THÁI THỊ XUÂN ĐÀO

MODULE gDTX
th ng xuyên

4
Ho¹t ®éng häc tËp
cña ng−êi lín

|

127


A. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN

—
—
—
—
—

i t ng h c viên c a giáo d c th ng xuyên các trung tâm giáo d c
th ng xuyên, trung tâm h c t p c ng ng, trung tâm tin h c, ngo i
ng … r t a d ng v tu i, v trình v n hoá, v hoàn c nh gia ình,
v v n kinh nghi m và hi u bi t v n hoá xã h i. Tuy nhiên, ph n l n h c
viên c a giáo d c th ng xuyên là ng i l n.
V i t cách là ng i l n, h c viên giáo d c th ng xuyên và ho t ng
h c t p c a h có nhi u c i m khác bi t so v i tr em. Vì v y, cách d y,
cách t ch c cho ng i l n h c không th gi ng hoàn toàn v i cách d y
và cách t ch c d y h c tr em. GV giáo d c th ng xuyên c n ph i n m

h c t p và xu t c cách kh c ph c, h n ch nh ng khó kh n ó.
— Trình bày c m t s nguyên t c giúp ng i l n h c có hi u qu .
— Li t kê c m t s ph m ch t, n ng l c và k n ng c n thi t i v i GV
tham gia giáo d c ng i l n.

2.2. VỀ KĨ NĂNG

Bi t phát huy i m m nh c a ng i l n và bi t giúp ng i l n kh c ph c
m t s khó kh n/h n ch do tu i tác ho c do v a h c, v a làm.

2.3. VỀ THÁI ĐỘ

Có thái

tôn tr ng, tin t ng i v i h c viên ng i l n.

C. NỘI DUNG
Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm khác biệt của người lớn so với
trẻ em.
1. MỤC TIÊU

Sau ho t ng này, ng i h c có th nêu lên c m t s c i m khác
bi t c a ng i l n so v i tr em và nh ng thu n l i và khó kh n c a
ng i l n khi tham gia h c t p.

2. THÔNG TIN CƠ BẢN

a)

c i m chung

— Ng i l n có v n kinh nghi m s ng, s n xu t và hi u bi t xã h i phong
phú. V n kinh nghi m, hi u bi t này có ý ngh a sâu s c i v i h . Kinh
nghi m i v i ng i l n là m t cái gì ó kh ng nh b n thân. Vì v y,
n u kinh nghi m c a ng i l n không c coi tr ng ho c b lãng quên,
thì h cho r ng i u ó không ch ph nh n kinh nghi m c a h , mà còn
ph nh n chính h . V n kinh nghi m c a ng i l n là nh ng t li u th c
t r t có giá tr , có tác d ng giúp quá trình nh n th c c a ng i l n
nhanh h n, d dàng h n và nh lâu h n so v i tr em. Tuy nhiên, c ng
chính vì v n kinh nghi m ó mà ng i l n th ng có tính b o th cao,
có tâm lí “t tôn”. Kinh nghi m th ng t o cho ng i l n “c m giác bi t
r i” — là m t trong nh ng c n tr tâm lí l n i v i vi c h c t p. C m giác
này làm cho h không mu n nghe, không mu n ti p thu, không mu n i
sâu vào b n ch t v n .
130 | MODULE GDTX 4


— Ng i l n h c ph c v cho s n xu t, công tác và cu c s ng hi n t i.
H h c làm t t các vai trò xã h i c a mình: vai trò ng i s n xu t,
ng i v , ng i ch ng, ng i cha, ng i m , ng i công dân... Ng i l n
không có nhu c u, i u ki n và th i gian h c nh ng ki n th c lí thuy t,
xa r i th c ti n, không v n d ng ngay. Ng i l n mu n h c nh ng cái
thi t th c, có th v n d ng c ngay. H mu n áp d ng vào ngày mai
nh ng gì h
c h c ngày hôm nay, ch không ph i cho t ng lai.
Vì v y, ng i l n mu n h c theo v n h n là theo môn h c nh tr em.
* V s khác bi t gi a ng i l n và tr em ã c nhi u nghiên c u
kh ng nh:
— Howard Clusky cho r ng: Nh ng s li u t nhi u ngu n khác nhau ang
là c s ngày càng làm n i b t m t h tâm lí khác bi t c a ng i l n.
— Theo M. Knowles: “Tr em tr c tiên coi mình là hoàn toàn ph thu c.

mà còn ph i ng i trên nh ng bàn gh dùng cho tr em. Ngày nay, ph n
l n nh ng nhà giáo d c nh t trí r ng, ch ng trình và ph ng pháp
gi ng d y ph i phù h p v i nh ng m c ích giáo d c và v i c nh ng
nhu c u c a ng i h c… Ông ã kh ng nh r ng, ngày càng có thêm
nhi u b ng ch ng kh ng nh s c n thi t ph i có cách ti p c n c bi t
i v i vi c h c c a ng i l n.
c) Kh n ng h c t p c a ng i l n
M t th i gian dài ng i ta không ý, quan tâm t i h c t p c a ng i
l n, th m chí b “lãng quên” nh tên c a m t cu n sách c a M. Knowles.
H c t p ng i l n b “lãng quên” b i ng i ta cho r ng vi c h c ch dành
riêng cho tr em, r ng ng i l n không có kh n ng h c t p. Nhi u nh
ki n v kh n ng h c t p c a ng i l n ã và v n còn ang t n t i cho
n ngày nay. J. Kidd trong tác ph m Ng i l n h c nh th nào? ã phê
phán m t s quan ni m, nh ki n sai l m sau v kh n ng h c t p c a
ng i l n.
— Quan ni m “B n ch t con ng i không th thay i c”. Quan ni m
này cho r ng con ng i ta là cái gì ó c h u, ngh a là b n ch t không
th thay i c. Vì v y, m i c g ng u là vô ích n u mu n xoá b
tình tr ng nô l , hay mu n bi u tình ch ng chi n tranh, mu n xoá b
bóc l t lao ng tr em ho c xoá b s b t bình ng v gi i, s c t c,
màu da. Th c t cho th y nhân cách con ng i có th hình thành và phát
tri n d i tác ng c a môi tr ng, c a giáo d c và ho t ng c a chính
b n thân con ng i. Ng i châu Á, châu Phi t u th k này và bây gi
ã có nhi u thay i.
— Quan i m “B n không th d y con chó già làm trò m i c”. L i ám
ch này cho r ng ng i l n không th h c c. Nh ng ng i yêu quý chó
132 | MODULE GDTX 4


—

ho t ng tích c c c a t ng ng i, v n kinh nghi m là nh ng y u t có
nh h ng m nh h n, quy t nh h n i v i n ng l c và k t qu h c
t p c a ng i l n so v i y u t tu i tác và th l c.
Thorndike, ngay t n m 1928, trong cu n sách Vi c h c c a ng i l n
c a mình ã ch ra r ng, tu i tác không ph i là m t y u t có ý ngh a l m
i v i vi c h c t p, r ng t t c m i ng i, nam c ng nh n u có th
h c c. Thorndike ã kh ng nh r ng “Nói chung, không có ai d i 40
l i không t c g ng h c l y m t cái gì ó vì tin hay s r ng già quá không
có kh n ng h c c. Anh ta c ng không dùng cái s hãi ó nh là m t
HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA NGƯỜI LỚN | 133


cái c không h c cái mà b t bu c ph i h c. N u anh ta không h c
c, n u có ch ng thì vi c không có kh n ng l i ít khi vì tu i già. Vi c
giáo d c c a ng i l n tu i không m c ph i c n tr bí n nào do tu i tác
c a ng i h c”.
W.R. Miles trên c s t ng k t các công trình nghiên c u c a Thordiker
và t k t qu nghiên c u c a mình ã k t lu n r ng “Tu i tác không có ý
ngh a gì i v i h c t p b t kì giai o n nào trong su t cu c i”.
T nh ng n m 30 c a th k XX, nhi u nghiên c u ph ng Tây ã
kh ng nh r ng ng i l n có th h c nh sinh viên i h c chính quy,
th m chí có tr ng h p còn t t h n. Herbert Sorenson (1933) ã nghiên
c u t m kh n ng h c t p ng i l n và ã nh n xét nh sau “K t qu o
c cho th y r ng nh ng kh n ng c a nh ng sinh viên khoa t i ch c và
t p trung là ngang nhau. m t vài tr ng i h c, ng i h c khoa t i
ch c có kh n ng h n và m t s tr ng khác thì sinh viên chính quy có
tr i h n nh ng b t kì tr ng h c nào thì s khác bi t không l n l m”.
G n 20 n m sau, John Deway nêu lên r ng h c viên ng i l n lo i khá
c ng h c t t b ng ho c h n sinh viên lo i khá và s ng i m c trung
bình c hai lo i g n nh ngang nhau. Nhi u s li u c ng cho th y nhi u

toàn b nhân cách, vào ng c h c t p.
K t qu nghiên c u c a B.G. Ananhep và nhóm c ng tác viên c a ông
còn cho th y, các ch c n ng khác nhau phát tri n không ng u và
không cùng vào m t th i gian. Ví d , giai o n này trí nh phát tri n
nhanh, thì giai o n khác là t duy. ( ây chính là s l ch pha c a phát
tri n.) K t qu th c nghi m c ng cho th y tu i càng cao thì các ch c
n ng càng có liên quan v i nhau, càng g n li n v i nhau trong m t t ng
th th ng nh t. i u này cho phép con ng i có kh n ng bù tr nh c
i m c a m t ch c n ng này (ví d trí nh ) b ng s phát tri n cao h n
c a các ch c n ng khác (ví d t duy).
E.P. Tônkônôga, nhà giáo d c ng i l n c a Liên Xô (c ) cho r ng s
phát tri n l a tu i ng i l n mang tính khác bi t cao, r ng “s phát
tri n các ch c n ng tâm lí không ch là hi n t ng thu n tuý v l a tu i,
mà nó ch y u ph thu c vào trình v n hoá, kinh nghi m s ng, ho t
ng ngh nghi p, vào tính tích c c xã h i, vào s rèn luy n c a m i
ng i. Vì v y r t khó khái quát”. Tuy nhiên, k t qu nghiên c u c a bà
còn cho th y ngoài m t s h n ch do tu i tác, nhìn chung ng i l n có
m t s c i m chung sau:
V chú ý: Nh ng thu c tính và ph m ch t c a chú ý th ng c hoàn
thi n h n nh tính b n v ng, s phân b và ph m vi c a chú ý. Ng i
l n có th t p trung chú ý trong th i gian dài khi nghe nh ng v n lí
HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA NGƯỜI LỚN | 135


lu n tr u t ng. Ph m vi chú ý c a ng i l n th ng l n h n 2 — 5 l n so
v i ph m vi chú ý c a tr em. Ng i l n có th tri giác t 4 — 6 i t ng
khác nhau m c rõ ràng. Ng i l n th ng c n ít th i gian h n
tri giác hàng lo t i t ng trong quá trình h c t p. i v i ng i l n,
chú ý ch nh phát tri n. i u ó cho phép ng i l n có th tho i mái
t p trung lâu dài khi c n thi t. Nghiên c u còn cho th y khi 30 — 35 tu i,


Tóm l i, không ai có th ph nh n m t s gi m sút v th l c, t c
ph n ng, v thính giác, th giác, ghi nh máy móc, khéo léo… do nh
h ng c a tu i tác. Tuy nhiên, các k t qu nghiên c u c ng nh th c
ti n ã kh ng nh s gi m sút v th xác do tu i tác ch có nh h ng,
ch không quy t nh kh n ng h c t p c a ng i l n. Ng i l n v n có
th h c t t n u ph ng pháp d y h c phù h p v i cách h c c a h , phù h p
v i t c nh n th c c a h , n u GV bi t phát huy th m nh c a ng i
l n, ng th i bi t giúp h kh c ph c d n nh ng khó kh n, h n ch n
m c không còn là nh ng tr ng i áng k .

3. CÂU HỎI

— Ai c coi là ng i l n? S tr ng thành v m t tâm sinh lí và tr ng
thành v m t xã h i c a ng i l n có gì khác so v i tr em?
— Ng i l n có c i m gì chung nh t c n l u ý? Ho t ng ch o c a
ng i l n là gì? Có nh h ng nh th nào i v i h c t p c a ng i l n?.
— c i m nh n th c (chú ý, trí nh , t duy…) c a ng i l n có gì khác so
v i tr em?
— T kinh nghi m th c ti n và hi u bi t, b n có nh n xét gì v kh n ng
h c t p c a ng i l n?
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm hoạt động học tập của người lớn.
1. MỤC TIÊU

Sau ho t ng này, ng i h c có th nêu lên
ng h c t p c a ng i l n.

cm ts

c i m ho t

s áp t v n i dung, t ch c hay ph ng pháp d y h c nh i v i giáo
d c tr em, n u không xu t phát t chính b n thân h c viên ng i l n
u th t b i. Chính vì v y, H i ngh giáo d c ng i l n th gi i l n th ba
t i Tokyo, Nh t B n (1972) ã k t lu n r ng “Vi c ph i k t h p v i giáo
d c chính quy, vi c k th a k t qu nghiên c u v giáo d c tr em là c n
thi t, nh ng không c làm m t i “ c thù riêng” c a giáo d c ng i
l n. N i dung, ph ng pháp, hình th c t ch c giáo d c ng i l n ph i
xu t phát t c i m i t ng là ng i l n. Không th áp t cho
nh ng i t ng c bi t này nh ng gì ã c dùng — dù có k t qu
nhà tr ng chính quy”.
T c i m khác bi t c a ng i l n so v i tr em, M. Knowles ã tóm t t
4 c i m ch y u sau v h c t p ng i l n:
Ng i l n c n bi t t i sao h ph i h c cái gì ó. H c n c bi t cái ó
có tác d ng tr c ti p i v i h nh th nào.
Ng i l n c n h c theo kinh nghi m.
Vi c h c c a ng i l n nh là m t quá trình gi i quy t v n .
Ng i l n h c t t nh t khi ch có kh n ng v n d ng ngay.
T kinh nghi m giáo d c ng i l n c a mình, M. Knowles cho r ng ng i
l n h c t t nh t khi:
H hi u c ý ngh a c n ph i bi t ho c ph i làm m t i u gì ó.
H
c t do h c theo cách c a mình.
H c t p c a ng i l n là s tr i nghi m.
Th i gian h c do h quy t nh.
c khuy n khích, ng viên.
Các sách, báo, tài li u c a các tác gi khác trong và ngoài n c u th ng
nh t c i m chung nh t c a h c t p ng i l n là:
H c t p c a ng i l n ch là ho t ng th y u. Ng i l n h c ph c
v cho cu c s ng và s n xu t hi n t i, nâng cao thu nh p, c i thi n
ch t l ng cu c s ng;

n gi n nh i v i tr em. Ng i l n luôn i chi u, so sánh nh ng
i u c h c, nh ng i u GV nói v i v n kinh nghi m và hi u bi t ã
có c a mình. Ng i l n ch nghe và làm theo nh ng gì h cho là “có tình,
có lí” d a vào kinh nghi m, hi u bi t ã có c a mình, m c dù nh ng
kinh nghi m này nhi u khi còn h n ch , phi n di n, th m chí sai l m.
Ng i l n ch ch p nh n ho c làm theo nh ng i u GV nói, gi ng d y
trên l p, khi h t th y c cái sai, cái ch a chính xác, y trong
quan ni m, kinh nghi m ã có tr c ây c a mình và lúc ó, ho t ng
h c t p c a ng i l n m i th c s di n ra. Nh v y, h c t p c a ng i
HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA NGƯỜI LỚN | 139


*
—

—

—

—

l n v b n ch t không ph i là quá trình th ng mà là quá trình tích
c c, quá trình ng i l n g n ki n th c m i v i nh ng kinh nghi m, hi u
bi t ã có, là quá trình ng i l n i chi u, so sánh hi u bi t và kinh
nghi m ã có c a mình v i nh ng i u c h c, c nghe, là quá
trình ng i l n t thay i, i u ch nh, hoàn thi n và phát tri n thêm
hi u bi t, kinh nghi m ã có c a mình. Vì v y, h c t p c a ng i l n s
hi u qu h n khi ki n th c m i g n v i nh ng ki n th c, hi u bi t ã có.
Ngoài ra, c ng gi ng nh vi c h c nói chung, h c t p c a ng i l n có
b n ch t sau ây c n l u ý. ó là:

—
—

—
+
+
+
+

tr c ây c a mình. Ch khi ng i l n nói ra c nh ng quan ni m,
suy ngh c a mình thì GV và các h c viên khác m i bi t, m i có th giúp
, góp ý cho h t nh n th y nh ng h n ch trong nh n th c tr c ây
c a mình.
Tóm l i, xu t phát t b n ch t h c t p nói chung và t c i m khác
bi t c a ng i l n so v i tr em, h c t p c a ng i l n s có hi u qu nh t:
Khi ng i l n h c qua th c hành, qua hành ng, thông qua gi i quy t
các v n , các tình hu ng có th t trong cu c s ng và s n xu t c a h ,
khi ng i l n t phát hi n v n , t gi i quy t v n , t rút ra k t lu n.
Khi ki n th c m i c g n v i nh ng hi u bi t, kinh nghi m ã có,
khi ng i l n t nh n th c c cái ch a úng, ch a chính xác, ch a y
trong nh n th c, kinh nghi m tr c ây c a mình.
Khi ng i l n c trao i, chia s và c h c t p kinh nghi m l n nhau.
Ng i l n h c t t h n qua ng i th c, vi c th c. Qua trao i, th o lu n,
ng i l n m i có i u ki n trình bày, th hi n hay “xu t tâm” ra bên
ngoài nh ng hi u bi t, kinh nghi m c a mình. Ch khi ó, nh ng suy
ngh , kinh nghi m c a cá nhân m i tr thành i t ng phân tích c a
chính ng i ó, c a nh ng h c viên khác và c a GV. Qua trao i, th o
lu n, ng i l n m i có th so sánh kinh nghi m c a mình v i kinh
nghi m c a ng i khác, m i th y c cái úng, cái sai, cái ch a y ,
ch a chính xác trong nh n th c, kinh nghi m c a mình. Vì v y, trong


Sau ho t ng này, ng i h c có th li t kê c nh ng thu n l i,
khó kh n c a ng i l n khi tham gia h c t p t ó có nh ng bi n
pháp giúp ng i l n phát huy i m m nh c a mình và kh c ph c nh ng
h n ch /khó kh n n m c không còn là nh ng tr ng i áng k .

2. THÔNG TIN CƠ BẢN

V i t cách là h c viên, ng i l n có nhi u khó kh n h n so v i tr em
và so v i chính b n thân h khi còn tr . Có nh ng khó kh n có th c,
khách quan, nh ng c ng có nh ng khó kh n do chính b n thân h t ti,
m c c m ho c do GV có nh ng nh ki n, nh n nh sai l m. Th c t cho
th y, ng i l n v n có th h c t t n u ph ng pháp d y h c phù h p v i
cách h c c a h , n u GV bi t phát huy th m nh c a ng i l n, ng
th i bi t giúp h kh c ph c nh ng khó kh n. V y, ng i l n có nh ng
thu n l i, khó kh n gì trong h c t p?
a) Thu n l i

— Ng i l n có lòng t tr ng cao. H mu n

c i x tôn tr ng và bình
ng. H không mu n b ra l nh, ép bu c, áp t. H t giác h c t p mà
không c n b o ban, nh c nh nhi u nh i v i tr em.

142 | MODULE GDTX 4


— Khác v i tr em, ng i l n có tính c l p và ch

ng cao. Trong h c t p

bày t quan i m, ý ki n c a mình tr c ông ng i. GV r t khó bi t h
suy ngh gì, ti p thu nh th nào k p th i i u ch nh, b sung. Vì v y,
GV c n ph i kiên trì ng viên, g i ý h c viên nào c ng c phát
bi u, tham gia ý ki n. GV c n ph i tôn tr ng, l ng nghe ý ki n c a m i
h c viên, tuy t i không c phê phán, ch trích ho c chê bai nh ng
câu tr l i ch a úng ho c nh ng suy ngh sai c a ng i l n tr c ông
ng i. Khi m i l n c phát bi u, nh t là khi ý ki n c a h
c l ng
HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA NGƯỜI LỚN | 143


nghe, tôn tr ng, không b ch trích, phê phán, ng i l n s c m th y t
tin và ph n kh i h n trong h c t p. Ng c l i, h s th ng, không tích
c c tham gia và vì v y hi u qu h c t p c a ng i l n s không cao.
— D t ái: ây là m t c i m c tr ng c a h c viên ng i l n. B t c
m t s xúc ph m nào, dù là nh u d làm h t ái. Vì v y khi h ng d n
ng i l n h c, i u quan tr ng u tiên mà m i GV c n ph i ghi nh là
c n ph i tôn tr ng, i x bình ng v i h c viên v i t cách là ng i l n,
ch không ph i là tr em, i x v i h c viên v i t cách là ng i có nhi u
kinh nghi m, hi u bi t ch không ph i là ng i kém c i, không bi t gì.
— Có tính b o th cao. V n kinh nghi m, hi u bi t ã có c a h c viên
ng i l n có tác d ng tích c c nh ã phân tích trên, nh ng ng th i
còn có tác d ng tiêu c c, c n tr i v i quá trình h c t p, nh n th c c a
ng i l n. Kinh nghi m th ng t o cho ng i l n “C m giác bi t r i”.
ây là m t trong nh ng c n tr tâm lí quan tr ng i v i quá trình h c t p
và nh n th c c a ng i l n. C m giác này làm cho h không mu n nghe,
không mu n ti p thu, không mu n i sâu vào b n ch t v n . Ng i l n
r t coi tr ng và tin vào kinh nghi m c a mình, th m chí t i m c b o th .
i u này ã c n tr quá trình ti p thu cái m i, khoa h c h n. Ng i l n
không d h c nh ng gì do ng i khác áp t khi b n thân ch a hi u,

th ng quá nh n m nh vào nh ng khó kh n v tu i tác, th l c và có xu
h ng ánh giá th p n ng l c h c t p c a ng i l n. H th ng cho r ng
“Ng i l n không th h c c”, r ng “Vi c h c ch dành cho tr em”.
Tuy nhiên, k t qu c a nhi u công trình nghiên c u u th a nh n tu i
tác có nh h ng t i s gi m sút kh n ng h c t p c a ng i l n, nh ng
không ph i là y u t quy t nh. Quá trình h c t p tr c ây, quá trình
rèn luy n, ho t ng tích c c c a t ng ng i, v n kinh nghi m là nh ng
y u t có nh h ng m nh h n, quy t nh h n i v i n ng l c và k t
qu h c t p c a ng i l n so v i y u t tu i tác và th l c. Trong nh ng
n m u c a th k XX, ng i ta ã kh ng nh r ng ng i l n n 45
tu i v n hoàn toàn có kh n ng h c t p. Tuy nhiên, ngày nay, 75 tu i v n
c kh ng nh là có kh n ng h c c.
Tóm l i, h c viên ng i l n có m t s h n ch , khó kh n do tu i tác. Tuy
nhiên, h c viên ng i l n v n hoàn toàn có th ti p thu t t, n u ph ng
pháp c a GV phù h p v i cách h c, c ng nh phù h p v i t c nh n
th c c a h c viên ng i l n, n u GV bi t phát huy th m nh c a h c
viên ng i l n, ng th i bi t giúp h kh c ph c d n nh ng khó kh n,
h n ch n m c không còn là nh ng tr ng i áng k . kh c ph c s
gi m sút v th l c, v t c ph n ng, th giác, khéo léo, c bi t s
gi m sút v thính giác c a h c viên ng i l n, GV c n chú ý m t s v n
sau:
— T ng c ng ánh sáng, vi t ch to, rõ ràng;
HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA NGƯỜI LỚN | 145


—
—
—
—
—

c m t s nguyên t c

C ng nh nguyên t c giáo d c nói chung, nguyên t c giáo d c ng i l n
là h th ng nh ng lu n i m c b n có tính ch t quy lu t c a lí lu n giáo
d c ng i l n, có vai trò nh h ng trong vi c t ch c các ho t ng
giáo d c ng i l n, ch d n vi c l a ch n n i dung, ph ng pháp và các
hình th c t ch c giáo d c ng i l n nh m làm cho quá trình giáo d c
ng i l n t c m c ích giáo d c ã ra và b o m ch t l ng,
hi u qu . Vì v y, các sách, báo tài li u trong và ngoài n c, c ng nh
kinh nghi m giáo d c ng i l n u r t quan tâm t ng k t các nguyên
t c giáo d c ng i l n. Ví d :

146 | MODULE GDTX 4


* Xu t phát t c i m khác bi t c a ng i l n so v i tr em, M. Knowles
ã l u ý t i 7 nguyên t c sau t ch c cho ng i l n h c t p có hi u qu .
ó là:
— C n xây d ng không khí h c t p tôn tr ng, h p tác, tin t ng, h tr ,
c i m , tho i mái, vui v và nhân v n.
— C n thu hút ng i h c cùng tham gia xây d ng k ho ch h c t p t ng th .
— C n thu hút ng i h c cùng tham gia xác nh nhu c u h c t p c a mình.
— C n thu hút ng i h c cùng xác nh m c tiêu h c t p c a mình.
— C n thu hút ng i h c cùng xây d ng k ho ch bu i h c.
— C n h tr ng i h c th c hi n k ho ch h c t p c a mình.
— C n thu hút ng i h c cùng tham gia ánh giá vi c h c t p c a mình.
* Kinh nghi m giáo d c bình dân, bình dân h c v và b túc v n hoá,
giáo d c th ng xuyên và kinh nghi m c a các ban, ngành c ng ã úc
k t c m t s nguyên t c c a giáo d c ng i l n. Ví d , t s phân tích
và am hi u sâu s c v c i m khác bi t và khó kh n c a ng i l n, c

a) Nguyên t c tôn tr ng ng i h c

H c viên ng i l n s t ái khi b coi th ng, b ép bu c ho c b phê bình,
nh t là tr c m t m i ng i. Ng c l i, h c viên ng i l n s c m th y
tho i mái t tin và không còn s e ng i hay x u h khi m i ng i thông c m,
c i m , tôn tr ng l n nhau và có ý th c h c h i và giúp nhau trong
h c t p.

b) Nguyên t c tham gia/Ho t

ng

H c t p c a ng i l n s có k t qu khi h
c tham gia, c t phát
hi n v n , t gi i quy t v n và t rút ra k t lu n, t t nhiên d i s
h ng d n, g i ý và d n d t c a GV.
H c viên ng i l n s h c t t h n khi h t nh n th y c cái sai, cái
ch a chính xác, ch a y trong nh n th c, kinh nghi m tr c ây c a
mình. Vì v y, ph i t o i u ki n ng i l n nói ra c nh ng suy ngh ,
kinh nghi m tr c ây c a mình. Có nh v y GV và các h c viên khác
m i có th hi u, có th trao i, góp ý.
M t khác, h c viên ng i l n s c m th y ph n kh i h n, t tin h n, khi
h
c trao i, chia s kinh nghi m c a mình, khi kinh nghi m c a
mình c m i ng i l ng nghe, tôn tr ng.

c) Nguyên t c thi t th c

N i dung các l p h c cho ng i l n ph i thi t th c, ph i xu t phát t
nhu c u c a ng i h c. GV c n ph i t p trung vào nh ng gì mà “Ng i


ây là nguyên t c ã có t r t lâu và là m t nguyên t c chung trong d y
h c “Tr m nghe không b ng m t th y. Tr m th y không b ng m t hành”.
i v i h c viên là ng i l n, nguyên t c này l i càng quan tr ng h n,
b i s giúp h d nh và nh lâu h n trong i u ki n h không có nhi u
th i gian trên l p, c ng nh khi v nhà.

h) Nguyên t c vui v , nh nhàng, tho i mái

ây là nguyên t c c c kì quan tr ng i v i các l p h c c a ng i l n do
h c viên ng i l n m t m i vì ph i v a làm v a h c.

3. CÂU HỎI

— Xu t phát t c i m c a ng i l n, c i m ho t ng h c t p c a h
và nh ng thu n l i, khó kh n c a h , có th rút ra các nguyên t c c b n
gì có th giúp ng i l n h c có hi u qu ?
— Liên h th c t v vi c th c hi n các nguyên t c này. Có thu n l i, khó
kh n gì?
HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA NGƯỜI LỚN | 149


Hoạt động 5: Động não về các điều kiện để người lớn có thể học có
hiệu quả.
1. MỤC TIÊU

Sau ho t ng này, ng i h c có th nêu lên
l n có th h c có hi u qu .

c các i u ki n

T mình phát hi n v n , gi i quy t v n và t rút ra k t lu n, không b
áp t. B i vì ng i ta ch nh : 20% nh ng i u c nghe, 40% nh ng
i u nghe và th y, 80% nh ng i u h t phát hi n, khám phá ra.
T mình th y c cái ch a úng, ch a chính xác, ch a y trong
nh n th c, kinh nghi m tr c ây c a mình.
H c m th y t tin, không còn c m giác s s t, ng i ngùng, x u h .
H
c ng viên, khen th ng k p th i.
H
c h c trong không khí vui v , nh nhàng, tho i mái.
N i dung h c thi t th c, phù h p và có th v n d ng c ngay.
Giáo viên nhi t tình, thông c m, g n g i.
Ph ng pháp gi ng d y phù h p, d hi u, h p d n.
c tr c quan.
c h c qua ng i th c, vi c th c, qua b n bè.
c th c hành.
c ôn t p, c ng c th ng xuyên.
L p h c ít ng i.
Th i gian h c phù h p.

150 | MODULE GDTX 4


Khác v i tr em, h c viên ng i l n có v n kinh nghi m phong phú, h
không nghe th ng mà luôn i chi u nh ng i u c nghe, c
h c v i kinh nghi m ã có c a mình. Nhi m v c a GV trong các l p h c
c a ng i l n không ch là truy n th , cung c p ki n th c m i, mà ch
y u là giúp h c viên ng i l n i u ch nh, thay i ho c phát tri n
nh ng kinh nghi m, quan ni m ã có c a mình.
Vì v y, khi h ng d n ng i l n h c, GV c n chú ý t i vi c ng viên,