BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRẦN KIM TUYỀN

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC
CHO MÔN TIN HỌC LỚP 6 TẠI TRƯỜNG THCS CHI LĂNG

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S K C0 0 4 4 2 0

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 07/2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRẦN KIM TUYỀN

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC
CHO MÔN TIN HỌC LỚP 6 TẠI
TRƯỜNG THCS CHI LĂNG

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 07/2013

Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại di động: 0947.605.506.
E-mail: [email protected].
II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:
1. Đại học:
Hệ đào tạo: Chính quy
Thời gian đào tạo từ: T8/2005 đến T8/2009
Nơi học: Trường Đại học Tôn Đức Thắng – Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngành học: Công nghệ thông tin.
Tên luận văn: Thiết kế phần mềm trò chơi Tetris bằng ngôn ngữ lập trình C#.
Ngày & nơi bảo vệ luận văn: Tháng 5/2009 tại trường Đại học Tôn Đức Thắng
– Thành phố Hồ Chí Minh.
Người hướng dẫn: Th.S Phan Đình Thế Huân.
2. Thạc sĩ:
Hệ đào tạo: Chính quy tập trung
Thời gian đào tạo: 2011 – 2013.
Nơi học: Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngành học: Giáo dục học.
3. Trình độ ngoại ngữ: Anh văn B1.
III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP
ĐẠI HỌC:
Công việc
đảm nhiệm

Thời gian

Nơi công tác

Từ tháng 9/2009 đến



LỜI CẢM ƠN
Người nghiên cứu xin chân thành cảm ơn Thầy TS Nguyễn Trần Nghĩa đã
tận tình hướng dẫn, giúp đỡ cho người nghiên cứu hoàn thành luận văn.
Chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, phòng Đào tạo sau đại học, khoa Sư
phạm kỹ thuật trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo
điều kiện thuận lợi để người nghiên cứu hoàn thành khóa học.
Cũng xin chân thành cảm ơn quý thầy cô đã tham gia giảng dạy lớp Cao học
Giáo dục học, khóa 2011 – 2013A, trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố
Hồ Chí Minh đã nhiệt tình, tận tâm hướng dẫn và giúp đỡ người nghiên cứu trong
quá trình học tập và nghiên cứu.
Cũng xin được cảm ơn các anh chị trong lớp GDH 19A cũng như các anh chị
khóa trên, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã chia sẻ, động viên, giúp đỡ người
nghiên cứu trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Người nghiên cứu

TRẦN KIM TUYỀN

iii


TÓM TẮT
Giảng dạy với mục tiêu nhằm tích cực hóa hoạt động và tư duy của học sinh
được xem là phương pháp dạy học hiện đại, phù hợp với xu thế hiện nay. Vì thế
người nghiên cứu chọn đề tài “Dạy học theo hướng tích cực hóa người học cho môn
Tin học lớp 6 tại trường THCS Chi Lăng, quận 4, Thành phố Hồ Chí MInh”.
Nội dung của đề tài được triển khai trong 3 chương:
Chương 1: Trình bày cơ sở lý luận cần thiết để thực hiện đề tài.
Chương 2: Khảo sát thực trạng việc dạy môn Tin học tại trường THCS Chi
Lăng.


MỤC LỤC
Lý lịch khoa học .......................................................................................................... i
Lời cam đoan ..............................................................................................................ii
Lời cảm ơn ............................................................................................................... iii
Tóm tắt ...................................................................................................................... iv
Abstract ...................................................................................................................... v
Mục lục ...................................................................................................................... vi
Danh mục các chữ viết tắt .......................................................................................... x
Danh sách các bảng ................................................................................................... xi
Danh sách các hình ................................................................................................. xiii
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................... 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................. 2
4. Giới hạn đề tài ........................................................................................................ 3
5. Đối tƣợng khách thể nghiên cứu ............................................................................ 3
5.1. Đối tƣợng nghiên cứu .......................................................................................... 3
5.2. Khách thể nghiên cứu .......................................................................................... 3
6. Giả thuyết nghiên cứu ............................................................................................ 3
7. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................................ 3
8. Phân tích công trình liên hệ .................................................................................... 4
9. Kế hoạch thực hiện ................................................................................................. 5
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN ............................................................................. 6
1.1. Một số khái niệm ................................................................................................. 6
1.1.1. Dạy học .......................................................................................................... 6
1.1.2. Hoạt động dạy học ......................................................................................... 6

vi

2.2. Thực trạng việc dạy học môn tin học lớp 6 tại trƣờng THCS Chi Lăng .......... 35

vii


2.2.1. Mục đích và đối tƣợng khảo sát .................................................................. 35
2.2.2. Thiết kế bộ công cụ và chọn mẫu khảo sát ................................................. 35
2.2.3. Xử lý và đánh giá kết quả khảo sát ............................................................. 36
2.2.3.1. Thống kê mẫu điều tra là học sinh lớp 6 đã và đang học môn tin học
tại trƣờng THCS Chi Lăng ....................................................................................... 36
2.2.3.2. Thống kê mẫu điều tra là các giáo viên tham gia giảng dạy môn tin học
tại trƣờng THCS Chi Lăng ....................................................................................... 43
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ......................................................................................... 52
CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ........................................................ 53
3.1. Những cơ sở áp dụng phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực .................... 53
3.2. Tổ chức dạy học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học cho môn Tin học lớp 6 tại
trƣờng THCS Chi Lăng ............................................................................................ 54
3.2.1. Mục tiêu ....................................................................................................... 54
3.2.2. Xây dựng kế hoạch dạy học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học ............... 54
3.2.2.1. Quy trình thực hiện kỹ thuật mảnh ghép ................................................ 54
3.2.2.2. Quy trình thực hiện kỹ thuật khăn phủ bàn ............................................ 56
3.3. Thực nghiệm ..................................................................................................... 57
3.3.1. Mục đích ....................................................................................................... 57
3.3.2. Đối tƣợng ...................................................................................................... 57
3.4. Kế hoạch thực nghiệm........................................................................................ 58
3.3.1. Thời gian, địa điểm thực nghiệm ................................................................ 58
3.3.2. Chọn mẫu thực nghiệm ............................................................................... 58
3.3.3. Xây dựng bộ công cụ ................................................................................... 58
3.3.4. Nội dung thực nghiệm ................................................................................. 58
3.3.5. Cách thức thực nghiệm ................................................................................ 59


ix


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24

TN
TPT
TT
XH

Chữ viết đầy đủ
Bộ giáo dục đào tạo
Cán bộ
Cán bộ quản lý
Công nghệ
Công nghệ thông tin
Công nghệ thông tin truyền thông
Cơ sở vật chất
Đối chứng
Đồ dùng dạy học
Dạy học
Điều kiện dạy học
Giáo dục
Giáo dục công dân
Giáo viên
Học sinh
Kỹ thuật dạy học
Phổ cập giáo dục
Phương pháp
Phương pháp dạy học
Sách giáo khoa
Số thứ tự
Tích cực hóa
Thể dục
Trung học cơ sở


Bảng 1.5: So sánh hai quan điểm dạy học

23

Bảng 2.1: Mức độ hấp dẫn của nội dung chương trình môn Tin học lớp 6

36

Bảng 2.2: Mức độ quan trọng của môn Tin học

37

Bảng 2.3: Hiệu quả các phương pháp giảng dạy của giáo viên.

38

Bảng 2.4: Sự phù hợp của PPDH mà GV sử dụng

39

Bảng 2.5: Biểu hiện tích cực học tập của HS

40

Bảng 2.6: Nhận xét của HS về không khí học tập môn Tin học tại lớp

41

Bảng 2.7: Nhận xét của HS về mức độ hiểu bài

50

Bảng 3.1: Nhận xét của HS về ưu điểm PPDH mà GV sử dụng

57

Bảng 3.2: Nhận xét của HS về nhược điểm của PPDH mà GV sử dụng

58

Bảng 3.3: Mức độ hứng thú của HS trong giờ học môn Tin học

59

Bảng 3.4: Nhận xét của HS về tính phù hợp của PPDH mà GV sử dụng

60

xi


Bảng 3.5: Biểu hiện tích cực của HS trong giờ học Hóa

61

Bảng 3.6. Hướng giải quyết khi gặp bài tập hay tình huống khó

62

Bảng 3.7: Nhận xét của GV về ưu điểm của PPDH tích cực đề xuất


Bảng 3.15: Bảng tần số

74

Bảng 3.16: Bảng tính

74

xii


DANH SÁCH CÁC HÌNH
HÌNH

TRANG

Hình 1.1: Mô hình ho ̣c tâ ̣p tích cực theo thuyế t kiế n ta ̣o (constructivism)

7

– Piagiê
Hình 1.2: Sơ đồ tháp Dale mức độ trực quan

22

Hình 2.1: Mức độ hấp dẫn nội dung chương trình Tin học

36


44

Hình 2.10:Khó khăn khi áp dụng các PPDH theo hướng tích cực

46

Hình 2.11: Đánh giá về phương tiện, thiết bị phục vụ giảng dạy, tài liệu

47

học tập.
Hình 2.12: Mức độ sử dụng các biện pháp tích cực hóa người học của

48

GV
Hình 2.13: Biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy

49

Hình 2.14: Nhận xét của GV về hiệu học tập của HS ở môn Tin học lớp

50

Hình 3.1: Nhận xét của HS về ưu điểm PPDH mà GV sử dụng

58

Hình 3.2: Nhận xét của HS về nhược điểm của PPDH mà GV sử dụng



67

Hình 3.10: Việc đáp ứng nhu cầu thực hiện PPDH tích cực của ĐKDH

68

Hình 3.11: Mức độ ảnh hưởng của PPDH tích cực đến HS

69

Hình 3.12: Sự phù hợp của PPDH tích cực

70

xiv


Luận văn thạc sĩ

GVHD: TS NGUYỄN TRẦN NGHĨA

PHẦN MỞ ĐẦU
1.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Việc đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy xuất phát từ yêu cầu làm

cho sự nghiệp giáo dục – đào tạo bắt kịp với nhu cầu phát triển của xã hội. Đó là
một công việc được tiến hành thường xuyên ở tất cả các nước trên thế giới, chứ


Luận văn thạc sĩ

GVHD: TS NGUYỄN TRẦN NGHĨA

tích cực hóa người học” mới chỉ được thực hiện ở mức để cho học sinh phát biểu ý
kiến, cho học sinh thảo luận theo nhóm… Dạy học cũng như mọi quá trình tự nhiên,
trải qua thời kì hình thành, tồn tại và phát triển lâu dài của mình.
Vào những năm cuối thế kỷ XX nền giáo dục thế giới đã xuất hiện một quan
điểm mới đó là learner – centred nghĩa là lấy người học làm trung tâm. Ở nước ta,
thì mầm mống tư tưởng dạy học lấy người học làm trung tâm đã có từ rất lâu. Và
giáo sư Lê Khánh Bằng đã đề cập đến vấn đề này: “lấy người học làm trung tâm
trên hai phương diện vĩ mô và vi mô, ở đây người dạy phải tính đến nhu cầu,
nguyện vọng của người học, đến những đặc điểm tâm sinh lý và cấu trúc tư duy của
từng người”. Quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm là một triết lý giáo
dục, bao trùm tất cả các quan điểm dạy học tích cực hiện nay.
Với những lý do trên, người nghiên cứu chọn đề tài nghiên cứu : “Dạy học theo
hướng tích cực hóa người học cho môn Tin học lớp 6 tại trường THCS Chi
Lăng.”

2.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:
Đề xuất phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học cho môn Tin

học lớp 6 tại trường THCS Chi Lăng.

3.

NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU


ĐỐI TƯỢNG , KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU:

5.

5.1. Đối tượng nghiên cứu: PPDH môn Tin học lớp 6 theo hướng tích cực hóa
người học tại Trường THCS Chi Lăng.
5.2. Khách thể nghiên cứu: phương pháp dạy và học môn Tin học lớp 6 tại
Trường THCS Chi Lăng.

6.

GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU :
Nếu việc áp dụng PPDH theo hướng tích cực hóa người học tại Trường THCS

Chi Lăng được thực hiện phù hợp với tình hình thực tế; thì sẽ giúp tăng sự say mê
tò mò ham thích học tập cho học sinh lớp 6 ở môn Tin học tại trường THCS Chi
Lăng.

7.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Phương pháp điều tra thăm dò ý kiến để thu thập các thông tin thực tế thực

trạng giảng dạy và học tập môn Tin học tại Trường THCS Chi Lăng với đối tượng
là giáo viên đang tham gia giảng dạy và học sinh đang học tại trường.
- Phương pháp thực nghiệm.
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: người nghiên cứu sử dụng phần mềm
Microsoft Office Excel 2003 kết hợp với máy vi tính để xử lý kết quả nghiên cứu.