BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
PHAN THỊ HẰNG

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG
TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC MÔN TÂM LÝ TRẺ EM
Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM KIÊN GIANG

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S K C0 0 4 4 2 7

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
PHAN THỊ HẰNG

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH
CỰC HÓA NGƯỜI HỌC MÔN TÂM LÝ TRẺ EM Ở TRƯỜNG
CAO ĐẲNG SƯ PHẠM KIÊN GIANG

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 601401
Hướng dẫn khoa học


Ngày, tháng, năm sinh: 02.06.1986.

Nơi sinh: Thừa Thiên Huế

Nguyên quán: Phú Vang – TT Huế.

Dân tộc: Kinh.

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: Trường Cao đẳng sư phạm Kiên Giang - 449
Nguyễn Chí Thanh - phường Rạch Sỏi – thành phố Rạch Giá – Kiên Giang.
2. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO
2.1. Đại học
Hệ đào tạo: Chính quy.

Thời gian đào tạo:2004 đến 2008

Nơi học (trường, thành phố): Đại học Sư Phạm Huế.
Ngành học: Sư phạm Mẫu Giáo
Tên đồ án tốt nghiệp: Rèn luyện kỹ năng phát âm cho trẻ 3-4 tuổi
Người hướng dẫn: Th.s Nguyễn Thị Hà Bắc
2.2. Sau đại học
Hệ đào tạo: Cao học chính quy

Thời gian:10/2012 đến 10/2014

Nơi học (trường, thành phố): Đại Học Sư Phạm KỸ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
Ngành học: Giáo dục học
Tên luận văn: Vận dụng phương pháp dạy học môn Tâm lý trẻ em theo hường tích
cực hóa vai trò người học ở trường CĐSP Kiên Giang

Xin chân thành cảm ơn!
- Tiến sĩ Võ Văn Nam người đã tận tình chỉ dẫn và giúp đỡ em trong quá trình
thực hiện luận văn, nhờ đó mà bản thân em có thêm kiến thức, niềm tin để hoàn
thành luận văn này.
- Quý thầy cô giảng dạy lớp Cao học Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật
TP.HCM đã truyền đạt những kiến thức quí báu, hướng dẫn và định hướng để cho
em thực hiện tốt luận văn.
- Ban lãnh đạo, quí thầy cô Trường Cao đẳng Sư phạm Kiên Giang đã tạo điều
kiện và giúp đỡ cho em thực hiện hoàn thành luận văn.
- Không quên gởi lời cám ơn đến các em học sinh, những tham gia đóng góp
của các em là nguồn động lực lớn giúp tôi hoàn thành tốt các nhiệm vụ của đề tài.
- Và cuối cùng là gia đình của tôi đã tạo niềm tin, chia sẻ và là nguồn động
viên để tôi hoàn thành tốt luận văn này.
Phan Thị Hằng


iv

TÓM TẮT NỘI DUNG LUẬN VĂN
Giáo dục được xem là quốc sách hàng đầu của mỗi quốc gia vì đầu tư cho giáo
dục là đầu tư cho sự phát triển, hiện nay tất cả các quốc gia trên thế giới đang tập
trung đầu tư phát triển con người để tạo ra được nguồn nhân lực phục vụ cho quá
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Để làm được điều đó thì giáo dục phải
tạo ra được những con người năng động, nhiệt huyết, tích cực, chủ động và sáng
tạo. Việc lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp và sáng tạo sẽ giúp người học
phát huy hết khả năng vốn có của họ, họ tham gia tích cực vào quá trình học tập và
từ đó hình thành tố chất của một người công nhân năng động cho thời đại mới.
Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài “Vận dụng PPDH môn TLTE theo hướng
tích cực hóa vai trò người học ở trường CĐSP KG”.
Luận văn gồm có 3 phần gồm:

activeness in Children Psychology module at Kien Giang Teacher Training
College”
The dissertation consists of three parts as following:
Introduction: Outline the background of the problem, aims, tasks, objects,
hypothesis, limitations of the study and methodology.
Content:
Chapter 1: Theoretical basis of applying teaching methods to promote
students' learning activeness in Children Psychology module.
Chapter 2: Current status of teaching Children Psychology module at Kien
Giang Teacher Training College
Chapter 3: Applying teaching methods to promote students' learning
activeness in Children Psychology module at Kien Giang Teacher Training College
Conclusions-Recommendations:
Researcher presented the achieved results, assessed the current status of teaching
Children Psychology module and applied appropriately teaching methods to
promote students' learning activeness.


vi

MỤC LỤC
Quyết định giao đề tài
Lý lịch khoa học…………………………………………………………………... i
Lời cam đoan………………………………………………………………………ii
Lời cảm ơn………………………………………………………………………...iii
Tóm tắt…………………………………………………………………………….iv
Mục lục…………………………………………………………………………….vi
Danh mục các chữ viết tắt………………………………………………………….x
Danh mục các ký hiệu……………………………………………………………..xi
Danh sách các bảng……………………………………………………………….xii

HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA VAI TRÒ NGƯỜI HỌC MÔN TÂM
LÝ TRẺ EM ....................................................................................................................... 7
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ...............................................................................7
1.1.1. Trên thế giới ............................................................................................................. 7
1.1.2. Ở Việt Nam............................................................................................................. 10
1.1.3. Các kết quả trong nước đã công bố .................................................................. 13
1.2. Một số khái niệm liên quan đến vận dụng phương pháp dạy học……….....14
1.2.1. Vận dụng………………………………………………………………14
1.2.2. Vận dụng phương pháp dạy học………………………………………15
1.3. Cơ sở pháp lý về việc vận dụng phương pháp dạy học theo hướng tích cực
hóa người học ............................................................................................................16
1.4. Động lực của quá trình dạy học………………………………………………17
1.5. Tích cực hóa người học .................................................................................18
1.5.1. Tính tích cực .......................................................................................................... 18
1.5.2. Tích cực hóa người học ....................................................................................... 18
1.5.3. Những biểu hiện của tích cực hóa người học ................................................ 19
1.6. Dạy học tích cực ............................................................................................21
1.6.1. Lý do của việc áp dụng dạy học tích cực ....................................................... 22
1.6.2. Những dấu hiệu đặc trưng của dạy học tích cực .......................................... 22
1.6.3. Các phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học ............... 23
1.6.4. So sánh phương pháp dạy học tích cực hóa người học và phương pháp
dạy học thụ động ......................................................................................................................... 35
1.6.5. Kỹ thuật dạy học tích cực hóa người học ....................................................... 36
1.7. Vận dụng PPDH môn Tâm lý trẻ em theo hướng tích cực hóa người học ....38


viii

1.7.1. Đặc điểm môn tâm lý trẻ em.............................................................................. 38
1.7.2. Đặc điểm sinh viên sư phạm Mầm non .......................................................... 39

3.3. Kiểm nghiệm đánh giá………………………………………………………….84


ix

3.3.1. Mục đích thực nghiệm…………………………………………………84
3.3.2. Nội dung, thời gian và địa điểm thực nghiệm: ………………………..85
3.3.2. Đối tượng thực nghiệm………………………………………………...87
3.3.3. Khách thể và địa bàn thực nghiệm ……………………………………87
3.3.4. Các phương pháp dạy học được thực nghiệm…………………………88
3.3.5. Các bước tiến hành thực nghiệm………………………………………88
3.3.6. Điều kiện thực nghiệm………………………………………………...89
3.3.7. Xử lý số liệu điều tra thực nghiệm…………………………………….89
3.3.8. So sánh tính tích cực học tập môn tâm lý trẻ em của sinh viên hai nhóm
trước thực nghiệm………………………………………………………………….89
3.4. Kết quả thực nghiệm một số phương pháp dạy học nhằm tích cực hóa hoạt
động học tập môn TLTE của SV CĐSP MN tại trường CĐSP Kiên Giang. ……...89
3.4.1. Về phía giáo viên………………………………………………………89
3.4.2. Về phía sinh viên………………………………………………………91
3.5. Kết quả định lượng…………………………………………………………98
3.6. Kết luận chương 3…………………………………………………………..99
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận ............................................................................................................... 100
2. Kiến nghị ............................................................................................................. 101
2.1. Với Bộ giáo dục và đào tạo .........................................................................101
2.2. Với trường CĐSP KG ..................................................................................101
2.3. Với cán bộ quản lý .......................................................................................101
2.3. Với giáo viên................................................................................................101
2.4. Với sinh viên ................................................................................................102
2.5. Hướng phát triển đề tài ................................................................................102

PTDH: Phương tiện dạy học
PP TDSS: Phương pháp tư duy song song
PPTH: Phương pháp dạy học tình huống
QTDH: Quá trình dạy học
SV: Sinh viên
SVMN: Sinh viên Mầm non
TCMN: Trung cấp Mầm non
TCN: Trước công nguyên
TDSS: Tư duy song song
TD: Tư duy
THPT: Trung học phổ thông
THCS: Trung học cơ sở
TH: Tình huống
TLTE: Tâm lý trẻ em
TN: Thực nghiệm
TS: Tần số
TSC: Tần số chung
TP HCM: Thành phố Hồ Chí Minh


xi

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU
df
Sig.
t

Độ tự do
Mức ý nghĩa
t-test

Biểu đồ 2.4…………………………………………………………………………51
Biểu đồ 2.5…………………………………………………………………………52
Biểu đồ 2.6…………………………………………………………………………55
Biểu đồ 2.7…………………………………………………………………………58
Biều đồ 2.8…………………………………………………………………………61
Biểu đồ 2.9…………………………………………………………………………63
Biểu đồ 3.1…………………………………………………………………………93
Biểu đồ 3.2…………………………………………………………………………93
Biểu đồ 3.3…………………………………………………………………………97
Biểu đồ 3.4…………………………………………………………………………97
Biểu đồ 3.5…………………………………………………………………………98

DANH SÁCH CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1..…………………………………………………………………………21
Sơ đồ 1.2……..…………………………………………………………………….25
Sơ đồ 1.3…………………………………………………………………………...27
Sơ đồ 1.4…………………………………………………………………………...31
Sơ đồ 1.5…………………………………………………………………………...34
Sơ đồ 1.6…………………………………………………………………………...38
Sơ đồ 3.1…………………………………………………………………………...82
Sơ đồ 3.2…………………………………………………………………………...86


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thời đại ngày nay là thời đại của khoa học và công nghệ, tất cả các quốc gia
trên thế giới đang tập trung đầu tư phát triển con người, phát triển nguồn nhân lực
để phục vụ cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Vì vậy, giáo dục

nhiên, việc đổi mới PPDH vẫn chưa mang lại hiệu quả cao. Nhà trường đang đào tạo
đội ngủ GV phục vụ cho sự nghiệp trồng người, hơn ai hết người GV phải là người
năng động tích cực, chủ động, độc lập và sáng tạo vì họ mang trên mình trọng trách
to lớn của dân tộc là giáo dục thế hệ trẻ. TLTE là một trong những môn học cơ bản
để đào tạo GVMN, là môn học nhằm giúp người GV hiểu đặc điểm tâm lý trẻ qua
từng độ tuổi để có biện pháp chăm sóc, giáo dục và rèn luyện trẻ em, họ là người
đặt nền móng, đặt những viên gạch hồng đầu tiên để xây dựng nên một tòa nhà kiên
cố vững chắc, họ mang trong mình xứ mệnh to lớn của dân tộc là người hình thành
nhân cách cho một thế hệ con người của tương lai. Vậy, làm sao để họ tích cực sáng
tạo? đó là điều không ít giáo viên trong trường CĐSP KG đang băn khoăn, trăn trở.
Chính vì vậy, tích cực hóa người học là vấn đề mà người nghiên cứu muốn tiến
hành nghiên cứu với hy vọng sẽ giúp ích cho bản thân trong hoạt động nghề nghiệp
và mong muốn đóng góp một phần nhỏ công sức của mình vào hoạt động giáo dục.
Với những lý do trên, người nghiên cứu thực hiện đề tài “Vận dụng PPDH
theo hướng tích cực hóa người học môn TLTE ở trường CĐSP KG”.
2. Mục đích của đề tài.
Tìm hiểu việc vận dụng PPDH theo hướng tích cực hóa người học môn TLTE,
đồng thời thực nghiệm mô hình PPDH nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn TLTE
của sinh viên trường CĐSP KG.
3. Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
- Việc vận dụng PPDH theo hướng tích cực hóa người học môn TLTE ở
trường CĐSP Kiên Giang.
- Thực nghiệm mô hình PPDH nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn TLTE của
sinh viên trường CĐSP KG.
3.2. Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn TLTE
3.2.1. Khách thể điều tra thực trạng
- Khách thể điều tra thực trạng là 142 SV thuộc 4 lớp đang học năm nhất tại
khoa THMN của trường CĐSP KG. Trong đó, 70 SV thuộc 2 lớp 35 A và B
CĐMN; 72 SV thuộc 2 lớp 35 A và B TCMN.

phương pháp thực nghiệm.
Thứ ba, thực nghiệm PPDH theo hướng tích cực hoá người học môn TLTE ở
trường CĐSP KG.

HVTH: Phan Thị Hằng


4

7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
7.1.1. Mục đích của nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa những tài liệu, bài báo...có
liên quan để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.
- Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề và hệ thống hóa một số vấn đề lý luận
cơ bản liên quan đến đề tài như: Vận dụng PPDH, tích cực hóa người học, dạy học
tích cực, vận dụng PPDH môn TLTE theo hướng tích cực hóa người học.
- Từ khung lý luận xác lập cơ sở phương pháp luận định hướng quy trình,
phương pháp nghiên cứu.
7.1.2. Nội dung của phương pháp nghiên cứu lý luận
- Xác định cơ sở khoa học và các khái niệm công cụ trong nghiên cứu thực
trạng và nghiên cứu thực nghiệm.
- Phân tích, tổng hợp và đánh giá những công trình nghiên cứu trước đây từ đó
chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục tiến hành nghiên cứu.
- Xác định nội dung nghiên cứu thực tiễn: việc lựa chọn các yếu tố khảo sát
trong nghiên cứu thực tiễn dựa vào kết quả tổng hợp của phần lý thuyết chung.
- Xác định cơ sở lý luận cho việc lựa chọn các công cụ nghiên cứu, các biện
pháp tác động tâm lý sư phạm.
7.1.3. Phương pháp nghiên cứu lý luận cụ thể
Phương pháp cụ thể để nghiên cứu lý luận là:

PPDH môn TLTE theo hướng tích cực hóa vai trò người học ở trường CĐSP KG và
một số yếu tố ảnh hưởng của thực trạng này, từ đó đề ra phương hướng khắc phục
có hiệu quả người nghiên cứu thực hiện như sau:
* Chọn mẫu: trong điều kiện và thời gian có hạn, người nghiên cứu chọn 142
SV của 4 lớp: 35A CĐMN, 35B CĐMN, 34A TCMN, 34B TCMN của khoa Tiểu
học – Mầm non tại trường CĐSP KG.
* Cách thức điều tra: tiến hành phát phiếu trực tiếp tại lớp, hướng dẫn trả lời
hợp lệ, thời gian trả lời là 50 phút.
* Các giai đoạn thực hiện
- Giai đoạn 1:
+ Lấy phiếu thăm dò trong SV và GV về tính tích cực học tập môn TLTE
+ Xử lý sơ bộ để tìm ra các lớp có tính tích cực học tập môn TLTE tương
đương nhau để làm lớp TN và lớp ĐC.

HVTH: Phan Thị Hằng


S

K

L

0

0

2

1