BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
LÊ THỊ TRUNG

XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
ĐÁP ỨNG HỆ THỐNG MỤC TIÊU MÔN CÔNG NGHỆ
Ở TRƯỜNG THCS

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S K C0 0 1 7 6 0

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2008


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
 -  - 

LUẬN VĂN THẠC SĨ

XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO,
BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN ĐÁP ỨNG HỆ
THỐNG MỤC TIÊU MÔN CÔNG NGHỆ Ở
TRƯỜNG THCS

Chuyên ngành : GIÁO DỤC HỌC

....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................

Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại
HỘI ĐỒNG CHẤM BẢO VỆ LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI
HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Ngày ....... tháng ...... năm 2008


LỜI CẢM ƠN

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
 PGS.TS. Thái Bá Cần – Giáo viên hướng dẫn
 TS. Đỗ Mạnh Cường – GĐ Viện nghiên cứu PTGDCN – Trường
ĐHSP KT Tp.HCM
 Quý Thầy cô Phòng Quản lý khoa học – Quan hệ quốc tế - Sau đại
học, khoa Sư Phạm Kỹ Thuật và trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật
TP. Hồ Chí Minh
 Quý Thầy/ Cô giảng dạy lớp cao học Sư phạm kĩ thuật – K14
 Các anh chị, các bạn lớp Cao học Giáo dục học – Khóa 14
 Ban giám hiệu và các thầy cô ở các trường CĐSP, THCS có liên
hệ.
Đã tận tình giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá
trình học cũng như quá trình làm luận văn.
Xin cảm ơn Quý Thầy/Cô đã đọc và phản biện luận văn này giúp tôi.
Xin cảm ơn những nhận xét quý báu của quý Thầy Cô.
Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các bạn đồng nghiệp Trường

Trình bày sơ lược về Lý thuyết xây dựng chương trình, các yếu tố ảnh hưởng
đến xây dựng chương trình, các bước xây dựng chương trình.
Chương 2: Cơ sở thực tiễn xây dựng chương trình
Trình bày kết quả khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên đang giảng dạy môn
Công nghệ ở trường trung học cơ sở. Chương trình đào tạo giáo viên công nghệ ở một
số trường CĐSP hiện đang thực hiện.
Chương 3: Xây dựng chương trình đào tạo/ Bồi dưỡng
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn từ đó người nghiên cứu đưa ra
chương trình đào tạo giáo viên Công nghệ ở trường THCS dựa trên chương trình
khung của Bộ giáo dục – Đào tạo.
PHÀN KẾT LUẬN:
Trong phần này người nghiên cứu trình bày kêt quả đã làm được và đưa ra
những đề xuất cho việc thực hiện chương trình cũng như mở ra hướng nghiên cứu mới
của đề tài.


SUMMARY
During recent years, in order to suitthe educational aim and
programme,Technology subject has been taught at secondary school.
Technology is one of the main subjects of Secondary School Educational
curriculums. It plays an important role to develop students’ personalities,
educates the youth labour, technique and careers guidance at the same time it
helps supporting well – trained manpower in te future. In fact, however, there
are not enough qualified teachers for the new subject – technology. Even some
schools do not have the teachers who are trained about this subject, so it is
taught by the teachers of another subjects. Furthermore, it is a new subject
which relates to the careers guidance but it has’nt been cared by the authorities
and even the technology teachers. For all reasons above and from my own real
experiences and what I have studied I have confidently carried out my theme:
“Building a training and improving curriculum for the teachers qualifying

Chƣơng I: CƠ SỞ LÝ LUẬN XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO
TẠO, BỒI DƢỠNG
1.1. Các khái niệm. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4
1.2. Các phương pháp tiếp cận khi xây dựng CTĐT ------------------------------------------------------- 7
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng CTĐT -------------------------------------------------------------- 9
1.4.Các mô hình xây dựng chương trình đào tạo ------------------------------------------------------------- 10
1.5.Các bước tiến hành xây dựng chương trình đào tạo ------------------------------------------------- 12
1.6. Cách đánh giá, kiểm định chương trình--------------------------------------------------------------------- 16
Chƣơng II:CƠ SỞ THỰC TIỄN XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH
ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG
2.1. Chương trình môn công nghệ ở trường THCS ---------------------------------------------------------- 18
2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên giảng dạy môn Công nghệ trường
THCS. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 23
2.3. Một số nhận xét về chương trình đào tạo GV Công nghệ ở một số
trường CĐSP hiện nay -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 37
2.4. Chuẩ n kiến thức, kĩ năng của giáo viên Công nghệ THCS. ------------------------------------ 38
Chƣơng III: XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO, BỒI
DƢỠNG GIÁO VIÊN CÔNG NGHỆ Ở TRƢỜNG THCS
3.1. Xây dựng chƣơng trình đào tạo giáo viên công nghệ ở trƣờng
THCS----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 40
3.1.1 Chọn lựa mô hình, cách tiếp cận---------------------------------------------------------------------------------- 40


3.1.2. Mục tiêu đào tạo

----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 40

3.1.3. Nội dung chương trình

------------------------------------------------------------------------------------------------ 42

rơi vào tình trạng đội ngũ giáo viên giảng dạy cho môn học này chưa có, hoặc có với
số lượng rất ít. Thậm chí có những trường hoàn toàn không có giáo viên đúng chuyên
ngành giảng dạy mà đưa một số giáo viên không có giờ hoặc không đủ giờ đảm nhận.
Bên cạnh đó vì là một môn học mới, mang tính hướng nghiệp mà công tác hướng
nghiệp hiện nay hầu như chưa được quan tâm đúng mức, cho nên môn công nghệ ở
trường THCS rơi vào tình trạng dạy cho có dạy, chưa nhận được sự quan tâm thực sự
của các cấp lãnh đạo, cũng như của giáo viên đang đảm nhận giảng dạy môn này.
Chính vì thực trạng đó mà một số trường CĐSP cũng đã mở các khóa đào tạo GV
nhằm đáp ứng nhu cầu nhưng mới chỉ ở dạng đào tạo ghép hai môn VD: Sinh – Kĩ
thuật nông nghiệp, Lý – thuật công nghiệp, hoặc đào tạo ghép 3 ngành: Kỹ thuật công
nghiệp, Kỹ thuật nông nghiệp và Kinh tế gia đình …. Cho nên chương trình đào tạo
giáo viên công nghệ còn nhiều bất cập.
Xuất phát từ lý do trên nên người nghiên cứu chọn đề tài “Xây dựng chương
trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên đáp ứng hệ thống mục tiêu môn công nghệ ở
trường THCS” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu :
Xây dựng chương trình đào tạo/bồi dưỡng góp phần chuẩn hóa năng lực giáo
viên Công nghệ ở trường THCS.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu:
-

Chương trình đào tạo giáo viên giảng dạy môn công nghệ ở trường
THCS.

-1-


-


môn Công ghệ ở trường THCS.
- Cách tiến hành: Xác định đối tượng khảo sát; Soạn các phiếu hỏi ; Phát phiếu
hỏi và yêu cầu trả lời; thu phiếu, loại bỏ những phiếu không hợp lệ, xử lý phiếu hỏi.
7.3. Phương pháp đàm thoại.

-2-


- Mục đích : Thu thập thêm những thông tin cần thiết liên quan những vấn đề
nghiên cứu, làm rõ thêm một số vấn đề nảy sinh trong quá trình điều tra gặp phải.
- Cách tiến hành : Dự kiến các câu hỏi chính định hỏi khách thể điều tra; Gặp
gỡ các đối tượng liên quan để tìm hiểu, trao đổi về những vấn đề liên quan đi đến
thống nhất; Lập sổ ghi lại những vấn đề cơ bản; Phân tích kết quả thu được gắn với
nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài.
7.3. Phương pháp thống kê toán học.
Dùng các kỹ thuật, công thức toán học liên quan để tính toán, so sánh, thống kê
các số liệu do các phương pháp khác đem lại.
7.4. Phương pháp chuyên gia
Sử dụng phương pháp Chuyên gia nhằm tranh thủ những ý kiến, những kinh
nghiệm bổ ích từ các nhà chuyên môn, đồng nghiệp có cùng tâm huyết với vấn đề
nghiên cứu.

-3-


PHẦN NỘI DUNG
Chƣơng I. CƠ SỞ LÝ LUẬN XÂY DỰNG CHƢƠNG
TRÌNH ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG
1.1. Các khái niệm.
Chƣơng trình: Là các mục, các vấn đề, các nhiệm vụ đề ra và được sắp xếp

cần thiết để đạt được mục tiêu.( White ,1995)
Về các bộ phận cấu thành của một CTĐT, phải bao gồm 4 thành tố cơ bản vì
vậy khi lập kế hoạch cho CTĐT cũng phải xem xét 4 khía cạnh của nó. Đó là:
(1) Mục tiêu đào tạo,
(2) Nội dung đào tạo,
(3) Phương pháp hay qui trình đào tạo và
(4) Đánh giá kết quả đào tạo.
(Tyler ,1949)
Vào đầu thế kỷ 20 các nhà giáo dục học cho rằng chương trình đào tạo là gồm
các môn học chủ yếu trong năm lĩnh vực lớn như: ngôn ngữ, toán học, khoa học, lịch
sử, ngoại ngữ v.v.. về sau các nhà giáo dục học bắt đầu phân loại ra các loại chương
trình đào tạo khác nhau, ví dụ như Bobbitt đã viết vào năm 1924:
“Chương trình đào tạo có thể được định nghĩa theo 2 hướng: 1) đó là một loạt
các hoạt động nhằm giúp phát hiện ra những khả năng của mỗi học sinh hoặc
2) đó là một loạt những hoạt động có chủ đích nhằm hoàn thiện người học”.
Nhiều tác giả lại cho rằng chương trình đào tạo không phải là một sản phẩm
hoàn thiện mà có tính phát triển liên tục
“Chương trình đào tạo là một chuỗi những kinh nghiệm được nhà trường phát
triển nhằm giúp học sinh tăng cường tính kỷ luật, phát triển năng lực tư duy và
hành động.” [17, p.3]
Về sau nhiều tác giả lại cho rằng đào tạo là một bản kế hoạch nhằm cung cấp
những cơ hội học tập để đạt được những mục đích và mục tiêu cụ thể cho một nhóm
đối tượng và ở một nhà trường nào đó. Vào thập niên 1950, định nghĩa về chương
trình đào tạo có phần mở rộng hơn, cụ thể là một số ý kiến sau:
“Chương trình đào tạo là tất cả các hoạt động của học sinh đã được kế hoạch
hóa và chỉ đạo bởi trường học nhằm đạt được những mục đích của giáo dục”
[19, p.11]
“Chương trình đào tạo là một kế hoạch nhằm cung cấp những cơ hội học tập
để đạt được những mục đích và mục tiêu cụ thể cho một nhóm đối tượng và ở
một nhà trường nào đó.” [20, p.25]

tuyên bố của đơn vị đào tạo.
Kiểm định chương trình còn được xem là hoạt động đánh giá chương trình đào
tạo. Đó là một quá trình xem xét một chương trình một cách toàn diện để có thể ra
quyết định là sinh viên theo học chương trình đó có xứng đáng được cấp bằng hay
không.
Tự đánh giá chƣơng trình đào tạo (self-study) :
-6-


Sự xem xét và đánh giá chất lượng và mức độ hiệu quả chương trình đào tạo,
cán bộ, cơ cấu do chính cơ quan đào tạo tổ chức thực hiện dựa vào tập hợp các chuẩn
mực đưa ra bởi một cơ quan đảm bảo chất lượng bên ngoài.
Tự đánh giá thường được thực hiện trước khi có sự đánh giá từ bên ngoài do
một nhóm các chuyên gia trực tiếp đến trường để đánh giá. Sau khi tự đánh giá, đơn vị
đào tạo thường phải làm báo cáo cho cơ quan bên ngoài này.

1. 2. Các phƣơng pháp tiếp cận khi xây dựng CTĐT
Để tiến hành xây dựng một CTĐT phù hợp với đối tượng học và có chiều
hướng phát triển tốt sau khi tốt nghiệp khóa học, người xây dựng chương trình phải có
phương pháp tiếp cận linh hoạt thông qua nhiều nguồn. Từ việc tham khảo các
chương trình hiện có, tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng tới toàn bộ quá trình, những đặc
điểm của nghề mà mình muốn xây dựng … chỉ như vậy, nội dung chương trình mới
trả lời được câu hỏi: chương trình được xây dựng cho ai? Xây dựng theo cách nào? Ai
là người tiếp cận sản phẩm (người được đào tạo) của mình? … Đồng thời có thể dự
đoán trước các tình huống tác động của môi trường tới chương trình.
Trong lịch sử phát triển giáo dục có thể thấy có các cách tiếp cận CTĐT theo
ba nhóm như sau:
a. Cách tiếp cận theo nội dung (content-based approach):
Xuất phát từ quan niệm cho rằng "Giáo dục là quá trình truyền thụ các nội dung
kiến thức". Từ đó, dẫn đến cách định nghĩa chương trình: "Chương trình đào tạo là

Xây dựng CTĐT là một công việc khó khăn và phức tạp. Nếu như trước
đây, công việc này được làm chủ yếu dựa vào những chuyên gia trong ngành giáo dục
thì ngày nay, cách làm đó không còn phù hợp nữa. Cùng với sự phát triển của khoa
học và kỹ thuật, công nghệ dạy học đã có nhiều biến đổi. Quá trình xây dựng CTĐT là
sự kết hợp chặt chẽ giữa thực tiễn cuộc sống với lí luận dạy học, nó đòi hỏi nhiều
thành phần trong các lĩnh vực liên quan cùng tham gia. Do vậy, có nhiều yếu tố ảnh
hưởng đến việc xây dựng chương trình đào tạo, trong số đó có những yếu tố cơ bản ổn
định nhất bao gồm: 1. Các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc.
2. Sự phát triển của khoa học kỹ thuật.
3. Đường lối chính sách kinh tế xã hội quốc gia.
4. Mục tiêu và chiến lược giáo dục.
5. Nhu cầu, ước muốn của thế hệ thanh niên.
Các yếu tố này liên hệ và chi phối việc xây dựng CTĐT như sơ đồ sau:

5

1

4
Chương
Trình
Đào tạo

2

3

Sơ đồ 2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến CTĐT
-9-


đến cụ thể

Thực hiện
và đánh giá

Biên soạn
 Giảng dạy
 Đánh giá

Hiệu chỉnh

(Nếu cần thiết)

Sơ đồ 2.2: Quy trình biên soạn cơ bản
Để đánh giá chất lượng cho CTĐT, dù bắt đầu từ đâu cần phải xác định nhu
cầu trước khi xây dựng mục tiêu mà việc đánh giá phải hướng đến (sơ đồ 2.3).
Hệ thống
đánh giá

Xác định
mục tiêu
Đòi
hỏi

 Công tác biên soạn

Phân tích
nhu cầu
Trên
cơ sở

- Giai đoạn 2: Xây dựng, thực hiện và đánh giá.
Giống những mô hình khác, mô hình này đi theo trình tự, đòi hỏi hoàn thành
những bước này trước khi bắt đầu những bước khác ( Tuy nhiên trình tự đó nhiều khi
chỉ mang tính tương đối ).

- 11 -


Chọn lựa và
phác thảo dự án

Các thành tố trong
dự án biên soạn
Cơ sở hoạch định

Gai đoạn 1







Lĩnh vực chuyên môn
Kiến thức, thái độ
Nhu cầu xã hội
Nghiên cứu
Mục tiêu ưu tiên




Trình tự hoạt động

Trình tự lý tưởng

Gai đoạn 2

Xây dựng, thực hiện và đánh giá từng phần
Đánh giá việc biên soạn
công cụ và bước đi
Xác
định
mục
tiêu

Chọn
lựa
hình
thức

Đánh giá
và chọn
lựa các
tài liệu
hiện có

Xây dựng
thử nghiệm
tài liệu mới
và đánh giá

2. Phạm vi và giới hạn của chương trình học: Sự liên thông giữa các nội dung học
tập, mối quan hệ giữa các môn học trong ngành học.
3. Xác định mục tiêu của môn học/ ngành học: Sau khi hoàn thành môn học/ ngành
học, mục tiêu cần đạt là gì về kiến thức và kĩ năng.
4. Xác định nguyên tắc xây dựng môn học: Theo mục tiêu, nội dung hay theo quy
trình phát triển.
5. Trên cơ sở mục tiêu, xác định nội dung học tập chủ yếu của môn học/ngành học:
Các nội dung học tập là gì, nội dung nào học trước, nội dung nào sau.
6. Nguyên lí về dạy và học: đây chính là nói về phần phương pháp giảng dạy và
phương pháp học tập.
7. Nguyên tắc đánh giá môn học/ngành học: kết quả học tập có đạt hay không trên cơ
sở đối chiếu với mục tiêu học tập.
8. Môn học/ngành học được xây dựng phải đạt được những tiêu chí kiểm nhận đã đề
ra.
9. Dự báo nhu cầu phát triển trong tương lai của môn học/ ngành học.
Nói ngắn gọn hơn là khi đề cập đến chương trình học là nói đến 4 thành tố chủ
yếu: mục tiêu, nội dung, phương pháp và đánh giá.[11]
Chương trình đào tạo của trường Đại học, Cao đẳng ở Việt Nam được xây
dựng trên chương trình khung của Bộ giáo dục – Đào tạo ban hành phù hợp với sứ
mạng, mục tiêu giáo dục và chức năng, nhiệm vụ của nhà trường, đồng thời gắn với
nhu cầu học tập của người học, nhu cầu nhân lực của thị trường lao động.

- 13 -


S

K

L