1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài:

Âm nhạc là một trong những bộ môn nghệ thuật giáo dục con người cái
mỹ, cái thiện. Âm nhạc có sức lay động tình cảm kỳ lạ, có thể đánh thức tâm
hồn con người bằng những âm thanh nhẹ nhàng, bay bổng . Âm nhạc giống như
món ăn tinh thần không thể thiếu được trong cuộc sống hàng ngày của mỗi
chúng ta, nó mang đến cho ta những giây phút thư giản thực sự thoải mái, cho ta
cảm nhận cái đẹp của tự nhiên, quê hương, đất nước, con người, đồng thời âm
nhạc giáo dục cho ta tình cảm yêu con người, yêu quê hương đất nước.
Như chúng ta đã biết âm nhạc đối với trẻ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc,
tác động vào trẻ ngay từ khi còn nằm trong nôi khi được nghe tiếng ru à ơi của mẹ.
Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, luôn luôn vui vẻ cho nên tiếp xúc với âm nhạc là
nhu cầu không thể thiếu với trẻ. Bởi chính ở đây âm nhạc được coi như một phương
tiện giáo dục toàn diện nhân cách trẻ. Thông qua âm nhạc sẽ giúp trẻ linh hoạt, tự tin,
mạnh dạn, và phát triển hài hòa cân đối về các lĩnh vực thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ, thể
chất.
Trong chương trình giáo dục mầm non, bộ môn giáo dục âm nhạc là một bộ
môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn
hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện thiết thực cho
các hoạt động giáo dục. Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không thể tách rời với
công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
Xuất phát từ đặc điểm của lứa tuổi, mục đích giáo dục và những đặc trưng của
nghệ thuật âm nhạc, giáo dục âm nhạc mang lại cho trẻ tình cảm và sự đam mê yêu
âm nhạc, trẻ có những kĩ năng đơn giản trong hoạt động âm nhạc, trẻ thể hiện được
tính hồn nhiên, chân thực, và biểu cảm khi trình bày các tác phẩm. Đặc biệt đối với trẻ
3-4 tuổi, đây là giai đoạn chuyển qua mẫu giáo nên khả năng cảm xúc âm nhạc của trẻ
tăng dần, giọng hát tai nghe tốt hơn. Ở trẻ xuất hiện sự hứng thú hoạt động âm nhạc
1




Trường Mầm non tôi đang công tác là một trường có bề dày về thành tích nhiều
năm. Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên đa số trẻ, khoẻ, nhiệt tình, yêu nghề, yêu
trẻ, tích cực học tập bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư
phạm, chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ đạt kết quả cao.
Năm học 2014 – 2015 bản thân tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp
mẫu giáo bé 3-4 tuổi. Được sự phân công của nhà trường, bản thân tôi đã tiếp nhận
lớp và nghiên cứu hồ sơ của trẻ, nắm bắt tình hình tâm sinh lý của từng trẻ để có kế
hoạch giáo dục. Vào đầu năm học, tôi đã tổ chức nhiều tiết âm nhạc nhằm khảo sát
tình hình của trẻ. Qua đó tôi nhận thấy một số nhược điểm lớn là đa số trẻ chưa hát
đúng giai điệu một bài hát, trẻ khó nhớ lời và giai điệu bài hát, trẻ chưa hứng thú với
môn học này, cho nên dẫn đến trong quá trình tổ chức lớp tôi đã đạt được kết quả khá
thấp.
Kết quả đó được thể hiện qua khảo sát như sau:
Số trẻ ( 36)

Số trẻ đạt

Số trẻ không đạt

Số trẻ

%

Số trẻ

%

13


theo nhạc.
* Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo: phòng giáo dục và UBND xã, trường
mầm non nơi tôi đang công tác có cơ sở vật chất khá đầy đủ.

3


- Lớp được trang bị đầy đủ các thiết bị, đồ dùng thuận tiện, phù hợp với từng
độ tuổi của trẻ.
- Lớp có 2 giáo viên, các giáo viên của lớp nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ có trình
độ chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn.
- Ban giám hiệu nhà trường luôn đi sâu đi sát, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo
viên có đủ phương tiện để chăm sóc và dạy trẻ như mở các lớp bồi dưỡng công nghệ
thông tin cho giáo viên, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ…
- Đa số phụ huynh của lớp nhiệt tình, quan tâm chu đáo tới con em và thường
xuyên trao đổi với giáo viên về tình hình học tập của con em mình.
* Khó khăn :
- Lớp đặt tại khu vực lẻ nên điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn.
- Chưa có phòng âm nhạc cho trẻ hoạt động.
- Đa số trẻ chưa qua lớp nhà trẻ nên thời gian đầu trẻ còn bở ngỡ quấy khóc, mặt
khác số lượng trẻ của lớp khá đông ảnh hưởng nhiều tới các hoạt động của trẻ.
- Năng khiếu về âm nhạc của giáo viên trong lớp còn hạn chế
- Đa số trẻ cảm thụ âm nhạc còn hạn chế, nên việc truyền thụ âm nhạc cho trẻ còn
gặp nhiều khó khăn.
2.2. Mét sè biện pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc:
Có thể nói ở lứa tuổi mẫu giáo, xúc cảm thẩm mỹ của trẻ phát triễn khá nhanh,
tâm hồn trẻ nhạy cảm, dễ xúc cảm với những cảnh vật xung quanh. Hơn nữa âm nhạc
con là phương tiện giúp trẻ nhận thức với thế giới xung quanh, phát triễn lời nói, quan
hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm. Vì vậy có thể coi như âm nhạc là một bộ phận không

cổ điể n... các loa ̣i nha ̣c cu ̣ dân tô ̣c. Khi có điề u kiêṇ tôi dùng đàn thâ ̣t, hay có thể sử
du ̣ng mô hıǹ h, tranh cho trẻ quan sát.
- Ngoài ra còn có mô ̣t số đồ dùng khuyế n khı́ch trẻ sáng ta ̣o trong vâ ̣n đô ̣ng theo
nha ̣c như: khăn choàng, cờ đuôi nheo, vòng đeo tay, vòng đeo chân, những con búp
bê bằ ng vải hay thú nhồ i bông làm bạn nhảy cùng trẻ. Tấ t cả những đồ dùng, đồ chơi
trên

đều

phải

ở

tra ̣ng

thái

mở,

trẻ

dễ

dàng

lấ y

và

sử

- Tổ chức các hoạt động đa dạng dựa vào các hoạt động trọng tâm.
Ví dụ: Tổ chức dạy hát là trọng tâm thì có thể cho trẻ tập hát nhanh - chậm, hát
to - nhỏ, hát nối tiếp nhau, thi đua tổ, nhóm , cá nhân….
- Tæ chức biểu diễn có thể sử dụng nhiều hình thức như: Múa, hát, hát đối đáp.
- Ở lứa tuổi này giáo viên cần lựa chọn hình thức phù hợp với độ tuổi của trẻ,
biết vận dụng các hình thức động tỉnh xen lẫn để tạo cho trẻ cảm giác thoải mái khi
6


tham gia hoạt động. Ví dụ: đối với loại tiết trọng tâm là dạy hát, nội dung kết hợp là
nghe hát… thì giáo viên phải biết linh động bố trí hợp lí phần dạy hát, nghe hát và trò
chơi âm nhạc để gây cho trẻ sự hứng thú tiếp theo để tham gia hoạt động một cách say
sưa, hoàn chỉnh.
Tuy nhiên tôi cũng rèn nề nếp kỹ năng cho trẻ: qua các tiết học và hoạt động,
tôi rèn cho trẻ biết thực hiện theo hiệu lệnh, khẩu lệnh tạo cho trẻ có cảm giác tự tin,
mạnh dạn khi lên biểu diễn.
Các giờ học, hoạt động làm quen âm nhạc nên có phần nghe hát và trò chơi âm
nhạc. Muốn một giờ hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao, đòi hỏi giáo viên phải hát
đúng nhạc, biết sử dụng đàn, các loại nhạc cụ để trẻ được làm quen với nhịp điệu, cô
hát càng hay càng thu hút trẻ vào giờ học. Cô hát phải thể hiện tình cảm sắc thái nội
dung bài hát, cô giới thiệu dẫn dắt hay có nội dung, khuyến khích trẻ hát cùng cô cả
bài. Cô chuẩn bị nhạc cụ cho trẻ như: Phách tre, trống lắc, các loại nhạc cụ khác... Trẻ
hát đúng, hát hay chưa đủ, cần dạy trẻ vận động theo nhạc, biết phối hợp lời bài hát
với nhịp điệu. Trẻ vừa hát vừa vận động theo nhạc giúp trẻ biết cảm nhận về âm nhạc.
Hầu hết các bài hát đều có thể cho trẻ vận động múa. Vì múa là hoạt động nghệ thuật,
dùng hình thể để biểu hiện tư tưởng, tình cảm của một tác phẩm. Múa và âm nhạc có
tương quan mật thiết với nhau. Với mỗi bài hát nên cho trẻ làm quen 2, 3 cách vận
động khác nhau để thay đổi hình thức, giúp trẻ làm quen với nhiều loại hình tiết tấu và
không nhàm chán. Nếu giáo viên chọn dạng vận động vỗ tay, cách vỗ theo nhịp(đơn
giản) thì có thể cho cả lớp vừa hát vừa vận động theo cô từ đầu đến hết bài ở nhịp độ

nhac: Búp bê bằng bông, Thế giới ngày mai, 100 bài hát hay tuổi mầm non.
Tôi còn thường xuyên tham khảo các tài liệu chuyên nghành như: Tạp chí giáo
dục mầm non, Gia đình và bé, báo Họa mi, tuyển tập trò chơi cho bé, để cập nhật
thông tin, lựa chọn bài hát, cách làm đồ chơi, các trò chơi hay phù hợp với giáo dục
âm nhạc của trẻ lớp tôi.

8


Tôi luôn tận dụng mọi cơ hội để tham quan, dự giờ đồng nghiệp để rút ra những
kinh nghiệm cho bản thân khi tổ chức các hoạt động âm nhạc cho trẻ.
* Đối với bài hát dạy trẻ hát hay hát cho trẻ nghe, tôi phải luyện tập hít sâu, thở
đều để khi hát không bị hụt hơi, tiếp theo phải luyện thanh,sau đó phải đi sâu nghiên
cứu bản nhạc để nắm chắc được giai điệu, các dấu luyến láy, ngắt nghỉ...của bài hát và
xác định giọng cho phù hợp với cô và trẻ khi hát.
* Xác định giọng: Muốn xác định giọng trước tiên tôi căn cứ vào nốt nhạc cuối
cùng của bản nhạc và dấu hóa biểu của bản nhạc đó, xem dấu hóa biểu đó là dấu
thăng hay dấu giáng. Sau đó xác định nốt kết của bản nhạc là kết ở nốt nào, bậc mấy
của âm chủ, nếu là bậc 1 hoặc bậc 5 của âm chủ giọng trưởng thì đó là giọng trưởng,
nếu là giọng thứ thì đó là giọng thứ.
* Luyện tập đàn: Việc sử dụng đàn của tôi còn nhiều hạn chế do đó tôi thường
xuyên học hỏi âm nhạc nhất là của giáo viên cùng lớp.
* Minh họa múa: Khi hát cho trẻ nghe giáo viên cần kết hợp minh họa múa để
bài hát thêm sinh động và cuốn hút trẻ hơn vì vậy giáo viên cần lựa chọn động tác sao
cho phù hợp với nội dung bài hát và phù hợp với trẻ.
Ví dụ: Khi cho trẻ nghe hát bài “Giúp mẹ” - Dân ca Khơme Nam bộ tôi kết hợp
động tác nhẹ nhàng, uyển chuyển thể hiện tình yêu với mẹ của bé. Tuy vậy động tác
tôi chọn không quá khó, không quá cường điệu để trẻ nghe và dễ cảm nhận, đồng thời
với các bài có động tác khó tôi sẽ cùng các bạn đồng nghiệp tìm tòi sáng tạo nên các
động tác cho phù hợp với nội dung bài hát.

thanh thản, vui vẻ, sôi nổi để trẻ tỉnh táo, tham gia các hoạt động chiều.
- Việc cho trẻ làm quen âm nhạc mọi lúc mọi nơi sẽ giúp trẻ nhanh tiếp thu bài
học hơn, giúp cho giáo viên dễ dàng truyền thụ kiến thức cho trẻ.

10


- Giáo viên nên tổ chức các cuộc thi âm nhạc tại lớp. Có đàn, dụng cụ âm nhạc
cho các cháu biểu diễn giống như một chương trình văn nghệ, cho trẻ đóng các vai:
Ban nhạc, nhạc công, ca sĩ… giáo viên chuẩn bị phần quà cho những trẻ đạt giải. Trẻ
sẽ rất hào hứng, mạnh dạn, tự tin tham gia vào các hoạt động âm nhạc, thích biểu diễn
và say mê với âm nhạc.
Sự cảm thụ tích cực của trẻ với âm nhạc không chỉ ở việc cho trẻ hát lại những
bài hát được cô giáo truyền thụ. Những tri thức, kỹ năng âm nhạc ở trẻ sẽ được hình
thành và tồn tại lâu bền hơn khi trẻ được rèn luyện thường xuyên và được tham gia
biểu diễn.... Tất cả các hình thức biểu diễn tác phẩm âm nhạc như: Đồng ca, đơn ca,
hát kết hợp múa, hát kết hợp trò chơi, vận động theo nhạc… đều tạo cho trẻ những
hứng thú nhất định và nếu biểu diễn thành công sẽ có giá trị giáo dục sâu sắc. Đặc
biệt, hoạt động biểu diễn âm nhạc giúp trẻ mạnh dạn, tự tin trước mọi người, trẻ sẽ
thích tham gia biểu diễn trong những ngày lễ hội, thích được nghe nhạc… giúp trẻ
từng bước cảm nhận và biết đánh giá âm nhạc cũng như số lượng tác phẩm mà trẻ
được nghe, được học. Hình thành những cơ sở đầu tiên cho thị hiếu âm nhạc ở trẻ.
- Tæ chức chương trình biểu diễn văn nghệ nhân các ngày hội, ngày lễ của
trường, lớp như: Ngày hội đến trường của bé, Đón Tết Nguyên Đán, Tết Trung Thu,
Ngày 20/11, Ngày hội 8/3, Mừng sinh nhật của bạn, Liên hoan văn nghệ đón chào
mùa hè… để 100% trẻ được tham gia tạo cho trẻ sự mạnh dạn tự tin.
2.2.5: Đưa ứng dụng CNTT vào các tiết học.
- Thường xuyên vào các trang web như: you tobe.com, blog socnhi.com, nhac
cuatoi.vn…để tìm các tư liệu phù hợp với nội dung bài dạy sau đó sử dụng máy chiếu,
làm các hiệu ứng với hình ảnh, ảnh động, sdile show, video clip ….kết hợp với các

quan trọng trong việc truyền tải nội dung cho môn học đó. Vì vậy tôi thường xuyên
chú ý lồng ghép âm nhạc vào các môn học khác ở các bài phù hợp để trẻ được ôn
luyện ở mọi lúc mọi nơi, mặt khác qua nội dung lồng ghép này các môn học khác
cũng trở nên phong phú sinh động hơn.

12


Trong mọi hoạt động, giáo viên đều có thể tích hợp với giáo dục âm nhạc, căn
cứ vào những bài đã học, những bài chưa học theo từng chủ đề, chủ điểm của bài dạy
để có hướng tích hợp phù hợp nhất.
Trong giờ cho trẻ làm quen văn học, cô giáo dạy trẻ cảm thụ thơ, truyện thông
qua cách đọc diễn cảm, giãi thích nội dung, cảm nhận nhịp điệu thơ... để trẻ thấy được
vẻ đẹp của ngôn ngữ, tiếng nói, tập tục sinh hoạt, sản phẩm trí tuệ của dân tộc Việt
Nam. Qua thơ ca, các em thêm yêu thiên nhiên, đất nước, hình thành tình cảm cao
đẹp, trong sáng
Ví dụ: Bài thơ Hạt gạo làng ta của Trần Đăng Khoa. Sau khi trẻ đọc thơ ngắt
giọng theo nhịp thơ bốn chữ, kết hợp nghe hát Hạt gạo làng ta (Trần Viết Bính) phổ
nhạc. Giai điệu trữ tình, mượt mà của bài hát như chắp cánh cho ý thơ lên tầm cao của
nghệ thuật.
Dạy trẻ đọc thơ “Mẹ ốm ”, phần tích hợp cho trẻ hát bài: “Cả nhà thương
nhau”, cô hát cho trẻ nghe bài: “Ba ngọn nến lung linh” . Qua đó giúp trẻ làm quen
một số bài hát mới hoặc củng cố những bài hát đã học, không những giúp trẻ làm
quen âm nhạc mà còn làm cho trẻ hứng thú hơn trong giờ học.
Việc đưa âm nhạc vào trong giờ hoạt động tạo hình đã kích thích sự sáng tạo
gợi mở, phát triển trí tưởng tượng khi vẽ, nặn, cắt, dán... Ví dụ: Giờ vẽ hoa cô kết hợp
nghe bài “Màu hoa” của Hồng Đăng, bài “Mùa xuân đến rồi” của Phạm Thị Sửu. Giờ
nặn con gà, kết hợp nghe bài hát: “Đàn gà con” (Nhạc Nga, lời Việt). Giờ xé “con cá”
cô kết hợp cho trẻ nghe bài hát “Cá vàng bơi” của Hà Hải.
Cũng như trong các giờ học khác việc sử dụng âm nhạc trong giờ LQMTXQ góp


bóng,

chai

nhựa,

quần

áo

cũ,

dụng

cụ

hóa

trang....

Để việc phối kết hợp giữa phụ huynh và giáo viên được tốt hơn tôi lên kế hoạch
cần phối hợp hàng tháng ở bảng cha mẹ cần biết. Lên bảng tin về chương trình dạy
theo chủ điểm và thay tin hàng tuần để phụ huynh biết và phối hợp với giáo viên rèn
luyện thêm cho trẻ.

14


3. PHẦN KẾT LUẬN

33

91,6 %

3

8,4%

30

83,3 %

6

16,7%

29

80,5 %

7

19,5 %

Trẻ hứng thú tích
cực tham gia hoạt
động âm nhạc
Thể hiện nghệ thuật
khi biểu diễn
Thể hiện tốt kĩ năng

động.
- Phối hợp với nhà trường và gia đình để làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục.
* Đối với nhà trường:

16


- Bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị tạo điều kiện tốt nhất để giáo viên cho
trẻ hoạt động.
- Mua sắm thêm các nguồn tài liệu, sách báo, tạp chí để giáo viên có thể tham
khảo, học tập, trau dồi thêm kiến thức và áp dụng.
- Tăng cường tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn hay dự giờ góp ý để giáo
viên đúc rút kinh nghiệm.
* Đối với phụ huynh:
- Cần quan tâm hơn nữa việc bồi dưỡng về lĩnh vực âm nhạc cho con em mình.
- Cần quan tâm hơn công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc
chăm sóc giáo dục trẻ.
- Đưa đón con em đi học đúng giờ và chuyên cần để đảm bảo trẻ được tiếp thu
kiến thức một cách có hệ thống, liên tục
- Phụ huynh cần tạo điều kiện giúp đỡ cho giáo viên trong việc sưu tầm các
nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để phục vụ cho việc làm đồ dùng đồ chơi phục
vụ cho việc dạy và học của cô và trẻ.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của tôi về đề tài “ Một số phương pháp giúp
trẻ 3 - 4 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc” của bản thân tôi. Tuy đã có nhiều cố
gắng và cũng đạt được kết quả đáng mừng nhưng trong quá trình nghiên cứu đề tài
không tránh khỏi thiếu sót . Tôi mạnh dạn đưa ra để các cấp lãnh đạo, bạn bè đồng
nghiệp xem xét góp ý cho bản kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

17

19