Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

BỘ TÀI CHÍNH
HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
-------------

TỐNG HUYỀN TRANG
Lớp: CQ48/22.04

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:

HOÀN THIỆN QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP KIỂM TOÁN
CHI PHÍ HOẠT ĐỘNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI
CHÍNH TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN QUỐC GIA VIA

Chuyên ngành

: Kiểm toán

Mã số

: 22

Người hướng dẫn : PGS.TS. Thịnh Văn Vinh

HÀ NỘI –2014
Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

Mục lục...................................................................................................................iii
Danh mục các chữ viết tắt......................................................................................iv
Danh mục các hình..................................................................................................v
MỞ ĐẦU..................................................................................................................1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG
PHÁP KIỂM TOÁN CHI PHÍ HOẠT ĐỘNG TRONG KIỂM TOÁN BCTC...............4

1.1. Khái quát về chi phí hoạt động trong BCTC....................................................4
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm chi phí hoạt động trong BCTC................................4
1.1.2. Vai trò chi phí hoạt động...........................................................................6
1.2. Khái quát về kiểm toán chi phí hoạt động trong kiểm toán BCTC..................7
1.2.1. Ảnh hưởng của chi phí hoạt động trong kiểm toán BCTC........................7
1.2.2. Mục tiêu kiểm toán chi phí hoạt động.......................................................8
1.2.3. Căn cứ kiểm toán chi phí hoạt động........................................................10
1.2.4. Nội dung kiểm toán chi phí hoạt động....................................................11
1.3. Kiểm soát nội bộ và khảo sát kiểm soát nội bộ về chi phí hoạt động............12
1.3.1. Kiểm soát nội bộ đối với chi phí hoạt động............................................12
1.3.2. Khảo sát nội bộ về chi phí hoạt động......................................................14
1.4. Khái quát quy trình và phương pháp kiểm toán chi phí hoạt động trong kiểm
toán BCTC.............................................................................................................15
1.4.1. Chuẩn bị kiểm toán..................................................................................15
1.4.2. Thực hiện kiểm toán................................................................................19
1.4.3. Kết thúc kiểm toán...................................................................................25

Tống Huyền Trang

Lớp: CQ48/22.04



3.1.4. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực trạng.....................................92

Tống Huyền Trang

Lớp: CQ48/22.04


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

3.2. Định hướng phát triển và sự cần thiết phải hoàn thiện quy trình và phương
pháp kiểm toán chi phí hoạt động trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH kiểm
toán quốc gia VIA.................................................................................................93
3.2.1. Định hướng phát triển của Công ty TNHH kiểm toán quốc gia VIA trong
thời gian tới........................................................................................................93
3.2.2. Sự cần thiết phải hoàn thiện quy trình và phương pháp kiểm toán chi phí
hoạt động trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH kiểm toán quốc gia
VIA....................................................................................................................94
3.3. Những nguyên tắc và yêu cầu hoàn thiện quy trình và phương pháp kiểm
toán chi phí hoạt động trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH kiểm toán quốc
gia
VIA........................................................................................................................97
3.3.1. Nguyên tắc hoàn thiện quy trình và phương pháp kiểm toán chi phí hoạt
động trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH kiểm toán quốc gia VIA.......97
3.3.2. Yêu cầu hoàn thiện quy trình và phương pháp kiểm toán chi phí hoạt
động trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH kiểm toán quốc gia VIA.......98
3.4. Giải pháp hoàn thiện quy trình và phương pháp kiểm toán chi phí hoạt động
trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH kiểm toán quốc gia VIA....................99
3.5. Điều kiện thực hiện giải pháp.......................................................................103

CPBH
CPQLDN
HTKSNB
KSNB
KTV
KQKD
TNDN
TK
TSCĐ
VIA

Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
Báo cáo tài chính
Công cụ dụng cụ
Chi phí
Chi phí bán hang
Chi phí quản lý doanh nghiệp
Hệ thống kiểm soát nội bộ
Kiểm soát nội bộ
Kiểm toán viên
Kết quả kinh doanh
Thu nhập doanh nghiệp
Tài khoản
Tài sản cố định
Công ty TNHH kiểm toán Quốc gia VIA

L ớp:

lập. Báo cáo tài chính là tấm gương phản ánh kết quả hoạt động cũng như mọi
khía cạnh trong quá tŕnh sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này đòi
hỏi các thông tin đưa ra trên Báo cáo tài chính phải luôn đảm bảo tính trung
thực, hợp lý, chính xác.
Chi phí hoạt động - gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh
nghiệp - là một yếu tố rất quan trọng trong quá trình hoạt động kinh doanh
của mọi loại doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp như doanh
nghiệp thương mại, các tập đoàn sản xuất, các công ty xây dựng… Chi phí
hoạt động là chi phí gián tiếp ảnh hưởng lớn đến kết quả thu được trong kỳ
của một doanh nghiệp. Chi phí hoạt động xuất hiện trên báo cáo kết quả hoạt
động kinh doanh của doanh nghiệp, là một trong các cơ sở để xác định các chỉ
tiêu quan trọng như lợi nhuận và số thuế thu nhập doanh nghiệp, do đó việc
phản ánh sai lệch chi phí hoạt động sẽ dẫn đến các chỉ tiêu sau đó như lợi
nhuận trước thuế, thuế thu nhập doanh nghiệp, lợi nhuận sau thuế sẽ bị phản
ánh lệch lạc.
Bất kỳ sai phạm nào tồn tại đối với các khoản mục này đều gây ra rủi ro
lớn cho kiểm toán viên và công ty kiểm toán. Nhất là hiện nay khi mà các
doanh nghiệp trong nước vẫn còn khái niệm kế toán tài chính và kế toán thuế
là một, nên việc phản ánh một cách chính xác các thông tin làm cơ sở cho
việc tính thuế càng được coi trọng. Chênh lệch giữa số thuế phải nộp Ngân
sách Nhà nước trên Báo cáo kiểm toán và Báo cáo quyết toán thuế phải là nhỏ
nhất. Do đó đòi hỏi Báo cáo tài chính sau kiểm toán phải phản ánh các thông
Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

L ớp:


Luận văn tốt nghiệp



L ớp:


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

- Thông qua lý luận và thực trạng quy trình và phương pháp kiểm toán
chi phí hoạt động tại Công ty TNHH kiểm toán Quốc gia VIA để đưa ra
những giải pháp khắc phục nhằm hoàn thiện quy trình và phương pháp kiểm
toán chi phí hoạt động trong kiểm toán báo cáo tài chính cho Công ty TNHH
kiểm toán Quốc gia VIA.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
-Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quy trình và phương pháp kiểm toán
chi phí hoạt động trong kiểm toán BCTC.
-Phạm vi nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu thực trạng quy trình và
phương pháp kiểm toán khoản mục chi phí hoạt động trong kiểm toán BCTC
tại Công ty TNHH kiểm toán Quốc gia VIA.
4. Phương pháp nghiên cứu
Việc nghiên cứu được thực hiện trên cơ sở vận dụng các phương pháp:
phương pháp luận của phép duy vật biện chứng, phương pháp phân tích tài
liệu, phương pháp chọn mẫu, ước lượng khả năng sai sót, nghiên cứu tổng
hợp, đối chiếu so sánh tài liệu và thực tiễn, phương pháp toán học, logic học...
kết hợp với các phương pháp, kỹ thuật kế toán, kiểm toán khác.
5. Kết cấu luận văn
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, nội dung luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về quy trình và phương pháp kiểm
toán chi phí hoạt động trong kiểm toán BCTC
Chương 2: Thực trạng quy trình và phương pháp kiểm toán chi phí hoạt động

chủ sở hữu như chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
• Chi phí bán hàng: là những khoản chi phí thực tế phát sinh trong quá
trình bán sản phẩm, hàng hóa và cung cấp dịch vụ, bao gồm các chi phí chào
hàng, giới thiệu sản phẩm, quảng cáo sản phẩm, hoa hồng bán hàng, chi phí
bảo hành sản phẩm, hàng hóa, chi phí bảo quản, đóng gói, vận chuyển,...
Nội dung của chi phí bán hàng bao gồm các yếu tố sau:
- Chi phí nhân viên bán hàng: là toàn bộ các khoản tiền lương phải trả
cho nhân viên bán hàng, nhân viên đóng gói, bảo quản sản phẩm, hàng hóa,
vận chuyển đi tiêu thụ và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT,
KPCĐ).
Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

L ớp:


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

- Chi phí vật liệu, bao bì: là các khoản chi phí về vật liệu, bao bì để đóng
gói, bảo quản sản phẩm, hàng hóa, vật liệu dùng sửa chữa TSCĐ dùng trong
quá trình bán hàng, nhiên liệu cho vận chuyển sản phẩm hàng hóa.
- Chi phí dụng cụ, đồ dùng: là chi phí về công cụ dụng cụ, đồ dùng đo
lường, tính toán làm việc ở khâu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
- Chi phí khấu hao TSCĐ: Để phục vụ cho quá trình tiêu thụ sản phẩm,
hàng hóa, và cung cấp dịch vụ như nhà kho, cửa hàng, phương tiện vận
chuyển, bốc dỡ.
- Chi phí bảo hành sản phẩm: là các khoản chi phí bỏ ra để sửa chữa,
bảo hành sản phẩm, hàng hóa trong thời gian bảo hành.

dùng cho công tác quản lý chung của doanh nghiệp.
- Chi phí khấu hao TSCĐ: khấu hao của những TSCĐ dùng chung cho
doanh nghiệp như văn phòng làm việc, kho tàng, vật kiến trúc, phương tiện
truyền dẫn.
- Thuế, phí, lệ phí: các khoản thuế như thuế nhà đất thuế môn bài, và các
khoản phí, lệ phí giao thông, cầu phà.
- Chi phí dự phòng: khoản trích lập dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng
phải trả tính vào chi phí sản xuất kinh doanh.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: các khoản chi phí về dịch vụ mua ngoài
phục vụ chung toàn doanh nghiệp như: tiền điện, nước, thuê sửa chữa TSCĐ,
tiền mua và sử dụng các tài liệu kỹ thuật, bằng phát minh sáng chế phân bổ
dần ( không đủ tiêu chuẩn TSCĐ), chi phí trả cho nhà thầu phụ.
- Chi phí bằng tiền khác: các khoản chi khác bằng tiền ngoài các khoản
đã kể trên, như chi hội nghị, tiếp khách, chỉ công tác phí, chi đào tạo cán bộ
và các khoản chi khác..
1.1.2. Vai trò chi phí hoạt động
-Bộ phận bán hàng và bộ phận quản lý trong doanh nghiệp là hai bộ phận
rất quan trọng đóng vai trò quyết định đến sự tồn tại của một doanh nghiệp.
Nếu như không có bộ phận bán hàng doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn
trong việc tiêu thụ sản phẩm như vậy sẽ ảnh hưởng đến doanh thu trong kỳ
của đơn vị, quá trình luân chuyển vốn gây ứ đọng vốn, và đó là điều mà
không doanh nghiệp nào mong muốn cả. Cũng như vậy, nếu như không có bộ
Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

L ớp:


Luận văn tốt nghiệp



L ớp:


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

- CPBH và CPQLDN là hai khoản chi phí chiếm tỷ trọng khá lớn trong
chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, có liên quan đến chỉ tiêu lợi
nhuận, thuế thu nhập doanh nghiệp, chỉ tiêu tiền và một số chỉ tiêu khác trên
BCTC, vì vậy nếu xảy ra sai phạm sẽ gây ảnh hưởng có tính chất dây truyền
đến BCTC của đơn vị.
- CPBH và CPQLDN bao gồm nhiều khoản mục chi phí hợp thành nên
kiểm tra hai khoản chi phí này khá phức tạp.
- Giá trị các nghiệp vụ liên quan đến CPBH và CPQLDN tuy không quá
lớn nhưng cường độ phát sinh khá thường xuyên trong suốt cả niên độ kế toán
và liên quan đến nhiều phần hành kế toán khác trong doanh nghiệp nên ảnh
hưởng đến công tác kế toán và kiểm toán.
- Nhiều doanh nghiệp do nhận thức không đúng về tính chất của khoản
mục CPBH, CPQLDN nên đơn vị thường bố trí kế toán viên có trình độ
không cao hoặc kiêm nhiệm nhiều phần hành khác nên việc xử lý và ghi chép
các nghiệp vụ này sẽ có thể xảy ra nhiều sai sót.
- Kiểm soát nội bộ đối với khoản mục này thường không được chú ý dẫn
đến các sai sót không được ngăn ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời.
1.2.2. Mục tiêu kiểm toán chi phí hoạt động
Mục tiêu tổng quát của kiểm toán BCTC là: “KTV và công ty kiểm toán
đưa ra ý kiến xác nhận rằng BCTC có được lập trên cơ sở chuẩn mực và chế
độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận), có tuân thủ pháp luật liên quan
và có phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu hay không”.

nguyên tắc và chế độ kế toán hiện hành và được tính đúng đắn không có sai
sót.
+ Ghi chép đầy đủ: Các nghiệp vụ trong kỳ đều được phán ánh, theo dõi
đầy đủ trên các sổ kế toán.
+ Ghi chép đúng đắn: Các nghiệp vụ phát sinh trong kỳ đều được phân
loại đúng đắn theo quy định của các Chuẩn mực, chế độ kế toán liên quan và
quy định đặc thù của doanh nghiệp; các nghiệp vụ này được hạch toán đúng
trình tự và phương pháp kế toán.

Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

L ớp:


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

+ Ghi chép đúng kỳ: Các nghiệp vụ đều được hạch toán đúng kỳ phát
sinh theo nguyên tắc kế toán dồn tích đặc biệt với khoản chi phí trả trước và
chi phí phải trả.
1.2.3. Căn cứ kiểm toán chi phí hoạt động
Mọi hoạt động của đơn vị nói chung và chi phí hoạt động nói riêng đều
đặt dưới sự quản lý chung và kiểm soát nội bộ của đơn vị. Các thông tin tài
chính liên quan đến chi phí hoạt động được hình thành trên cơ sở các quá
trình kế toán xử lý các nghiệp vụ kinh tế dựa trên cơ sở chuẩn mực, chế độ kế
toán và các quy định có liên quan.
Để có thể có cơ sở đưa ra ý kiến nhận xét về chỉ tiêu tài chính liên quan,
trước hết cần xác định được phạm vi và các phương pháp, thủ tục kiểm toán

lương, Bảng phân bổ vật liệu, phiếu chi, hóa đơn GTGT, hợp đồng kinh tế,…
1.2.4. Nội dung kiểm toán chi phí hoạt động
Khi kiểm toán khoản mục CPBH, CPQLDN nội dung công việc thường
bao gồm:
Thứ nhất, là thu thập bảng tổng hợp các loại chi phí, thực hiện so sánh
chi phí năm kiểm toán với các năm trước, so sánh chi phí thực tế phát sinh với
chi phí trong dự toán của doanh nghiệp từ đó có thể thấy các biến động bất
thường và tìm hiểu nguyên nhân của những biến ðộng ðó.
Thứ hai, là phải thực hiện kiểm toán phối hợp với các bằng chứng thu
được từ các phần hành kiểm toán khác có liên quan. Chẳng hạn:
- Chi phí khấu hao liên quan đến khoản mục tài sản cố định.
- Chi phí tiền lương, nhân công, tiền ăn giữa ca, các khoản mang tính
chất tiền công, tiền lương khác liên quan đến khoản mục tiền lương và các
khoản trích theo lương.
- Chi phí lãi vay liên quan đến các khoản vay.
- Chi phí dự phòng phải thu khó đòi liên quan đến các khoản phải thu
khách hàng.
- Các khoản thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất phải nộp liên quan đến tài
khoản 333.
Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

L ớp:


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

- Chi phí sửa chữa, bảo dưỡng máy móc thiết bị liên quan đến khoản


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

+ Ban hành chính sách/ quy chế để quản lý và kiểm soát các hoạt động
liên quan đến việc chào hàng, giới thiệu sản phẩm, quảng cáo sản phẩm, hoa
hồng bán hàng hay bảo hành sản phẩm,…
+ Ban hành chính sách/ quy chế để quản lý và kiểm soát các khoản chi
phí quản lý chung của doanh nghiệp như quy định đối với tiền lương và các
khoản trích theo lương của nhân viên quản lý doanh nghiệp, chi phí vật liệu
văn phòng, khấu hao TSCĐ, các khoản trích lập dự phòng nợ phải thu khó
đòi,…
+ Ban hành quy định đối với phòng kế toán về kiểm soát các khoản chi
phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh trong kỳ nhằm hạn
chế các sai phạm có thể xảy ra khi ghi nhận các khoản này trong hệ thống kế
toán của đơn vị.
+ Các quy định, thủ tục đối với việc ghi nhận và xác định các khoản
CPBH, CPQLDN
Việc thực hiện các thủ tục KSNB của doanh nghiệp sẽ đảm bảo được các
mục tiêu của doanh nghiệp đề ra khi xây dựng HTKSNB: đảm bảo tính tuân
thủ pháp luật; đảm bảo tính hiệu lực và hiệu quả trong mọi hoạt động của đơn
vị; đảm bảo tính đáng tin cậy của thông tin tài chính trên cả hai phương diện
thiết kế và vận hành.
Vì vậy khi tiến hành kiểm toán, KTV phải kiểm tra để biết và đánh giá
được sơ bộ tính hiệu lực và hiệu quả của HTKSNB của doanh nghiệp và mức
độ tin cậy của hai khoản mục này trên BCTC.
- Đơn vị tổ chức triển khai thực hiện các quy định về quản lý và kiểm
soát nói trên: Tổ chức phân công, bố trí nhân sự thực hiện các công việc liên
quan đến hoạt động bán hàng và hoạt động quản lý doanh nghiệp; phổ biến

- Thứ hai, khảo sát sự vận hành (thực hiện) các quy chế kiểm soát nội bộ
đã xây dựng ở trên xem có được thực hiện nghiêm chỉnh, có hiệu lực hay
không thông qua sự phân công, hướng dẫn thực hiện công việc, kiểm tra thực
hiện các công việc duyệt chi,…
- Thứ ba, khảo sát về tình hình thực hiện các nguyên tắc tổ chức hoạt
động kiểm soát nội bộ xem chúng có được thực hiện liên tục không.
*Phương pháp khảo sát:
Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

L ớp:


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

Để thu thập các thông tin về KSNB, KTV áp dụng phương pháp kiểm
toán tuân thủ thông qua vận dụng các thủ tục kiểm toán chủ yếu sau:
- Kiểm tra: KTV thu thập, tìm hiểu và kiểm tra các chính sách và quy
định mà đơn vị áp dụng đối với hoạt động liên quan đến chi phí hoạt động
như các chính sách, quy chế quy định về việc quản lý và theo dõi CPBH,
CPQLDN;
- Quan sát: KTV tiến hành quan sát thực tế ở đơn vị có làm đúng như
quy định không;
- Phỏng vấn: KTV thực hiện kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp hoặc gửi bảng
câu hỏi đối với những người có liên quan xem đơn vị có thực hiện đúng như
quy định không;
- Yêu cầu các bộ phận có liên quan tiến hành làm lại để KTV kiểm tra.
1.4. Khái quát quy trình và phương pháp kiểm toán chi phí hoạt động

thụ sản phẩm); những hoạt động này sẽ làm phát sinh chi phí bán hàng và chi
phí quản lý doanh nghiệp.
- Những văn bản, quy định của Nhà nước về CPBH, CPQLDN mà doanh
nghiệp đang áp dụng.
- Những thông tin ghi trong điều lệ công ty liên quan đến hoạt động bán
hàng và bộ máy quản lý của doanh nghiệp.
- Tìm hiểu kết quả kiểm toán CPBH, CPQLDN lần trước.
KTV có thể có nhận định xem CPBH và CPQLDN sẽ phát sinh ở những
khâu nào và mức độ hợp lý của số tiền chi phí phát sinh so với hiệu quả của
hoạt động bán hŕng vŕ quản lý của doanh nghiệp.
Những hiểu biết về các tŕi liệu này sẽ giúp KTV giải thích bằng chứng
kiểm toán về CPBH, CPQLDN có liên quan trong suốt cuộc kiểm toán và
đảm bảo có những công khai đúng đắn trong các BCTC.
*Thu thập thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng
Các thông tin về nghĩa vụ pháp lý nhằm mục đích giúp kiểm toán viên
nắm bắt được các quy trình mang tính chất pháp lý có ảnh hưởng đến hoạt
động kinh doanh của khách hàng, những thông tin này được thu thập trong
quá trình tiếp xúc với ban giám đốc của khách thể kiểm toán, các báo cáo
Tống Huyền Trang
CQ48/22.04

L ớp:


Luận văn tốt nghiệp

Học viện Tài chính

kiểm toán của các năm trước. Ngoài ra còn có các biên bản họp cổ đông, hội
đồng quản trị, các hợp đồng và các cam kết quan trọng.