B ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC s ư PHẠM HÀ NỘI 2
.................. C3S EQ BO.................

NGUYỄN NHƯ SƠN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
ĐAO ĐỨC CHO HOC SINH BÁN TRÚ
•

•

TRƯỜNG THPT HÀ LANG, HUYỆN CHIÊM HÓA,
TỈNH TUYÊN QUANG

LUÂN VĂN THAC S ĩ KHOA HOC GIÁO DUC
•

•

•

HÀ N Ộ I, 2015

•


B ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC s ư PHẠM HÀ NỘI 2
. . . . ------ég Ũ3 s o ----------


Trước hết, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các thầy cô giáo trong
Ban Giám Hiệu, Phòng sau đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 đã nhiệt tình
giảng dạy và giúp đỡ trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu thời gian qua.
Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS. Dương T hị Hoàng Yến,
người đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong việc định hướng về nội dung đề tài,
phương pháp nghiên cứu khoa học cũng như trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi
hoàn thành được luận văn này.
Qua đây tôi cũng gửi lời cảm ơn đến gia đình, những người thân, đồng nghiệp và
bạn bè đã luôn tạo mọi điều kiện, động viên giúp đỡ tôi hoàn thành tốt bản luận văn.
Luận văn được hoàn thành không thể tránh được những thiếu sót, vì vậy tôi xin
được tiếp thu những ý kiến đóng góp, sự chỉ bảo của các thầy cô giáo và các bạn để
luận văn được hoàn thiện hơn.
Chân thành cảm ơn!
Chiêm Hóa, ngày 06 tháng 12 năm 2015
Học viên

Nguyễn N hư Sơn


LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là: Nguyễn Như Sơn
Công tác tại: Trường THPT Hà Lang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.
Sau một thời gian học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, đến nay tôi đã hoàn
thành luận văn thạc sĩ với đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh
bán trú trường THPTHà Lang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang”.
Thuộc chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số chuyên ngành: 60.14.01.14
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này là do chính tôi nghiên cứu và viết ra, dưới
sự hướng dẫn của PGS.TS. Dương Thị Hoàng Yến. Luận văn này chưa được bảo
vệ ở Hội đồng và chưa công bố trên bất kỳ phương tiện thông tin đại chúng nào.


Trung học cơ sở

4.

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

5.

ANTT

An ninh trật tự

6.

GD

Giáo dục

7.

CB

Cán bộ

8.

GV

Trang

Bảng 2.1. Kết quả xếp loại đạo đức học sinh trường THPT Hà Lang
Bảng 2.2. Kết quả xếp loại đạo đức HS bán trú trường THPT Hà

40

41

Lang
Bảng 2.3. Thực trạng ý kiến của học sinh bán trú về điều kiện sống

42

và tu dưỡng đạo đức trong Nhà trường
Bảng 2.4. Thực trạng các biểu hiện vi phạm đạo đức của học sinh
45

bán trú THPT Hà Lang, Tuyên Quang
Bảng 2.5. Thực trạng các nguyên nhân của biểu hiện vi phạm đạo

48

đức của học sinh bán trú trường THPT Hà Lang, Tuyên Quang
Bảng 2.6: Thực trạng nhận thức của Ban quản lý bán trú, GVCN và
cán bộ Đoàn về tầm quan trọng của giáo dục đạo đức cho học sinh

53

bán trú

tính khả thi của biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức
học sinh bán trú của trường THPT Hà Lang

96


M UC LUC
•

•

LỜI CẢM Ơ N ....................................................................................................i
LỜI CAM ĐOAN.............................................................................................ii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.................................................................iii
DANH MỤC CÁC BẢNG BIÊU.................................................................... iv
MỤC LỤC........................................................................................................vi
MỞ ĐÀU.......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu..................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.............................................................. 4
3.1. Khách thể nghiên cứu................................................................................. 4
3.2. Đối tượng nghiên cứu................................................................................ 4
4. Giả thuyết khoa h ọ c...................................................................................... 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu.................................................................................... 5
6. Phạm vi nghiên cứu....................................................................................... 5
6.1. Giói hạn đối tượng nghiên cứu.................................................................. 5
6.2. Giới hạn khách thể khảo sát....................................................................... 5
7. Phương pháp nghiên cứu............................................................................... 5
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận..................................................... 5
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn........................................... 6


Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học

sinh bán trú THPT trong giai đoạn hiện nay................................................... 33


1.5.1. Chủ thế quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh bán trú.............33
1.5.2. Đối tượng quản lý ................................................................................. 34
1.5.3. Môi trường quản lý ............................................................................... 35
Kết luận chương 1......................................................................................... 36
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO
ĐỨC CHO HỌC SINH BÁN TRÚ CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG
THPT HÀ LANG, HUYỆN CHIÊM HÓA, TỈNH TUYÊNQUANG........... 37
2.1. Đặc điểm trường THPT Hà Lang, huyện Chiêm Hóa, tinh Tuyên Quang....37
2.1.1. Một vài nét về Nhà trường....................................................................37
2.1.2. Tình hình giáo dục đạo đức của nhà trường........................................ 38
2.2.

Thực trạng giáo dục đạo đức cho học sinh bán trú trường THPT Hà

Lang, Tuyên Quang....................................................................................... 40
2.2.1. Thực trạng đạo đức của học sinh bán trú trường THPT Hà Lang,
Tuyên Quang................................................................................................. 40
2.2.2. Thực trạng nhận thức về vai trò giáo dục đạo đức cho học sinh bán trú
ở trường THPT Hà Lang, Tuyên Quang........................................................52
2.2.3. Thực trạng sử dụng hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh bán trú ở
trường THPT Hà Lang.................................................................................... 54
2.3.

Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh bán trú ở

3.3.1. Biện pháp bồi dưỡng, tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ
giáo viên và cha mẹ học sinh về các hình thức giáo dục đạo đức học sinh bán
trú.................................................................................................................. 75
3.3.2. Biện pháp xây dựng kế hoạch quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh
bán trú có tính chiến lược..............................................................................77
3.3.3. Biện pháp tăng cường chỉ đạo giáo dục ý thức tự giác, tự quản cho học
sinh bán trú.................................................................................................... 78
3.3.4. Biện pháp chỉ đạo phổi hợp chặt chẽ giữa ban quản lý bán trú, tổ chủ
nhiệm, Đoàn thanh niên và các tố chức trong nhà trường và xã hội............81
3.3.5. Biện pháp tạo động lực cho cán bộ, giáo viên, nhân viên trong các tổ
quản lý bán trú thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục đạo đức cho học sinh............82
3.3.6. Biện pháp huy động cha mẹ học sinh, các tổ chức xã hội và nhà trường
chăm lo xây dựng môi trường bán trú thuận lợi cho việc học tập và rèn luyện
đạo đức cho học sinh......................................................................................84


3.4. Mối liên hệ giữa các biện pháp................................................................86
3.5. Khảo nghiệm nhận thức về mức độ cần thiết và khả thi của biện pháp đề
xuất..................................................................................................................88
Kết luận chương 3 .......................................................................................... 96
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ...............................................................98
1. Kết luận...................................................................................................... 98
2. Khuyến nghị..............................................................................................100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................102
PHỤ LỤC


1

MỞ ĐÀU


1.2. Trong điều kiện phát triển kinh tế, xã hội như hiện nay và nhất là
trong xu thế hội nhập toàn cầu xã hội luôn có những chuyển biến không
ngừng về mọi mặt, điều kiện kinh tế xã hội phát triển vượt bậc đặc biệt là sự
bùng nổ của công nghệ thông tin, Internet đã góp phần thúc đẩy mạnh mẽ hội
nhập và giao lưu giữa các nền văn hóa. Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế thị
trường đang tác động mạnh mẽ đến tư tưởng và lối sống của một bộ phận
nhân dân, trong đó có một số lượng không nhỏ là đối tượng thanh thiếu niên
trong đó có học sinh, sinh viên. Tình trạng xuống cấp về đạo đức, lối sống,
bạo lực học đường trong một bộ phận học sinh, sinh viên xảy ra gây lo lắng,
bức xúc trong xã hội. Không ít các hành vi lệch chuẩn đạo đức trong học sinh
mà ngành giáo dục đang phải đối mặt như: quay cóp, gian lận trong thi cử,
bạo lực học đường, thiếu tôn trọng thầy cô, sống buông thả, thực dụng, thiếu
ước mơ, hoài bão lập thân, lập nghiệp, tham gia vào các tệ nạn xã hội như mại
dâm, cờ bạc,... Đối với các trường ở vùng sâu, vùng có điều kiện kinh tế- xã
hội khó khăn, có nhiều học sinh dân tộc, học sinh bán trú thì việc tiến hành
giáo dục đạo đức cho học sinh còn gặp nhiều khó khăn hơn do sự khác biệt về
văn hóa, về việc phối hợp với gia đình, điều kiện tiến hành hoạt động giáo
dục còn hạn chế...
1.3. Tỉnh Tuyên Quang là tỉnh nghèo miền núi phía bắc của đất nước,
tuy nhiên trong những năm vừa qua giáo dục của Tuyên Quang đã có những
bước phát triển vượt bậc cả về quy mô số lượng, chất lượng. Tỉ lệ học sinh
giỏi, học sinh tốt nghiệp THPT, học sinh thi đỗ vào các trường Đại học, Cao
đẳng mỗi năm một tăng, hàng năm duy trì tỉ lệ chuyên cần đạt trên 90% ở tất
cả các cấp học, bậc học và đặc biệt thành công qua mô hình học sinh nội trú
dân nuôi, bán trú ở tất cả các cấp học, bậc học. Trường THPT Hà Lang nằm
trên địa bàn các xã ở phía Tây Bắc huyện Chiêm Hoá, tỉnh Tuyên Quang,
cách trung tâm huyện lỵ Chiêm Hoá gần 30km, địa hình núi cao bị chia cắt,
dân cư sống phân tán, giao thông đi lại khó khăn, là vùng kinh tế - xã hội đặc


tố ảnh hưởng đến thực trạng, đề xuất hệ thống biện pháp quản lý hoạt động


4

giáo dục đạo đức cho học sinh bán trú của Hiệu trưởng trường THPT Hà Lang,
huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang nhằm góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục đạo đức của Nhà trường trong bối cảnh hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh bán trú của của Hiệu trưởng
trường THPT.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh bán trú của Hiệu
trưởng trường THPT Hà Lang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.
4. Giả thuyết khoa học
Hiện nay, việc quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh bán trú ở
trường THPT Hà Lang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang đã đạt được
một số kết quả nhất định, nhưng vẫn còn những hạn chế do một số nguyên
nhân như nhận thức của đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viên chưa đầy đủ,
nhận thức của học sinh bán trú chịu nhiều ảnh hưởng của phong tục, tập quán
và cả các hủ tục lạc hậu của đồng bào dân tộc vùng cao, sự biến đổi tâm lý lứa
tuổi vị thành niên, sự thay đổi môi trường sống, một số biện pháp giáo dục
đạo đức của Nhà trường còn mang tính hình thức, việc kiểm tra giám sát chưa
được thực hiện thường xuyên và thống nhất giữa các lực lượng quản lý trong
nhà trường... Nếu đề xuất được biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo
đức cho học sinh bán trú trường THPT Hà Lang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh
Tuyên Quang một cách hợp lý và khả thi, sẽ góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục đạo đức, chất lượng giáo dục toàn diện của Nhà trường trong bối
cảnh hiện nay.

6

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa... các tài liệu lý luận
về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức của Hiệu trưởng cho học sinh bán trú
trường THPT.
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra viết;
- Phương pháp phỏng vấn sâu;
- Phương pháp chuyên gia;
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động;
- Kỹ thuật SWOT.
7.3. Phương pháp xử lý thông tin
Sử dụng một số công thức toán học để xử lý số liệu thống kê và điều
tra thu được.
8. Cấu trúc của luân văn
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho
học sinh bán trú của Hiệu trưởng trường THPT.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh
bán trú của Hiệu trưởng trường THPT Hà Lang, huyện
Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh
bán trú của Hiệu trưởng trường THPT Hà Lang, huyện
Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.


7

NÔI DUNG
CHƯƠNG 1
C ơ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC



8

cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, yêu thương con người... Theo Bác để
có được đạo đức cách mạng mọi người phải chăm lo tu dưỡng, kiên trì, bền
bỉ suốt đời.
Việc nghiên cứu các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh nói
chung đã được đề cập đến rất nhiều qua các sách báo khoa học, các phương
tiện thông tin đại chúng, luận án tiến sĩ và luận văn thạc sĩ vói các công trình
nghiên cứu tiêu biểu như:
Năm 1998, tác giả Hà Nhật Thăng đã nghiên cứu “Giáo dục hệ thống giá
trị đạo đức nhân văn ” trong đó tác giả đã nêu lên được hệ thống giá trị đạo đức
nhân văn của con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và đặc biệt 1ầ.“Hệ
thống giá trị đạo đức, nhân văn cần giáo dục cho học sinh THCS”. [36]
Tác giả Phạm Khắc Chương đã đi sâu nghiên cứu về giáo dục đạo đức
cho học sinh với các tác phẩm: Một sổ vẩn đề về đạo đức và giáo dục đạo
đức ở trường THPT, Nhà xuất bản giáo dục Hà Nội (2005), Chỉ nam nhân
cách học trò (2002), Rèn luyện ý thức công dấn (2002), Đạo đức học (2001
-2007). [14]
Tác giả Huỳnh Khải Vinh đã đề cập đến vấn đề cơ bản của đạo đức, lối
sống, chuẩn giá trị xã hội truyền thống và cách mạng, những kinh nghiệm và
bài học của một số nước, chuẩn mực giá trị xã hội, mối quan hệ giữa lối sống,
đạo đức, chuẩn giá trị xã hội truyền thống và cách quan điểm và giải pháp xây
dựng lối sống đạo đức, chuẩn giá trị trong thòi kỳ công nghiệp hóa - hiện
đại hóa. [48]
1.1.2. Các công ừình nghiên cứu về quản lý giáo dục đạo đức
Công tác quản lý giáo dục đạo đức luôn đóng một vai trò quan trọng
trong các nhà trường, đây là một trong hai hoạt động giáo dục quan trọng nhất
của các nhà trường để nâng cao chất lượng giáo dục, vì vậy đã có một số các

vào cuộc sống tất cả mọi lĩnh vực của cuộc sống (phân công, điều khiển có kế


10

hoạch công việc) duy trì ở trạng thái ổn định; “lý” là hợp lý, là khoa học sự
sửa sang, sắp xếp đổi mới đưa hệ thống vào trạng thái “phát triển” nhằm
nâng cao chất lượng của quản lên.
Thuật ngữ “Quản lý ’ cũng có thể được quan niệm là hoạt động nhằm
làm cho hệ thống vận động theo mục đích đề ra và tiến tói trạng thái
chất lượng mói.
Có nhiều những khái niệm khác nhau về quản lý theo những cách tiếp
cận ở những góc độ khác nhau.
Theo tác giả Trần Kiểm: ‘‘Quản lý là những tác động cỏ tỉnh định
hướng có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đổi tượng bị quản lý trong tổ
chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt được mục đích nhất định

[26; Tr27]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là một quả trình tác động
gây ảnh hưởng của chủ thể quản lỷ đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục
tiêu chung”. [31; Trl9]
Tất cả mọi người lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến
hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo điều
hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh
từ vận động độc lập của nó. “Một người độc tấu thì tự điều khiển lấy mình
còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. [2]
Nhóm chuyên gia về khoa học quản lý thuộc Trung tâm nghiên cứu
khoa học tổ chức quản lý Nhà nước cũng xác định: “Quản lý là một quá trình
tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lỷ đến khách thể quản lý nhằm đạt

1.2.2. Những chức năng cơ bản của quản lý
Lý thuyết cổ điển trong quản lý đề xuất 4 chức năng quản lý cơ bản và
đến nay cách tiếp cận này được thừa nhận rộng rãi. Những ý tưởng của
H.Emerson từ những năm đầu của thế kỷ XX về các nguyên tắc xác định cách


12

thức sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên của tổ chức, từ đó xác định
trách nhiệm của ban quản trị đối vói quản lý công việc, gồm: [21, trl8-19]
- Chức năng kế hoạch hóa:
Đây là chức năng cơ bản nhất của quản lý, là bước soạn thảo và thông
qua được những quyết định về chủ trương quản lý quan trọng . Trên cơ sở
những yêu cầu cơ bản kết hợp với những thực tiễn của tổ chức để đưa ra các
mục tiêu, những phương hướng kế hoạch cho sát hợp và có tính khả thi cao.
- Chức năng tổ chức:
Đây là chức năng tổ chức để thực hiện các chủ trương, kế hoạch, các
quyết định bằng cách xây dụng cấu trúc tổ chức của đối tượng quản lý, xây
dựng mạng lưói quan hệ tổ chức tuyển lựa, phân công, sắp xếp bồi dưỡng cán
bộ, làm cho mục tiêu trở lên có ý nghĩa hiện thực và tăng tính hiệu quả về
mặt tổ chức.
- Chức năng chỉ đạo:
Đây là chức năng nhằm chỉ dẫn, vận động, điều chỉnh và phối hợp vói
các lực lượng tích cực chủ động theo sự phân công và kế hoạch đã định.
- Chức năng kiểm tra, đánh giá:
Đây là chức năng liên quan đến mọi cấp quản lý để đánh giá kết quả
hoạt động của hệ thống. Chức năng này nhằm thực hiện việc xem xét tình
hình thực hiện công việc, đối chiếu với yêu cầu để có cơ sở đánh giá.
1.2.3. Khái niệm về quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối

Quản lý nhà trường là quản lý giáo dục được thực hiện trong phạm vi
xác định của một đơn vị giáo dục nhà trường, nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo
dục thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội.
Quản lý nhà trường gồm hai loại là :