ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT
------------------

NIÊN LUẬN
KHÓA: 2012 - 2016
Đề tài:

VIỆC ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ HÀNH CHÍNH
THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI
PHẠM HÀNH CHÍNH TẠI HUYỆN LỆ THỦY TỈNH
QUẢNG BÌNH

Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS. Nguyễn Duy Phương
Sinh viên thực hiện : Hoàng Thị Hiền
Lớp

: Luật Dân Sự - K36A

Mã số sinh viên

: 1250110105


2



Lời Cảm Ơn
Để hoàn thành được bài niên luận này, trước
tiên em xin gửi lời chân thành cảm ơn đến các thầy



4

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................




6

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG


A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong giai đoạn hiện nay đất nước ta đang trong quá trình đổi mới thì
hệ thống các quy định pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính có vai
trò đặc biệt quan trọng trong việc đấu tranh, phòng chống vi phạm pháp
luật, vi phạm đạo đức, bảo vệ và đảm bảo các quyền, lợi ích chính đáng
của công dân và sẽ góp phần tích cực vào quá trình đổi mới đất nước
thành công. Đồng thời góp phần to lớn trong việc giáo dục người có hành
vi vi phạm trở thành những công dân tốt cho xã hội.Vấn đề vi phạm pháp
luật trong lĩnh vực hành chính là mối quan tâm của tất cả các quốc gia trên
thế giới đặc biệt là ở Việt Nam.Từ khi luật Xử lý vi phạm hành chính được
Quốc hội thông qua ngày 20/6/2012, có hiệu lực thi hành từ ngày
01/7/2013 thì đây cũng là một bước phát triển mới về cơ chế pháp lý bảo
đảm quyền con người, quyền công dân ở nước ta. Áp dụng các biện pháp
xử lý hành chính là công cụ quan trọng trong hoạt động quản lý Nhà nước
nhằm duy trì trật tự, kỉ cương hành chính trong đời sống kinh tế - xã hội
của đất nước. Đây cũng là vấn đề trực tiếp liên quan đến cuộc sống hàng
ngày của nhân dân, tổ chức, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh
nghiệp được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội hết sức quan tâm. Hiện nay
vấn đề này còn gặp nhiều bất cập, khó khăn trong việc áp dụng các biện
pháp xử lý hành chính cả về lý luận lẫn thực tiễn áp dụng. Vì thế cần phải

Phân tích những bất cập về áp dụng biện pháp xử lý hành chính theo quy
định của pháp luật.

•

Đề ra những kiến nghị, giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động áp dụng
các biện pháp xử lý hành chính tại huyện Lệ Thủy.
4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận: chủ nghĩa Mác-Lênin về nhà nước và pháp luật.
Ngoài ra sử dụng các phương pháp khác như phân tích, phương pháp
so sánh, thống kê, phương pháp xã hội học pháp luật.


5. Bố cục bài niên luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung gồm:
•

Chương 1: Lý luận chung về các biện pháp xử lý hành chính theo quy
định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

•

Chương 2: Thực trạng áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính

•

Chương 3: Những đề xuất, kiến nghị và giải pháp hoàn thiện việc áp dụng
các biện pháp xử lý hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi
phạm hành chính.


với hình thức như đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục,
đưa vào cơ sở chữa bệnh, không thua kém các biện pháp tư pháp hình sự
về tính chất khắc nghiệt, trừng phạt; hoặc biện pháp có tính chất tác động
xã hội cao như giáo dục tại xã, phường, thị trấn. Biện pháp này có đặc
trưng là thời gian cưỡng chế dài từ ba tháng đến hai năm, người bị áp
dụng phải chịu sự giám sát và quản lý chặt chẽ của các cơ quan hành
chính nhà nước, tổ chức xã hội, các đoàn thể…Đối tượng bị áp dụng các
biện pháp này cũng đa dạng và đặc biệt hơn. Vì thế, biện pháp xử lý hành
chính là biện pháp được áp dụng đối với cá nhân có hành vi vi phạm pháp
luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tội phạm, theo
thẩm quyền, thủ tuc được pháp luật hành chính quy định, bao gồm biện
pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa
vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.
1.1.2. Đặc điểm của biện pháp xử lý hành chính
1.1.2.1. Đặc điểm chung
- Tính pháp lí: Các biện pháp xử lý hành chính cũng như các biện
pháp cưỡng chế hành chính được pháp luật hành chính quy định cụ thể về
loại biện pháp, thẩm quyền, trường hợp, đối tượng, thủ tục và phạm vi
áp dụng. Hiện nay, thẩm quyền quy định về các biện pháp này thuộc về
Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ. Trong đó, Quốc hội,
Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định những căn cứ chung để áp dụng các
biện pháp xử lý hành chính khác làm khung pháp luật; Chính phủ không
thể đặt ra các biện pháp mới mà chỉ quy định một cách cụ thể cách thức áp
dụng đối với mỗi loại biện pháp. Đặc điểm này chủ yếu được phân biệt
với các biện pháp cưỡng chế hình sự (được pháp luật hình sự và tố tụng


hình sự quy định) và cưỡng chế dân sự (được pháp luật dân sự và tố tụng
dân sự quy định).
- Các biện pháp xử lý hành chính do các cơ quan quản lý nhà nước

quyền theo quy định của pháp luật. Mặt khác thẩm quyền áp dụng các biện
pháp cưỡng chế hình sự và cưỡng chế dân sự lại chỉ thuộc về cơ quan,
người tiến hành tố tụng. Thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử phạt vi
phạm hành chính cũng thuộc về các chủ thể có thẩm quyền bao gồm: cơ
quan quản lý nhà nước và cơ quan tố tụng.
- Thứ ba: Các biện pháp xử lý hành chính được áp dụng theo thủ tục
hành chính. Khác với các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính
được pháp luật quy định đơn giản, nhanh chóng, biện pháp xử lý hành
chính khác tiến hành một cách chặt chẽ, qua nhiều khâu xét duyệt với sự
tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền khác nhau.
Bởi việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác đối với các đối
tượng vi phạm pháp luật ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, tự do của mỗi cá
nhân. Vì vậy, pháp luật cần phải quy định chính xác, minh bạch trong quá
trình xử lí để vừa đảm bảo xử lý nghiêm những hành vi phạm pháp luật,
đồng thời đảm bảo được quyền tự do dân chủ của công dân.
- Thứ tư: Kết quả áp dụng các biện pháp xử lý hành chính được thể
hiện bằng quyết định áp dụng các biện pháp xử lý và đối tượng bị áp
dụng chịu sự quản lý và hạn chế trực tiếp một số quyền tự do nhất định.
Thực chất việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính là quá trình xem
xét, truy cứu trách nhiệm hành chính nhằm xác định những hậu quả pháp lý
bất lợi mà các cá nhân vi phạm phải gánh chịu trước Nhà nước. Những hậu
quả pháp lý này cần ghi nhận một cách chính thức, rõ ràng trong một quyết


định xử lý, và không dừng tại đó, quyết định này phải được tổ chức thực
hiện một cách nghiêm túc trên thực tế. Kết quả, các đối tượng vi phạm phải
chịu sự quản lý, giáo dục, giám sát, chữa bệnh…của các cơ quan có thẩm
quyền trong một thời gian nhất định. Đó là nét đặc thù của các biện pháp xử
lý hành chính.
1.2. Mục đích, vai trò của các biện pháp xử lý hành chính

trật tự, an toàn xã hội. Vì vậy, tính trừng phạt của các biện pháp xử lý
hành chính thể hiện rất nghiêm khắc, buộc họ phải gánh chịu hậu quả bất
lợi là hạn chế một phần quyền tự do và chịu sự quản lý, giám sát của các
cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.
- Thứ ba: Các biện pháp xử lý hành chính được áp dụng nhằm
mục đích phòng ngừa, ngăn ngừa khả năng tái phạm ở họ. Mục đích
phòng ngừa ở đây bao gồm cả phòng ngừa chung và phòng ngừa riêng,
chú ý loại trừ nguyên nhân thực hiện hành vi trái pháp luật và tạo điều
kiện cho người bị áp dụng tái hòa nhập cộng đồng. Như đã nói ở trên, các
đối tượng bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính thường là những đối
tượng nguy hiểm, mức độ tái phạm thường xuyên, cần phải hạn chế quyền
tự do đối với họ, cần sự giám sát và quản lý chặt chẽ để ngăn ngừa khả
năng vi phạm trở lại của họ. Mục đích phòng ngừa được thực hiện thông
qua sự kết hợp giữa giáo dục và trừng trị,lôi cuốn các lực lượng trong xã
hội tham gia đấu tranh chống và phòng ngừa vi phạm, thúc đẩy dư luận xã
hội. Hơn nữa, nó cũng là biện pháp răn đe, giáo dục mọi người tinh thần
tôn trọng, tuân thủ pháp luật.


- Thứ tư: Việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính có vai trò
to lớn trong việc bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ lợi ích của
Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức; tăng cường
pháp chế xã hội chủ nghĩa, khôi phục trật tự quản lí nhà nước, trật tự
pháp luật.
1.3. Các biện pháp xử lý hành chính
1.3.1. Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn
Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn là một biện pháp xử lý
hành chính được áp dụng đối với một số đối tượng có hành vi vi phạm
pháp luật nhằm mục đích để giáo dục, quản lý họ tại nơi cư trú. Đây là
biện pháp xử lý hành chính không thiên về cưỡng chế mà mang tính giáo


Người từ đủ 18 tuổi trở lên thực hiện hành vi xâm phạm tài sản của cơ
quan, tổ chức; tài sản, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của công dân hoặc
người nước ngoài; vi phạm trật tự, an toàn xã hội 02 lần trở lên trong 06
tháng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự;

-

Những đối tượng quy định trên mà không có nơi cư trú ổn định thì được
giao cho cơ sở bảo trợ xã hội hoặc cơ sở trợ giúp trẻ em để quản lý,
giáo dục trong thời hạn chấp hành biện pháp giáo dục tại xã, phường,
thị trấn.
1.3.2. Biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng
Đưa vào trường giáo dưỡng là biện pháp xử lý hành chính áp dụng
đối với người có hành vi vi phạm nhằm mục đích để họ lao động, học văn
hóa, học nghề, sinh hoạt dưới sự quản lý của cơ sở giáo dục bắt buộc.
Thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng là từ 06
tháng đến 24 tháng.
Đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng bao gồm:

-

Người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của
một tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình
sự.

-

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của
một tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý quy định tại Bộ luật hình sự.

Đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc là biện pháp xử lý hành chính áp
dụng đối với người có hành vi vi phạm nhằm mục đích để rèn luyện, tu
dưỡng, lao động, học văn hóa, học nghề, sinh hoạt dưới sự quản lý của cơ
sở giáo dục để trở thành những công dân có ích cho xã hội. Đối tượng bị
áp dụng biện pháp này sẽ được đưa vào các cơ sở giáo dục do Bộ Công an
thành lập và quản lý.
Thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng là từ 6 tháng
đến 24 tháng.
Đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc

-

bao gồm:
Người thực hiện hành vi xâm phạm tài sản của tổ chức trong nước hoặc
nước ngoài; tài sản, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của công dân, của
người nước ngoài; vi phạm trật tự, an toàn xã hội 02 lần trở lên trong 6
tháng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, đã bị áp dụng
biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc chưa bị áp dụng biện pháp
này nhưng không có nơi cư trú ổn định.
Không áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc đối với
các trường hợp sau đây:

-

Người không có năng lực trách nhiệm hành chính;
Người chưa đủ 18 tuổi;
Nữ trên 55 tuổi, nam trên 60 tuổi;
Người đang mang thai có chứng nhận của bệnh viện;



các biện pháp xử lý hành chính do Tòa án nhân dân xem xét, quyết định
thì có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2014.
Nghị định số 81/2013/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện
pháp thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính 2012.
Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13 về trình tự, thủ tục xem xét, quyết
định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân.


Thông tư liên tịch số 14/2012/TTLT-BLĐTBXH-BCA ngày 6
tháng 6 năm 2012 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội và Bộ Công
an Quy định chi tiết chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào
cơ sở chữa bệnh và chế độ áp dụng đối với người chưa thành niên, người
tự nguyện vào cơ sở chữa bệnh.
Nghị định số 111/2013/NĐ-CP quy định chế độ áp dụng biện pháp xử
lý hành chính giáo dục tại xã, phường,thị trấn.


Chương 2
THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP
XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH

2.1. Mục đích và ý nghĩa của việc áp dụng các biện pháp xử lý
hành chính trong đời sống xã hội
Việc đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật và việc áp dụng các
biện pháp xử lý hành chính đối với các đối tượng vi phạm có ý nghĩa quan
trọng trong đời sống xã hội của nước ta hiện nay, chúng liên quan đến việc
đấu tranh phòng ngừa và chống vi phạm hành chính, góp phần giữ vững
an ninh, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà
nước, lợi ích xã hội và nhân dân, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Áp dụng các biện pháp xử lý hành chính không chỉ là một hoạt động xử lý

dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính đã góp phần quan trọng
trong công tác phồng ngừa, đấu tranh có hiệu quả đối với các hành vi vi
phạm hành chính; nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lí Nhà
nước, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh giữ
vững ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của địa phương.
Công tác lập hồ sơ, xét duyệt, quyết định áp dụng các biện pháp giáo dục
tại xã, phường, thị trấn nói riêng và các biện pháp xử lý hành chính nói
chung trên địa bàn huyện Lệ Thủy - tỉnh Quảng Bình đảm bảo thực hiện
đúng đối tượng, đúng pháp luật, kịp thời đưa đối tượng chấp hành quyết
định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về an ninh
trật tự của chính quyền cơ sở và nhận sự đồng tình của người dân, cộng
đồng xã hội cũng như người bị xử lý và thân nhân gia đình của họ.
Pháp luật Việt nam đã quy định cụ thể về các biện pháp xử lý vi
phạm hành chính nói chung và các biện pháp xử lý hành chính nói


riêng.Tuy nhiên, trên thực tế còn có nhiều bất cập, khó khăn khác nhau
như các quy định của pháp luật còn thiếu chặt chẽ, đồng bộ,năng lực của
cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu, ý thức pháp luật của người dân chưa cao...
nên đã dẫn đến trình trạng việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính
kém hiệu quả.Tình trạng vi phạm pháp luật hành chính hiện nay diễn ra rất
nhiều và diễn biến phức tạp nên ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả quản
lí Nhà nước.Thực trạng áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại huyện
Lệ Thủy – tỉnh Quảng Bình Từ năm 2012 đến năm 2014 đã chứng minh
cho nhận định này.
Bảng 1. Tình hình áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường,
thị trấn tại huyện Lệ Thủy – tỉnh Quảng Bình
Năm

2012

vào áp dụng biện pháp này.
Năm 2012 trên địa bàn huyện đã có 140 đối tượng bị áp dụng biện
pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn chiếm tỷ lể 42,4%.Trong đó có 75
đối tượng được giáo dục có tiến bộ, 65 đối tượng được giáo dục không
tiến bộ, đang trong thời gian giáo dục thì tiếp tục vi phạm pháp luật hoặc
sau khi hết thời gian chấp hành thì tiếp tục tái phạm.
Năm 2013 thì số lượng đối tượng bị vi phạm pháp luật bị đưa vào
ADBPGDTX,P,TT là 105 đối tượng chiếm tỷ lệ 31,8% và so với năm
2012 thì có giảm là 35 đối tượng.Trong đó có 61 đối tượng được giáo dục
có tiến bộ, 44 đối tượng được giáo dục không tiến bộ.
Đến năm 2014 trên địa bàn toàn huyện có 85 đối tượng bị áp dụng


biện pháp này, chiếm tỷ lệ là 25,8%. Trong đó có 35 đối tượng được giáo
dục có tiến bộ, 50 đối tượng được giáo dục không tiến bộ.Đây là năm có
số lượng đối tượng bị áp dụng biện pháp này thấp nhất.
Bảng 2. Tình hình áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng
tại huyện Lệ Thủy - tỉnh Quảng Bình
Năm

2012

2013

2014

Tổng 3 năm

Số lượng


sơ được duyệt. Có 10 đối tượng có độ tuổi từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi
bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng.
Năm 2014 là năm có số lượng đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào
trường giáo dưỡng thấp nhất trong 3 năm chỉ còn 5 đối tượng, chiếm tỷ lệ 12,5%.
Như vậy trong tổng số 3 năm thực hiện biện pháp đưa vào trường
giáo dưỡng thì tỷ lệ đối tượng bị áp dụng biện pháp này giảm dần.
Bảng 3. Tình hình áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc


tại huyện Lệ Thủy – tỉnh Quảng Bình
Năm

2012

2013

2014

Tổng 3 năm

Số lượng

21

14

6

41


Bảng 4. Tình hình áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt
buộc
tại huyện Lệ Thủy – tỉnh Quảng Bình
Năm

2012

2013

2014

Tổng 3 năm

Số lượng

12

6

0

18

Tỷ lệ (%)

66,7

33,3

0