Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KRÔNG BUK
TRƯỜNG THCS NGUYỄN CÔNG TRỨ
-----‫ﮬ ﮬ ﮬ‬-----

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
---&--“ PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG
GIẢNG DẠY MÔN ĐỊA LÝ LỚP 7”
**********

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hải Yến
Đơn vị công tác: Trường THCS Nguyễn Công Trứ

Năm học: 2010 – 2011
Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến

Trang 1

Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

PHẦN I: MỞ ĐẦU
I.1: Lí do chọn đề tài:
Năm học 2010 – 2011 là năm học tiếp tục thực hiện cuộc vận động “ Học tập
và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Nói không với tiêu cực và bệnh thành
tích trong giáo dục. Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo đê
học sinh noi theo. Xây dựng trường học thân thiện và học sinh tích cực. Đổi mới
phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin.

Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứa
đựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất, bảo vệ môi trường hiện
nay là một trong nhiều mối quan tâm mang tính toàn cầu, ở nước ta bảo vệ môi
trường cũng là vấn đề được quan tâm sâu sắc.
Nhằm định hướng cho việc triên khai thực hiện nhiệm vụ. Bộ giáo dục và đào
tạo xây dựng và đưa vào giảng dạy tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong các
môn học, trong đó có môn Địa lý.
Đó là lý do vì sao tôi chọn đề tài: Một số phương pháp tích hợp giáo dục bảo vệ
môi trường trong giảng dạy Địa lý 7.
I.2: Mục đích nghiên cứu:
- Khi giảng dạy tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào bộ môn Địa lý giúp học
sinh hiêu và nắm vững nội dung học tập hơn.
- Học sinh hiêu được mối quan hệ qua lại giữa các động lực môi trườngvà các
nhân tố khác của chất lượng cuộc sống và những quyết định hợp lý.
- có những hiêu biết về những hành vi thuộc về lĩnh vực môi trường , nhằm cải
thiện chất lượng cuộc sống của bàn than mình và gia đình, rộng hơn nữa là cộng
đồng, quốc gia, quốc tế và thế giới.
- Hình thành cho học sinh niềm tin dựa trên cơ sở khoa học về khả năng của
con người nói chung và của chính bản thân mình nói riêng trong việc điều khiên quá
trình tái sản xuất con người.
- Hình thành cho học sinh ý thức tự giác, tự nguyện đề ra cho mình những
quyết định đúng đắn, có ý thức trách nhiệm, có thái độ và hành động hợp lý về môi
trường.
- Tránh sự trùng lặp, chồng chéo giữa các môn học. Do đó, tích hợp sẽ giúp
cho việc tiết kiệm được thời gian học tập và tránh sự nhàm chán trong học tập của
học sinh.
- Giúp học sinh phát triên tư duy, năng lực hành động, năng lực vận dụng kiến
thức kỹ năng vào thực tế một cách có hiệu quả trên cơ sở hiêu bản chất của vấn đề.
- Làm cho nội dung học tập sinh động, hấp dẫn hơn.
- Giúp học sinh nhận thức thế giới một cách tổng thê và toàn diện hơn.

Giáo viên coi một Đơn vị kiến thức cần phải giảng dạy tích hợp là nằm trong
bộ môn khác sẽ giảng dạy nhưng môn Địa lý rất phù hợp đê tích hợp giáo dục bảo vệ
môi trường ở trong và ngoài nhà trường, từ đó học sinh có thái độ tích cực tham gia
vào bảo vệ môi trường. Vì vậy tôi chon đề tài này đê ứng dụng vào giảng dạy ở
trường THCS Nguyễn Công Trứ.

Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến

Trang 4

Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

PHẦN II. NỘI DUNG
II.1: CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
II.1.1: Đặc điểm tình hình nhà trường.
1.1a: Thuận lợi:
Nhà trường luôn được sự quan tâm giúp đỡ của chính quyền địa phương, được
sự cộng tác giúp đỡ của các ban ngành, trường luôn được sự chỉ đạo sát sao của
Phòng giáo dục và đào tạo huyện Krông Buk.
Cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy tương đối đầy đủ, đội ngũ giáo viên
có trình độ chuyên môn cao, có tâm huyết với nghề.
Hầu hết học sinh là người dân tộc kinh, có khả năng nắm băt kiến thức nhanh,
thuận lợi cho việc dạy và học của thầy và trò.
Các bậc phụ huynh rất quan tâm và kết phối hợp chặt chẽ với nhà trường đê
giáo dục học sinh.
1.1b. Khó khăn:
Còn một số ích học sinh có ý thức học tập chưa tốt, tiếm thu bài chậm. Một số


%

T.số

%

T.số

5

6.2

20

24.7

35

43.2

11

13.6

10

Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến

Trang 5

Bài 1: Dân số

Địa chỉ tích hợp
- Mục 2: Dân số thế giới tăng nhanh
trong thế kỷ XIX và XX.

Bài 3:Quần cư. Đô thị hóa.
Bài 6: Môi trường nhiệt đới

- Mục 3: Sự bùng nổ dân số
- Mục 2: Đô thị hóa . Các siêu đô thị
- Mục 2: Các đặc điêm khác của môi

4

Bài 8: Các hình thức canh tác

trường
- Mục 1: Làn nương rẫy

5

trong nông nghiệp ở đới nóng.
Bài 9:Hoạt động sản xuất nông

- Mục 2: Làm ruộng thâm canh lúa nước
Mục 1: Đặc điêm sản xuất nông nghiệp

6



8

thị ở đới nóng
Bài 15: Hoạt động công nghiệp ở

- Mục 2: cảnh quan công nghiệp

9
10

đới ôn hòa.
Bài 16: Đô thị hóa ở đới ôn hòa.
Bài 17: Ô nhiễm môi trường ở đới

- Mục 2: Các vấn đề của đô thị
- Mục 1: Ô nhiễm không khí

11

ôn hòa
Bài 18: thực hành

- Mục 2: Ô nhiễm nước
- Bài tập 3

12

Bài 20:Hoạt động kinh tế của con



- Mục 2: Công nghiệp
- Mục 2: Khu vực Trung Phi
- Mục 1: Nền nông nghiệp tiến tiến
- Mục 3: Vấn đề khai thác rừng A-ma-

Bài 47: Châu nam cực
Bài 55: Kinh tế châu Âu.

dôn
- Mục 1: Khí hậu
- Mục 3: Dịch vụ

16
17
18
19
20

21
Bài 56: Khu vực Bắc Âu
II.1.2b. Tổ chức thực hiện.

- Mục 2: kinh tế

Với mỗi phương pháp sẽ có hình thức dạy học tương ứng. Dưới đây tôi xin đưa ra
một số phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mà theo tôi thì các phương pháp và
hình thức tổ chức dạy học này có nhiều khả năng đê tích hợp nội dung Giáo dục bảo
vệ môi trường qua môn Địa lý lớp 7 tại trương THCS Nguyễn Công Trứ.
*: Phương pháp đàm thoại.

xác định xem bức tranh đó thê hiện hiện tượng gì, vấn đề gì, ở đâu và mô tả hiện
tượng. Cuối cùng gợi ý học sinh nêu nguyên nhân và hậu quả của hiện tượng.
Ví dụ; Hình 17.2. gợi cho em suy nghĩ gì về vấn đề ô nhiễm không khí?

Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến

Trang 8

Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

Hình 17.2 - cây cối bị chết khô vì mưa axit
Hình 17.2. Nhận xét về tai hoạ do mưa axit gây ra?
Học sinh thảo luận và đưa ra kết quả, giáo viên nhận xét bổ sung.
Trong dạy học Địa lý, giáo viên nên triệt đê sử dụng nhữnh tranh ảnh minh hoạ
trong sách giáo khoa , bởi vì đây là những phương tiện minh hoạ đã được lựa chọn đê
thê hiện các hiện tượng một cách cụ thê, điên hình nhất.
Ví dụ: Giáo viên cho học sinh quan sát hai ảnh 17.3 và 17.4 - yêu cầu học sinh
cho biết các nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước các sông rạch và nước biên. Cách
triên khai tốt mục này là cho học sinh trao đổi nhóm, sau đố cho học sinh trình bày ý
kiến của nhóm. Cuối cùng giáo viên sẽ tổng hợp các câu trả lời, bổ sung kiến thức và
hoàn chỉnh kiến thức cho học sinh.

Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến

Trang 9

Trường THCS Nguyễn Công Trứ

Trang 10

Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

- Bước 1: Giáo viên nêu vấn đề, tạo tình huống có vấn đề:
Hình thức làm nương rẫy với kỹ thuật sản xuất lạc hậu ở một số nước đang
phát triên đã làm suy thóai đất và suy giảm diện tích rừng.Vậy hoạt dộng kinh tế ở
các nước phát triên với việc áp dụng kĩ thuật tiên tiến sẽ có ảnh hưởng như thế nào
đến môi trường?

Hình 8.1 - Đốt rừng làm nương rẫy
- Bước 2: Giải quyết vấn đề.
Học sinh có thê đưa ra các giả thuyết: trong sản xuất nông nghiệp, các nước
phát triên đã sử dụng nhiều phân hóa học và thuốc trừ sâu; các nước phát triên là
những nước có nền công nghiệp hiện đại phát triên đòi hoi sử dụng nhiều nhiên liệu,
đã làm tăng lượng chất thảI từ các nhà máy xí nghiệp…
Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến

Trang 11

Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

Khói bụi do hoạt động của xe cộ và khu công nghiệp thải ra
- Bước 3: Kết luận: khí thải, chất thải từ các nhà máy, xí nghiệp và lượng phân

Đất biến đổi và suy thoái môi trường sinh thái …

GV có thê minh họa bằng hình vẽ bên:
Hình: Lỗ thủng tầng ôzôn

+ Đối với con người: gia tăng các bệnh về đường hô hấp, gây ảnh hưởng đấn
Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến

Trang 13

Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

sức khoe do bấc xạ tia cực tím, phá hủy các công trình xây dựng do mưa axit, …
II.1.3. Minh hoạ Dạy một bài có nội dung tích hợp bảo vệ môi trường.
BÀI 10: DÂN SỐ VÀ SỨC ÉP DÂN SỐ
TỚI TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI NÓNG
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức: Học sinh biết được:
- Đới nóng đông dân, có sự bùng nổ dân số.
- Những hậu quả của sự gia tăng dân số nhanh đối với sự phát triên kinh tế, nâng
cao chất lượng cuộc sống và tài nguyên, môi trường.
2. Kĩ năng:
- Biết phân tích biêu đồ,bảng số liệu đê tìm kiến thức.
3. Thái độ:
- ý thức được sự cần thiết phải có quy mô gia đình hợp lívà bảo vệ môi trường.
II. Phương pháp dạy học:
- Quan sát, phân tích biêu đồ, bảng biêu số liệu tìm kiến thức mới.

HS/ Khá

Nội dung chính
1. Dân sô.
Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

sô của đới nóng. (12’)
(HS làm việc cả lớp)
HS dựa vào hình 2.1 trang 7 SGK ( lược
đồ phân bố dân cư thế giới), thảo luận cả
lớp theo câu hoi sau:
- Đới nóng chiếm bao nhiêu phần trăm - Chiếm gần 50% dân số thế giới.
dân số của thế giới?

- Dân tập trung đông đúc ở Đông Nam

- Những nơi nào ở đới nóng có dân cư Á, Nam Á,Tây Phi, Đông Nam Braxin.
tập trung dông?

- Bùng nổ dân số, gây khó khăn cho đời

- Đặc điêm gia tăng dân số ở đới nóng có sống và phát triên kinh tế.
ảnh hưởng gì tới kinh tế và đời sống?
HS phát biêu.
GV tổng hợp ý kiến và chuẩn kiến thức.
Hoạt động 2: Thảo luận về sức ép của 2. Sức ép của dân sô.
dân sô lên tài nguyên, môi trường.

chuẩn xá kiến thức.

+ Nhiều người không có nước sạch dùng.

- GV có thê hướng dân HS vẽ sơ đồ về + Nhà ổ chuột, thiếu tiện nghi.
sức ép của dân số đông, tăng nhanh ảnh - Ảnh hưởng tới tài nguyên:
hưởng tới chất lượng cuộc sống và tài + Đất bạc màu.
nguyên môi trường.

+ Cạn kiết khoáng sản.
+ Diện tích rừng giảm nhanh.
- Ảnh hưởng tới môi trường, môi trường
bị ô nhiễm, bị tàn phá…
- Biện pháp: giảm tỉ lệ sinh, phát triên
kinh tế, nâng cao đời sống.

4. Củng cô, đánh giá. (4’)
1. Trình bày đặc điêm dân số của đới nóng.
2. Nêu những hậu quả của dân số đông, gia tăng dân số nhanh ảnh hưởng tới
chất lượng cuộc sống, tài nguyên, môi trường và biện pháp giải quyết.
5. Hoạt động nôi tiếp: (3’)
- Học bài theo nội dung đã học và trả lời câu hoi trong SGK.
- Làm bài tập 2 trang 35 SGK Địa lí 7.
- Đọc và soạn bài 11, sưu tầm tranh ảnh về các thành phố trên thế giới ,giờ sau
học.
V. Rút kinh nghiệm:
………………………………………………………………………………
III.3: CHƯƠNG III
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
* Phương pháp nghiên cứu:

81

Khá

TB

Yếu

Kém

T.số

%

T.số

%

T.số

%

T.số

%

T.số

6


Trang 17

Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

Chất lượng
Sí số
Đầu
81
năm
Học
81
kỳ I
Học
82
kỳ II

Gioi
SL
%

Khá

TB

SL

%

12.3

6

7.4

25

30.9

40

49.4

7

8.6

3

3.7

7

8.5

27

33


Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến

Trang 18

Trường THCS Nguyễn Công Trứ


Phương pháp tích hợp môi trường trong giảng dạy môn Địa lý lớp 7

IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
-Tài liệu: Giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Địa lý Trung học cơ sở.
Tác giả: Nguyễn Hải Hà- Nguyễn Việt Hùng- Phan Thị Lạc- Trần Thị NhungPhạm Thu Phương- Nguyễn Minh Phương.
- Tài liệu: lý luận dạy học Địa lý.
Tác giả: Nguyễn dược, Nguyễn Trọng Phúc.
-Tài liệu: Bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ III
- Tạp chí: Thế giới trong ta.
- SGK và SGV Địa lí lớp 7.
- Hướng dẫn phân phối chương trình môn Địa lý 7 .
Pơngdrang, ngày 20 tháng 12 năm 2010
Người viết

Nguyễn Thị Hải Yến
PHẦN ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
1.Hội đồng khoa học cấp trường:
Hội đồng khoa học Trường THCS Nguyễn Công Trứ nhất trí xếp
loại:.............................................................
Chủ tịch hội đồng khoa học

Giáo viên: nguyễn Thị Hải yến


Trang 6

II.2.2: Các biện pháp thực hiện.

Trang 6

II.2.3. Minh hoạ Dạy một bài có nội dung tích hợp bảo v…….

Trang 14

II.3: CHƯƠNG III
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
* Phương pháp nghiên cứu:

Trang 16

* Kết quả nghiên cứu

Trang 17

PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
III.1. Kết luận.

Trang 18

III.2. Kiến nghị.

Trang 18

IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO