I. MỞ ĐẦU.
1. Lý do chọn đề tài.

Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, là món ăn tinh thần không thể thiếu
được đối với đời sống con người. Âm nhạc không chỉ phản ánh cuộc sống của
con người bằng hình tượng âm nhạc mà còn phản ánh niềm vui, nỗi buồn, khát
vọng và ước mơ của con người.
Đặc biệt đối với trẻ mầm non, âm nhạc là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc và
có một vai trò hết sức quan trọng, âm nhạc đã đem lại cho trẻ một thế giới âm
thanh nhiều màu sắc, gợi cho trẻ sự thú vị, hấp dẫn và sự hài hoà tinh tế, tạo điều
kiện cho trẻ thể hiện chính bản thân mình. Đồng thời nó là phương tiện giúp trẻ
nhận thức được thế giới xung quanh, phát triển ngôn ngữ, trao đổi tâm tư tình
cảm...
Ngay từ những ngày đầu của cuộc sống, trẻ đã được đi vào giấc ngủ bằng
những lời ru ầu ơ ngọt ngào sâu lắng của bà, của mẹ. Cùng với thời gian những
nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu mượt mà vui tươi, trong trẻo của tác phẩm
âm nhạc như là dòng sữa trong lành nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ. Khi trẻ bước
vào môi trường học tập ở bậc học mầm non, thông qua hoạt động dạy và học
dưới hình thức như văn học, toán, tạo hình......, sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, óc
sáng tạo, nhân cách con người và việc cho trẻ làm quen với âm nhạc là điều kiện
bắt buộc của giáo dục trí, thể, mĩ, mang lại sự hiểu biết về sự phong phú, đa
dạng của nền âm nhạc Việt nam nói chung và âm nhạc thiếu nhi nói riêng.. Bên
cạnh đó còn giáo dục tình cảm đạo đức, hình thành cho trẻ tình yêu thiên nhiên,
Tổ quốc, tình yêu thương con người … Vì vậy, cần có sự định hướng đúng đắn
về phương pháp của giáo viên trong việc cho trẻ làm quen với tác phẩm âm
nhạc.
Song thực tế, việc cho trẻ làm quen với âm nhạc đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi ở
các trường mầm non những năm về trước và hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế:
Giáo viên chưa coi trọng việc coi trẻ làm trung tâm, chưa đi sâu nghiên cứu tìm
tòi những biện pháp giảng dạy khoa học, việc sưu tầm đồ dùng đồ chơi phục vụ
cho việc dạy học còn đơn điệu, khô khan, giáo viên chủ yếu chỉ dạy qua tranh

để thiết kế hoạt động, tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động âm nhạc đạt
hiệu quả cao đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Hoa Hồng - Thị trấn Nông
Cống qua đó lồng ghép, tích hợp các nội dung để giáo dục trẻ.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
a. Đối tượng nghiên cứu.
Nghiên cứu một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn âm nhạc tại
trường mầm non Hoa Hồng - thị trấn Nông Cống.
b. Phạm vi nghiên cứu.
Trẻ 5-6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Hồng- Thị trấn Nông Cống
4. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin.
Phương pháp thống kê, xử lí số liệu..
Phương pháp phân tích, trực quan , thực nghiệm..
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1. Cơ sở lí luận.

Có thể nói, trong xã hội hiện nay âm nhạc được xem là nguồn giải trí phổ

2


biến nhất và không thể thiếu đối với cuộc sống sinh hoạt thường ngày. Đặc biệt
hơn, đó là âm nhạc còn có tác động rất lớn đến quá trình hình thành cũng như
phát triển của con người.
Âm nhạc được chia ra hai thể loại chính là: thanh nhạc và khí nhạc. Từ
những âm thanh trâm bầm bổng da diết, đến những âm thanh sôi động âm nhạc
đã diễn đạt tình cảm, xúc cảm làm cho con người chúng ta vơi đi nỗi buồn, bớt
đi sự căng thẳng và tìm thấy niềm vui sự lạc quan tin yêu vào cuộc sống.
Đặc biệt, âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những năm đầu đời

3


dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. Bên cạnh đó
đã tạo điều kiện động viên cho cán bộ giáo viên, nhân viên đi học để nâng cao
năng lực trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tổ chức các buổi học chuyên đề cho
giáo viên dự giờ dưới sự hỗ trợ của ban giám hiệu nhà trường. Vì vậy giúp tôi
cũng như đồng nghiệp hoàn thành tốt nhiệm vụ được phân công.
Đối với phụ huynh: Đa số các phụ huynh đã nhận thức đầy đủ về việc
chăm sóc giáo dục trẻ nên đã quan tâm đến việc học tập của con em mình, biết
kết hợp cùng với nhà trường và giáo viên chủ nhiệm thống nhất nội dung chăm
sóc giáo dục trẻ, tích cực tham gia đóng góp kinh phí mua sắm thêm đồ dùng
các môn học khác, đặc biệt là hoạt động giáo dục âm nhạc.
§ược phân công ë lớp 5-6 tuổi mẫu giáo lớn với số lượng là 40 cháu, đã
phân chia được độ tuổi trong đó: Số cháu nam là 15 cháu, nữ là 25 cháu, vì phần
đông các cháu là nữ giới nên trẻ rất ngoan ngoãn, thích tham gia các hoạt động
âm nhạc múa hát, trẻ rất say mê hứng thú. Đa số trẻ đã được học từ nhà trẻ đến
mẫu giáo nhỡ, nên trẻ mạnh dạn, tự tin. Qua khảo sát tôi thấy trẻ cũng có khả
năng ca hát, nghe nhạc, vận động theo nhạc, sử dụng dụng cụ âm nhạc..phần
đông là tốt.
Đa số trẻ khỏe mạnh, tích cực tham gia các hoạt động, tỷ lệ trẻ đi học
chuyên cần cao.
Bản thân là một giáo viên mới học trung cấp mầm non nhưng có trình độ
đại học thanh nhạc nên tạo điều kiện tốt nhất cho bản thân mình có điều kiện tổ
chức giờ học âm nhạc tốt hơn. Bản thân luôn tâm huyết, nhiệt tình, "yêu nghề,
mến trẻ" cố gắng trong quá trình tự học, tự rèn luyện, đồng thời được tiếp cận
với chương trình mầm non mới một cách linh hoạt sáng tạo nên đã nắm vững
được các yêu cầu, kỹ năng phương pháp tổ chức các hoạt động âm nhạc cho trẻ.
2.2. Khó khăn.
Bên cạnh những thuận lợi trên ở lớp tôi phụ trách vẫn còn những khó


Khá

TB

Yếu

Số
trẻ

Tỷ
lệ %

Số
trẻ

Tỷ
lệ %

Số
trẻ

Tỷ
lệ %

Số
trẻ

Tỷ
lệ %


40

8

20

- Khả năng nghe nhạc

4

10

12

30

16

40

8

20

- Khả năng chơi trò chơi

4

10


Đối với giáo viên.

Một số giáo viên chưa nắm vững những kiến thức, phương pháp giảng
dạy của môn học âm nhạc cũng như hiểu rõ về đặc điểm tâm sinh lý, đăc điểm
nhận thức của từng lứa tuổi, cá nhân trẻ mà mình phụ trách nên việc xây dựng
kế hoạch hoạt động phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của trẻ còn nhiều
hạn chế.
Mặt khác giáo viên chưa gây được hứng thú, sáng tạo trong hoạt động,
nghiên cứu lồng ghép môn học hài hòa, tích hợp cân đối nên chưa tạo ra bầu
không khí học tập vui tươi, sôi động nhằm phát huy tính tự giác tích cực tham
gia hoạt động âm nhạc. Kỹ năng tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ vẫn còn hạn
chế. Cô chưa chú ý đến sửa sai và luyện phát âm cho trẻ, còn nhiều lỗi về dấu

5


hỏi, dấu ngã..
Giáo viên chưa linh động tìm tòi thêm những bài hát mới và hay theo chủ
điểm cho trẻ làm quen, chưa chuẩn bị đầy đủ đồ dùng dạy học, thời gian cho
việc nghiên cøu làm đồ dùng, dụng cụ trực quan chưa đa dạng phong phú và
giá trị sử dụng chưa cao.
Giáo viên chưa tích cực tham mưu với ban giám hiệu nhà trường để hỗ trợ
thêm kinh phí mua sắm đồ dùng phục vụ cho hoạt động dậy học âm nhạc và các
môn học khác. Việc kết hợp với các tổ chức đoàn thể trong trường tổ chức cho
trẻ tham gia các hoạt động ngày hội, ngày lễ của địa phương còn ít..
Việc áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học còn hạn chế. Kỹ năng tổ
chức hoạt động âm nhạc cho trẻ chưa linh hoạt, tự tin, nên chưa kích thích trẻ
tham gia tích cực vào hoạt động âm nhạc, chưa khuyến khích trẻ tích cực học
tập và cũng như sáng tạo thêm nhiều động tác biểu diễn phù hợp .

phát triển nhân cách của trẻ. Chính những đồ dùng đồ chơi này khi có sự hướng
dẫn của giáo viên trẻ được thao tác, được hoạt động, trải nghiệm, được thể hiện
những nhu cầu cá nhân, từ đó giúp trẻ phát triển một cách tốt nhất. Sưu tầm, lựa
chọn đồ dùng đồ chơi phù hợp với chủ đề, phù hợp với trẻ là một công việc làm
cần thiết trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ.
Nếu giáo viên có sự chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi phong phú sẽ có thể dễ
dàng lựa chọn được những trò chơi phù hợp mới lạ, kích thích trẻ hứng thú tìm
tòi, khám phá, tạo điều kiện cho trẻ phát triển những năng lực khác nhau. Bởi
vậy đồ dùng đồ chơi hết sức quan trọng và cần thiết đối với trẻ.
Do vậy khi cho trẻ hoạt động tôi đã chuẩn bị đầy đủ điều kiện cho tiết
học như: ghế, đàn ocgan, máy chiếu, loa đài, bảng, tranh ảnh minh họa, phách
tre, xắc xô.. Sưu tầm và sử dụng đồ dùng đồ chơi luôn gắn với nội dung từng
chủ đề phù hợp sẽ mang đến cho trẻ nhiều cơ hội tham gia tích cực vào hoạt
động.
Ví dụ: Ngoài những dụng cụ như hoa vải, hoa nhựa, phách tre, trống lắc.
tôi cùng học sinh sưu tầm thêm các vỏ chai nước khoáng các loại vợt muỗi đã
qua sử dụng... để làm thêm đồ dùng..

7


Giáo viên có thể sưu tầm thêm các loại băng đĩa nhạc thiếu nhi, mầm non,
dân ca các vùng miền, nhạc cổ điển, các loại nhạc cụ dân tộc, hình thức biểu
diễn âm nhạc…
Ví dụ: Khi cho trẻ nghe hát bài hát “ Đi cấy” chủ điểm nghề nghiệp .
Tôi chuẩn bị trang phục: áo yếm váy đụp, sưu tầm băng đĩa tư liệu về làn
điệu dân ca đặc sắc của Thanh hóa "Đi cấy” giới thiệu cho học sinh và chuẩn bị
một số động tác múa phụ họa làm cho bài hát thêm sinh động, trẻ hứng thú học
tập.
Ngoài ra tôi còn chuẩn bị các bông hoa tự làm bằng xốp, microo làm bằng

thuộc chủ điểm nghề nghiệp.
Vào đầu bài học tôi gây hứng thú cho trẻ bằng cách: kể chuyện sáng tạo
kết hợp trình chiếu hình ảnh minh họa qua máy chiếu: Cô hỏi về mơ ước của các
bạn nhỏ lớp mình nói về ước mơ của mình, sau đó kể lại ước mơ của một bạn
nhỏ khi nhìn thấy các bác nông dân làm việc nặng nhọc vất vả, mong muốn lớn
lên sẽ học giỏi sáng chế ra những chiếc máy hiện đại, giúp các bác nông dân bớt
mệt nhọc. Với giọng kể nhẹ nhàng, khoan thai cùng ánh mắt ân cần âu yếm.
Cô giới thiệu tên bài hát, tên tác giả kết hợp trình chiếu máy tính.
Sau đấy cô hát mẫu thể hiện tình cảm, điệu bộ cử chỉ của bài hát. Do trẻ
mầm non rất nhạy cảm trước mọi thứ xung quanh và sự bắt chước rất cao vì thế
khi giáo viên hát cho trẻ nghe cần thể hiện phải thật chính xác, rõ ràng và hát
đúng về lời ca, giai điệu, tiết tấu, tính chất bài hát bởi giáo viên chính là người
quyết định xem trẻ có hứng thú với bài hát? có yêu thích giờ học đó không? Và
đọng lại trong trẻ được gì từ tiết học đó?.
Cô hỏi lại trẻ tên bài hát, tên tác giả?
Cô hát lần 2 kết hợp trích dẫn nội dung.
Sau đó cô cho cả lớp hát 2-3 lần.
Cô lắng nghe, quan sát chú ý sửa sai khi trẻ hát.
Cho trẻ hát hát nâng cao: Theo tín hiệu tay cô, hát to, nhỏ (lần lượt theo
từng tổ, nhóm, cá nhân.)
Cô mời từng tổ vừa hát vừa biểu diễn.
Nhóm, cá nhân hát kết hợp biểu diễn kết hợp sử dụng nhạc cụ âm nhạc.
Cô nói “Gió thổi, gió thổi” Trẻ trả lời"Thổi gì, thổi gì” Thổi cả lớp thành

9


một vòng tròn to, sau đó mời cả lớp hát và vận động bài hát cùng cô 2- 3 lần
nữa.
Cô hỏi trẻ lại tên bài hát tên tác giả? Nội dung bài hát? Kết hợp giáo dục

trẻ sẽ thích thú tham gia cùng với bạn bè và cô giáo trong các hoạt động nói
chung và hoạt động âm nhạc nói riêng.
3.4. Tổ chức tốt các trò chơi âm nhạc.

Đối với trẻ mẫu giáo việc làm quen với âm nhạc thông qua các trò chơi là
một biện pháp hữu hiệu nhất. Vì đặc điểm của lứa tuổi này là “Học bằng chơi,
chơi mà học”. Trò chơi âm nhạc có vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ luyện
tai nghe nhạc, củng cố ca hát, phát triển năng khiếu âm nhạc, giúp trẻ tự tin
mạnh dạn và cảm thụ âm nhạc một cách tốt hơn. Mỗi loại trò chơi đều có ý
nghĩa giúp trẻ phát triển trí tuệ, tạo cho trẻ có những phản xạ nhanh nhạy và kỹ
năng nghe.
Để tổ chức tốt trò chơi âm nhạc cho trẻ, giáo viên phải lựa chọn trò chơi
một cách phù hợp với nội dung bài, trình độ nhận thức và khả năng tiếp nhận
của trẻ.
Ví dụ: Để luyện khả năng ca hát cho trẻ, tôi tổ chức trò chơi “ Nghe giai
điệu và xướng âm bằng âm la”. Khi đàn giai điệu bất kì của một câu hát trong
bài hát đã học, yêu cầu trẻ lắng nghe giai điệu đó và xướng âm giai điệu lại bằng
âm la và hát lại lời ca câu hát đó. Hay trò chơi “ Ô Cửa bí mật” Trong mỗi ô cửa
là một hình ảnh liên quan đến nội dung bài hát đã học, mỗi đội sẽ chọn một ô
cửa cho mình và nhanh tay rung chuông khi có câu hỏi hiện lên và cô đọc nội
dung câu hỏi đó để trẻ trả lời. Điều này giúp trẻ luyện khả năng nghe nhạc vừa
khả năng ca hát cho trẻ đồng thời giúp trẻ có tính nhanh nhẹn linh hoạt và biết
đoàn kết..
3.5. Giáo viên rèn kỹ năng ca hát cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi.

Qua quá trình học tập nghiên cứu và thực hành giảng dạy trên lớp tôi nhận
thấy rằng khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ không thể tự phát triển, mà cần phải
trải qua một quá trình: Học- chơi- tiếp xúc thường xuyên, liên tục.Vì vậy để trẻ
có môi trường hoạt động, học tập âm nhạc có hiệu quả, tôi luôn chú trọng cho



(Cô dạy trẻ múa hát tại sân trường)

14


3.6. Chú ý đến trẻ cá biệt.
Trẻ được sinh ra, không phải trẻ nào cũng được phát triển toàn diện,
nhanh nhẹn, thông minh, ngoan ngoãn..Vì thế giáo viên phải luôn có sự tinh tế
nhạy cảm trong quá trình giao tiếp và học tập của trẻ để có biện pháp giáo dục
phù hợp.
Đối với một số trẻ hiếu động, khuyết tật, giá viên phải gần gũi, trò
chuyện giúp các em xóa bỏ mặc cảm hòa nhập cùng các bạn, trẻ được tôn trọng,
được học tập và sinh hoạt cùng nhau. Bên cạnh đó là chú ý đến điểm mạnh,
điểm yếu của trẻ để động viên khuyến khích kịp thời.
3.7. Thực hiện tốt công tác phụ huynh.
Có thể nói, để có thể đạt hiệu quả cao nhất trong giáo dục thì việc tuyên
truyền, kết hợp với phụ huynh là điều vô cùng quan trọng. Vì vậy, giáo viên phải
thường xuyên kết hợp trao đổi với phụ huynh, mời phụ huynh đến để dự giờ
thăm lớp, tham gia những giờ âm nhạc của cô giáo và trẻ, mời phụ huynh tham
gia các hội thi, lễ hội, các chuyên đề do trường, lớp hay phòng tổ chức, trao đổi
thảo luận với phụ huynh vào giờ đón trả trẻ hàng ngày.
Bên cạnh đó gia đình và nhà trường cần có sự phối hợp chặt chẽ, để có
phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ. Tìm ra những mặt ưu điểm và nhược điểm
của trẻ và thống nhất những biện pháp giáo dục có hiệu quả. Động viên các bậc
phụ huynh nên cho trẻ hoạt động âm nhạc ngay ở nhà, ở mọi lúc mọi nơi tạo cho
trẻ sự tự tin mạnh dạn trước đông người.
4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục đối
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Sau khi được phân công dạy trẻ 5-6 tuổi, bản thân tôi rất quan tâm đến

Số
trẻ

Tỷ
lệ
%

TB
Số
trẻ

Sau khi đã áp dụng các
biện pháp
Yếu

Tốt
Số
trẻ

Tỷ
lệ
%

Khá
Số
trẻ

TB

Yếu

Số
trẻ

Tỷ
lệ
%

- Khả năng ca
hát

4

10 12 30 16 40

8

20 10 25 18 45

8

20

4

10

-Khả năng vận
động theo nhạc

4


10

- Khả năng chơi
trò chơi

4

10 12 30 12 40

8

20 10 25 18 45

8

20

4

10

- Khả năng sử
dung dụng cụ âm 4
nhạc

10 12 30 12 40

8


trọng của việc cho trẻ làm quen với âm nhạc nên đã ủng hộ cho giáo viên mua
sắm trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi và hỗ trợ nguyên vật liệu sẵn có ở địa
phương.
Đối với phụ huynh.

Sau khi được trò chuyện, tuyên truyền về các hoạt động nhằm nâng cao
chất lượng dạy và học môn âm nhạc, các bậc phụ huynh đã có những hiểu biết
đúng đắn về môn học, ngành học và sẵn sàng đầu tư cả về thời gian, vật chất cho
trẻ học. Nhận thức được sự ảnh hưởng sâu sắc của âm nhạc, đối với sự phát
triển toàn diện của trẻ từ đó có lòng tin và kính trọng cô, yên tâm gửi trẻ đến
trường.
Đối với ban giám hiệu.

Việc kiểm tra đôn đốc giáo viên thao giảng dự giờ của ban giám hiệu nhà
trường đã được thực hiện thường xuyên, đồng thời luôn động viên khích lệ chị
tích cực tham gia học tập, nghiên cứu, trau dồi nâng cao kiến thức phục vụ cho
công tác chăm sóc giảng dạy. Bên cạnh đó chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm hay,
sáng tạo để áp dụng trong giờ học tạo sự hứng thú cho trẻ tích cực học tập.
Cơ sở vật chất.

Nhận thấy rõ vai trò và tầm quan trọng của cơ sở vật chất trong việc nâng
cao chất lượng dạy và học môn âm nhạc cùng sự đóng góp ý kiến của giáo viên,
phụ huynh học sinh, nhà trường đã mua sắm và làm thêm được rất nhiều đồ
dùng, đồ chơi, sửa chữa lại một số phòng học và trang thiết bị phục vụ cho cô và
trẻ cùng hoạt động, học tập như: ti vi, đàn oocgan, trang phục biểu diễn,....
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
1. Kết luận.

Để giúp trẻ 5-6 tuổi tham gia hoạt động âm nhạc đạt hiệu quả cao thì
trước hết giáo viên phải nắm vững những kiến thức, phương pháp giảng dạy của

nhiều hạn chế. Vì vậy để nâng cao chất lượng học môn âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi
từ những thực tiễn trên tôi xin kiến nghị đề xuất:
Đối với Ủy ban nhân dân Thị Trấn cần hỗ trợ kinh phí tôn tạo lại sân
chơi, mở rộng và xây thêm phòng học đa năng để trẻ hoạt động được tốt hơn.
Giáo viên mạnh dạn tham mưu với ban giám hiệu, phụ huynh, mua sắm
thêm tài liệu nghiên cứu học tập giảng dạy cho giáo viên, mua thêm đồ dùng đồ
chơi cho trẻ mang tính hiện đại, có độ bền chắc và đảm bảo an toàn.
Ban giám hiệu cần tạo điều kiện và tổ chức cho giáo viên tham gia giao
lưu học tập trong và ngoài tỉnh để giáo viên được tham gia các hoạt động ngoại
khóa, tham quan, dã ngoại học hỏi và ứng dụng cho công tác giảng dạy.
Phòng giáo dục, Sở giáo dục, các cấp ban ngành cần thực sự quan tâm hơn
nữa tới ngành học mầm non, có biện pháp nâng cao đời sống cho giáo viên mầm
non, tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên phấn đấu yên tâm công tác. Mặt khác
thường xuyên tổ chức các cuộc hội thảo, chuyên đề riêng về việc nâng cao chất
lượng dạy và học âm nhạc.

18


Hàng năm nên tổ chức hội thi giáo viên giỏi các cấp, nhưng chuyên sâu
vào môn âm nhạc để giúp giáo viên học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau. Nhằm nâng
cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên.
Trên đây là “Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi học tốt môn âm nhạc
tại trường mầm non Hoa Hồng - Thị Trấn Nông Cống” góp phần giúp người
giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ của mình trong việc nâng cao chất lượng dạy
học giúp trẻ học tốt hơn môn âm nhạc.
Có thể nói, để trẻ được phát triển một cách toàn diện về thể chất và tinh
thần đúng với ý nghĩa " ươm những mầm xanh tương lai" của đất nước cần có sự
chung tay vào cuộc của cả gia đình, cộng đồng xã hội.
Do thời gian nghiên cứu có hạn và kinh nghiệm bản thân còn hạn chế, nên