I. PHẦN MỞ ĐẦU:
I.1. Lý do chọn đề tài
Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục và đào tạo cũng như tất cả các lĩnh
vực khác của đời sống xã hội đang đứng trước những cơ hội cùng những thách
thức rất lớn, đòi hỏi phải có sự đổi mới đồng bộ để đáp ứng yêu cầu của sự
phát triển.
Với giáo dục và đào tạo, việc đổi mới phương pháp dạy học được đặt ra
như một yêu cầu cấp thiết, trở thành nhiệm vụ của mỗi giáo viên. Đổi mới
phương pháp dạy học, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, dạy phân hóa đối
tượng HS, ...là những “thuật ngữ” được nhắc đến nhiều nhất trong các diễn
đàn của ngành giáo dục và đào tạo, trong các đợt tập huấn chuyên môn dành
cho giáo viên, cán bộ quản lý trong những năm gần đây. Có thể nhận thấy
những hiệu ứng tích cực của việc đổi mới và áp dụng những kỹ thuật mới
trong dạy học; nhiều giáo viên hào hứng với sự đổi mới này, có sự chuyển
biến khá rõ nét, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trong nhà
trường. Song cũng vẫn có nhiều giáo viên đang còn lúng túng trong triển khai
thực hiện. Các trường học, các tổ khối chuyên môn đã tìm cách tháo gỡ những
vướng mắc thông qua nhiều hoạt động khác nhau như dự giờ thăm lớp, rút
kinh nghiệm giờ dạy, tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ. Tuy nhiên, dù đã
đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, nhưng việc tổ chức sinh hoạt
chuyên môn hay dự giờ thao giảng của các trường vẫn còn đi theo nếp cũ. Vì
vậy, yêu cầu đổi mới đồng bộ chưa thực hiện được. Đó là nguyên nhân của
tình trạng chất lượng giáo dục của nhà trường chậm được cải thiện.
Là một chuyên viên phụ trách chuyên môn giáo dục tiểu học của huyện,
tôi luôn trăn trở : Làm thế nào để thực hiện thành công đổi mới phương pháp
dạy học, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, dạy học phân hóa đối tượng học
sinh? làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học trong giai đoạn hiện nay?
Chính những trăn trở như trên cộng với ý tưởng đã được trải nghiệm và thực
tiễn kiểm chứng của bản thân, tôi xin trình bày đề tài: Nâng cao chất lượng
thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu học.
1

2


- Quan sát;
- Khảo sát, điều tra
- Thông kê;
- Phân tích; Tổng hợp
- Thực hành
II. PHẦN NỘI DUNG
II.1. Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết Đổi mới phương pháp - kĩ thuật dạy học ở tiểu học
được thể hiện chủ yếu trong Thiết kế và tổ chức học sinh hoạt động học tập
tích cực. Đây là công đoạn quan trọng nhất đòi hỏi người giáo viên phải lao
động tích cực cho từng bài học, tiết học hàng ngày, hàng giờ trên lớp. Bởi lẽ
chính thực tiễn hàng ngày, hàng giờ với bài học, lớp học và học sinh thân yêu
là môi trường rèn giũa và nâng cao tay nghề của nhà giáo, đồng thời là môi
trường sáng tạo liên tục, phát triển năng lực sư phạm của họ. Có được kiến
thức khoa học, phương pháp cùng với các kỹ năng sư phạm thường xuyên
được rèn luyện hằng ngày, hơn thế nữa là sự rèn luyện với ý thức vươn tới tính
chuyên nghiệp trong môi trường sư phạm. Đó là sự đảm bảo bền vững, an toàn
nhất trong bất cứ sự vận động hoặc thay đổi (hình thức) nào của chương trình
và sách giáo khoa.
Để có được kiến thức cũng như kĩ năng và phương pháp dạy học trên
đòi hỏi người giáo viên phải thường xuyên tự làm mới mình thông qua hình
thức tổ chức dạy học, thông qua việc lựa chọn và xác định kiến thức kĩ năng
cho từng đối tượng học sinh. Đối với cán bộ quản lý cần tích cực kiểm tra tư
vấn, tổ chức các chuyên đề có tính phát triển năng lực cá nhân của giáo viên
làm thế nào sau mỗi chuyên đề mà tổ khối hay nhà trường tổ chức từ mỗi cá
nhân giáo viên phải tự xây dựng được hệ thống bài học, bài tập phù hợp với
học sinh lớp mình mà không cần sự rập khuôn, khuôn sáo, bắt chước lẫn nhau

sinh.
+ Khó khăn: Còn 4 trường tiểu học đang thực hiện 5 buổi/ tuần, ở các
trường thực hiện 2 buổi/ngày còn 50% số lớp thực hiện 5 buổi/tuần hoặc trên

4


5 buổi/ tuần nên việc áp dụng đổi mới sinh hoạt chuyên đề, đổi mới cách dự,
cũng như việc dạy học phân hóa, tính đồng bộ không cao.
b. Thành công- hạn chế, mặt mạnh - mặt yếu:
- Thành công và mặt mạnh:
+ Trong nhiệm vụ năm học PGD&ĐT đã xây dựng kế hoạch thực hiện
chuyên đề bồi dưỡng cấp huyện.
+ Hầu hết tất cả các trường tiểu học khi xây dựng kế hoạch năm học đều
xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề ở các khối lớp trong một năm học.
+ Các khối lớp đều thực hiện chuyên đề theo định kỳ xuyên suốt trong
măn học, có trao đổi, rút kinh nghiệm sau chuyên đề.
Bên cạnh những thành công đó khi thực hiện việc đổi mới chuyên đề
vẫn còn một số hạn chế sau:
- Hạn chế và mặt yếu:
+ Khái niệm viết chuyên đề đối với giáo viên, tổ khối, BGH tại các
trường tiểu học đang còn rất xa lạ. (Quen với dạy chuyên đề, dự chuyên đề…)
dẫn đến việc lựa chọn nội dung để viết chuyên đề của GV gặp nhiều khó khăn.
+ Tư duy sinh hoạt chuyên môn của GV trước đây chỉ thuần túy dạy
một tiết hoặc đưa ra một ý tưởng cùng nhau thảo luận đã trở thành một lối
mòn khó thay đổi.
+ GV dạy chuyên đề còn mang tính biểu diễn, chưa tập trung nhiều vào
đối tượng HS trung bình, yếu dẫn đến hiệu quả của tiết dạy phân hóa đối
tượng HS không cao.
+ Trong sinh hoạt chuyên đề đặc biệt là sau dự giờ cán bộ quản lý, giáo

của giờ dạy.
d2) Cách tổ chức thực hiện một chuyên đề ngay ở cấp trường, cấp tổ
còn sơ sài, hiệu quả không cao còn mang tính đối phó, xem nhẹ, chưa có
kiểm tra đánh giá, rút kinh nghiệm sau một thời gian áp dụng chuyên đề.
Cụ thể:
- Cách tổ chức thực hiện một chuyên đề ở khối, ở trường:
+ Đối với nhà trường: Hầu hết nhà trường khoán trắng cho khối thực
hiện chuyên đề thông qua việc giao chỉ tiêu thực hiện qua kế hoạch năm học
xây dựng ngay từ đầu năm.

6


+ Đối với khối, tổ chuyên môn, Giáo viên: Thực hiện chuyên đề theo kế
hoạch nhà trường thông qua một tiết dạy được khối hoặc cá nhân giáo viên
xây dựng. Sau tiết chuyên đề đó việc thảo luận hầu hết tập trung vào hoạt
động dạy mà chưa chú trọng đến kiến thức, cũng như chất lượng học tập của
HS.
+ Đối với khối tổ chuyên môn, BGH nhà trường: Chỉ lưu hồ sơ tổ chức
chuyên đề nhà trường trong hồ sơ không có biên bản thảo luận hoạt động học
của học sinh, không có chỉ đạo chuyên môn sau tập huấn của khối cũng như
của BGH nhà trường, không có kiểm tra đánh giá rút kinh nghiệm sau chuyên
đề.
- Cách dự giờ và thảo luận sau dự giờ của tiết chuyên đề hiện nay tại
các trường tiểu học:
+ Tập trung vào việc dạy của GV;
+ Quan tâm tới những HS nổi bật;
+ Đưa ra cách dạy chủ quan, thiếu căn cứ;
+ Đánh giá;
+ Chê hoặc khen quá mức;

H’leo xây dựng các giải pháp và biện pháp thực hiện Đổi mới nội dung sinh
hoạt chuyên môn trong đó tập trung vào việc viết chuyên đề và tổ chức thực
hiện chuyên đề tại cơ sở là vấn đề then chốt trong giai đoạn hiện nay.
II.3. Giải pháp, biện pháp:
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:
- Các giải pháp, biện pháp đưa ra phải thiết thực, phù hợp với nhu cầu
thực tiễn giúp giáo viên, khối trưởng, BGH nắm được và thực hiện được.
- Nội dung của bài viết mẫu chuyên đề thực sự dễ hiểu, giáo viên nào
cũng áp dụng được trên lớp học của mình.
- Giúp GV, CBQL cùng nhau hợp tác, học hỏi từ thực tế việc học của
HS để nâng cao năng lực chuyên môn.
- Giúp GV tìm ra biện pháp phù hợp để giúp cho tất cả các em học sinh
tham gia vào học tập tích cực.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp để khắc
phục thực trạng nêu trên:

8


- Phòng Giáo dục và Đào tạo xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn
ngay từ đầu năm trong đó có nội dung Đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên đề
trong đó tập trung tổ chức viết chuyên đề và thực hiện chuyên đề tại cơ sở.
- Bộ phận chuyên môn chuẩn bị viết mẫu một chuyên đề theo hướng
tích cực hóa hoạt động tư duy của GV đối với lớp mình phụ trách. Xây dựng
quy trình tập huấn cũng như việc định hướng hồ sơ và cách tập huấn tại cơ sở.
(Đính kèm chuyên đề mẫu)
- Tổ chức tập huấn cấp huyện nội dung đã chuẩn bị. Đối tượng tham gia
tập huấn là: Lãnh đạo nhà trường + 5 khối trưởng.
- Chỉ đạo chuyên môn sau tập huấn. Chú trọng cách dự giờ, cách dạy
học theo phân hóa trong tiết chuyên đề và việc áp dụng chuyên đề tại cơ sở.


TH CB-GV CỐT
CÁN

KIỂM TRA ĐG
RÚT KINH
NGHIỆM

NHÀ TRƯỜNG

TRIỂN KHAI
ĐẾN GIÁO VIÊN

GV, TỔ BỘ MÔN
XD CHUYÊN ĐỀ

THỰC HIỆN

KIỂM TRA , ĐỐI
CHIẾU, ĐÁNH GIÁ
RÚT
KINHNGHIỆM

Đổi mới thiết kế
Chuyên đề:

và tổ chức/ Tích
cực hóa hoạt động

SHCĐ

viết được sáng kiến kinh nghiệm phục vụ cho tiết dạy mà không cần sao chép
mạng, đối phó với những sáng kiến kinh nghiệm trống rỗng không khả thi.
II.4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn
đề nghiên cứu:
Sau khi được tập huấn cấp huyện về chuyên đề: “Đổi mới nội dung sinh
hoạt chuyên môn” các trường đã nhanh chóng triển khai việc áp dụng chuyên
đề. Cụ thể:
a) Thực hiện và triển khai lại chuyên để: “Giải toán rút về đơn vị”
- 33 trường tiểu học đã triển khai chuyên đề: “Giải toán rút về đơn vị”
tại cơ sở cho GV khối lớp 3. Bắt đầu từ việc chuẩn bị kiến thức nền ở các tiết
dạy trước cho đến việc dạy Giải bài toán liên quan đến rút về đơn vị. Có kiểm
tra đánh giá rút kinh nghiệm cho từng lớp. Kết quả học tập của HS rất khả
quan; Hồ sơ lưu về chuyên đề này rất tốt.
b) Chỉ đạo thực hiện nhân rộng: Trường tiểu học Lý Tự Trọng, Chư
KTây đã tổ chức thành công chuyên đề: “Giải bài toán về Tìm hai số khi biết
Tổng (hiệu) và tỉ số của 2 số đó” cho HS khối 4 năm học 2013-2014. Cụ thể:
Đối tượng
HS

Số Số
lớp HS

Lớp có từ
50% - dưới
100% HS
DTTS
( Trường

5


87.9%
- Giải được bài toán ( 102 em chiếm
87.9%)

Lớp có dưới 4
50% HS
DTTS.
Trường TH
Lý Tự
Trọng có 38
HS DT
chiếm 6%

111 Dạng Tổng tỉ:
7 tiết (giảm 2 tiết
tăng cường chuẩn
bị kiến thức nền)

- Xác định được tỉ số dạng đơn
giản:105 em chiếm 94.6%)
- Vẽ sơ đồ: 111 em đạt 100%
- HS tự giải được ví dụ (105em
chiếm 94.6%)
- Nắm được thuật toán; 105 em chiếm
94.6%
- Giải được bài toán ( 105 em chiếm
94.6%)- Nắm được thuật toán; 105em
chiếm 94.6%
- Giải được bài toán Tổng tỉ 105 em
đạt 94.6%

- Giải được bài toán ( 110 em chiếm
94.8%)

Lớp có dưới 4
50% HS
DTTS
Trường TH
Lý Tự
Trọng có 38
HS DT
chiếm 6%

111 Dạng Tổng tỉ:
7 tiết ( giảm 2 tiết
tăng cường chuẩn
bị kiến thức nền)

- Xác định được tỉ số dạng đơn
giản:109 em chiếm 98.2%)
- Vẽ sơ đồ: 111 em đạt 100%
- HS tự giải được ví dụ (111em
chiếm 98.2%)
- Nắm được thuật toán; 109 em chiếm
98.2%
- Giải được bài toán ( 109 em chiếm
98.2%)- Nắm được thuật toán; 109em
chiếm 98.2%
- Giải được bài toán Hiệu tỉ 109 em
đạt 98.2%


chuyên

chuyên đề

chuyên

đề

Cách dự giờ

Hồ sơ chuyên đề

đề
- Dạy 1 - Chỉ định - Lưu ở -

Thực - Tất cả các GV - Hồ sơ có tính hệ

tiết

(Phân công) dạng

Theo

GV dạy các Giáo án đơn vị 1 chép sự tiến bộ quyết

PPCT

GV

của

chuyên đề sau một

vào HS nổi

thời gian áp dụng.

trong của 1

trung

hiện theo đều áp dụng, ghi thống: Kế hoạch;
định;

nội

bài học, 1 HS. Dự giờ đã dung triển khai;
bị đến đối tượng trước chuyên đề,
học. Thảo luận sau chuyên đề; Chỉ

khắc phục.

bật
13

kiểm tra đánh giá


e)Thay đổi cách thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề tại cơ sở (Tổ
khối, cấp trường, cấp cụm):
+ Xác định nội dung chuyên đề (chọn một nội dung bài học hoặc một

III.1.Kết luận:
Để thực hiện thành công Đổi mới Phương pháp dạy học – Dạy học lấy
học sinh làm trung tâm – Dạy học phân hóa đối tượng học sinh góp phần vào
việc nâng cao chất lượng dạy học trong giai đoạn hiện nay. Chúng ta cần nâng
cao năng lực giáo viên thông qua “Đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên môn”
bằng việc tổ chức viết chuyên đề, thiết kế và thực hiện chuyên đề tại cơ sở.
Với cách viết và thực hiện chuyên đề theo hướng dẫn trên BGH nhà trường và
giáo viên sẽ:
- Tư duy nhiều trong việc lựa chọn nội dung viết chuyên đề.
- Quan tâm đến từng đối tượng học sinh thông qua việc lựa chọn nội
dung bài tập cho phù hợp với HS mình chủ nhiệm.
- Có phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng HS. Thể hiện sự phân
hóa cao trong tiết học với từng nội dung bài học nhằm phát huy vai trò HS khá
giỏi, đồng thời giáo viên còn có thời gian quan tâm, giúp đỡ đối tượng HS
yếu.
- Có kĩ năng soạn bài, kĩ năng lựa chọn nội dung, phương pháp dạy học
phục vụ cho buổi học thứ hai (Tiết học tăng cường).
- Có cơ sở trong việc lựa chọn nội dung để viết các đề tài sáng kiến kinh
nghiệm phục vụ trong công tác giảng dạy của mình.
- Có phương pháp quản lý, lưu trữ hồ sơ khoa học. tác động tích cực
trong việc nâng cao chất lượng HS.
III.2.Kiến nghị:
1. Về phía nhà trường:
- Tích cực chỉ đạo các khối tổ viết và thực hiện các chuyên đề liên quan
đến nội dung bài học theo tinh thần đổi mới bằng cách cho các khối đăng ký
nội dung chuyên đề ngay từ đầu tháng 8.

15