Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân”
cho HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VỀ
MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH KĨ NĂNG
"NHÂN, CHIA SỐ THẬP PHÂN " CHO HỌC SINH LỚP 5 C
TRƯỜNG TIỂU HỌC PHƯỚC TÂN I
Tên đề tài: Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân” cho
HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thiện Phúc .
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Phước Tân I.
Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ:
Năm học 2011- 2012 là năm học tiếp tục thực hiện đề án "Nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH của UBND tỉnh Khánh
Hoà… Trong đó giáo dục tiểu học trở thành mối quan tâm lớn của xã hội. Bậc Tiểu
học được coi là nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Vì thế giáo dục tiểu học
phải chuẩn bị tốt về mọi mặt để học sinh tiếp tục học tốt lên các lớp trên.
Mục tiêu của trường tiểu học được cụ thể hoá trong từng môn học, từng lớp
học. Hiện nay chất lượng học tập của các bộ môn nói chung và chất lượng bộ môn
Toán nói riêng đã được quan tâm song vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng
cao của xã hội. Một thực tế đã chứng minh rằng đa số các em kém toán là do hổng
kiến thức ở lớp dưới, học sinh không tìm ra được phương pháp học tập phù hợp
cho nên khi làm toán nhiều lúc các em còn lúng túng. Bản thân tôi đã trực tiếp
giảng dạy Lớp 5 tôi thấy trong chương trình Toán 5 phần số thập phân học sinh
làm còn yếu, cụ thể khi dạy các bài về: "Phép nhân, phép chia số thập phân". Là
người giáo viên ở Bậc Tiểu học, tôi xác định: để đạt được mục tiêu giáo dục thì
phải đổi mới phương pháp dạy học. Tôi đã cố gắng học hỏi, tìm tòi những sáng
kiến về sự đổi mới cả về hình thức, phương pháp dạy các môn học ở Bậc Tiểu học
với mục tiêu "Dạy ít- học nhiều, hướng vào người học" và "Học sinh phải là chủ
thể của quá trình học tập". Tôi luôn trăn trở làm thế nào để giúp học sinh học tập
có kết quả tốt nhất. Khi dạy môn Toán, tôi luôn suy nghĩ, tìm cách đưa học sinh
nắm bắt được những kiến thức toán học, tiếp thu các kĩ năng một cách nhanh

+SGV- SGK Toán 5. ( Đỗ Đình Hoan – Chủ biên.)
- Điều tra :
+ Dự giờ.
+ Đàm thoại.
+ Phương pháp điều tra và khảo sát thực tế.
+ Kiểm tra.
II/ Thực trạng.
Trong chương trình môn toán cuối Bậc Tiểu học thì Phép nhân, phép chia số
thập phân không chỉ có ý nghĩa với học sinh ngay bây giờ mà mãi mãi về sau nó
vẫn là cơ sở để cho các em học lên các lớp trên. Do đó trong tiết dạy bài mới giáo
viên phải nắm chắc bản chất, yêu cầu của giờ dạy. Trên cơ sở đó hướng dẫn học
sinh biết cách nhân, chia một số thập phân với (cho) một số thập phân. Học sinh
biết áp dụng kiến thức đã học vào giải các bài tập liên quan.
Dù vậy, khi cung cấp tri thức cho các em vẫn phải đảm bảo các bước:
1- Hình thành phép tính.
2- Cơ sở lí luận:
a) Đổi mới phương pháp dạy:
Phương pháp dạy học toán 5 là dạy học trên cơ sở tổ chức và hướng dẫn các
hoạt động học tập, tích cực, chủ động, sáng tạo chiếm lĩnh tri thức của học sinh.
Giáo viên phải tổ chức, hướng dẫn cho học sinh hoạt động học tập. Với sự trợ giúp
đúng mức của sách giáo khoa Toán 5 và đồ dùng học toán để từng học sinh (từng
Giáo viên: Nguyễn Thiện Phúc
2
Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân”
cho HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
nhóm học sinh) tự phát hiện và giải quyết vấn đề của bài học, tự chiếm lĩnh nội
dung học tập và áp dụng vào các bài tập thực hành.
b) Cơ sở tâm lí:
Học sinh Lớp 5 là lớp cuối cấp tuy đã phát triển tư duy toán học như: khái
quát hoá, trìu tượng hoá, phân tích, tổng hợp,… nhưng chỉ dừng lại ở mức độ đơn

hay thao tác tách dấu phẩy ở tích thì thường ghi sai vị trí.
Ngoài ra còn một bộ phận học sinh chưa có thói quen kiểm tra kết quả sau khi làm
bài.
Giáo viên: Nguyễn Thiện Phúc
3
Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân”
cho HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
* Xây dựng bài: Năng lực tự giác học tập của học sinh còn nhiều hạn chế, chỉ
tập trung ở một số em khá, giỏi, đa số các em học tập trung bình quen học tập thụ
động.
*Luyện tập: Học sinh biết được cách làm bài tập vận dung, các bài tập nâng cao
thường làm sai, kĩ năng tính còn chậm, thiếu kiểm tra, sau khi rút kinh nghiệm một
số em lại không sửa chữa kết quả.
3. Thuật toán.
Theo tôi khi dạy các nội dung này nếu giáo viên dạy theo tiến trình như SGK
thì sẽ không phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh mà truyền thụ tri
thức một cách gò ép, áp đặt dẫn đến học sinh tiếp thu tri thức, kĩ năng đạt hiệu quả
thấp; Vì trọng tâm nội dung của các bài "Nhân, chia số thập phân " là học sinh nắm
được quy tắc có liên quan đến phép nhân số thập phân hay các quy tắc liên quan
đến phép chia số thập phân đó là vấn đề cốt lõi của những bài này. Bên cạnh đó
học sinh bước đầu nắm được tính chất giao hoán của phép nhân hai số thập phân.
* Bảng khảo sát chất lượng môn Toán đầu năm của lớp 5C
Sĩ số Giỏi Khá
Trung
bình
Yếu
35
em
9 em
25,7 %

IV/ Giải pháp:
Trong quá trình dạy phép nhân, phép chia số thập phân ở Lớp 5C bản thân tôi
đã sử dụng rất nhiều biện pháp khác nhau. Trong từng trường hợp cụ thể các biện
pháp đố có thể đan xen hỗ trợ cho nhau. Sau đây là một số biện pháp chính tôi đã
áp dụng:
Biện pháp 1: Dựa vào kiến thức cũ để hình thành và khắc sâu kiến thức mới:
Vậy vấn đề đặt ra là ta sẽ cung cấp tri thức cho học sinh như thế nào để học
sinh nắm được trọng tâm bài học mà lại độc lập suy nghĩ và có thể phát triển tối đa
năng lực sáng tạo của mình. Vì lẽ đó tôi đã hướng dẫn các em cách nhân một số
thập phân với một số thập phân như sau:
Trước khi học nhân một số thập phân với một số thập phân, các em đã được học
phép nhân một số thập phân với một số tự nhiên. Do đó đầu tiên tôi ghi ví dụ lên
bảng: 6,4 48
x x
48 6,4
- Gọi hai học sinh lên bảng thực hiện hai phép tính đó (dưới lớp làm ra nháp)
6,4 4 8
x x
4 8 6,4
512 192
256 288
307,2 307,2
Giáo viên: Nguyễn Thiện Phúc
5
Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân”
cho HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
Sau đó yêu cầu một học sinh nhắc lại quy tắc nhân một số thập phân với một số tự

Rồi thực hiện phép nhân số tự nhiên với số tự nhiên.
Được kết quả: 3072 (dm
2
) = 30,72 (m
2
).
- Phát huy học sinh khá giỏi tìm ra cách làm khác nhanh hơn.
+ Thực hiện phép nhân như nhân hai số tự nhiên.
+ Đếm ở phần thập phân của cả hai thừa số xem có bao nhiêu chữ số rồi dùng dấu
phẩy tách ra ở tích bấy nhiêu chữ số (kể từ phải sang trái).
Giáo viên: Nguyễn Thiện Phúc
6
Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân”
cho HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
6,4
x
4,8
512
256
30,72 (m
2
).
- HS cả lớp rút ra nhận xét từng cách làm.
Từ đó giáo viên chốt lại cách thực hiện.
Tương tự cho học sinh thực hiện tiếp ví dụ 2 sách giáo khoa: 4,75 x 1,3 = ?.
- Học sinh cả lớp thực hiện vào nháp, 1 học sinh lên bảng làm.
- Học sinh dưới lớp nhận xét và nêu cách thực hiện.
- Giáo viên cho học sinh tự rút ra quy tắc nhân một số thập phân với một số thập
phân bằng cách nêu câu hỏi: Muốn nhân một số thập phân với một số thập phân ta
làm thế nào ?

năng thực hiện còn chậm chạp mà có kế hoạch bồi dưỡng. Hay khi học sinh tính
giá trị các biểu thức có liên quan đến phép nhân một số thập phân với một số thập
phân.
Ví dụ 2:
674,35 x 58,47 + 41,53
674,35 x (58,47 + 41,53)
+ Trước tiên tôi cho học sinh nêu cách thực hiện tính giá trị các biểu thức trên.
+ Học sinh nhắc lại quy tắc nhân một số thập phân với một số thập phân.
+ Học sinh tính giá trị biểu thức.
Riêng bài b) lưu ý học sinh tìm thêm cách giải khác (lấy từng số hạng của tổng
nhân với thừa số 674,35 rồi cộng các tích lại). Sau đó cho học sinh nhận xét hai
biểu thức để tránh nhầm lẫn trong khi thực hiện.
Hoặc đối với những bài đơn thuần gồm các phép nhân một số thập phân với một
số thập phân nhưng chữ số ở phần thập phân hơi nhiều.
Ví dụ 3:
a) 18,392 x 0,53 ; 4,7 x 24,6583
b) 5,6 x 9,4085 ; 2,04 x 19,5008
Đối với loại bài toán này học sinh rất dễ đánh dấu phẩy ở tích sai do đó tôi vẫn
yêu cầu các em nhắc lại quy tắc nhân một số thập phân với một số thập phân và
lưu ý các em về việc đếm số chữ số ở phần thập phân của hai thừa số với việc
đánh dấu phẩy ở tích sao cho chính xác. Đồng thời tôi kết hợp kiểm tra học sinh
thực hiện trên bảng và vở ô li thật sát sao.
Biện pháp 3: Phát huy tối đa tính tích cực, tự giác, óc phán đoán, so sánh.
Chẳng hạn: Khi dạy bài: "Chia số thập phân cho số tự nhiên"
GV cần gợi mở cho học sinh thực hiện đúng quy trình, Nhấn mạnh hai ý, phải chia
phần nguyên trước ( những số nằm phía trước dấu phẩy),
Đánh dấu phẩy vào thương trước khi hạ chữ số đầu tiên ở phần thập phân đưa vào
phép chia.
Ví dụ: Đưa lên bảng 2 phép chia:
7 5, 3 6 32 1 4, 9 5 2 2 4

thêm 0 vào bên phải số dư là ta đã chia sang phần thập phân nên đánh dấu phẩy
vào thương.
Ví dụ: 54 : 12 = 3,75
4 5 1 2
0 9.0 3, 7 5
Giáo viên: Nguyễn Thiện Phúc
9
Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân”
cho HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
0 6 0
0 0
Chú ý: cần gợi cho học sinh biết trước đây là phép chia thì số bị chia phải lớn hơn
số chia nhưng khi học sang số thập phân thì các em vẫn chia được.
Ví dụ: 19 : 24 = 0,79
1 9, 0 2 4
2 2 0 0, 7 9
0 0
Biện pháp 4: Hình thành cho HS kĩ năng kiểm tra lại kết quả.
a) Chia số tự nhiên cho số thập phân
GV hướng dẫn cho các em biết cách biến đổi bài toán là cơ bản, nếu các em biến
đổi được và hiểu ý nghĩa thì coi như các em sẽ làm đúng kết quả.
Ví dụ: 13 : 12,5 .Các em sẽ biến đổi và làm như sau:
1 3 0 1 2, 5
0 0 5. 0 0 1, 0 4
0 0
Ở phần thập phân của số chia có một chữ số thì ta thêm vào bên phải của số bị chia
một chữ số 0, bỏ dấu phẩy ở số chia và làm phép chia như đối với số tự nhiên.Học
sinh hiểu là 130 : 125, nhưng kết quả lại là phép chia của 13 : 12,5
Vậy 13 : 12,5 = 1,04
Khi thử lại: 1,04 x 12,5 =13

Nhận xét: Phần thập phân ở số bị chia có hai chữ số thì ta dời dấu phẩy sang phải
hai chữ số, vì khi dời dấu phẩy nằm ngay sau hàng đơn vị nên ta không cần viết ra.
2 2, 9 5 4, 2 5
1 7 0. 0 5,4
0 0 0
Thử lại: 5,4 x 4,25 = 22,95
Ví dụ 3: 78,6 : 6,28
Nhận xét: Vì phần thập phân ở số chia có hai chữ số nhưng khi dời dấu phẩy ở số
bị chia sang phải thì thiếu số nên ta phải viết thêm chữ số 0 vào cho đủ, lúc ấy số
bị chia thành số tự nhiên.
Giáo viên: Nguyễn Thiện Phúc
11
Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân”
cho HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
7 8 6 0 6 2 8
1 5 8 0 1 2, 5
3 2 4 0
1 0 0
Thử lại: 12,5 x 6,28 + 0,1 = 78,6
Khi thực hiện các phép tính chia GV cần lưu ý học sinh phải thử lại kết quả theo
cách chung là:
- Đối với phép chia hết: Thương x số chia = số bị chia.
- Đối với phép chia có dư: Thương x số chia + số dư = số bị chia.
Biện pháp 5: Huy động tối đa thời gian cho phép để rèn kĩ năng hình thành phép
tính.
Trong tiết bài mới cũng như tiết luyện tập, tôi cố gắng tận dụng tối đa thời
gian cho phép để giúp học sinh có kĩ năng thực hiện phép tính nhanh, nhạy
và chính xác nhất. Đồng thời học sinh học tập tích cực, tự giác, có hứng thú
trong khi giáo viên chỉ là người tổ chức, định hướng cho hoạt động của học sinh.
Ví dụ: Khi dạy bài: "Nhân một số thập phân với 10; 100; 1000;…" (Tiết 56). Tôi

6 em
17,1 %
3 em
8,6 %
0
0%

Qua áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này mà chất lượng mũi nhọn của lớp 5C
nhờ đó mà có được thành tích đáng kể. Năm học 2011-2012 này HS lớp 5C do tôi
chủ nhiệm đã đạt được một số thành tích cụ thể như sau: có 1 học sinh đạt giải 3
Giao lưu HS Giỏi cấp thành phố; có 1 HS đạt giải Nhất Toán Tuổi Thơ (phần thi
đồng đội), giải Ba Giao lưu HS Giỏi cấp tỉnh; 6 em dự thi Violympic Toán trên
mạng internet cấp tỉnh; có 2 em dự thi Violympic Toán trên mạng internet cấp
Toàn quốc.
PHẦN III: KẾT LUẬN:
1- Kết quả đạt được:
Sáng kiến đã đi sâu vào nghiên cứu một mảng kiến thức về "Nhân, chia số
thập phân " ở phần số học trong chương trình toán Lớp 5.
Nội dung và phương pháp giảng dạy về hình thành "Nhân, chia số thập phân"
cho học sinh lớp 5C tại trường tôi đạt kết quả khả quan.
+ Học sinh được giáo viên hướng dẫn đã chủ động nắm bắt được kiến thức bài
học một cách khoa học. Từ đó các em biết vận dụng vào các bài tập thực hành
một cách linh hoạt, sáng tạo nhờ đó rèn luyện tốt kĩ năng thực hành hiệu quả bài
tập làm tiến bộ vững chắc.
+ Giáo viên thể hiện quá trình giảng dạy bằng cách định hướng đổi mới phương
pháp dạy học, đặc biệt là phương pháp dạy bài mới. Giáo viên giúp học sinh tự
phát hiện và giải quyết vấn đề của bài học. Qua đó giáo viên tích luỹ được những
kinh nghiệm giảng dạy, đồng thời rèn luyện cho học sinh phương pháp học toán
chủ động hơn.
2- Bài học kinh nghiệm:

Được giảng dạy liên tục từ lớp 4 lên lớp 5 nhưng với kinh nghiệm chưa phải là
nhiều tôi chỉ xin trình bày những điều mà mình đã thực hiện trong quá trình giảng
dạy về các phép tính " Nhân, chia số thập phân ". Vì trình độ lý luận và thời gian
giành cho nghiên cứu có hạn nên đề tài này không thể tránh khỏi những thiếu sót
nhất định. Rất mong sự góp ý bổ sung của các cấp lãnh đạo và đồng nghiệp để tôi
có được phương pháp dạy tốt hơn về phân môn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Nha Trang, ngày 29 tháng 3 năm 2012
Người viết
Nguyễn Thiện Phúc
Giáo viên: Nguyễn Thiện Phúc
14
Một số biện pháp hình thành kĩ năng “nhân, chia số thập phân”
cho HS lớp 5C Trường Tiểu học Phước Tân I.
MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
I. Phần I ĐẶT VẤN ĐỀ 1
II. Phần II NỘI DUNG 2
I/Đối tượng- Phương pháp nghiên cứu : 2
II/ Thực trạng.
2
1- Hình thành phép tính.
2- Cơ sở lí luận:
2
3. Thuật toán.
3
III/ Nội dung:
4
IV/ Giải pháp:
5