MỤC LỤC
STT
NỘI DUNG
Mục lục
1
Các chữ cái viết tắt
3
ĐẶT VẤN ĐỀ
4
PHẦN I
1
TRANG
Lý do chọn đề tài
4
1.1
Cơ sở lý luận
4
4.2
Khách thể nghiên cứu
7
5
Phạm vi nghiên cứu
7
6
Phương pháp nghiên cứu
8
7
Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm
8
PHẦN II
NỘI DUNG
10
15
3.3
Vận dụng nguyên tắc tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
trong chương trình ngữ văn THCS
15
3.4
Tìm hiểu những chủ đề tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
trong chương trình ngữ văn THCS
16
3.5
Áp dụng mức độ tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong
chương trình ngữ văn THCS
16
3.6
Nắm được nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong chương
trình Ngữ văn THCS
17
4
Phần III
KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
Tài liệu tham khảo
38
40
1
CHỮ CÁI VIẾT TẮT
THCS
Trung học cơ sở
SGK, SGV
Sách giáo khoa, sách giáo viên
NXBGD
Nhà xuất bản giáo dục
SKKN
Sáng kiến kinh nghiệm
Đảng khóa VIII đọc trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ IX viết: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống
quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản
của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và
phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện
cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền
thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu văn hoá nhân
loại..."( Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2001, tr. 83).
3
Định nghĩa trên là một bước tiến mới trong nhận thức
của Đảng về tư tưởng Hồ Chí Minh, làm định hướng cho
các nhà nghiên cứu tiếp tục đi sâu tìm hiểu về tư tưởng
của Người, đặc biệt là xác định nội dung giáo dục tư
tưởng Hồ Chí Minh với tư cách là nền tảng tư tưởng và
kim chỉ nam hành động cho toàn Đảng, toàn dân ta.
Đứng trước xu thế phát triển của xã hội hiện đại, xu
thế hội nhập toàn cầu của nền kinh tế tri thức, công tác
giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ đang là nhiệm vụ chiến
lược quan trọng của Đảng và Nhà nước ta. Để giữ gìn bản
sắc văn hóa dân tộc, giữ gìn lý tưởng độc lập dân tộc và
CNXH, hưởng ứng cuộc vận động "Học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" của Đảng, Bộ Giáo
dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo về
việc tích hợp nội dung "Học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh” vào một số môn học ở trường phổ
thông, trong đó có môn Ngữ văn cấp THCS vào giảng
tưởng, lý luận cách mạng thế giới của thời đại.
4. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN
CỨU
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu SKKN: "Học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong môn ngữ văn
THCS” (Lớp 6) được vận dụng đối với học sinh trường
THCS Hương Canh lớp 6a, 6c năm học 2010 – 2011; và
7
hai lớp 6a,6c năm học 2014-2015 (đến tháng 4 năm
2015).
Giáo viên giảng dạy tích hợp vào các giờ chính khóa,
vào các buổi bồi dưỡng chuyên đề do nhà trường tổ chức.
4.2.Khách thể nghiên cứu:
Khách thể nghiên cứu của đề tài SKKN này là: Một
số nguyên tắc, mục đích, ý nghĩa của giáo dục tư tưởng
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào các tác phẩm văn,
thơ trong các bài được học, đọc thêm trong chương trình
THCS (Lớp 6).
5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Từ thực tế giảng dạy hai lớp 6a, 6c năm học 20102011, tôi đã nghiên cứu, vận dụng SKKN "Học tập và
làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong môn
ngữ văn THCS” (Lớp 6) vào năm học 2014-2015 trường
THCS Hương Canh.
Trong khoảng thời gian có hạn, năng lực bản thân còn
hạn chế nên đề tài này tôi chỉ giới hạn ở học sinh hai lớp
6a, 6c, các tác phẩm Ngữ văn lớp 6 THCS.
6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
5. Phạm vi nghiên cứu
6. Các phương pháp nghiên cứu
7. Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm
PHẦN II: NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận của đề tài
2. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
3. Những biện pháp, giải pháp đã thực hiện để giải
quyết vấn đề
4. Kết quả thực hiện
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
9
PHẦN II. NỘI DUNG
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI SKKN
Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho Đảng và nhân
dân Việt Nam trên con đường xây dựng đất nước vì mục
tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,
văn minh. Vì vậy, phải nghiêm túc học tập tư tưởng Hồ
Chí Minh để nâng cao tư duy lý luận, rèn luyện bản lĩnh
chính trị, nâng cao đạo đức cách mạng, năng lực công tác,
thực hiện tốt các nhiệm vụ cách mạng trọng đại của Đảng,
của Nhà nước ta trên con đường quá độ lên chủ nghĩa xã
hội.
cơ số 1), nhu cầu trong giao tiếp bạn bè, việc lĩnh hội các
chuẩn mực và giá trị môi trường của thiếu niên cũng bắt
đầu diễn ra. Trong quan hệ với cha mẹ, xuất hiện các dấu
hiệu từ phản ứng, muốn thoát khỏi sự áp đặt quan điểm
của người lớn về các vấn đề khác nhau đến việc bỏ trốn
khỏi nhà. Liên quan tới việc hình thành tính tích cực nhân
cách trong giai đoạn này là việc đẩy nhanh tính chất mạnh
mẽ trong hình thành các đặc điểm nhân cách ở trẻ. Chính
sự đẩy nhanh tốc độ cả về cơ thể lẫn nhân cách là bước
chuyển từ trạng thái trẻ em sang người lớn. Sự phụ thuộc
vào cha mẹ và người lớn dần phải được thay thế định
hướng cho trẻ hướng tới tương lai của chính bản thân của
các em.
Chính vì vậy, giáo viên phải ý thức rằng, những phát
triển trong cơ thể trẻ lúc này diễn ra chưa đồng bộ và với
diện mạo “to cao” bên ngoài của các em. Các em vẫn
chưa là người lớn thực thụ về tất cả các chức năng trong
cơ thể. Về trí tuệ, ở giai đoạn lứa tuổi này, tiếp tục diễn ra
12
sự phát triển của trí nhớ, tư duy lôgic và trừu tượng cũng
phát triển mạnh.
Với những đặc điểm tâm sinh lý trên, ở lứa tuổi học
sinh THCS là khó dạy, các em phát triển bình thường hay
không trong tương lai phụ thuộc vào chính sự quan tâm
và cách giáo dục của người lớn với trẻ. Vấn đề chỉ thực
sự được giải quyết kết hợp từ nhiều phía: nhà trường, gia
đình, xã hội.
Học sinh THCS hoàn toàn có thể tiếp thu tích cực các
thân thiện, học sinh tích cực”
Nhà trường phối kết hợp với các tổ chức đoàn thể:
Đoàn, Đội, Công đoàn tổ chức các chuyên đề, hoạt động
ngoại khóa tập thể vui tươi lành mạnh theo chủ điểm của
tháng, giáo dục cho các em kỹ năng sống khiến cho học
sinh yêu trường, yêu lớp, điều đó giúp giáo viên dễ tích
hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đối với học
sinh.
Hoạt động giáo dục là của toàn dân, nên nhà trường
đã đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục, học sinh dược
tham gia các hoạt động xã hội: Chăm sóc, giữ gìn, bảo vệ
và phát huy các di sản văn hóa cách mạng ở địa phương,
từ đó chất lượng giáo dục ngày một nâng cao.
Qua kinh nghiệm giảng dạy và tìm hiểu tâm lý học
sinh nhiều năm, tôi nhận thấy học sinh luôn tích cực, chủ
động tìm tòi, tìm hiểu cái mới, cái hay, cái lạ. Đặc biệt là
yêu thích tìm hiểu về Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Giáo viên giảng dạy lâu năm, có kinh nghiệm, nhiệt
tình trong giảng dạy, yêu nghề, mến trẻ, luôn học hỏi và
tự học để nâng cao trình độ, hiểu biết xã hội, đọc, thuộc
các câu chuyện, câu thơ, câu văn về Bác nên được học
sinh tin tưởng, yêu mến, kính trọng. Từ đó, học sinh thích
học, thích nghe và thích được làm theo lời cô giáo hướng
dẫn để thể hiện mình là học sinh đã học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Học sinh mới vào đầu cấp, còn non nớt, ngây thơ có
tư tưởng đạo đức ngoan, có ý thức học tập nên việc giảng
dạy và việc tích hợp liên môn và các bài giảng được tiến
hành thuận lợi. Đáp ứng được yêu cầu nâng cao chất
lượng dạy và học trong nhà trường. Tiếp nhận những giá
Về phía học sinh, một số các em đời sống còn gặp
nhiều khó khăn do bố mẹ là công nhân, phải đi làm ca
hoặc do sự thiếu ý thức trách nhiệm trong hôn nhân dẫn
đến tình trạng bố mẹ ly hôn nên phụ huynh học sinh
không có điều kiện chăm sóc con về vật chất và tinh thần,
không có thời gian quan tâm đến việc học của các em.
Để tiếp cận một bài giảng Ngữ văn THCS, ngoài kỹ
năng nghe, nói, đọc, viết; học sinh còn cần có khả năng
quan sát, nhận xét, tưởng tượng, liên tưởng và cần phải có
15
vốn sống, vốn hiểu biết xã hội. Trong khi đó, các em mới
chuyển cấp học, mới làm quen với nhiều môn học chuyên
sâu trong đó có môn ngữ văn nên còn nhiều khó khăn, trở
ngại trong tiếp cận văn bản và khả năng tích hợp phân
môn Ngữ văn và liên môn khác vào quá trình học tập.
Hiện nay, trong nhà trường tình hình giáo dục đạo
đức của học sinh có chiều hướng đi xuống. Đây là nguy
cơ rất lớn ảnh hưởng đến uy tín sự nghiệp của ngành giáo
dục chúng ta và cũng là mối đe dọa cho tương lai của đất
nước sau này.
Khoảng 40% học sinh THPT hiểu biết về cuộc đời và
hoạt động tư tưởng của Bác chưa sâu sắc, có một số nhầm
lần, sai lầm về sự kiện.
Một phần rất nhỏ không nhiệt tình trong việc tìm hiểu
về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh, sự hiểu biết về
Bác Hồ cũng như tư tưởng của Bác ở nhà trường còn đơn
giản, tác động đến tư tưởng tình cảm của học sinh chưa
có hiệu quả cao.
những giá trị mới của đời sống và hình thành những
chuẩn mực đạo đức cho dân tộc.
- Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh góp phần làm
nên những giá trị mới về đạo đức và văn hóa, tư tưởng
cho Việt Nam và thế giới.
- Hồ Chí Minh là người luôn chú ý đến việc bồi
dưỡng giáo dục thế hệ trẻ để họ trở thành những con
người có phẩm chất "vừa hồng, vừa chuyên".
- Tiếp nhận những giá trị tác phẩm viết về Hồ Chí
Minh và do Hồ Chí Minh sáng tác càng thấy rõ hơn tầm
vóc tư tưởng và chiều sâu tình cảm của nhà yêu nước, nhà
văn hóa Hồ Chí Minh.
- Trong nhà trường với đặc trưng của môn Khoa học
xã hội và nhân văn, với tính giáo dục thẩm mỹ, môn Ngữ
văn giúp học sinh bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu
xúc cảm thẩm mỹ và định hướng thị hiếu lành mạnh để
hoàn thiện nhân cách cho học sinh.
3.2. Hiểu được mục đích tích hợp giáo dục tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh trong chương trình ngữ
văn THCS
- Trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết, cơ
bản về đạo đức Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó các em có
17
được nhận thức, thái độ và hành vi tích cực theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh.
- Giáo dục ý thức quan tâm đến việc học tập, làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tạo thành thói
quen và nếp sống của học sinh.
- Tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học, sưu
tầm tư liệu, hình ảnh để tiết dạy có hiệu quả giáo dục
cao .
3.4. Tìm hiểu những chủ đề tích hợp giáo dục tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh
- Tấm gương đạo đức Hồ Chỉ Minh về trung thực,
trách nhiệm.
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về tuyệt đối tin tưởng vào
sức mạnh của nhân dân và tẩm gương đạo đức Hồ
Chí Minh về suốt đời gắn bó với nhân dân.
- Tấm gương của một con người nhân ái, vị tha,
khoan dung, nhân hậu hết mực vì con người.
- Tấm gương cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư,
đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn
phi thường.
- Tư tưởng tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về
đoàn kết.
Tùy theo lứa tuổi học sinh ở các lớp, các cấp học, bậc
học mà nội dung giáo dục ở các mức độ khác nhau, thông
qua môn học và hoạt động giáo dục khác nhau.
3.5. Áp dụng mức độ tích hợp giáo dục tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh vào bài giảng Ngữ văn
- Tùy theo nội dung từng bài, đặc điểm môn học để
lựa chọn mức độ tích hợp thích hợp. Không thể lấy việc
dạy học nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh hay kể chuyện
Hồ Chí Minh thay thế cho bài học Ngữ văn.
- Các mức độ giáo dục:
+ Tích hợp giáo dục toàn phần (cả bài) mức độ cao
Minh.
* Lớp 6 bài: Con Rồng, cháu Tiên, Thánh Gióng,
Đêm nay Bác không ngủ, Lòng yêu nước.
* Lớp 7 bài: Sông núi nước Nam, Cảnh khuya, Rằm
tháng giêng, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, Đức
tính giản dị của Bác Hồ, Những trò lố hay là Va-ren và
Phan Bội Châu.
* Lớp 8 bài: Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác,
Đập đá ở Côn Lôn, Tức cảnh Pắc Bó, Ngắm trăng, Đi
đường, Hịch tướng sĩ, Nước Đại Việt ta, Thuế máu.
20
* Lớp 9 bài: Phong cách Hồ Chí Minh, Đấu tranh
cho một thế giới hòa bình, Tiếng nói của văn nghệ, Viếng
lăng Bác.
- Những nội dung tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh trong môn Ngữ văn THCS được thể hiện cụ
thể trong các văn bản văn học. Mỗi bài học có chủ để tích
hợp cụ thể. Nội dung tích hợp phong phú, đa dạng:
- Lòng yêu thiên nhiên của Bác, lối sống thanh cao
giản dị: Cảnh khuya, Rằm tháng giêng, Ngắm trăng, Đi
đường...
- Lòng yêu quê hương, đất nước gắn với độc lập dân
tộc, tinh thần quốc tế trong sáng: Lòng yêu nước, sông
núi nước Nam, Hịch tướng sĩ...
- Lòng thương dân, hy sinh quên mình vì nhân dân:
Đêm nay Bác không ngủ, Thuế máu, Viếng lăng Bác....
- Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tinh thần
- Nội dung tích hợp: Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của
dân tộc, tinh thần đoàn kết, lòng tương thân, tương ái.
Tiết 93,94: Văn bản: Đêm nay Bác không ngủ
(Minh Huệ)
- Chủ đề: Lòng thương dân, hy sinh quên mình vì
nhân dân.
- Mức độ: Toàn bộ
- Nội dung tích hợp: Cảm nhận được vẻ đẹp của hình
tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương
mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ và
đồng bào, tình yêu thương nhân loại. Sự hi sinh quên
mình vì hạnh phúc dân tộc, lối sống giản dị, đức tính
khiêm tốn.Thấy được tình cảm yêu quí, kính trọng của
người chiến sĩ đối với Bác Hồ.
Tiết 93: Văn bản: Lòng yêu nước (I-li-a Ê-ren-bua)
- Chủ đề: Lý tưởng độc lập dân tộc: Lòng yêu nước
bắt nguồn từ lòng yêu những gì gần gũi, thân thuộc của
quê hương. Sức mạnh của lòng yêu nước được bộc lộ rõ
trong cuộc chiến đấu bảo vệ đất nước.
- Mức độ: Liên hệ
22
- Nội dung tích hợp: Lòng yêu quê hương, đất nước
gắn với độc lập dân tộc, tinh thần quốc tế trong sáng.
3.8. Mô hình giáo án phân môn Văn
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức (Theo chuẩn kiến thức, kỹ năng)
* Nội dung tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh (theo địa
chỉ bắt buộc)
II. Tìm hiểu văn bản
1. Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt (Tùy theo
văn bản)
2. Bố cục
3. Phân tích (Theo nội dung từng bài)
*Hoạt động 4
III.Tổng kết
Bước 3:
IV. Luyện tập
Bước 4:
V. Vận dụng
4. Củng cố
5. Hướng dẫn về nhà
Ứng với các hoạt động giáo dục là các nội dung tích
hợp tư tưởng Hồ Chí Minh tùy từng bài, tùy từng hoạt
động...
3.9. Một số ứng dụng tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh trong các địa chỉ Ngữ văn 6
Chương trình Ngữ văn 6, Tiết 1 đọc thêm văn bản:
Con Rồng cháu Tiên (truyền thuyết). Đối với văn bản này,
giáo viên tích hợp ở mức độ: liên hệ.
Đối với văn bản này, giáo viên ngoài việc rèn cho học
sinh kỹ năng sống:Tự nhận thức và xác định được nguồn
gốc tổ tiên, xác định giá trị bản thân: lòng biết ơn tổ tiên
và có trách nhiệm với việc phát huy truyền thống tốt đẹp
24
của dân tộc, cần bồi dưỡng học sinh lòng yêu nước và
tinh thần tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết. Giáo viên tích
cà. Đây là hình thức tái hiện lại quá khứ. Gióng lớn lên
bằng thức ăn đồ mặc của nhân dân, được nhân dân nuôi
dưỡng bằng những cái bình thường, giản dị). Chi tiết
25
Copyright: Tài liệu đại học ©