CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI
HỌC TỐT TIẾT KHÁM PHÁ XÃ HỘI

Lệ Thủy, tháng 05 năm 2015


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI
HỌC TỐT TIẾT KHÁM PHÁ XÃ HỘI

Họ tên:
Dương Thị Lài
Chức vụ:
Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Trường Thủy

Lệ Thủy, tháng 5 năm 2015

2


1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn sáng kiến:
Như chúng ta đã biết, Bác Hồ kính yêu đã nói:


3


lịch sữ, các ngày lễ hội sự kiện văn hóa của quê hương đất nước mà trẻ cần nhớ để
giúp trẻ chính xác hóa các biểu tượng mà trẻ thu nhận, lĩnh hội được.
Vì vậy giáo viên là người đầu tiên tạo môi trường, điều kiện học tập tốt cho
trẻ, chủ động sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động nhằm giúp trẻ húng thú tham
gia vào hoạt động, có như vậy hiệu quả của tiết khám phá xã hội đạt kết quả cao.
Trên thực tiễn cho thấy các tiết học khám phá xã hội cho trẻ 5-6 tuổi còn nghèo nàn
thiếu sự sáng tạo mới lạ nên trẻ chưa hứng thú vào tiết học.
Với tình hình thực tế tại lớp đang phụ trách tôi nhận thức sâu sắc và xác định
rõ những việc cần làm ngay đối với trẻ để giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt loại tiết “Khám
phá xã hội” cho trẻ mầm non nói chung và trẻ lớp tôi đang phụ trách nói riêng. Vì
vậy tôi mạnh dạn đưa ra " Một số giải pháp giúp trẻ 5 tuổi học tốt tiết khám phá xã
hội “ trong lỉnh vực phát triển nhận thức.
* Điểm mới của sáng kiến :
Sáng kiến kinh nghiệm “Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt tiết: Khám
phá xã hội” là sáng kiến mới lần đầu tiên tôi nghiên cứu để tìm ra những giải pháp
thiết thực và có hiệu quả để giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt tiết” Khám phá xã hội”. Trong
quá trình thực hiện ngoài những mặt mạnh vẫn còn bộc lộ một số hạn chế và bất cập
trong việc cho trẻ khám phá xã hội trong độ tuổi 5-6 tuổi. Chính vì vậy cần tiếp tục
đi sâu vào việc nghiên cứu các giải pháp mới có tính hệ thống để giúp trẻ học tốt tiết
khám phá xã hội. Trong đó tập trung vào các nội dung:
- Tìm hiểu đặc điểm nhận thức của trẻ.
- Tạo điều kiện cho trẻ tìm tòi, khám phá, trải nghiệm, học hỏi.
- Tổ chức hoạt động nhận thức về khám phá xã hội thông qua tiết học.
- Làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động.
- Làm tốt công tác phối kết hợp với phụ huynh và cộng đồng
- Tăng cường trò chuyện với những trẻ còn rụt rè, thiếu mạnh dạn nhằm giúp

chủ động, sáng tạo. Đồng thời giáo viên cũng cần hòa nhập với trẻ, tham gia các hoạt
động với trẻ lôi cuốn trẻ tích cực, hứng thú tham gia vào các hoạt động, tổ chức tốt
các hoạt động cho trẻ. Để thực hiện được điều đó, giáo viên mầm non phải có kiến
thức khoa học về nuôi dạy trẻ hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, có vốn kiến thức
phong phú phải nắm được mục đích, yêu cầu về kiến thức, kỷ năng, giáo dục của
từng bài để truyền thụ cho trẻ có hệ thống, chính xác, đảm bảo được yêu cầu của bài
học và khả năng nhận thức của trẻ. Trẻ sinh ra được sống trong nền văn minh nhân
loại. Môi trường xã hội vô cùng phong phú, đa dạng hấp dẫn trẻ, bao bộc quanh trẻ.
Trong khi đó khả năng vận động, hoạt động của trẻ còn nhiều hạn chế, ngôn ngữ của
trẻ chưa phát triển, vốn từ của trẻ còn nghèo. Vì vậy cô giáo phải thường xuyên tổ
chức cho trẻ khám phá xã hội xung quanh trẻ.
Trẻ mầm non có nhu cầu cao về giao tiếp, về nhận thức. Trẻ muốn tìm hiểu
tên, tuổi, giới tính của bản thân cũng như tên của các thành viên trong gia đình, địa

5


chỉ của gia đình mình. Ngoài ra trẻ còn thích khám phá về trường lớp mầm non, về
các quy định thường ngày khi tham gia giao thông, các nghề phổ biến trong xã hội,
không những thế mà trẻ còn ham thích về các danh lam thắng cảnh, nhớ về các ngày
lễ hội của địa phương mình. Vì vậy, trẻ mầm non rất hiếu động thích tìm tòi, khám
phá, ham hiểu biết về xã hội xung quanh trẻ và cũng nhờ thường xuyên giao tiếp với
mọi người mà trẻ thỏa mãn được các nhu cầu về nhận thức, ngôn ngữ và phát triển
tình cảm kỷ năng xã hội và kỷ năng giao tiếp của trẻ.
Với ý nghĩa thiết thực và quan trọng như vậy, bản thân tôi đã trải qua một quá
trình nghiên cứu tìm tòi, học hỏi và vận dụng "Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học
tốt tiết khám phá xã hội"
* Thực hiện nhiệm vụ năm học 2014-2015, bản thân tôi được BGH nhà trường
phân công đứng lớp 5-6 tuổi với tổng số 33 cháu. Qua quá trình thực hiện bản thân
tôi nhận thấy một số thuận lợi và khó khăn như sau:

- Đồ dùng tự tạo để trẻ khám phá xã hội còn nghèo nàn, chưa xây dựng khu
vui chơi để trẻ khám phá, trải nghiệm, quan sát...
- Là địa bàn ven miền núi nên đời sống của phụ huynh còn nhiều thiếu thốn
suốt ngày bận rộn với công việc đồng áng, nương rẫy nên một số phụ huynh chưa
dành thời gian thích đáng để tìm hiểu nắm bắt nhu cầu về ngôn ngữ của trẻ, ít trò
chuyện với trẻ, ít quan tâm chăm lo cho con cái.
* Nguyên nhân:
- Trẻ ở độ tuổi này đặc điểm tâm sinh lý của một số trẻ phát triển chưa hoàn
chỉnh, trẻ ít giao tiếp với mọi người xung quanh và khả năng khám phá trải nghiệm
của trẻ còn rụt rè nên khi vào tiết học trẻ không hứng thú.
- Do phong tục tập quán của địa phương và ngôn ngữ của phụ huynh còn sử
dụng rất nhiều tiếng địa phương, ít giao tiếp với trẻ bằng tiếng phổ thông cũng có
phần ảnh hưởng đến ngôn ngữ của trẻ.
- Do nhà trường đang thi công các công trình xây dựng nên chưa có quy hoạch
diện tích để tạo góc vui chơi cho trẻ khám phá, trải nghiệm.
- Do điều kiện kinh tế của địa phương còn nghèo nên đời sống của phụ huynh
còn gặp nhiều khó khăn.
- Do nhận thức của một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học của
trẻ.
+ Xuất phát từ những thực tế trên tôi đã khảo sát thực trạng của lớp mình như
sau:
* Khảo sát thực trạng của lớp trước khi thực hiện sáng kiến:
XL Tốt
XL Khá
XL TB
XL Yếu
Tổng
số trẻ
SL
%

thức tiết khám phá xã hội, đồng thời thường xuyên theo dỏi mọi hoạt động của trẻ để
nắm bắt tình hình thực tế của lớp, đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức của từng trẻ, trẻ
nào tốt, khá, trẻ nào Trung bình, yếu. Tốt mặt nào, yếu về mặt nào để tôi lựa chọn
hình thức giáo dục cho phù hợp.
Ví dụ: Khi cho trẻ trò chuyện về tên, tuổi, giới tính của trẻ tôi cần lựa chọn hệ
thống câu hỏi phù hợp với độ tuổi của lớp tôi, câu hỏi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến
ức tạp và câu hỏi dễ hiểu, gần gủi sát với đề tài đang truyền tải cho trẻ. Với những
câu hỏi khó và trừu tượng hơn tôi thường gọi những trẻ tốt và khá trả lời, còn những
trẻ nhận thức, ngôn ngữ có phần hạn chế tôi lựa chọn hệ thống câu hỏi đơn giản hơn,
ít từ hơn...
Chẳng hạn: với trẻ tốt và khá tôi đặt câu hỏi: Con hãy tự giới thiệu về bản thân
mình nào? Như vậy trẻ sẽ giới thiệu về Họ và tên của trẻ, ngày sinh, giới tính và sở
thích của trẻ.... Nhưng với trẻ nhận thức, ngôn ngữ hạn chế tôi đặt câu hỏi: Họ tên
con là gì? Con sinh ngày tháng năm nào? Con là bé trai hay bé gái? Sở thích của con
là gì?
Ngoài ra, tôi còn phân nhóm cho trẻ hoạt động nhanh nhẹn - chơi với trẻ yếu,
để trẻ giúp đỡ nhau. Trong quá trình chơi cùng nhau trẻ có điều kiện để giao lưu, trao
đổi thúc đẩy nhau hoạt động tốt hơn, đồng thời trẻ được trải nghiệm mình từ đó trẻ
tích cực hoạt động và hoạt động tốt hơn.
Như vậy việc tìm hiểu đặc điểm nhận thức của trẻ đã thực sự giúp trẻ học tốt
hơn

8


*Giải pháp 2: Tạo điều kiện cho trẻ tìm tòi, khám phá, trải nghiệm, học
hỏi
Môi trường xã hội luôn thay đổi, vận động không ngừng. Tuy nhiên sự vận
động, thay đổi đó có chu kỳ, có tính quy luật đòi hỏi có thời gian. Vì vậy, để cho trẻ
tận mắt nhìn thấy sự thay đổi của xã hội đòi hỏi giáo viên cần có sự linh hoạt, nhạy

nh thip chỳc mng, hoa, nh hot ng cho mng ngy 8-3... ở các góc: Cô mở
nhạc hát bài " Ngy vui 8-3 đưa trẻ về với ni dung bi dy v ch đang thực
hiện. ( trc khi di do tụi giao nhim v cho tng t v tng gúc xem cú iu gỡ
mi v iu mi ú l gỡ? Khi c nhn nhim v tr no cng ho hng tỡm tũi,
khỏm phỏ xem iu gỡ mi l.
* Hoạt động 2: Ni dung:
- Trò chuyện về ý nghĩa ngày 8-3.
Gõy hng thỳ vo ni dung bi hc tụi núi: Cỏc con va c tham quan cỏc
gúc lp mỡnh vy cỏc con phỏt hin iu gỡ mi cỏc gúc no? Cho i din tng
t lờn tr li. Nh vy tr phỏt hin ra cỏc gúc cú bu thip, hoa v mt s hỡnh
nh bộ tng b, m hoa...nh vy m tụi dn dt vo bi rt d dng thu hỳt tr tham

11


gia vào hoạt động, tôi cho trẻ biết sắp đến ngày 8-3 lớp mình trưng bày một số đồ
sản phẩm chào mừng ngày lễ đó
+ Vậy b¹n nµo cho c« biÕt ngµy 8-3 lµ ngµy g×?
+ Ngµy quèc tÕ phô n÷ lµ ngµy lÔ cña ai?
Mỗi một câu hỏi tôi đưa ra phải được nhiều trẻ trả lời, tùy phụ thuộc vào nhận
thức của từng trẻ để tôi đặt câu hỏi, câu gợi ý sao cho tất cả trẻ biết được ý nghĩa của
ngày 8-3. Khi trẻ trả lời cô giúp trẻ trả lời trọn câu. Đối với trẻ giỏi cô cho trẻ trả lời
những câu hỏi khó hơn. Câu hỏi có tính chất trừu tượng đòi hỏi trẻ phải tư duy, suy
nghĩ.
Sau khi trẻ đã biết được ý nghĩa của ngày 8-3 là ngày quốc tế phụ nữ, ngày lễ
của bà, của mẹ, của cô giáo. Tôi tiếp tục cho trẻ khám khá một số hoạt động tổ chức
chào mừng ngày 8-3 bằng hình thức tôi cho trẻ kể những hoạt động chào mừng ngày
8-3 mà trẻ biết..
- Những hoạt động chào mừng ngày 8-3
Để chào mừng ngày rất ý nghĩa và trọng đại đó hội liên hiệp phụ nữ thường tổ

giỏi vâng lời mọi người đó là món quà ý nghĩa nhất của các con dành cho bà, mẹ, cô
giáo...
§ã lµ 1 vÝ dô vÒ tiÕt " trò chuyện về ngày quốc tế phụ nữ 8-3" chủ đề các ngày lễ
hội. Cßn víi lo¹i tiÕt khác tïy theo néi dung ®Ó t«i ®­a ra môc ®Ých yªu cÇu vµ c¸c
b­íc tiÕn hµnh ®Ó truyÒn thô cho trÎ
*. Giải pháp 4: Làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ hoạt động khám phá xã hội
Đồ dùng đồ chơi là phương tiện quan trọng nhất nhằm giúp trẻ đạt được kết
quả, thông qua đồ dùng đồ chơi giúp trẻ tái tạo lại công việc của các nghề trong xã
hội. Được chơi với nhiều đồ dùng đồ chơi trẻ thích thú hơn, tích cực tham gia vào
các hoạt động hơn. Đặc biệt đối với lĩnh vực phát triển nhận thức (khám phá xã hội)
một số danh lam thắng cảnh trẻ không thể trực tiếp quan sát được. Vì vậy, đồ dùng
đồ chơi sẽ giúp trẻ tái hiện lại các di tích lịch sử hoặc danh lam thắng cảnh là hết sức
cần thiết đối với trẻ. Bản thân tôi cung cấp cho trẻ một số đồ dùng đồ chơi để giúp
trẻ trò chuyện khám phá có kết quả tốt hơn. Do đó tôi luôn tìm kiếm các nguyên vật
liệu để làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ. Cùng một đối tượng nhưng tôi có thể làm nhiều
đồ dùng đồ chơi khác nhau.
Ví dụ: Tôi sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương như cuộn phim
làm lá cây, các loại đá, tre nứa, võ sò, ốc, hến…, để làm cây xanh, thác nước, hòn
non bộ, vườn cổ tích...nhằm tái tạo lại mô hình của các danh lam thắng cảnh ở địa
phương ngay tại trường cho trẻ được thỏa sức quan sát. Vừa trang trí đẹp vừa phù
hợp với chủ đề vừa rẻ tiền dễ kiếm, đồng thời mang tính giáo dục cao.
Việc làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ khám phá xã hội là một việc làm thường
xuyên của bản thân tôi nhằm nâng cao chất lượng và đem đến hiệu quả cao cho sáng

13


kiến tôi đang thực hiện. Vì vậy đòi hỏi bản thân cần phải học hỏi, tìm tòi, sáng tạo để
tạo ra những đồ dùng đồ chơi hấp dẫn lôi cuốn trẻ trong từng tiết học.
Bên cạnh đó tôi còn tổ chức cho trẻ cùng làm các sản phẩm với cô để kích

hỏi của cô thì cô cho các trẻ còn chưa mạnh dạn được nhắc lại nhằm giúp trẻ tự tin

15


hơn trong giao tiếp. Cô chú ý đến những trẻ còn nhút nhát, thường xuyên tạo cơ hội
cho trẻ được trả lời các câu hỏi giúp trẻ phát huy được khả năng giao tiếp của mình.
Hoặc phải thường xuyên theo dỏi, quan sát trẻ xem trẻ nào rụt rè thiếu mạnh
dạn tự tin để có biện pháp giúp đở. Chẳng hạn như giờ hoạt động góc các trẻ chơi
vui vẽ nhưng cháu Lan lại ngồi một mình không chịu nhập vai chơi với bạn, khi thấy
trẻ như vậy tôi kịp thời đến hỏi, trò chuyện với trẻ để tìm ra nguyên nhân, nếu trẻ
nhút nhát khi chơi thì tôi có thể dẩn trẻ đến góc chơi mà trẻ chọn, giúp trẻ nhập vai
và hướng dẫn vai chơi cho trẻ đó, tiếp tục yêu cầu những trẻ trong nhóm giao lưu, trò
chuyện, chia sẽ với bạn để giúp bạn giao tiếp mạnh dạn tự tin hơn. Ngoài ra tôi phải
tạo cho trẻ một bầu không khí, một mối quan hệ giữ cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ, gữa
trẻ với người thân trong gia đình trẻ, giữa trẻ với mọi ngường xung quanh thật gần
gủi, ấm áp nhằm giúp trẻ tự tin trong quá trình hoạt động..
Mặt khác, việc thường xuyên giao tiếp, trò chuyện với các trẻ còn rụt rè giúp
trẻ hòa nhập cùng bạn bè, tạo tâm thế cho trẻ thích nghi vào môi trường mầm non.
Đồng thời, cô phải là người luôn ở bên trẻ giúp trẻ phát huy hết khả năng của mình.
Không những thế cô còn là một người bạn của trẻ, thường xuyên trò chuyện về sở
thích, ước mơ....của trẻ kích thích lòng say mê, yêu thích cái đẹp ở trẻ cũng như cho
trẻ thoải mái giao tiếp cùng cô.
Với mong muốn trẻ sẽ học tốt tiết học khám phá xã hội tôi luôn trăn trở và
tìm ra những giải pháp thiết thực như trên. Khám phá xã hội là một hoạt động không
thể thiếu đối với trẻ, không những giúp cho trẻ được khám phá thế giới xung quanh
mình mà còn giáo dục cho trẻ có ý thức bảo vệ môi trường với khẩu hiệu "Trường
Mầm non xanh - sạch - đẹp, thân thiện và hiệu quả".
*Hiệu quả được đánh giá sau khi thực hiện sáng kiến:
“Một số giải pháp cho trẻ 5-6 tuổi học tốt tiết khám phá xã hội"

Khả năng tư duy lôgic và khả năng ghi nhớ của trẻ phát triển đáng kể, nó sẽ là
nền tảng vững chắc cho các hoạt động nhận thức sau này.
Nhiều trẻ đã có sự tiến bộ rõ rệt cụ thể như sau:
XL Tốt
XL Khá
XL TB
XL Yếu
Tổng
số trẻ
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
33
15
45,5
16
48,5
2
0,6
0
Đối với giáo viên:
Bản thân tôi đã tích lũy được một số kinh nghiệm trong việc tổ chức cho trẻ
khám phá xã hội.
Nắm vững phương pháp dạy bộ môn xác định được mục tiêu của giờ học để
truyền thụ cho trẻ đầy đủ, chính xác, có hệ thống, xây dựng được kế hoạch tổ chức


18


3. PHẦN KẾT LUẬN:
3.1. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
Trong quá trình áp dụng sáng kiến của mình với “Một số giải pháp giúp trẻ 5-6
tuổi học tốt tiết khám phá xã hội”
Sau mô ̣t thời gian thực hiện tôi nhận thấy khả năng của trẻ có những chuyển
biến rõ nét. Trẻ biết nhận thức và cảm thụ cái hay, cái đẹp trong cuộc sống, có thái
độ đúng mực với mọi người. Biết yêu thương ông bà, cha mẹ, biết yêu trường lớp,
yêu quý thầy cô giáo, bạn bè, thích đi hoc, có nề nếp tốt, biết giữ gìn và bảo vệ môi
trường. Từ đó tôi nhận thấy sáng kiến của mình đã phần nào góp phần vào việc khám
phá về xã hội xung quanh của trẻ ở trường Mầm non, phù hợp với thực tế ở địa
phương với điều kiện lớp học và khả năng nhận thức của trẻ.
Cho trẻ khám phá xã hội là hoạt động có ý nghĩa to lớn trong việc hình thành
và phát triển nhân cách cho trẻ, là điều kiện thuận lợi để giúp trẻ phát triển toàn diện
về Trí tuệ - Tình cảm - Đạo đức - Thẩm mỹ. Hoạt động khám phá xã hội nhằm củng
cố mở rộng hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh, bồi dưỡng cho trẻ những tình
cảm và thái độ ứng xử đúng đắn.
Ngoài ra, cho trẻ khám phá xã hội giúp trẻ phát triển năng lực hoạt động trí
tuệ, hình thành ở trẻ những nề nếp thói quen và những phẩm chất cần thiết tạo tiền đề
cho trẻ chuẩn bị tâm thế vào lớp 1, giáo dục cho trẻ truyền thống đạo lý tốt đẹp của
dân tộc ta, đồng thời giáo dục cho trẻ lòng yêu thiên nhiên, đất nước, yêu ông bà, cha
mẹ, những người thân, yêu lao động, giữ gìn sản phẩm lao động, biết bảo vệ thiên
nhiên, bảo vệ môi trường, bảo vệ các danh lam thắng cảnh của quê hương, đất nước.
3.2. Kiến nghị, đề xuất:
3.2.1. Đối với ngành, nhà trường:
- Thường xuyên mở các lớp bồi dưỡng thêm về chuyên môn nghiệp vụ cho
giáo viên.