Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học

ĐỀ TÀI:
Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học
I. PHÂN MỞ ĐẦU:
I.1. Lý do chọn đề tài:
Sống trong xã hội con người luôn phải giao tiếp phải sử dụng vốn từ để biểu
đạt với những người xung quanh vốn từ của cá nhân phát triển thì ngôn ngữ phát
triển từ đó phương tiện giao tiếp quan trọng nhất là văn học mà loại người tồn tại
và phát triển. Trong cuộc sống chúng ta từ ngàn xưa đến nay những lời ca, câu thơ,
câu chuyện của bà, của mẹ,…luôn in sâu trong mỗi chúng ta. Những câu chuyện
được nghe luôn cho chúng ta trí tưởng tượng và đúc kết lại là những bài học kinh
nghiêm để đời. Sinh thời Bác Hồ kính yêu của chúng ta rất quan tâm đến văn học,
Bác sáng tác rất nhiều tác phẩm văn học trong đó có các tác phẩm dành cho thiếu
nhi. Ngoài những văn từ, lời ca hay, thông qua tác phẩm văn học Bác còn nhắn
nhủ, giáo dục các cháu những điều hay lẽ phải.
Đúng như vậy, trẻ ở tuổi mầm non thật đáng yêu, tâm hồn trẻ thơ ngây, hồn
nhiên như tờ giấy trắng. Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như tạo
hình, hoạt động với đồ vật, môi trường xung quanh… sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ,
óc sáng tạo, nhân cách con người “làm quen văn học” là một hoạt động không thể
thiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông qua các hoạt động làm quen
với các tác phẩm văn học là loại hình nghệ thuật, đặc sắc, nghệ thuật nghành từ
không thể thiếu được trong đời sống con người. Đặc biệt nó rất gần gũi với trẻ thơ,
từ buổi đầu thơ ấu trẻ đã sống tran hòa trong không khí lời ru “ầu ơ” đầy yêu

Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

1


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học

Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
Làm quen văn học còn giúp trẻ mở rộng nhận thức, phát triển trí tuệ, giáo
dục đạo đức, thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, tạo hứng thú đọc sách, kỉ năng đọc và
kể tác phẩm cho trẻ.
Nhiệm vụ của đề tài:
Giáo dục chuẩn mực ngữ âm tiếng việt:
+ Luyện cho trẻ âm thanh ngôn ngữ: Trong việc lời nói của trẻ thì cơ quan
phân tích thị giác vô cùng quan trọng. Đó là cửa ngõ âm thanh của ngôn ngữ.
+ Dạy trẻ phát âm đúng các âm vị, trong kết hợp âm tiết- từ. Câu theo chuẩn
mực âm thanh tiếng Việt
+ Trẻ học điều chỉnh hơi thở ngôn ngữ để tạo nên sự hợp lý của âm thanh
ngôn ngữ về cường độ nhịp độ, tốc độ của lời nói. Sửa các lỗi phát âm của trẻ.
Diễn đạt trọn vẹn ý:
+ Xác định nội dung cần nói giúp cho lời nói của trẻ có nội dung thông báo
ngắn gọn, rõ ràng.
+ Xác định sự việc chính trong nhiều sự việc, xác định đặc điểm nổi bật cơ
bản trong nhiều đặc điểm của con vật, của cây, của bức tranh, nội dung chính trong
phát triển văn học.
VD: Quả cam: Tả hình dáng bên ngoài, đặc điểm của vỏ, nhiều múi bên
trong và vị của cam
+ Sắp xếp nội dung đã lựa chọn giúp cho lời nói của trẻ được đầy đủ, hợp lí
và có tính logic.
VD: Từ ngoài vào trong, từ trên xuống dưới, từ trái sang phải…
Trẻ tuổi mẫu giáo chưa có khả năng lựa chọn nội dung diễn đạt vì vậy cần
phải hướng dẫn để giúp trẻ.
Lựa chọn vốn từ:

Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

3


4


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
Nhiệm vụ phát triển ngôn ngữ mạch lạc được thực hiện ở mọi lúc mọi nơi
trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Tiếp tục dạy trẻ biết nghe - hiểu - trả lời câu hỏi
của người lớn. Biết trò chuyện với những người xung quanh. Dạy trẻ kể truyện về
đồ chơi, đồ vật theo tranh, kể lại các tác phẩm văn học, kể có trình tự, diễn cảm.
I.3. Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng: 33 trẻ lớp lá 1 do tôi phụ trách.
Cơ sở nghiên cứu: Trường MN Cư Pang
I.4. Phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu “Phát triển lời nói mạch lạc cho trẻ thông qua bộ môn làm quen
văn học” cho trẻ 5- 6 tuổi
I.5. Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp đọc và nghiên cứu tài liệu, qua mạng internet, học hỏi bạn bè
có liên quan đến đề tài nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận của việc phát triển
ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ thông qua bộ môn làm quen văn học.

Phương pháp quan sát hoạt động của trẻ
Nhóm phương pháp trực quan:
Làm, mua sắm, sưu tầm đủ đồ dùng, đồ chơi phong phú hấp dẫn với trẻ và
đảm bảo tính khoa học như: Tranh, con rối, vật thật ….
Nhóm phương pháp dùng lời: Kể và đọc truyện là phương pháp chủ yếu
giúp trẻ làm quen với văn học.
+ Đàm thoại là sự giao tiếp bằng ngôn ngữ giữa cô giáo và các em. Mục đích
của đàm thoại là cũng cố và hệ thống hóa bằng công cụ ngôn ngữ tất cả những gì
trẻ thu lượm được.

II. PHẦN NỘI DUNG:

Số trẻ đạt
22/33
17/33
20/33
10/33
8/33
5/33
15/33

Tỉ lệ%

Số trẻ

Tỉ lệ %

60%
51%
60%
30%
24 %
15%
45%

chưa đạt
11/33
16/33
13/33
23/33



Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
thức đa dạng độc đáo. Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi hiện
tượng thiên nhiên, vủ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về những gì gần gũi
trong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ, lớp
học, khu phố,…
Tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, cần giúp trẻ nhận biết các
mối quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật; giữa lời
kể, lời thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật, giữa không khí, âm sắc, giọng
điệu chung của tác phẩm văn học và hành động văn học. Chưa yêu cầu trẻ phải nhớ
hết mối quan hệ phức tạp và chưa đòi hỏi trẻ phân biệt quan hệ chính phụ trong
truyện mà chỉ nhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốt truyện trong các mối liên
quan đến nhân vật trung tâm của tác phẩm.
Khi cho trẻ làm quen với tác phẩn văn học góp phần mở rộng nhận thức,
phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, phát
triển ở trẻ hứng thú “đọc sách” kỷ năng đọc và kể tác phẩm
II.2. Thực trạng:
a. Thuận lợi, khó khăn:
* Thuận lợi:
Được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu về chuyên môn xây dựng phương
pháp đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục theo chương trình Mầm non mới,
tạo mọi điều kiện giúp tôi thực hiện tốt chương trình Mầm non mới.
Phụ huynh quan tâm đến con em mình, nhiệt tình ủng hộ cùng tôi trong việc
dạy dỗ các cháu và thường xuyên ủng hộ những nguyên vật liệu để làm đồ dùng
dạy học và vui chơi cho các cháu.
Học sinh cùng một độ tuổi.
* Khó khăn:

Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

* Hạn chế:
Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

8


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
Song việc dạy trẻ đóng kịch còn còn có nhiều hạn chế chưa sáng tạo trong
việc chuyển thể từ chuyện kể sang kịch bản sân khấu, không tạo ra được tính kịch sự kiện - sự biến, lời thoại còn dài dòng khó hiểu, Bản thân còn nặng trong việc
dẫn chuyện làm cho kịch bản trở nên rời rạc - kém hấp dẫn.
c. Mặt mạnh, mặt yếu:
* Mặt mạnh:
Làm quen với tác phẩm văn học chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việc
cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học qua nghệ thuật đọc và kể truyện của cô giáo.
Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệ
thuật phong phú trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú dối với văn
học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và
thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuật như
kể truyện, chơi trò chơi đóng kịch; Cao hơn là tiến tới sáng tạo ra những câu truyện
theo tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách
trẻ.
* Mặt yếu:
Do giáo viên chúng tôi đứng lớp cả ngày nên thời gian đầu tư cho đồ dùng
tranh ảnh và những ý tưởng phục vụ cho môn làm quen văn học còn nhiều hạn chế
d. Nguyên nhân và yếu tố tác động
Khả năng cảm nhận các tác phẩm văn thơ còn hạn chế, giọng đọc và cách
phối hợp ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, minh họa chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút
trẻ, phương pháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo kết quả trên trẻ chưa
cao, trẻ chưa thực sự say mê, hào hứng, sử dụng đồ dùng dạy học chưa có khoa
học, dẫn đến giờ học trẻ ít tập trung chú ý hiệu quả trên tiết học chưa cao.

đọc cho trẻ những tác phẩm có nội dung và hình thức nghệ thuật phức tạp hơn.
Trên cơ sở những gì trẻ tiếp thu được ở giai đoạn trước, ở chúng sẽ tạo ra khả năng
xâm nhập sâu hơn vào nội dung tác phẩm khiến chúng xác định thái độ đối với các
Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

10


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
nhân vật, sự kiện phản ánh trong tác phẩm. Đối với trẻ mẫu giáo (5-6 tuổi), ở giai
đoạn này, cảm nhận thẫm mĩ đã có một bước phát triển trong tiếp nhận văn học. Sự
tiếp nhận tác phẩm đầy đủ hoàn thiện hơn, biểu hiện trước tiên là sự hiểu biết
những câu chuyện cổ tích, bài thơ, những đoạn văn xuôi hay và và sự làm giàu tình
cảm qua quá trình tích lũy hình tượng nghệ thuật.
Đối với trẻ mẫu giáo lớn thì sự quan tâm tới tác phẩm văn học sẽ giúp trẻ
hiểu được nội dung tác phẩm, các nhân vật trong tác phẩm trở nên gần gũi dễ hiểu
hơn. Sự cảm thông với nhân vật, sự lo lắng cho số phận của nhân vật của trẻ đã
mang đặc điểm cá tính hơn. Sự hồi hộp, lo lắng này của trẻ em đã nếm trải ngay cả
trong sự kiện đời sống hàng ngày.
Làm quen với tác phẩm văn học còn bao hàm công việc cô giáo tổ chức để
trẻ hứng thú bước vào hoạt động văn học nghệ thuật một cách tự nhiên như đọc thơ
diễn cãm, kể lại truyện một cách sáng tạo, hóa thân vào các vai diễn trong trò chơi
đóng kịch…Để trẻ trở thành một cách chủ thể hoạt động văn học nghệ thuật một
cách tích cực, sáng tạo.
Bản chất giàu xúc cảm và tình cảm là nét tâm lý nổi bật của trẻ thơ khiến trẻ
nhanh tróng bộc lộ cảm xúc, tình cảm khi nghe đọc và nhận thấy sự thể hiện của cô
giáo. Chẳng hạn khi cô giáo tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch tác phẩm “chú
Dê đen” trẻ rất thích nhân vật chú Dê đen và hứng thú ghi nhớ đó là bởi trẻ tiếp
nhận ngây thơ, không phân biệt thế giới nghệ thuật trong tác phẩm và hiện thực đời
sống. Tiếp nhận văn học của trẻ em ít bị ràng buộc bởi lí trí và chứa đựng tưởng

ngôn ngữ của trẻ. Nhà văn M.Goócki định nghĩa “Văn học là nghệ thuật ngôn từ”
chính là đã chỉ rõ ngôn từ là chất liệu xây dựng lên hình tượng văn học.
Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của trẻ:
* Đặc điểm phát âm: Nói chung trẻ đã phát âm tốt hơn, rõ, ít ê a, ậm ừ , Khả
năng sử dụng từ khái quát của trẻ rất rõ ràng
* Đặc điểm vốn từ: Vồn từ của trẻ lên tới hơn 3.000 từ. Trẻ đã sử dụng chính
xác các từ chỉ tính chất không gian
Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

12


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
* Đặc điểm ngữ pháp: Câu trẻ dùng đã chính xác và dài hơn. Trẻ nói đủ 2
thành phần nhiều khi còn mở rộng trạng ngữ, bổ ngữ
VD: Con / đi học / ở trường Mầm Non Cư Pang
CN / VN

/ BN

Trẻ có khả năng kể lại chuyện và kể chuyện có trình tự logic.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp giúp trẻ phát triển
ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5-6 tuổi thông qua môn làm quen văn học:
Làm quen với văn học là môn học không thể thiếu trong trương trình chăm
sóc giáo dục trẻ. Vì vậy việc nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với tác phẩm
văn học là vấn đề quan trọng trong đổi mới hình thức tổ chức giáo dục Mầm non.
Thường xuyên nghiên cứu kỹ các bài soạn, soạn bài trước khi giảng dạy. Khi dạy
trẻ đọc thơ, kể chuyện giọng của cô phải chuẩn xác, diễn đạt trôi chảy phủ hợp với
từng bài, cô phát âm không ngọng. Khi dạy trẻ đọc thơ cô chú ý nghe trẻ đọc và
phát hiện ra trẻ nói ngọng, đọc sai để sửa cho trẻ như cô đọc lại để cho trẻ đọc theo

đạt bằng lời nói.
* Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ:
Sự linh hoạt và phong phú của ngôn ngữ không phụ thuộc vào tuổi mà phụ
thuộc rất lớn vào môi trường xung quanh trẻ bao gồm môi trường lớp học môi
trường gia đình, môi trường xã hội ở địa phương trẻ sống.
Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý bố trí sắp xếp các học cụ, góc
học tập nhiều truyện tranh, ảnh hấp dẫn, đội hình để tạo môi trường học và thải mái
cho trẻ.
VD: Khi thực hiện các hoạt động làm quen văn học thể loại truyện kể mà
trọng tâm là dạy kể chuyện sáng tạo thì tôi luôn tận dụng không gian lớp học để
bày dụng cụ kể chuyện, khung sân sấu, sắp đặt tranh và các con rối sao cho trẻ dễ
sử dụng, kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn.

Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

14


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
Tham mưu với nhà trường xây dựng các góc thiên nhiên, vườn cổ tích,
những bứt tranh trên tường về những tác phẩm văn thơ cho trẻ làm quen ở hoạt
động ngoài trời
Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt:
Tôi vào bài một cách sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ.
VD: Chủ điểm: “Những con vật bé yêu” khi dạy với chủ đề: Một số con vật
sống trong rừng. Kể chuyện: “ Dê con nhanh trí”, tôi sử dụng mô hình rối để gây
sự hứng thú cho trẻ.
Tổ chức hoạt động đa dạng dựa vào hoạt động trọng tâm.
VD: Khi trọng tâm là kể chuyện sáng tạo, tôi cho trẻ lựa chọn cáh sử dụng
trang phục, đồ dùng phù hợp với nội dung câu chuyện trẻ sẽ kể… dựa theo các

giờ học, kể chuyện cho trẻ nghe. Trước khi kể cô giao nhiệm vụ ghi nhớ đọc và kể
lại.
Đàm thoại: với trẻ về nội dung câu chuyện. Đàm thoại nhằm mục đích giúp
trẻ nhớ laị nội dung câu chuyện, giúp trẻ xây dựng dàn ý câu chuyện kể, lựa chọn
hình thức ngôn ngữ (cách dùng từ đặt câu).
Tôi dùng ngôn ngữ ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với nhận thức của trẻ kể lại
nội dung tác phẩm: Cô kể diễn cảm, lời kể có các mẫu câu cần luyện cho trẻ (mới).
Mẫu truyện của cô có tác dụng chỉ cho trẻ thấy trước kết quả trẻ cần đạt được: Về
nội dung, độ dài, trình tự câu truyện.
Thời gian đầu khi chưa quen trẻ kể theo mẫu câu cô (hoặc đối với trẻ kém).
Khi trẻ đã quen cô khuyến khích trẻ kể bằng ngôn ngữ của mình.
Tôi đặc biệt lưu ý khi trẻ kể: Trẻ phải quay mặt xuống các bạn, kể với tốc độ
vừa phải, giọng rõ ràng, tư thế tự nhiên. Trong quá trình kể, trẻ đứng sai tư thế,
phát âm sai cô nên để trẻ kể xong mới sửa cho trẻ.
Khi cô gọi trẻ lên, trẻ không kể, cô nên đặt câu hỏi gợi ý để trẻ trả lời giúp
trẻ mạnh dạn, có thói quen giao tiếp tốt. Nếu trẻ quên, cô có thể nhắc hoặc đặt câu
hỏi cho trẻ nhớ.
Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

16


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
Trẻ kể xong, cô nhận xét, đánh giá truyện kể của trẻ, không nên để đến cuối
giờ trẻ sẽ quên mất những ưu nhược điểm của mình hay của bạn. Cô cần nhận xét
đúng, chính xác để có tác dụng khuyến khích, động viên trẻ, nhận xét cả về nội
dung, ngôn ngữ tác phong.
VD: Lễ hội 20/ 11 trẻ kể truyện sáng tạo về thầy cô giáo, các hội thi bé kể
chuyện giỏi.
Hoạt động góc: Dạy trẻ kể truyện theo tri giác: Không ngừng phát triển ở trẻ

Vận động phụ huynh hỗ trợ vật liệu mở: Thùng giấy, sách báo cũ, chai nhựa,
quần áo cũ, dụng cụ hóa trang.
Phối hợp với phụ huynh luyện tập cho trẻ đón kịch những ngày lễ hội
c. Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp.
* Xây dựng kế hoạch:
Tôi xây dựng kế hoạch phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ theo từng tuần, tháng,
quý xuyên suốt trong một năm học:
Tháng 9 + 10: Tôi chú ý chọn những bài tập luyện tai nghe cho trẻ nhằm phát
triển thính giáng âm vị ( cho trẻ nghe những bài hát, những câu chuyện, những bài
đồng dao…). Tôi tạo mọi điều kiện để trẻ tập trung chú ý luyện khả năng chú ý
thính giác cho trẻ thông qua các bài tập, trò chơi (tai ai thính, ai đoán giỏi…), Cố
gắng phát âm đúng, không phát âm sai vì trẻ hay bắt chước. Sửa lỗi phát âm cho trẻ
khi phát âm sai mọi lúc mọi nơi trong các hoạt động hàng ngày.
Tháng 11 + 12: Tôi tập trung vào việc làm thế nào để tăng vốn từ cho trẻ?
Giáo viên cần nói diễn cảm, rõ ràng, giải thích nghĩa của từ khó giúp cho trẻ
nhiểu, nhớ và vận dụng được từ để đặt câu. Để đẩy mạnh sự phát triển khả năng
vận động các cơ quan phát âm cần tập cho trẻ các bài tập luyện cơ quan phát âm
thích hợp:
Có những trò chơi phát triển vốn từ cho trẻ. Ví dụ: Trò chơi đố con gì kêu,
đố ai kể được nhiều nhất, đố ai nhanh , đố ai nói giỏi, đố ai nói ngược.

Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

18


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
Tháng 1 + 2: Vẫn xuyên suốt hai nhiệm vụ ở trên nhưng tôi đào sâu vấn đề
luyện trí nhớ cho trẻ qua các bài thơ, đồng dao đặc biệt là những câu chuyện kể
đầy lôi cuốn và hấp dẫn. Gợi ý cho trẻ sử dụng những loại câu đơn giản, đủ nghĩa.

áo cũ nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Từ những quần áo, vải vụn, ống giấy… Tôi hướng dẫn trẻ làm các con rối
thật xinh xắn từ những câu chuyện cổ tích trẻ được học hoặc được nghe hoặc làm
các nhân vật theo sự sáng tạo của trẻ.
Khi kể chuyện tôi thường sử dụng những loại sách tranh truyện do đó việc
vẽ trang trí cũng góp phần làm cho trẻ hứng thú khi nghe, xem hoặc muốn được sử
dụng sách. Trẻ sẽ biết cách sử dụng sách và giữ gìn sách, tranh truyện hơn.
* Phối hợp với phụ huynh:
Tôi thường trao đổi, động viên phụ huynh cố gắng dành thời gian để tâm sự
với trẻ và lắng nghe trẻ nói. Khi trò chuyện với trẻ phải nói rõ ràng mạch lạc, tốc
độ vừa phải để trẻ nghe cho rõ.
Cha mẹ, người thân cố gắng phát âm đúng để trẻ bắt chước.
Khuyến khích hoặc tuyên truyền với phụ huynh cung cấp kinh nghiệm sống
cho trẻ. Tránh không nói tiếng địa phương, cần tránh cho trẻ nghe những hình thái
ngôn ngữ không chính xác.
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp.
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nhà sư phạm cần hướng trẻ đến vẻ
đẹp mang “bản chất người” của hình tượng văn học. Vẻ đẹp của tính người trong
cá nhân đơn nhất ở văn học trẻ em có thể nhận ra từ cách cư xử tế nhị, nhân hậu
giữa đồng loại (bác gấu đen và hai chú thỏ), trong sự thành thực đối với bản thân
và người khác, trong cử chỉ biết ơn… Cần dạy trẻ nghệ thuật tự đặt mình vào chổ
đứng và tình thế của người khác như hiểu được sự cực nhọc mẹ, nỗi ưu tư của cha,
hiểu sự cô đơn nghèo khó của bạn bè, nỗi bất hạnh của con người, rồi tận tình làm

Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

20


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học


Sáng kiến kinh nghiệm về một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học
chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch tác phẩm “Chú Dê đen” trẻ rất thích nhân vật
chú Dê đen và hứng thú ghi nhớ
đó là bởi trẻ tiếp nhận ngây thơ, không phân biệt thế giới nghệ thuật trong tác
phẩm và hiện thực đời sống.
Tiếp nhận văn học của trẻ em ít bị ràng buộc bởi lí trí và chứa đựng tưởng
tượng mạnh mẽ. Ở trẻ em, tưởng tượng về cái có thật. Do vậy trẻ em rất dễ dễ bị
cuốn hút bởi những hình tượng hoang đường kì vĩ, tác động mạnh vào trí tưởng
tượng của các em như: Hình tượng cậu bé làng gióng vươn vai bỗng lớn thành một
tráng sĩ, những chi tiết về sự hóa thân kì diệu của nhân vật,cô Tấm, phép màu kì lạ
của “Quả Bầu tiên”…, Như vậy trí tưởng tượng phát triển sớm ở trẻ Mẫu giáo là
một thứ của trời cho, có tính chất tiên nhiên, là tiền đề để cô giáo thực hiện tốt hoạt
động đọc và kể tác phẩm
e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học.
* Qúa trình khảo nghiệm:
Văn học là hình thức cơ bản cho trẻ làm quen với ngôn ngữ. Các tác phẩm
văn học cho trẻ làm quen trong hoạt động này thường nằm trong chương trình, có
nội dung phù hợp với chủ đề đang thực hiện và đã đạt kết quả sau.
Trẻ biết rung động và yêu thích văn học có nhu cầu tham gia vào các hoạt
động văn học nghệ thuật khi tiếp xúc với tác phẩm văn học thể hiện tình cảm yêu
ghét rở ràng với nhân vật một cách tự nhiên nhẹ nhàn và sâu thấm.
Trẻ làm quen với văn học ngay từ những bài hát ru đầu tiên mà trẻ ghi nhận
qua lời ru à ơi của mẹ. Rồi trẻ được làm quen với bài thơ, câu đố, những câu
chuyện lôi cuốn các cháu vào các hoạt động tập thể, hoạt động nhận thức. Từ đó
mà trẻ được mở rộng kiến thức xung quanh, phát triển vốn từ cũng như ngôn ngữ
diễn đạt không những các cháu đọc thuộc những bài thơ, đồng dao, câu chuyện mà
còn rất hồn nhiên, mạnh dạn mê say khi biểu diễn trẻ mạnh dạn khi giao tiếp những
Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang


Thể hiện được giọng điệu
Nhập vai đón vai nhân vật
Biết kể chuyện sáng tạo
Thuộc thơ, đọc diễn cảm
* Giá trị khoa học:

33/33
31/33
32/33
28/33
25/33
24/33
32/33

Tỉ lệ %

Số trẻ

Tỉ lệ %

100%
94%
97%
85%
76%
73%
97%

chưa đạt
0/33

Tác phẩm văn học thể hiện hiện thực cuộc sống bằng hình tượng nghệ thuật.
Bằng sức mạnh của tính hình tượng, sự biểu cảm của ngôn ngữ, những hình tượng
con người, con vật, bức tranh thiên nhiên được vẽ nên bằng ngôn ngữ đã tác động
mạnh mẽ đến trẻ em. Ấn tượng trẻ thu nhận được từ tác phẩm văn học khi nghe
đọc, kể tác phẩm phụ thuộc vào trình độ phát triển nhận thức thẩm mỹ của trẻ, vào
khả năng cảm nhận văn học trong sự thống nhất giữa nội dung và hình thức nghệ
thuật tác phẩm. Chúng ta đều nhận thấy rằng, trẻ mẫu giáo có khả năng cảm nhận
văn học nghệ thuật trong thể hoàn chỉnh, thống nhất giửa nội dung và hình thức tác
phẩm bằng cách nghe người lớn đọc, kể tác phẩm.
Do vậy công tác giáo dục Mầm Non phải được tiến hành một cách khoa học
có mục đích có hệ thống nhằm tạo dựng những nền tảng ban đầu vững chắc đúng
đắn cho quá trình phát triển sau này của mỗi cá nhân trẻ là chủ nhân tương lai của
xã hội. Nhận thức được điều đó tôi đã không ngừng học hỏi nghiên cứu để chăm
sóc giáo dục các cháu ở tất cả các hoạt động nhằm tạo điều kiện cho trẻ phát triển
ngôn ngữ trong giao tiếp nhằm làm quen văn học được tốt hơn, góp phần đào tạo
cho thế hệ trẻ thành những con người phát triển toàn diện
4. Kết quả:
Qua các tác phẩm văn học, trẻ bắt đầu nhận ra trong xã hội những mối quan
hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn tình cô cháu, … Trẻ cũng dần nhận ra có một
xã hội ràng buộc con người với nhau trong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình
làng nghĩa xóm. Văn học có thể cần đề cặp đến những lực lượng siêu nhiên như
thần linh, ông bụt, cô tiên, phù thủy, quỷ sứ và cả những phép màu còn tồn động
trong tâm thức dân tộc. Đây cũng là đối tượng miêu tả của văn học làm nên sự
phong phú, hấp dẫn của đời sống tinh thần.
Nhờ được nghe, tiếp xúc với một số lượng văn học, có những hiểu biết sơ
đẳng về văn học, đó là khả năng mô tả cuộc sống xung quanh phong phú, hấp dẫn
Hoàng Thị Thu Thuý – Trường MN Cư Pang

24


25