PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KRÔNG ANA
TRƯỜNG MẦM NON HOA CÚC

TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI HỌC TỐT MÔN KHÁM
PHÁ KHOA HỌC
Lĩnh vực : Hoạt động nhận thức

Họ và tên tác giả: Phan Thị Lài
Đơn vị : Trường mầm non Hoa Cúc

Krông Ana, tháng 3 năm 2019
1


MỤC LỤC
Phần thứ nhất : MỞ ĐẦU.................................................................................3
I. Đặt vấn đề :.....................................................................................................3
II. Mục đích nghiên cứu:...................................................................................4
Phần thứ hai : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ...........................................................4
I. Cơ sở lý luận của vấn đề................................................................................4
II. Thực trạng vấn đề........................................................................................6
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:....................................8
IV. Tính mới của giải pháp:..............................................................................17
V. Hiệu quả SKKN:...........................................................................................18
Phần thứ ba : KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ........................................................19
I. Kết luận:.........................................................................................................19
II. Kiến nghị:......................................................................................................20

2


máy tính. Điều đó đang hạn chế sự phát triển, sáng tạo của trẻ. Trẻ cần được
3


hoạt động thực tế, được tự tay sờ, nắn, ngửi, được tự mình khám phá thông qua
hoạt động nhóm, tự thảo luận…và cô giáo phải có những biện pháp tạo hứng thú
cho trẻ tham gia tích cực, có như vậy hoạt động mới đạt hiệu quả cao, việc học
mới thực sự “ Lấy trẻ làm trung tâm”. Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài “Một số
biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi học tốt môn khám phá khoa học” nhằm góp phần
xây dựng kế hoạch, tổ chức hoạt động khám phá khoa học càng hứng thú, hiệu
quả hơn với trẻ.
II. Mục đích nghiên cứu:
Nhằm tìm ra một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa học để
trẻ đạt kết quả cao. Thỏa mãn nhu cầu ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi,
sáng tạo của trẻ. Sẽ giúp trẻ có cơ hội được phát triển toàn diện về mọi mặt.
Trẻ có một số hiểu biết ban đầu về con người, sự vật, hiện tượng, và thế
giới xung quanh.
Có một số kĩ năng sống như tôn trọng, hợp tác, thân thiện, biết quan tâm
và chia sẻ.
Phát triển một số phẩm chất cá nhân như mạnh dạng, tự tin, tự lực. Từ đó
giúp trẻ phát hiện và giải quyết các vấn đề đơn giản theo những chiều hướng
khác nhau.
Trẻ có kỹ năng ứng sử, sử lí các tình huống trong xã hội bằng những hành
vi đẹp khi giao tiếp trong sinh hoạt gia đình ,trường lớp mầm non và công đồng
gần giũ.
Nhằm giúp giáo viên chủ động linh hoạt hơn trong việc tổ chức các tiết
dạy trên lớp. Từ đó trẻ sẽ hứng thú khi tham gia các hoạt động khám phá khoa
học dẫn đến việc tiếp thu bài được hiệu quả hơn.
Phần thứ hai : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận của vấn đề

những xúc cảm, tình cảm, thẩm mỹ, đạo đức tích cực, thái độ ứng xử đúng đắn
với thiên nhiên, xã hội.
Khám phá khoa học giúp trẻ phát triển về thể chất và các kỹ năng lao
động.
Có thể nói cho trẻ khám phá khoa học là một trong những phương pháp
quan trọng, phương pháp chủ yếu giúp trẻ phát triển toàn diện. Để chuẩn bị nền
tảng và tâm thế cho trẻ vào học ở trường tiểu học thì việc tổ chức cho trẻ khám
5


phá khoa học chỉ có thể đạt hiệu quả khi người tổ chức hoạt động xác định rõ
mục đích, thiết kế tiết dạy dựa trên đặc điểm học của trẻ mầm non. Trẻ mầm non
học qua bắt chước, qua trải nghiệm, thí nghiệm; qua sự tương tác, chia sẻ kinh
nghiệm, qua tư duy suy luận và vui chơi. Tạo dựng môi trường chăm sóc, giáo
dục trẻ phù hợp, kích thích trẻ hoạt động tích cực trong khám phá khoa học sẽ
thúc đẩy sự phát triển của trẻ.
Khám phá khoa học là con đường tiếp xúc độc đáo của trẻ mẫu giáo với
cuộc sống xung quanh, nhờ hoạt động này trẻ bước vào giai đoạn đầu tiên của
quá trình hình thành nhân cách. Việc khám phá, tìm tòi sẽ giúp trẻ phát triển đầy
đủ, toàn diện về nhận thức, tình cảm, ý chí, cũng như các nét tính cách và năng
lực xã hội.
Khám phá khoa học cũng góp một phần quan trọng đối với cuộc sống của
trẻ, giúp trẻ hòa nhập với thế giới xung quanh, đồng thời giúp trẻ hình thành và
phát triển các quá trình tâm lý và tính mục đích, tính kỷ luật, tính đồng đội. Đó
chính là giai đoạn đầu tiên của sự hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ.
Khám phá thế giới xung quanh là một trong những hoạt động hàng ngày
của trẻ ở trường mầm non, có nhiều ưu thế để phát triển mọi mặt cho trẻ mà ít
thời điểm sinh hoạt nào trong ngày có thể so sánh được. Trẻ có hiểu biết tốt hơn
khi tham gia vào các hoạt động quan sát, khám phá, tiếp xúc trực tiếp với các sự
vật hiện tượng xung quanh. Trẻ biết thêm nhiều kiến thức mới khi được thỏa

Bên cạnh những thuận lợi thì còn có một số tồn tại sau đây:
Trường tôi là ngôi trường được xây mới chưa lâu, cây xanh còn nhỏ, hệ
thống mái che chưa có nên sân trường còn nắng do đó còn gặp nhiều khó khăn
cho cô và trẻ khi tham gia khám phá thiên nhiên.
Bản thân tôi khi thực hiện việc giảng dạy còn chưa có sự linh hoạt, còn
áp dụng phương pháp dạy học củ nên chưa kích thích được sự tư duy, sáng tạo
của trẻ.
Một số học sinh còn nhút nhát chưa mạnh dạn phát biểu trong giờ học.
Một số phụ huynh là người đồng bào dân tộc tiểu số vì công việc đồng án
nên chưa thực sự quan tâm đến con em của mình nhiều.
Việc tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động khám phá chưa có sự đầu tư
về việc cho trẻ trải nghiệm, khám phá sự vật hiện tượng xung quanh.
7


Tôi đã chủ động kiểm tra, khảo sát, thống kê về hoạt động khám phá khoa
học để nắm bắt khả năng nhận thức của từng cá nhân trẻ. Dưới đây là kết quả
nhận thức của trẻ lớp lá 1 năm học 2017-2018 như sau:
Số
Nội dung

lượng

Kết quả
Tốt Tỷ lệ

Khá

Tỷ lệ


36,1%

12

30,6% 13 33,3%

0

39

13

33,3%

14

36,1% 12 30,6%

0

39

14

36,1%

14

36,1% 11 27,8%


hơn, tôi đã chuẩn bị một số loại quả thật cho trẻ khám phá. Môi trường hoạt
động đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp trẻ khám phá một cách hiệu
quả.
Để tạo điều kiện cho trẻ thường xuyên được khám phá môi trường xung
quanh thông qua hoạt động thực tiễn thì điều kiện khuôn viên trong trường và
ngoài trường cần đảm bảo có đủ các yếu tố cho trẻ trải nghiệm, khám phá thực
tế theo yêu cầu.
Ví dụ: Cho trẻ khám phá vườn rau sạch, khi bắt đầu lên kế khoạch khám
phá, tôi đã trực tiếp làm đất, gieo hạt để kịp thời gian tổ chức cho trẻ đi tham
quan, quan sát và tìm hiểu về ( đặc điểm, công dụng, môi trường sống….) của
các loại rau đó. Tại đây, các bé đã được cô giới thiệu về các loại rau lá xanh
cũng như quá trình gieo hạt, chăm sóc các loại rau tươi sạch như thế nào. Sau
đó trẻ cùng thực hành nhổ cỏ, bắt sâu, tưới nước….cho rau, trẻ sẽ rất hứng thú
qua hoạt độngcho trẻ khám phá thế giới xung quanh bằng vật thật, từ đó trẻ sẽ
được trực tiếp trải nghiệm, góp phần phát huy nhận thực của trẻ.
Đối với chủ đề thế giới động vật tôi chuẩn bị một số con vật cho trẻ
khám phá như bể cá, gà, vịt … tùy vào từng chủ đề nhánh đưa ra.
Hoặc muốn cho trẻ cùng cô thực hành các thí nghiệm tôi đã chuẩn bị rất
nhiều đồ dùng dụng cụ như dụng cụ chứa nước, các vật chìm và nổi, đường,
muối, màu nước…..
Trẻ nhỏ học chủ yếu qua chơi, qua sự thăm dò, khám phá. Vì vậy tôi đã
bố trí, bày biện phòng nhóm sao cho kích thích trẻ hoạt động và dành phần lớn
thời gian cho trẻ tự khám phá qua hoạt động chơi.
Ví dụ : Cô để chậu gieo hạt ở góc thiên nhiên để cho trẻ theo dõi sự nảy
mầm và lớn lên của cây. Tìm hiểu về một số con vật sống dưới nước tôi treo một
số tranh ảnh về các con vật sống dưới nước hoặc làm bể cá nhỏ để trẻ nhận dạng
các con vật. Môi trường hoạt động không nhất thiết phải là môi trường ở một nơi
nào đó nhất định mà có thể là môi trường hoạt động mọi lúc, mọi nơi, cho trẻ
9


10


đua giữa các đội với nhau từ đó kích thích trẻ hứng thú hơn trong giờ khám phá.
Sau đó tôi cho trẻ chọn quả về nhóm để thảo luận.

Trước:Dạy bằng tranh ảnh

Sau:Trẻ được trực tiếp sờ, ném vị quả thật.

Trẻ thảo luận về đặc điểm các loại quả, trẻ sờ, nếm, Rèn kỹ năng quan sát,
phân tích, tổng hợp và làm việc theo nhóm, tiếp theo cho đại diện từng nhóm lên
trình bày.
Khi trẻ trình bày về quả cam , tôi luôn đặt ra những câu hỏi gợi mở, nhằm
giúp trẻ tư duy để phát triển ngô ngữ mạch lạc :
- Quả cam có hình dạng gì ?
- Khi sờ vào vỏ cam như thế nào?
- Vỏ cam có màu gì ?
- Khi bóc vỏ phía trong có gì ?
- Cam nhiều hạt hay ít hạt ?
- Khi nếm cam có vị gì ?
- Cam cung cấp dinh dưỡng gì cho cơ thể ?
- Tại sao chúng ta cần ăn nhiều cam ?

11


Trong quá trình học, để tránh tình trạng trẻ bị nhàm chán, ngồi nhiều mệt
mỏi, tôi đã tổ chức cho trẻ tham gia vào các trò chơi ngắn như trò chơi gieo hạt.
Bên cạnh đó tôi còn lồng ghép giáo dục cho trẻ ăn nhiều trái cây để tốt cho cơ

Biện pháp 3 : Tổ chức cho trẻ quan sát trải nghiệm
Trẻ có thể tìm hiểu khoa học tốt nhất khi có cơ hội khám phá và trải
nghiệm. Trẻ được khuyến khích quan sát sự vật, được hỏi, được nêu ý kiến của
mình về những gì trẻ thấy trong môi trường sống. Từ đó trẻ ghi nhớ lâu hơn
những gì trẻ học được khi trẻ tự khám phá và trải nghiệm. Đồng thời rèn cho trẻ
các kỹ năng khám phá khoa học như: Kỹ năng quan sát, so sánh, phân tích, tổng
hợp…
Đối với trẻ những hoạt động trải nghiệm thú vị, bổ ích giúp trẻ hình thành
và phát triển các giá trị và kỹ năng sống. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo như
một trò chơi khám phá thế giới bất tận, càng đào sâu càng say mê hơn. Vì thế,
trong quá trình giáo dục trẻ, tôi phối hợp với nhà trường thiết kế cho trẻ các
hoạt động trải nghiệm vừa sáng tạo vừa hiệu quả.
Ví dụ : Cô và trẻ quan sát cây hoa hồng, tôi hướng trẻ nhận biết màu sắc
cánh hoa. Cho trẻ sờ cánh hoa thấy mịn và nhẵn, các mép của lá có răng cưa,
ngửi có mùi thơm.
Trẻ được quan sát kỹ, có được đầy đủ các đặc điểm của đối tượng nên trẻ
so sánh rất tốt và phân loại rất nhanh.
Dạo chơi thăm quan khám phá thiên nhiên, cho trẻ trực tiếp trải nghiệm
không những để trẻ hiểu hơn thế giới xung quanh mình mà tôi còn giáo dục tình
yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường.Tôi cũng luôn chú ý kiến thức xã hội
với trẻ về công việc của mỗi người, về mối quan hệ giữa con người với nhau,
đặc biệt là giáo dục an toàn giao thông với trẻ tạo cho trẻ thói quen và ý thức khi
tham gia giao thông. Với trẻ mặc dù kiến thức rất đơn giản như : khi tham giao
thông trên đường bằng xe mô tô thì phải đội mũ bảo hiểm, đi trên đường không
chạy, không nô đùa, đi bên tay phải , hoặc là nhìn những tín hiệu giao thông …
nhưng đã có sức ảnh hưởng rất to lớn.
Ngoài ra tôi còn tận dụng các vật liệu từ thiên nhiên có sẵn trong sân
trường để phát huy tính sáng tạo của trẻ vì đối với trẻ em, thiên nhiên là một
trong những đối tượng và là phương tiện quan trọng để phát triển toàn bộ nhân
13

Việc tổ chức các hoạt động giáo dục theo quan điểm “lấy trẻ làm trung
tâm” là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình thực hiện chương trình giáo dục mầm
14


non. Để thực hiện đạt chất lượng, hiệu quả nội dung này, tôi cần phải căn cứ vào
điều kiện thực tế ở lớp và khả năng của trẻ của lớp mình, chú trọng giáo dục đạo
đức, hình thành và phát triển kỹ năng sống, hiểu biết xã hội phù hợp với độ tuổi
của trẻ.
Tạo nhiều cơ hội, môi trường thuận lợi cho trẻ. Môi trường ở đây không
chỉ dừng lại ở trong lớp học mà tận dụng tất cả không gian trong và ngoài lớp
nhằm tạo điều kiện cho trẻ được học, chủ động tham gia các hoạt động vui chơi,
khám phá mọi lúc, mọi nơi. Đặc biệt, trẻ được trải nghiệm theo phương châm
“Học bằng chơi, chơi mà học” phù hợp từng độ tuổi khác nhau. Qua đó, trẻ hình
thành nhân cách và phát triển toàn diện”.
Trong quá trình quan sát trải nghiệm cô luôn lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ
được tự nhận xét đánh giá về những sự vật, hiện tượng mà trẻ tham gia khám
phá. Trẻ phải tự nói lên ý kiến của mình. Chính vì thế cô cần có kiến thức sâu
rộng về các sự vật hiện tượng, thế giới xung quanh để cung cấp cho trẻ.
Cô luôn quan tâm, phát huy tính tích cực của trẻ trong khi chơi bằng cách
khai thác kinh nghiệm thực tế của trẻ, tận dụng môi trường sẵn có và cho trẻ
được thực hành nhiều nhất. Tạo được nhiều các tình huống cho trẻ phải suy nghĩ
giải quyết tình huống đó và sáng tạo nhiều nội dung chơi, chủ đề chơi phong
phú hơn. Giáo viên luôn hướng trẻ chơi theo một chủ đề thích hợp, mở rộng kỹ
năng chơi và giao tiếp. Trẻ được hoạt động một cách tích cực nhất, từ đó gây
nhiều hứng thú cho trẻ khi chơi.
Cô luôn chú ý tạo cho trẻ cảm giác thoải mái khi quan sát và bầu không
khí vui tươi giữa cô và trẻ để buổi chơi thu được kết quả thành công nhất. Đây là
phương pháp đòi hỏi cô phải chú ý đến sự hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế
mạnh của mỗi trẻ để hiểu và đánh giá đúng.

xung quanh.
Biện pháp 6: Kết hợp giữa giáo viên và phụ huynh
Bên cạnh đó sự quan tâm con cái của phụ huynh đóng vai trò hết sức
quan trọng và chủ đạo bên cạnh cô giáo. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà
trường luôn là nền móng vững chắc, nhằm chăm sóc và giáo dục trẻ có sự đồng
nhất liên kết hơn. Để làm tốt điều đó tôi lên kế hoạch giảng dạy theo từng chủ đề
rồi treo ở bảng tuyên truyền những thông tin cần thiết để các bậc phụ huynh đọc
hàng ngày hoặc phát bài tuyên truyền cho từng phụ huynh theo từng chủ đề. Qua
16


đây phụ huynh cũng biết được một số nội dung, biện pháp rèn luyện cho trẻ
đồng thời kết hợp chặt chẽ với giáo viên để thực hiện tốt công tác chăm sóc giáo
dục trẻ. Nhờ có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên với cha mẹ trẻ mà tôi
thấy trẻ lớp tôi rất mạnh dạn, tự tin, tích cực tham gia vào mọi hoạt động.
Vào giờ đón trả trẻ tôi thường trao đổi tình hình học tập, mọi vấn đề cần
thiết của trẻ trong ngày cho phụ huynh được rõ... Tôi còn trao đổi phương pháp,
cách dạy và bài dạy cho trẻ học thêm ở nhà và còn giao thêm nhiện vụ cho phụ
huynh cùng trẻ làm một số đồ chơi hoặc tìm kiếm, tự làm một số đồ dùng phục
vụ cho hoạt động tới...Sau một thời gian dài phối hợp tôi thấy kiến thức của trẻ
nâng lên rõ rệt, tiến bộ, chủ động hơn. Tôi thông báo trở lại với phụ huynh họ rất
vui vẻ và phối hợp chặt chẽ hơn.
Khám phá khoa học cần rất nhiều đồ dùng đồ chơi, đặc biệt là đồ dùng tự
tạo sẽ góp phần phong phú tiết học. Từ đó vận động các bậc phụ huynh cùng
tham gia đóng góp thêm các loại đồ dùng như có phụ huynh đã sưu tầm các loại
tranh ảnh về các con vật hoa quả, làm một số con vật ngộ nghĩnh bằng len...,
một số phụ huynh còn ủng hộ các cây cảnh, cây hoa và một số loại cây ăn quả
để trồng ở vườn trường và góc thiên nhiên, vì phần lớn là trẻ em nông thôn nên
đặc biệt các sẩn phẩm của nông nghiêp được phụ huynh ủng hộ rất nhiệt tình.
Qua tìm hiểu về nghề nghiệp của bố mẹ trẻ tôi đã nắm được nghề của bố mẹ trẻ

Số
Nội dung

lượng

Kết quả
Tỷ lệ Khá

Tỷ lệ

TB

39

36

91,7%

3

8,3%

0

0

39

34


của trẻ
Tò mò ham hiểu
biết
Thể hiện về một
số hiểu biết về
thế

giới

xung

Tỷ

Tốt

lệ

Yếu

Tỷ lệ

quanh
- Đối với cô.
18


Bản thân tôi đã đút rút được nhiều kinh nghiệm nhiều trong việc lựa chọn
các trò chơi, các hình thức phong phú và đặc biệt tạo cho trẻ các tình huống hấp,
dẫn lôi cuốn trẻ vào hoạt động tích cực, có hiệu quả mà không thấy nhàm chán
khi tham gia vào các hoạt động.

giáo viên mầm non cần nắm vững những nội dung chương trình và thường
xuyên mở rộng nội dung chương trình.
Ngoài việc cung cấp cho trẻ những kiến thức, kỹ năng mới còn phải thường
xuyên tổ chức cho trẻ luyện tập bằng các biện pháp phù hợp nhằm ôn luyện,
củng cố và nâng cao hiểu biết về thế giới xung quanh.
Chính vì vậy việc nghiên cứu tìm tòi những biện pháp dạy học để có hiệu
quả hỗ trợ phương pháp trong việc giúp giáo viên nâng cao chất lượng môn
“Khám phá khoa học” là cần thiết đối với giáo viên mầm non.
Để gây được hứng thú cho trẻ và nâng cao chất lượng dạy và học của hoạt
động “Khám phá khoa học”, trước hết đòi hỏi người giáo viên phải nắm được
đặc điểm tâm sinh lý của trẻ trong độ tuổi này.
Nắm được sự đổi mới của chương trình giảng dạy, bên cạnh đó giáo viên
cần phải học tập qua các lớp bồi dưỡng, lớp tập huấn, nhất là các hội thi … để
đúc rút được nhiều kinh nghiệm và khắc phục những hạn chế về hình thức tổ
chức.
Tích cực sáng tạo nhiều cách dạy mới lạ và làm đồ dùng, đồ chơi sinh động
hấp dẫn từng những nguyên vật liệu phế thải.
Cô giáo cần mẫu mực yêu thương, tôn trọng đối xử công bằng với trẻ, coi
trẻ như con của mình, cô giáo cần phải tạo hứng thú cho trẻ khi tiếp xúc với môn
học này.
Cần phải học tập và cho trẻ tiếp xúc nhiều với công nghệ thông tin nhằm
kích thích tính tò mò ham hiểu biết của trẻ.
Đối với bản thân qua nghiên cứu tài liệu, qua sự học hỏi kinh nghiệm từ
các đồng nghiệp tôi đã có thêm nhiều kinh nghiệm và kiến thức trong việc giảng
dạy.
Là giáo viên tâm huyết với nghề yêu nghề mến trẻ không ngừng tham khảo
đọc tài liệu tìm kiếm thiết kế những bài dạy điện tử, tham khảo những trò chơi,
các hình thức áp dụng cho bài dạy thêm phong phú, nội dung chương trình dạy
trẻ một cách sáng tạo, linh hoạt giúp trẻ phát triển về mọi mặt. Tôi cảm thấy rất
20



.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
TM/ HỘI ĐỒNG CHẤM SÁNG KIẾN
HIỆU TRƯỞNG

Nguyễn Thị Thịnh

22


TÀI LIỆU THAM KHẢO

STT Tên tài liệu

Tác giả

1

GS_TS Nguyễn Quang

Sách Tâm Lý Học Đại Cương

Uẩn do NXB Đại Học Sư
Phạm phát hành
2

Chương trình giáo dục mầm non