A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Lúc sinh thời Bác Hồ kính yêu đã từng nói:
“ Vì lợi ích mười năm trồng cây,
Vì lợi ích trăm năm trồng người .”
Giáo dục Mầm non là ngành học mở đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân,
chiếm vị trí quan trọng. Trong giáo dục Mầm non có nhiệm vụ dây xựng những
cơ sở ban đầu, đặt nền móng cho việc hình thành nhân cách con người. Trẻ em
là hạnh phúc của mọi gia đình, là tương lai của cả dân tộc, việc bảo vệ chăm sóc
giáo dục trẻ không phải chỉ là trách nhiệm của mọi người mà là của toàn xã hội
và của cả nhân loại.
Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi thích khám phá, tò mò về những gì tại sao
xảy ra và những câu hỏi liên tục là một phần của sự phát triển vốn từ. Phải
chăng trẻ nhỏ đang thể hiện sự khát khao tìm hiểu về môi trường xung quanh
chúng ta và ham muốn được giao tiếp? Câu hỏi “Tại sao?” thường được kết nối
lần lượt để trẻ nắm bắt thông tin và những thông tin này có thể thay đổi trong
cách trẻ tìm hiểu về thế giới xung quanh.
Môi trường xung quanh trẻ vô cùng phong phú và đa dạng, nó đòi hỏi ở trẻ
khả năng tư duy trực quan và tư duy ngôn ngữ sáng tạo. Thông quan hoạt động
khám phá khoa học trẻ được quan sát, tìm hiểu qua những đồ vật, sự vật có thật
hay những hiện tượng gần gũi ngoài thiên nhiên.
Đến với khám phá khoa học trẻ được sử dụng các giác quan nhìn ngắm, sờ
mó, nếm, ngửi…là yếu tố quan trọng góp phần hoàn thiện các giác quan trong
quá trình cảm giác, tư duy, tâm lý, tri giác và ghi nhớ của trẻ, không những thế
khám phá khoa học còn góp phần phát triển ở trẻ tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ,
khả năng tích luỹ tri thức và kinh nghiệm cuộc sống, làm cơ sở lĩnh hội những
nội dung giáo dục của các hoạt động vui chơi, lao động, học tập và các hoạt
động khác.
Trên thực tiễn hiện nay các tiết học “Khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi”
còn rất tẻ nhạt, giáo viên ngại dạy, trẻ chưa có hứng thú học tập, vì vậy việc sử
dụng những biện pháp gây hứng thú cho trẻ nhằm nâng cao chất lượng tiết học
“Khám phá khoa học” là rất cần thiết.

1.Về phía nhà trường:
Trường mới được xây dựng vì thế cơ sở vật chất tương đối khang trang
sạch đẹp, có đồ dùng tương đối đầy đủ phục vụ cho môn học và thuận lợi cho
quá trình thực hiện nhiều hoạt động.
Việc đổi mới hình thức dạy học cũng được ban giám hiệu nhà trường rất
quan tâm.
Song kinh phí mua vật thật cho trẻ hoạt động còn hạn chế, một số đồ dùng
phục vụ cho các hoạt động của trẻ chưa đồng bộ, phong phú nên ảnh hưởng đến
việc triển khai các hoạt động khám phá cho trẻ.
2. Về phía phụ huynh.
Nhiều phụ huynh quan tâm đến việc học của con em ở trường hơn nên
thường xuyên đến gặp cô giáo để nắm được tình hình của con em mình. Song
một số phụ huynh chỉ coi trọng đến các môn học: làm quen chữ viết, làm quen
với toán không chú trọng nhiều đến môn học này.

2


3.Về phía trẻ.
Một số trẻ chưa hứng thú tham gia vào các hoạt động khám phá, trẻ cảm
thấy mệt mỏi, gò bó, chưa tập trung. Trẻ chưa mạnh dạn, tự tin khi tham gia vào
các hoạt động. Khả năng tiếp thu kiến thức về khám phá khoa học không đồng
đều.
4.Về phía giáo viên.
Qua thực tế, vẫn còn một số tiết dạy hình thức tổ chức nội dung khám phá
đơn điệu, kém hấp dẫn, đồ dùng chưa sáng tạo, hấp dẫn thu hút trẻ. Cách thức tổ
chức khám phá chưa thực sự phát huy được tính tích cực của trẻ.
Một số giáo viên chưa nắm vững mục đích, yêu cầu nội dung phát triển hình
thức tổ chức hoạt động “Khám phá khoa học” theo chương trình giáo dục mầm
non mới.

Số trẻ
chưa đạt

Tỷ lệ

32

10

31.2

22

68.8

32

14

43.7

18

56.3

32

12

37.5


3


động khám phá cho trẻ đạt hiệu quả. Tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp để
tổ chức các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ, cụ thể như sau:
III- GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN.

1. Tạo môi trường hoạt động phong phú hấp dẫn và phù hợp với trẻ.
Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi thích tìm hiểu, khám phá những gì xung
quanh trẻ. Nhìn thấy mưa rơi, trẻ đưa tay ra hứng cho mưa rơi vào lòng bàn tay.
Người lớn cho rằng trẻ nghịch nước và thường la mắng trẻ. Nhưng thực chất trẻ
đang tìm hiểu xem mưa rơi như thế nào. Thật vậy, trẻ mầm non là lứa tuổi thích
tìm hiểu khám phá.
Nhận rõ tầm quan trọng đó, tôi suy nghĩ: Hằng ngày trẻ đến trường cùng
bạn bè, cô giáo từ sáng đến chiều. Để môi trường thiên nhiên luôn có xung
quanh trẻ, tôi đã trang trí góc thiên nhiên của lớp để trẻ tìm hiểu khám phá. Phía
sau lớp tôi có một khoảng sân trống nhỏ, tôi trang trí vào đó một giá gỗ. Trên
giá này tôi dùng để trưng bày một số đồ dùng, đồ chơi thiên nhiên như: gỗ chìm
nổi, sỏi, bình tới, thuyền xe, que xếp hàng rào… Một góc nhỏ tôi để chậu cá và
một số chậu cây cảnh để trang trí góc cho sinh động.

(Ảnh minh họa)

Khoảng không gian nhỏ này tuy còn nhỏ hẹp nhưng thật sự thu hút trẻ.
Hằng ngày, cứ đến tiết tìm hiểu khám phá khoa học, đây chính là không gian
thiên nhiên cho trẻ tìm hiểu khám phá. Trẻ tự mình chơi với nước, chơi với cá,
cho cá ăn…

4

cụ…) của các sự vật, hiện tượng chủ yếu bằng mắt nhìn. Vì vậy tôi luôn tranh
thủ lựa chọn những đề tài có thể sử dụng được vật thật nhằm giúp trẻ có thể tận
dụng tất cả các giác quan trong quá trình quan sát. Khi thực hiện cho trẻ quan sát
bằng vật thật bao giờ trẻ cũng rất thích thú và trẻ không những được nhìn, được
nghe tiếng kêu của con vật mà trẻ còn được sờ mó vào đồ vật, con vật nhằm
giúp trẻ tiếp nhận, mở rộng hiểu biết của mình một cách đầy đủ về đối tượng.
Ví dụ: Tìm hiểu về các con vật sống dưới nước. Tôi cho trẻ quan sát cá,
tôm, cua, ốc…còn sống, thả vào chậu hoặc bình thuỷ tinh để trẻ dễ quan sát nên
trẻ rất thích thú.
3. Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu đối với từng hoạt động có
chủ định cụ thể.
Đồ dùng, đồ chơi đối với từng hoạt động có chủ định đóng vai trò rất quan
trọng, giúp tiết học đó có kết quả cao và hiệu quả nhất. Nếu tiết học đồ dùng sơ
sài, cô giáo dạy chay thì trẻ sẽ nhàm chán, ít tập trung. Nhận rõ tầm quan trọng
của đồ dùng, đồ chơi với tiết học “Tìm hiểu môi trường xung quanh” trên cơ sở
những đồ dùng đồ chơi sẵn có từ những năm trước, tôi cải biến tu sửa lại nhằm
thu hút trẻ hơn. Bên cạnh đó để thu hút trẻ hơn thì đồ dùng đồ chơi cần phải đẹp,
mới, hợp vệ sinh và đảm bảo tính khoa học…Nguồn nguyên liệu một phần tôi
xin từ phụ huynh lớp tôi phụ trách như: Lịch treo tường, các đồ dùng đã hỏng

6


như máy sấy tóc, ống khám bệnh cuả bác sĩ, ống tiêm…một phần tôi tự tìm
kiếm từ bạn bè xung quanh.
Đối với từng tiết học cụ thể tôi với cô
giáo cùng lớp chuẩn bị trước đó từ 2- 3
ngày. Tranh thủ những lúc rảnh rỗi vào giờ
nghỉ trưa, vào những ngày nghỉ cuối tuần,
chúng tôi làm đồ dùng đồ chơi cho tiết học

Trẻ ở lứa tuổi mầm non, hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo. Trẻ
thông qua học mà chơi, chơi mà học. Vì vậy trong quá trình tri giác của trẻ tôi
lựa chọn vận dụng đưa vào tiết học các trò chơi sáng tạo nhằm kích thích, thu
hút trẻ ham muốn được hoạt động. Với trẻ điều mà làm cho trẻ tập trung nhất là
bất cứ hoạt động nào cũng cần có đồ dùng trực quan và phải bảo đảm, phù hợp
với bài dạy, với chủ đề và phải đảm bảo an toàn, tính thẩm mỹ và mang tính
giáo dục cao.
a) Thử nghiệm (Gợi cảm xúc, thu hút hoạt động).
Trước khi trẻ quan sát đối tượng tôi có thể kể một đoạn truyện, câu đố, bài
hát hoặc trò chơi…
Ví dụ: Đề tài cho trẻ làm quen quả: Nhãn, xoài, cam…

8


(Ảnh minh họa)

Tôi cho trẻ chơi trò chơi: “Khám phá điều bí mật”
Tôi chuẩn bị: Một món sinh tố xoài
Một hộp đựng chùm nhãn
Khăn mặt đã được vắt tinh dầu cam vào.
Mời 3 trẻ lên tham gia trò chơi khi trẻ lên tham gia vào trò chơi trẻ sẽ tư
duy và chọn cho mình một kết quả đúng sau đó nói cho cả lớp biết.Tôi và cả lớp
cùng kiểm tra lại kết quả và cho trẻ lấy quả mà trẻ vừa khám phá xong đưa về
nhóm của mình quan sát và cùng nhau đưa ra các ý kiến có liên quan đến quả
của nhóm.

9



rổ ra đĩa mà nhóm cho là đúng. Khi trò chơi kết thúc kiểm tra nhóm nào có
nhiều kết quả đúng nhóm đó sẽ chiến thắng.
Trò chơi thứ 2 mang tính khái quát hơn tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi
“ Thi đội nào nhanh”.

10


Cách chơi: Tôi cho mỗi đội chọn 1 ô số ở màn hình, câu hỏi yêu cầu gì thì
cả đội cùng thảo luận và chọn các hình ảnh có liên quan đến yêu cầu của câu
hỏi.
Câu hỏi ô số 1: Hãy tìm những hình ảnh liên quan đến quả có vỏ chữa bệnh
ho.
Gieo
Tưới nước
Quả cam

Nước cam

Gội đầu

Cây cam

Nhiều hạt

Câu hỏi số 2: Hãy sắp xếp các hình ảnh hợp vệ sinh trước khi ăn?

1

Rửa quả

Như vậy, các tiết học lồng ghép nhiều hình thức như thử nghiệm, trò chơi,
thực hành trẻ rất hứng thú. Có lúc tiết học đã trôi qua mà trẻ vẫn còn hứng thú,
không muốn ngừng lại. Lượng kiến thức trẻ tiếp thu một cách đồng bộ và đạt
hiệu quả cao.
6. Bồi dưỡng cho những trẻ còn yếu.
Để nâng cao chất lượng đại trà bản thân tôi luôn tìm ra những biện pháp tối
ưu để bồi dưỡng giúp đỡ trẻ yếu, những trẻ cá biệt.
Đối với trẻ yếu tôi có kế hoạch bồi dưỡng, hoạt động góc mọi lúc, mọi nơi
và thường xuyên trao đổi với phụ huynh với nhiều hình thức. Với các trẻ này tôi
thường xuyên quan tâm, chú ý hơn, thường xuyên động viên khuyến khích trẻ
nhất là trong các giờ học.
Ví dụ: Với đề tài : “Một số con vật nuôi trong gia đình”
Tôi trò chuyện với trẻ: - Ở gia đình con nuôi những con vật gì?
- Con gà có đặc điểm gì?
Tôi thường dành những câu hỏi dễ cho trẻ để trẻ biết được tên gọi và các
đặc điểm chính của đối tượng.
Đối với những trẻ cá biệt tôi thường xuyên trò chuyện, gần gũi để tạo niềm
tin cho trẻ, động viên trẻ cùng làm với bạn. Những lời động viên kịp thời có tác
dụng khuyến khích trẻ hứng thú tham gia các giờ học sau.
Bên cạnh đó sự quan tâm con cái của phụ huynh đóng vai trò hết sức quan
trọng và chủ đạo bên cạnh cô giáo. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường
luôn là nền móng vững chắc, nhằm chăm sóc và giáo dục cho trẻ có sự đồng
nhất liên kết hơn. Để làm tốt, tôi lên kế hoạch giảng dạy theo từng chủ đề: poto
lên giấy A3 dán ở góc tuyên truyền với phụ huynh để phụ huynh dễ dàng nhìn
thấy, nhìn vào đó phụ huynh sẽ biết con mình hôm nay học những gì. Vào giờ
đón trả trẻ tôi thường trao đổi tình hình học tập, mọi vấn đề cần thiết của trẻ
trong ngày cho phụ huynh được rõ… Tôi còn trao đổi phương pháp, cách dạy và
bài dạy cho trẻ học thêm ở nhà và còn giao thêm nhiệm vụ cho phụ huynh cùng
trẻ làm một đồ chơi hoặc tìm kiếm, tự làm một đồ dùng phục vụ cho hoạt động
tới.. Sau một thời gian dài phối hợp tôi thấy kiến thức của trẻ nâng lên rõ rệt,


Qua quá trình thực hiện một số biện pháp trên, cùng với sự cộng tác của
phụ huynh, sự nỗ lực nhiệt tình của cô giáo đến nay chất lượng lớp tôi đạt kết
quả đáng kể.
*Đối với trẻ:
Kết quả khảo sát như sau:
Nội dung khảo sát

Tổng
số trẻ

Kết quả khảo sát
Số trẻ
đạt

Tỷ lệ

Số trẻ
chưa đạt

Tỷ lệ

32

29

90.7

3



5

15.0

Suy luận, giải thích được mối liên
hệ đơn giản và phụ thuộc của hiện
tượng sự vật xung quanh

32

20

62.5

12

37.5

Trẻ có khả năng tìm tòi, khám
phá đối tượng
Khả năng nhận biết tên gọi, tính
chất, đặc điểm rõ nét của đối
tượng làm quen
Biết so sánh nhận xét một số đặc
điểm giống và khác nhau của 2
đối tượng

* Đối với cô:
Bản thân tôi đã đúc rút được nhiều kinh nghiệm trong việc lựa chọn các trò

Tự học, tự bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn tay nghề, đổi mới
hình thức tổ chức, nâng cao chất lượng giảng dạy cho trẻ.
* Kiến nghị - đề xuất.
Thông qua sáng kiến này, để kinh nghiệm trên có hiệu quả hơn tôi xin có một
số kiến nghị - đề xuất sau:
- Đề nghị BGH nhà trường tiếp tục tham mưu các cấp ủy, chính quyền địa
phương hỗ trợ kinh phí, đầu tư trang bị thêm cơ sở vật chất để tạo cơ hội cho trẻ
được tham gia chơi khám phá.
- Phòng giáo dục liên hệ cho giáo viên đi tham quan, học tập các trường điển
hình trong huyện, trong tỉnh để học tập nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ.

15


Trên đây, là một số kinh nghiệm của tôi giúp trẻ 5 – 6 tuổi hứng thú khám
phá khoa học, rất mong được sự góp ý của Ban giám hiệu, Tổ chuyên môn của
Phòng giáo dục và các bạn đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Nga Thạch, ngày 10 tháng 4 năm 2012
Người viết sáng kiến

Mai Thị Chính

16