Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính.

A – Đặt vấn đề
Vi phạm hành chính diễn ra khá phổ biến trong đời sống xã hội. Vì vậy việc xử lý vi
phạm hành chính cũng như việc ban hành các văn bản trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành
chính cần phải nâng cao hiệu quả hơn. Thực tế cho thấy việc xác định quyền hạn, nhiệm vụ
của cán bộ, công chức có thẩm quyền xử lý vi phạm rõ ràng khoa học thì việc xử lý vi phạm
có hiệu quả hơn. Đặc biệt là trong xử phạt vi phạm hành chính, vấn đề thẩm quyền xử phạt vi
phạm hành chính được coi là vấn đề quan trọng, mấu chốt. Bên cạnh đó thì vấn đề thủ tục xử
phạt vi phạm hành chính cũng không kém phần quan trọng.

B – Giải quyết vấn đề
I – Một số khái niệm liên quan.
Trước hết vi phạm hành chính có thể hiểu như sau :“ Vi phạm hành chính là hành vi do
cá nhân, tổ chức thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, vi phạm các quy định của pháp luật về quản
lí nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật bị xử phạt hành
chính”.
Từ khái niệm trên thì ta thấy những hành vi vi phạm hành chính đều bị xử phạt hành
chính. Vậy có thể hiểu :“ Xử phạt hành chính là hoạt động cưỡng chế nhà nước do cơ quan
nhà nước, người có thẩm quyền tiến hành, áp dụng các biện pháp xử phạt đối với cá nhân, tổ
chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính, biểu hiện thông qua việc áp dụng các hình thức
xử phạt hành chính cho phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm gây
thiệt hại về vật chất cũng như tinh thần cho cá nhân, tổ chức vi phạm”.
Việc xử phạt hành chính phải do người có thẩm quyền xử phạt hành chính thực hiện.
Vậy thẩm quyền xử phạt hành chính là quyền hạn và nhiệm vụ xử phạt hành chính của cơ
quan nhà nước, người có thẩm quyền tiến hành xử phạt hành chính theo thủ tục xử phạt và
trong phạm vi nhất định theo quy định của pháp luật.

II – Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ
tục xử phạt vi phạm hành chính.
Những qui định của pháp luật hiện hành về thẩm quyền và thủ tục XPVPHC chủ yếu

đồng bộ của hệ thống pháp luật qui định về thẩm quyền xử phạt.
- Về số lượng các chức danh có thẩm quyền XPVPHC được quy định trong hệ
thống văn bản về xử phạt vi phạm hành chính là tương đối đầy đủ. Ở các cấp, các nghành,
các lĩnh vực quản lý nhà nước đều có các chức danh được trao thẩm quyền tiến hành các hoạt
động này. Đồng thời theo đó không một loại cơ quan nào được thành lập riêng để tiến hành
việc XPVPHC mà thẩm quyền xử phạt chủ yếu thuộc về cơ quan quản lý nhà nước từ trung
ương đến địa phương và được xác định cụ thể cho các chức danh trong từng cơ quan đó.
Ngoài ra một số các chức danh trong cơ quan tư pháp và thi hành án cũng có thẩm quyền xử
phạt như thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chấp hành viên, đội trưởng và trưởng phòng thi hành
án dân sự. Đây là một điều kiện quan trọng để đảm bảo phát hiện nhanh chóng và xử lý kịp
thời mọi trường hợp vi phạm, đáp ứng đòi hỏi của nguyên tắc thứ nhất trong XLVPHC là:
“Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện kịp thời và phải bị đình chỉ ngay”. Như vậy
mọi hành vi vi phạm hành chính đều bị xử phạt hành chính bởi những chủ thể có thẩm quyền.
- Việc qui định thêm chức danh có thẩm quyền XPVPHC trên tinh thần ghi nhận các
chức danh này do các luật, pháp lệnh quy định như Cục trưởng cục kiểm tra sau thông quan
của Tổng cục hải quan; người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ
quan khác được ủy quyền thực hiện chức năng lãnh sự của Việt Nam ở nước nước ngoài đã
phần nào đáp ứng được đòi hỏi của quản lý nhà nước, kịp thời trao thẩm quyền XPVPHC
Trần Thị Ninh - 341226

2|Page


Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính.

trong một số lĩnh vực chuyên ngành cho các chức danh mà pháp lệnh XLVPHC chưa qui
định. Ngoài ra còn nâng thẩm quyền phạt tiền cho một số chức danh ở cấp cơ sở như Chủ tịch
Ủy ban nhân dân cấp xã từ 500.000 đồng lên 2.000.000 đồng, chiến sĩ cảnh sát nhân dân từ
100.000 đồng lên 200.000 đồng…để việc xử phạt được tiến hành nhanh chóng, khắc phục
tình trạng vụ việc phải chuyển lên cấp trên xử phạt.

Trần Thị Ninh - 341226

3|Page


Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính.

theo cách qui định này những chức danh nào được chỉ rõ trong Pháp lệnh mới có thẩm quyền
xử phạt. Do vậy còn bộc lộ hạn chế là chưa thực sự linh hoạt trong xử phạt vi phạm hành
chính để theo kịp những thay đổi về tổ chức trong các cơ quan quản lý và thực tiễn công tác
đấu tranh phòng, chống vi phạm hành chính và chưa phù hợp với tình hình phát triển kinh tếxã hội. Bên cạnh đó trong điều kiện một đất nước đang tiến hành những cải cách sâu rộng,
nền kinh tế đang phát triển rất nhanh kéo theo những thay đổi về kinh tế, xã hội, môi
trường…thì những quy định này bộc lộ những hạn chế. Mỗi khi cơ quan quản lý chuyên
nghành mới được thành lập lại xuất hiện nhu cầu bổ sung chức danh có thẩm quyền xử phạt.
Trong tiến trình cải cách hành chính hiện nay thì nhu cầu này xuất hiện tương đối thường
xuyên mà việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh XLVPHC lại không thể tiến hành thường xuyên.
Ví dụ như PL XLVPHC năm 2002( sửa đổi, bổ sung năm 2007, 2008) không quy định thẩm
quyền xử phạt của cá nhân đứng đầu cơ quan thuộc Bộ như Cục trưởng Cục bảo vệ thực vật,
Cục thú y (thuộc Bô nông nghiệp và phát triển nông thôn); Cục vệ sinh an toàn thực phẩm
(thuộc Bộ y tế)…mặc dù các cục và tổng cục được tổ chức để thực hiện nhiệm vụ quản lí nhà
nước chuyên ngành.
- Các qui định về thẩm quyền của một số chủ thể xử phạt vi phạm hành chính trong
một số lĩnh vực chưa có sự thống nhất giữa Pháp lệnh XLVPHC với các văn bản pháp luật
quản lý hành chính đơn hành. Chẳng hạn theo qui định tại khoản 1 và khoản 2 của Điều 40
Pháp lệnh XLVPHC năm 2002 ( đã được sửa đổi, bổ sung năm 2008) thì Cục trưởng Cục
quản lý cạnh tranh và chủ tịch hội đồng cạnh tranh được quyền xử phạt hành vi vi phạm
hành chính với mức phạt tối đa là 70 triệu đồng. Trong khi đó theo qui định của Luật cạnh
tranh năm 2005 thì cơ quan có thẩm quyền duy nhất được xử phạt hành chính đối với hành vi
cạnh tranh không lành mạnh là cơ quan quản lý cạnh tranh (Điều 49). Và cơ quan quản lý
cạnh tranh được phạt tiền tối đa đến 10% tổng doanh thu của tổ chức, cá nhân vi phạm pháp

đã có tình trạng “vượt rào” trong quy định về thanh tra chuyên ngành. Ví dụ: Theo Điều 23
Luật thanh tra năm 2004 thì cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành bao gồm
thanh tra bộ và thanh tra sở, Điều 38 Pháp lệnh XLVPHC năm 2002 (đã được sửa đổi, bổ
sung năm 2007, 2008) cũng chỉ qui định thẩm quyền XPVPHC cho thanh tra cấp sở và cấp
bộ nhưng một số văn bản có hiệu lực pháp lý thấp hơn lại qui định thẩm quyền cho thanh tra
cấp cục. Ví dụ như Điều 32 Nghị định số 31/2010/NĐ-CP ngày 29/3/2010 về xử phạt hành
chính trong lĩnh vực thủy sản đã quy định thẩm quyền xử phạt cho Chánh Thanh tra Chi cục
chuyên nhành thủy sản, Chánh Thanh tra Tổng cục thủy sản, Chánh Thanh tra Cục chuyên
ngành thủy sản . Các qui định này có thể đáp ứng của một số đòi hỏi nhất định trong quản lý
hành chính nhà nước trên một số lĩnh vực nhưng đương nhiên là trái với Luật thanh tra và
Pháp lệnh XLVPHC và như vậy dẫn tới sự mâu thuẫn, chồng chéo giữa các văn bản pháp luật
khiến việc xử lí vi phạm hành chính thiếu chính xác.
- Thẩm quyền XPVPHC của các chức danh cấp cơ sở cũng còn những điểm chưa hợp
lý. Các chức danh cấp cơ sở là những người trực tiếp thi hành công vụ, nhiệm vụ và hoạt
động thường xuyên nhất trong lĩnh vực kiểm tra, phát hiện vi phạm nhưng thẩm quyền xử
phạt của họ lại được quy định là chưa hợp lí. Ngoài hai hình thức phạt chính là cảnh cáo và
phạt tiền thì các chức danh trực tiếp thi hành công vụ, nhiệm vụ không có thẩm quyền áp
dụng các hình thức xử phạt bổ sung hoặc các biện pháp khắc phục hậu quả trừ thanh tra viên
chuyên ngành đang thi hành công vụ có quyền tịch thu tang vật, phương tiện trị giá đến 2
triệu đồng và áp dụng một số biện pháp khắc phục hậu quả (Điều 31, 32, 33, 35, 36, 37 và 38
Pháp lệnh XLVPHC năm 2002 đã sửa đổi, bổ sung năm 2008). Vì thế trong nhiều trường hợp
vi phạm hành chính nằm trong phạm vi thẩm quyền của người đang trực tiếp thi hành công
vụ, nhiệm vụ nhưng nếu có tang vật, phương tiện cần tịch thu hoặc cần áp dụng các biện pháp
khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính gây ra thì người trực tiếp thi hành công vụ đều
phải chuyển vụ việc đến người khác có thẩm quyền để xử phạt.

Trần Thị Ninh - 341226

5|Page


- Cần phải có kế hoạch xây dựng một cách thống nhất, tập trung các qui định về thẩm
quyền XPVPHC trong cùng một văn bản Luật hoặc bộ luật, có sự phối kết hợp giữa các cơ
quan chuyên ngành trong quá trình dự thảo luật để tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn
giữa các qui định về thẩm quyền XPVPHC trong các văn bản luật với nhau.
- Nên quy định cho tất cả các chức danh có thẩm quyền xử phạt hành chính đều có
quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính gây ra.
- Khi qui định về các biện pháp XPVPHC cần phải qui định về thẩm quyền XPVPHC
để tránh tình trạng xác định thẩm quyền XPVPHC không thống nhất cũng như tránh tình
trạng xử phạt không đúng thẩm quyền.
Trần Thị Ninh - 341226

6|Page


Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính.

- Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cần được phân cấp mạnh hơn cho cấp cơ sở
cũng như tăng thẩm quyền về mức phạt cho các chức danh này
- Trong việc quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính nên quy định có tính chất
“mở” về thẩm quyền.
- Xác định rõ thẩm quyền xử phạt của thanh tra chuyên ngành trong các cơ quan đã có
chức danh có thẩm quyền xử phạt đồng thời cũng trao thẩm quyền xử phạt cho thanh tra
chuyên ngành tại một số Cục thuộc Bộ.
-Cần phải có sự quan tâm đúng mức đối với việc giải thích thuật ngữ để đảm bảo tính
thống nhất trong nhận thức và thực hiện. Ví dụ như cần giải thích các thuật ngữ liên quan
như: thẩm quyền XPVPHC (có bao gồm thẩm quyền áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả
hay không?), phân định thẩm quyền xử phạt, tranh chấp về thẩm quyền xử phạt..

2. Đánh giá tính hợp lý của pháp luật về thủ tục xử phạt vi phạm hành chính:
a, Những điểm hợp lý.

pháp lí nhất định. Do vậy, chỉ người đang thi hành công vụ mới được ra quyết định xử phạt.
Mức phạt tiền phạt theo thủ tục đơn giản đã được nâng lên từ 20.000 đồng (Pháp lệnh
XLVPHC năm 1995) lên 200.000 đồng (Pháp lệnh XLVPHC năm 2008). Việc nâng mức
phạt tiền theo thủ tục đơn giản này là hết sức cần thiết và hợp lý trong điều kiện phát triển
của nền kinnh tế nước ta hiện nay cũng như để khắc phục tình trạng vụ việc vi phạm phải dồn
lên cấp trên giải quyết.
- Về thủ tục xử phạt có lập biên bản:
Được áp dụng đối với những vi phạm tương đối nghiêm trọng mà hành vi vi phạm được
qui định mức phạt tiền từ 200.000 đồng trở lên.
- Về người có thẩm quyền lập biên bản:
Được qui định tại Điều 55 Pháp lệnh XLVPHC (sửa đổi, bổ sung năm 2007, 2008).
Theo qui định này người có thẩm quyền lập biên bản đối với vi phạm hành chính bao gồm
người có thẩm quyền XPVPHC trong lĩnh vực quản lí chuyên nghành và những người có
thẩm quyền XPVPHC về mọi lĩnh vực (Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, huyện, tỉnh và người
được những người này ủy quyền). Quy định này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phối kết hợp
giữa các cơ quan có liên quan trong XPVPHC tức là người lập biên bản và người xử phạt có
quan hệ tương đối chặt chẽ. Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung năm 2007,2008 cũng bổ sung trường
hợp người vi phạm cố tình trốn tránh hoặc vì lý do khách quan mà không có mặt tại địa điểm
xảy ra vi phạm thì biên bản được lập xong phải có chữ kí của đại diện chính quyền cơ sở nơi
xảy ra vi phạm hoặc của hai người làm chứng. Đây là một qui định rất hợp lý để mọi vi phạm
hành chính đều được xử lý triệt để.
- Về nội dung của biên bản: Được qui định tại khoản 2 Điều 55 Pháp lệnh XLVPHC.
Điều 55 qui định nội dung của biên bản đã thể hiện rõ tính khoa học, chặt chẽ và phù hợp với
thực tế của nó.
- Quyết định xử phạt và nội dung của quyết định xử phạt: quy định tại Điều 56 của Pháp
lệnh XLVPHC năm 2002 (sửa đổi, bổ sung năm 2008) đã tạo điều kiện cho cơ quan, người
có thẩm quyền xử phạt trong quyết định xử phạt nhưng cũng phải đảm bảo quyền lợi của cá
nhân, tổ chức (vụ việc vi phạm dù phức tạp cũng không thể quá kéo dài, gây ảnh hưởng
không tốt đến sinh hoạt, đời sống, kinh doanh của cá nhân, tổ chức..). Pháp lệnh qui định
trong trường hợp vụ việc phức tạp cần thời gian xác minh thêm thì người có thẩm quyền

thủ tục này.
- Trong trường hợp lập biên bản, nếu một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành
chính thuộc các lĩnh vực quản lí khác nhau thì người có thẩm quyền xử phạt chỉ ra một quy
định trong đó quyết định hình thức, mức xử phạt đối với từng hành vi rồi tổng hợp thành mức
phạt chung. Như vậy một quyết định xử phạt lúc này phải dựa trên nhiều biên bản XPHC,
điều đó không làm cho việc XPVPHC chính xác hơn mà chỉ phức tạp hóa hoạt động xử phạt.
- Trong thủ tục có lập biên bản quy định người có thẩm quyền xử phạt phát hiện hành vi
vi phạm thuộc lĩnh vực của mình trong thời gian không thi hành công vụ thì không có quyền
lập biên bản. Trên thực tế với quy định này là chưa hợp lí và có thể coi đây là sự lãng phí
nhân lực và làm giảm hiệu đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật.
- Về nội dung của biên bản: có một số mẫu biên bản xử phạt quá dài, mất nhiều thời
gian ảnh hưởng đến kết quả xử lý vi phạm.
- Có ý kiến cho rằng thời hạn 30 ngày để ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính
phức tạp cũng như được phép xin gia hạn thêm 30 ngày là quá ít vì nhiều vụ việc cần có thời
gian để xác minh, thu thập tài liệu liên quan đến nhiều đối tượng, nhiều địa bàn hoặc một số
Trần Thị Ninh - 341226

9|Page


Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính.

đối tượng sau khi lập biên bản vi phạm hành chính đã bỏ đi khỏi địa phương trong thời gian
dài, gây khó khăn cho việc xử lý.
- Vấn đề cưỡng chế thi hành quyết định XPVPHC cũng gặp nhiều vướng mắc trong qua
trình thực hiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính do chưa có sự phối hợp giữa các cơ
quan, tổ chức trong việc thực hiện các biện pháp cưỡng chế ví dụ như biện pháp khấu trừ tiền
từ tài khoản ngân hàng. Đây là một vấn đề khó khăn thì việc này rất khó khăn bởi vì các ngân
hàng vì mục đích kinh doanh, để bảo vệ khách hàng nên thường không muốn phối hợp. Mặt
khác cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính là một công việc khó khăn,


Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính.

Danh mục tài liệu tham khảo
1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật hành chính Việt Nam,
Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2008.
2. Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 (đã được sửa đổi, bổ sung năm
2007,2008).
3. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính – thực trạng qui định, thực tiễn áp dụng
và hướng hoàn thiện – TS. Trần Minh Hương, Tạp chí luật học số 8/2008.
4. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và những bất cặp trong qui định của pháp
luật hiện hành – ThS. Nguyễn Ngọc Bích, Tạp chí luật học tháng 8/2007.
5. Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính - ThS.Bùi Thị Đào.
6. Một số bất cập và hướng hoàn thiện pháp luật xử lý vi phạm hành chính - TS.
Nguyễn Minh Đức, Trịnh Thị Thùy Dung – Tạp chí Nghiên cứu lập pháp điện tử.
7. Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính – thực trạng và hướng hoàn thiện.

Mục lục
A – Đặt vấn đề...................................................................................................................................................1
B – Giải quyết vấn đề.........................................................................................................................................1
I – Một số khái niệm liên quan..........................................................................................................................1
II – Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính.. 1
1.Về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính..................................................................................................2
Trần Thị Ninh - 341226

11 | P a g e


Đánh giá tính hợp lí của các quy định hiện hành về thẩm quyền và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính.
a, Những điểm hợp lí.........................................................................................................................................2