Đề tài: Sáng kiến kinh nghiệm về “ Một số biện pháp khai
thác và ứng dụng CNTT vào hoạt động chăm sóc giáo dục
trẻ trong trường mầm non Hoá Thượng
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục Quốc dân.
Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất ,tình cảm, trí tuệ,
thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách và chuẩn bị cho trẻ vào
lớp một ; Hình thành và phát triển ở trẻ những chức năng tâm sinh lý, năng lực và
phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống phù hợp cần thiết với lứa tuổi,
khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn đặt nền móng cho việc học
tập ở các cấp học tiếp theo. Những gì mà trẻ đạt được ở độ tuổi này có ý nghĩa
quyết định đến sự hình thành và phát triển toàn diện của trẻ. Chính vì vậy người
giáo viên mầm non không chỉ cần có sự hiểu biết đầy đủ về đặc điểm tâm sinh lý
của trẻ mà còn phải nắm vững mục tiêu, nội dung, đặc biệt là phương pháp giáo
dục trẻ ở từng độ tuổi. Hơn thế nữa trong chương trình giáo dục mầm non mới hiện
nay người giáo viên cần phải tích cực đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng
công nghệ thông tin trong các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.
Năm học 2011 - 2012, Phòng giáo dục và đào tạo Đồng Hỷ đã triển khai
nhiệm vụ năm học đến các cấp học là tiếp tục đẩy mạnh việc ứng dụng Công nghệ
thông tin trong các hoạt động giáo dục dạy và học trong các Nhà trường.
Xuất phát từ các văn bản chỉ đạo của Phòng GD - ĐT Đồng Hỷ về việc đẩy
mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin vào trong công tác quản lý và tổ chức các
hoạt động chăm sóc Giáo dục trẻ . Hiện nay, các trường Mầm non đều được trang
bị máy tính và nối mạng internet, mở trang Web thành viên. Tivi, đầu Video, xây
dựng phòng đa năng với hệ thống máy tính và máy chiếu, máy ảnh,…tạo điều kiện
cho giáo viên mầm non có thể ứng dụng CNTT vào giảng dạy. Qua đó người giáo
viên mầm non không những phát huy được tối đa khả năng làm việc của mình mà
Page 1
còn trở thành một người giáo viên năng động, sáng tạo và hiện đại, phù hợp với sự
phát triển của người giáo viên trong thời đại CNTT. Đây là điều kiện thuận lợi cho
lượng giáo dục trong trường mầm non. Tôi đã tiến hành khai thác các phần
mềm giáo dục vào chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mẫu giáo. Tuy nhiên,
việc khai thác ứng dụng từ các phần mềm gốc vẫn chưa phát huy hết tác dụng.
Sau một thời gian triển khai phần mềm Kidsmart và ứng dụng các phần mềm
tin học khác để khai thác thiết kế các hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ. Tôi
mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm và những hiểu biết ít ỏi của mình về: “Một
số biện pháp khai thác và ứng dụng CNTT vào hoạt động chăm sóc giáo dục
trẻ trong trường mầm non Hoá Thượng ”.
PHẦN II: NỘI DUNG
I - THỰC TRẠNG
1. ĐÆc ®iÓm t×nh h×nh cña trêng mÇm non Hãa Thîng:
Page 3
Trờng mầm non Hoá Thợng nằm tiếp giáp phía bắc là xã Minh Lập, Hoá
Trung, phía đông giáp xã Khe Mo, Linh Sơn, phía nam giáp thị trấn Chùa Hang, xã
Đồng Bẩm, phía tây giáp xã Cao Ngn. Là một trờng có địa bàn rộng, học sinh
đông, học sinh phần đa là con em bố mẹ làm nông nghiệp, và mt s con em bộ đội
úng quân tại quân khu I.
Đợc sự quan tâm của các cấp lónh o và sự phấn đấu rèn luyện của mỗi cá
nhân trong tập thể s phạm nhà trờng, đợc sự ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ
huynh chất lợng chăm sóc giáo dục trẻ trong những năm gần đây đã từng bớc đi lên
đáp ứng đợc mục tiêu giáo dục của nhà trờng.
* Về cơ sở vật chất: Trờng có 3 điểm trờng vi 13 lớp học, điểm trung tâm có
7 lớp cơ sở vật chất tơng đối đầy đủ đảm bảo cho việc tổ chức cho trẻ vui chơi học
tập. Hai điểm trờng l nằm xa trung tõm cơ sở vật chất còn gặp nhiều khó khăn, đồ
chơi ngoài trời còn thiếu, chủ yếu là học nhờ nhà văn hoá, và lớp học tạm nhiều khi
xóm họp hay có việc lớp học còn phải ghép do vậy cha đảm bảo cho việc dạy học
đạt kết quả cao.
* Về đội ngũ của trờng: Tổng số cán bộ giáo viên là 40 đồng chí, trong đó:
Qun lý 03 /c; giỏo viờn trc tip ng lp 30 /c; cụ nuụi 5 /c; 1 nhõn viờn k
toỏn; 1 nhõn viờn y t.
kiếm nguồn tài nguyên giáo dục qua mạng thông tin truyền thông, Internet.
- Việc khai thác,sử dụng phần mềm vui học kidmarts được giáo viên tổ
chức và hướng dẫn cho trẻ thực hành tương đối có hiệu quả.
2.2. Khó khăn :
- Kinh phí đầu tư các thiết bị CNTT nhằm phục vụ cho công tác giảng dạy
ứng dụng CNTT trong trường mầm non còn rất hạn chế, trường chỉ có 01 bộ máy
Page 5
chiếu và có 08 bộ máy tính cho các lớp, vì thế không phải lớp học nào cũng có đầy
đủ máy tính, máy chiếu.
- Tuy máy tính điện tử mang lại nhiều tiện ích cho việc giảng dạy của giáo
viên mầm non nhưng công cụ hiện đại này không thể hỗ trợ và thay thế hoàn toàn
cho các phương pháp trực quan khác của người giáo viên. Đôi lúc vì là máy móc
nên nó có thể gây ra một số tình huống bất lợi cho quá trình tiến trình bài giảng
như là mất điện, máy bị treo, bị virus và mỗi khi có sự cố như vậy người giáo
viên khó có thể hoàn toàn chủ động điều khiển tiến trình bài giảng theo như ý
muốn.
- Việc ứng dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học ở
giáo dục mầm non còn đang ở giai đoạn đầu nên vẫn còn nhiều mặt hạn chế vì vậy
vẫn chưa phát huy được hiệu quả tối đa của nó.
- Việc kết nối và sử dụng khai thác tiện ích của công nghệ mạng máy tính và
mạng Internet chưa được thực hiện một cách triệt để và có chiều sâu.
3 . Tính cấp thiết của vấn đề:
“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”. Mỗi trẻ em hôm nay là một chủ nhân
tương lai của đất nước. Để trẻ có nền móng vững chắc ngay từ nhỏ buộc người
giáo viên phải tích cực tìm tòi, học hỏi để luôn sáng tạo, đổi mới cách tổ chức các
hoạt động cho trẻ. Nhằm tạo cơ hội tốt nhất để trẻ được tham gia vào các hoạt
động, trẻ tiếp thu kiến thức một cách chủ động, giúp trẻ phát triển toàn diện cả về
thể lực và trí tuệ.
Trước đây để dạy 1 hoạt động kể truyện cho trẻ, cần sử dụng tranh ảnh minh
hoạ cho câu truyện đó, nhưng không phải giáo viên nào cũng có năng khiếu vẽ, tô
chiếu sẽ làm trẻ hứng thú hơn, trẻ tiếp thu và hiểu nội dung câu truyện nhanh hơn.
Page 7
Không những thế, năng lực và lòng yêu nghề của đội ngũ giáo viên Trường
Mầm non Hoá Thượng không ngừng được trau dồi và phát triển, góp phần tích cực
trong việc giáo dục cái đẹp, kỹ năng sống cho trẻ em. Từ thực trạng của nhà trường
và lòng say mê nghề nghiệp tôi đã tiến hành thực hiện các biện pháp như sau:
1. Tạo môi trường học tập hấp dẫn cho Bé vui học Kidsmart:
Chương trình Kidsmart bao gồm 5 phần mềm thực sự là một chương
trình dạy học mang tính tích cực . Mỗi phần mềm mà Kidsmart cung cấp được
coi như là một ngôi nhà bí ẩn mà những điều kỳ lạ sẽ dần hiện ra sau mỗi lần
nhấp chuột của trẻ. Qua các trò chơi, các hành động và tình huống do phần
Page 8
mm a ra, cỏc chỏu c rốn luyn kh nng quan sỏt, t duy v s nhy
cm vi mụi trng xung quanh. Bng cụng ngh kt hp õm thanh v hỡnh
nh sng ng cng vi cỏc phng tin dy hc tiờn tin. Phn mm ny ó
cun hỳt tr vo quỏ trỡnh hc tp bng cỏc hot ng vui chi hỡnh thnh
k nng suy ngh v gii quyt vn . Vic kt hp hc v chi ó khin cỏc
bộ tip thu kin thc mt cỏch cú hiu qu.
Chớnh vỡ u vit ca phn mm , ngoi li ớch i vi tr, giỏo viờn mm
non cú th hc c t phn mm nhiu ý tng hay v cỏch thit k cỏc c
hi hc cho tr nh. Cho nờn tụi ó cựng ng nghip nghiờn cu k chng
trỡnh ca phn mm Kidsmart kt hp vi chng trỡnh chm súc giỏo dc tr
theo cỏc ch im xõy dng mụi trng hc tp vui hc Kidsmart qua
vic sỏng to trũ chi mi t chng trỡnh ó nghiờn cu, B trớ cỏc gúc chi
v trũ chi n gin, r tin nhng t hiu qu cao, T ú thu hỳt c tr
hng thỳ vo hot ng hc mt cỏch tớch cc.
Vớ d: Trũ chi Truy tỡm nhng ht mt u:
* M c ớch: Tr bit xỏc nh hng trong khụng gian v so sỏnh s lng
* Chun b: 1 bn c bng bỡa ; 1 quõn xỳc sc 6 mt, có ký hiệu mũi tên chỉ
các hớng ; Các viờn sỏi xếp ở chỗ giao nhau của đờng kẻ bàn cờ và các quân đi
trình chiếu về hình ảnh, âm thanh sống động.
Ví dụ: Giờ học cho trẻ tìm hiểu về một số con vật sống trong rừng.
Trên thực tế có nhiều giờ hoạt động làm quen với môi trường xung quanh,
giáo viên không thể có đủ điều kiện để cho trẻ được cầm nắm hay quan sát trực
tiếp. Nếu giáo viên chỉ cho trẻ quan sát tranh thì giờ học sẽ trở nên đơn điệu, trẻ sẽ
nhàm chán, hiệu quả của giờ học sẽ có phần hạn chế. Nhưng Tôi đã sử dụng phần
mềm powerpoint cho trẻ quan sát các con vật đang chuyển động, với những hình
ảnh “thật” thì trẻ sẽ rất thích thú, tập trung chú ý, giờ học sẽ đạt kết quả như mong
muốn.
* Mục đích của giờ học: Trẻ biết tên gọi, đặc điểm nổi bật , môi trường và
điều kiện sống của con vật. Trẻ biết được những con vật hiền lành, hung dữ và biết
tránh xa con vật hung dữ, không đến gần.
* Chuẩn bị:
- Xây dựng bài giảng điện; các phương tiện đồ dùng cho trẻ khám phá
- Trước tiên ta lựa chọn hình ảnh và gõ vào google để tìm kiếm , khai thác
tài nguyên trên mạng Internet / vào trang động vật sống trong rừng chọn hình ảnh /
coppy hình ảnh ,video quay những hoạt động của con vật sống trong rừng ./ đưa về
thư mục để lưu.
- Vào phần mềm powerpoint chọn new slide để tạo một sile mới / insert
(chèn) hình ảnh (âm thanh) / ( Animatison) hoạt hình/ ( Custom Animatison) hoạt
hình tùy chỉnh để tạo ra các hiệu ứng cho từng sile / từng hình ảnh, đối tượng (con
vật ) xuất hiện có gắn tên tương ứng với con vật đó.
* Tiến hành hoạt động :
- Cho trẻ hướng lên màn hình nghe âm thanh để đoán đó là tiếng gì? Đàm
thoại:
Page 11
+ Tiếng âm thanh đó của con vật nào?
+ Chúng sống ở đâu?
+ Vì sao con biết chúng sống trong rừng?
+ Con biết gì về những con vật đó?
- Cho trẻ quan sát trên bảng cô hướng dẫn vẽ. Cô dùng bút và phàn mềm đó
vẽ để trẻ nhận xét.
- Trẻ thực hành.
5. Ứng dụng phần mềm powerpoint thiết kế các trò chơi âm nhạc.
Page 14
Hiện nay, trò chơi âm nhạc được coi là một trong các hình thức vận động theo
nhạc của chương trình giáo dục âm nhạc Mầm non. Nó có vai trò quan trọng giúp
trẻ luyện tai nghe nhạc, củng cố ca hát, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triển năng
khiếu âm nhạc. Các yếu tố đó góp phần làm cho trẻ cảm thụ âm nhạc.
Mỗi loại trò chơi đều có ý nghĩa giúp trẻ phát triển trí tuệ, tạo cho trẻ có
những phản xạ nhanh, nhậy, có tác dụng trong việc củng cố và tiếp thu những nội
dung giáo dục. Đặc biệt trò chơi âm nhạc còn rèn luyện cho trẻ các kĩ năng nghe
nhạc.
Chính vì vậy bản thân đã tìm tòi, ứng dụng các phần mềm tin học để thiết kế
các trò chơi âm nhạc nhằm làm tăng thêm sự phong phú âm nhạc cho trẻ. Tôi đã sử
dụng phần mềm powerpoint, Total Video Converter để làm các trò chơi âm nhạc
cho trẻ mẫu giáo.
Phần mềm powerpoint là một phần mềm rất quen thuộc với rất nhiều người,
tuy nhiên để khai thác và sử dụng nó một cách triệt để và hiệu quả nhất thì không
phải ai cũng làm được. Trên thực tế ở trường tôi, các giáo viên đều có thể sử dụng
phần mềm này để trình chiếu các văn bản và trình chiếu một số các hình ảnh phù
hợp với từng chủ điểm nhưng để thiết kế và tạo ra được các trò chơi trên máy vi
tính cho trẻ chơi thì không phải giáo viên nào cũng làm được. Cho nên tôi đã mạnh
dạn đưa ra một số kinh nghiệm thiết kế trò chơi âm nhạc bằng phần mềm
powerpoint nhằm mục đích dạy trẻ chơi trong giờ hoạt động âm nhạc . Để trò chơi
âm nhạc thực sự lôi cuốn và hấp dẫn trẻ thì việc chỉ sử dụng phần mềm powerpoint
thì chưa đủ mà chúng ta cần có thêm một số các phần mềm khác để hỗ trợ như:
Total Video Converter, FreeSoundRecorder để hoàn thành trò chơi một cách hay
nhất. Tôi đã làm như sau:
- Trước tiên Tôi phải doawload những hình ảnh phù hợp với chủ điểm với
Page 16
- Tạo ra những tiếng động những âm thanh để thu hút sự chú ý của trẻ bằng
cách: chèn những hình ảnh vỗ tay, mặt cười, mặt mếu vào slide. Chèn âm thanh
đúng hoặc sai vào từng hình ảnh đó. Với mỗi hình ảnh ta cần tạo hiệu ứng xuất
hiện, ta muốn hình đó xuất hiện khi nào và sau hình ảnh nào thì ta làm như sau:
VD: Với hình ảnh bé vỗ tay muốn xuất hiện hình ảnh này sau khi trẻ đoán
dúng tên bài hát thì ta click chuột vào hình ảnh “cần chơi” tạo hiệu ứng xuất hiện
khi được kích chuột, sau đó click chuột vào chữ “v” ở hộp hội thoại chọn effect
options
Xuất hiện hộp hội thoại box => chọn timing => chọn trigger dánh dấu vào
mục : Start efect on click of:
Trong hộp hội thoại ta sẽ chọn đối tượng mà cần xuất hiện( em bé vỗ tay) rồi
nhấn OK.
Cứ như vậy với mỗi slide khác ta cũng tạo hiệu ứng xuất hiện, chèn âm thanh
tương tự với cách làm trên. Và ta đã thiết kế được 1 trò chơi âm nhạc cho trẻ chơi.
- Cuối cùng chèn lời dẫn cho trò chơi.
- Cũng cần phải nói thêm rằng để chọn phần mềm power point làm trò chơi
này ta phải dùng đến phần mềm cắt đoạn nhạc là movi maker, đổi đuôi các đoạn
nhạc là total video converter, ghi âm lời dẫn cho trò chơi là FreeSound Recorder.
Với cách làm trên tôi đã thiết kế được những trò chơi âm nhạc phù hợp với từng
chủ điểm. Với mỗi chủ điểm tôi sẽ thay bằng các hình ảnh, các bài hát phù hợp với
từng chủ điểm, và đặt tên khác nhau cho mỗi trò chơi, cùng 1 cách làm nhưng tôi
đã tạo ra được rất nhiều trò chơi cho trẻ chơi mà vẫn mới lạ hấp dẫn được trẻ.
VD: Chủ điểm trường mầm non với trò chơi “ Vui cùng sắc màu”: Tôi dùng
các hình ảnh: trường mầm non Hóa Thượng chèn bài hát “trường chúng cháu là
trường mầm non” , hình ảnh mẹ dắt bé đến lớp chèn hài hát “cháu đi mẫu giáo”,
VD: chủ điểm gia đình với trò chơi “ Ngôi nhà đáng yêu ”: Tôi dùng các hình
ảnh: gia đình bên nhau chèn bài hát “ Cả nhà thương nhau”, hình ảnh bé khoanh
tay chào bố mẹ chèn bài “ Lời chào”, bé về nhà chèn bài “ Cả nhà đều yêu”
Page 17
- Cô chuẩn bị nhạc nền cho từng sile tương ứng với từng hoạt động
- Chọn đối tượng để chèn , âm thanh và hiệu ứng phù hợp với bài dạy.
* tiến hành hoạt động:
- Cho trẻ ôn luyện sô lượng 7: Yêu cầu trẻ đi siêu thì mua thực phẩm có số
lượng trong phạm vi 7 theo yêu cầu của cô.Khi trẻ chơi cô bật nhạc nhẹ cho trẻ.
Kiểm tra kết quả
- Phần nội dung trọng tâm: Cô cho hình ảnh xuất hiện trên máy chiếu. Trẻ
quan sát đếm và nhận xét.
- Thực hiện các cách chia 7 đối tượng ra thành 2 phần.
- Luyện tập : Cho trẻ chơi tập tầm vông trên nền nhạc cô kiểm tra.
- Tạo 1 trò chơi : Rung chuông vàng để cho từng nhóm, cá nhân trẻ được
tham gia vào trò chơi ( Cô chèn nhạc hiệu trò chơi và âm thanh tiếng vỗ tay hoặc
chèn tiếng khen trẻ để động viên kích thích trẻ )
Page 19
7. Tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen với chữ viết :
* Mục đích: Trẻ được làm quen và nhận biết, phát âm các chữ cái, Được tham gia
vào các trò chơi trên máy tính như sử dụng chuột bấm chuột di chuột để chọn
Page 20
chữ.Kết hợp với những âm thanh sống động kích thích trẻ tham gia vào hoạt động
tốt nhất.
* Chuẩn bị: Xây dựng 1 trò chơi với chữ cái như Ô chữ kỳ diệu; Điền chữ còn
thiếu.
* Tiến hành : Ví dụ dạy trẻ chữ cái e, ê trong chủ đề gia đình
- Giáo viên lựa chọn nội dung và phương pháp, hình thức tổ chức sau đó kết
hợp với phần mềm tin học đã được cài đặt sẵn trong máy cùng với khai thác tài
liệu trên mạng Internet để lựa chọn hình ảnh, phông nền, kiểu chữ cho phù hợp với
chủ đề và nội dung bài dạy
- Xây dựng bài giảng điện tử bằng cách tạo ra các sile trình chiếu và kết hợp
với hình ảnh, hiệu ứng âm thanh phù hợp với từng sile chiếu hình.
- Cho trẻ xem hình ảnh, chơi trò chơi tìm hình ảnh qua ô chữ để trẻ được ôn
trẻ mầm non, từ đó phụ huynh rất nhiệt tình đóng góp về công sức cũng như
học liệu, tài liệu, các nội dung và các thiết kế trò chơi cho trẻ; Quan tâm hơn
đến công tác xã hội hóa và tham gia “học” cùng trẻ, cùng vươn tới mục đích
nuôi dạy con cháu tốt hơn.
IV – BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Page 23
Thực hiện chương trình đổi mới hình thức tổ chức giáo dục trẻ mầm non
được tiếp cận với công nghệ thông tin hiện nay là một vấn đề quan trọng và cần
thiết .Do đó các hoạt động cho trẻ tham gia cần mới lạ hấp dẫn lôi cuốn trẻ. Chính
vì vậy đòi hỏi tôi cần tích cực tìm tòi học hỏi thêm nhiều hơn nữa để ứng dụng
được nhiều phần mềm tin học khác vào trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ.
Khi sử dụng các phần mềm giáo dục, cần chú ý đừng nên quá lạm dụng vì
nếu không sẽ làm mất đi tính thẩm mỹ của bài giảng. Ví dụ như lựa chọn phông
chữ, màu chữ, hiệu ứng hình ảnh nên chọn màu chữ và màu nền không quá tương
phản, hiệu ứng hình ảnh không quá rối mắt như vậy trẻ sẽ không thể chú ý vào bài
giảng được gây tác dụng ngược.
Khi sắp xếp các Slide hãy sắp xếp đơn giản, hợp lý và luôn lưu ý đến mối
liên kết giữa chúng vì đôi khi một trục trặc nhỏ trong quá trình tiến hành bài giảng
cũng có thể làm cho bạn lúng túng, mất bình tĩnh. Quan trọng là bạn hãy tự tin.
Thường xuyên tham gia bồi dưỡng và tự bồi dưỡng kiến thức về CNTT. Một
số trang web hỗ trợ đắc lực cho giáo viên mầm non trong việc thiết kế các bài
giảng điện tử là:www.giaoan.violet.vn;www.bachkim.vn; www.giaoviet.net;
www.dayhocintel.org, www.mammon.edu.vn . Một số trang Web cho phép chúng
ta tìm kiếm nguồn tài nguyên khổng lồ để khai thác như: www.Google.com.vn ,
www.download.com.vn Ở đó ta có thể tìm thấy vô số hình ảnh, video, âm
thanh, thậm chí cả những phần mềm tin học hỗ trợ rất tuyệt vời cho việc thiết kế
giáo án điện tử.
Nhà trường cần trang bị các thiết bị CNTT đồng bộ giữa máy tính, máy
chiếu, bảng tương tác hay các phần mềm và hướng dẫn chi tiết cho giáo viên cách
sử dụng. Đồng thời nối mạng internet, tạo điều kiện cho giáo viên học hỏi và khai