
- Giấy khen của UBND thị xã năm 2001 đơn vị hoàn
thành xuất sắc nhiệm vụ
- Giấy khen của UBND thị xã năm 2003 đơn vị hoàn
thành xuất sắc nhiệm vụ
Bên cạnh những thành tích đã đạt được, công ty vẫn
còn gặp phải những khó khăn
Địa hình của thị xã Cao Bằng phân bổ trải dài
và không bằng phẳng một bộ phận dân cư không nhỏ
phân bổ ở ven đô thị, ở những khu đồi cao tham gia
vệ sinh môi trường rất khó khăn
ý thức tham gia bảo vệ môi trường của một bộ
phận dân cư trong cộng đồng còn kém
Trong tương lai các thành phần kinh tế khác
cùng tham gia hoạt động trong công tác dịch vụ môi
22
Phòng TC – HC
LĐ - Tiền Lương
Đội vệ sinh
số 1
Đội vệ sinh
số 2
Phòng KH -KT
Đội điện
chiếu sáng
cây xanh
công viên
Đội xe
24
Đội xây lắp
Phòng KT - TV
Đội thoát
nước
Đội thu phí
môi trường
luật kế toán của Nhà nước hiện hành.
Tham mưu cho ban giám đốc công ty trong cuộc
chuyển đổi thanh lý tài sản cố định thiết bị văn
phòng và các loại vật rẻ mau hỏng khác.
- Đội thu phí môi trường: Tham mưu cho ban
giám đốc công tyu về thu phí vệ sinh môi trường
trong toàn bộ phạm vi phục vụ của công ty.
- Đội thoát nước và dịch vụ tang lễ: ( khai
thông, nạo vét, bảo dưỡng, sửa chữa toàn bộ hệ
25