sáng ki ến kinh nghi ệm hình thành k ỹn ăng đo l ườ
ng
ĐẶT VẤN ĐỀ
Sáng kiến kinh nghiệm hình thành kỹ năng đo lường. Bác Hồ kính yêu đã
dạy: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”. Đó
là tư tưởng xuyên suốt trong quá trình phát triển của nền giáo dục nước ta và
đã được khẳng định qua các thời kỳ phát triển của đất nước. Đó là quá trình
cải tiến nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấp học, đào tạo và nâng cao chất
lượng nguồn nhân lực của đất nước nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát
triển kinh tế.
Trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi khi các cháu đang phát triển mạnh mẽ về tư
duy, nhận thức và rất nhạy cảm với những kiến thức ban đầu. Vấn đề bức xúc
đặt ra với giáo viên là tìm ra được phương pháp giảng dạy cho phù hợp, tạo
ra những vết hằn khắc sâu trong bộ não khi các cháu đang chuẩn bị bước vào
năm học đầu tiên của trường tiểu học. Vậy phải làm như thế nào? Đó là một
câu hỏi lớn với không chỉ riêng tôi mà với tất cả các giáo viên đang dạy lớp
mẫu giáo lớn 5- 6 tuổi. Mỗi môn học ở trường mầm non với trẻ mẫu giáo nói
riêng và trẻ mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi nói chung đều góp phần hình thành và
phát triển những cơ sở ban đầu của nhân cách con người.
Trong các môn học như: Hoạt động khám phá, làm quen văn học, làm
quen chữ cái, phát triển vận động, âm nhạc,… thì môn học làm quen với toán
cũng có một vị trí quan trọng: Giúp trẻ hình thành phẩm chất năng lực hoạt
động cho mình như tìm tòi, quan sát, so sánh và thông qua các hoạt động với
toán giúp trẻ hình thành những biểu tượng ban đầu về toán như: Tập hợp, số


lượng, phép đếm, kích thước, hình dạng, định hướng không gian, đo lường….
Nội dung dạy trẻ đo lường được đưa vào chương trình dạy trẻ 5-6 tuổi. Bởi
việc đưa hoạt động đo với các thước đo ước lệ vào dạy trẻ đòi hỏi trẻ phải có
kĩ năng phân biệt được các chiều kích thước của vật như: chiều dài, chiều
rộng, chiều cao và độ lớn của vật, điều này giúp trẻ tập trung chú ý tới các

hàng ngày của trẻ. Từ đó dẫn đến kỹ năng đo lường của trẻ còn thấp và sẽ rất
khó khăn cho trẻ khi học ở các cấp học tiếp theo.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã nghiên cứu tìm tòi và mạnh dạn
lựa chọn đề tài “sáng kiến kinh nghiệm mầm non. Một số biện pháp hình
thành kỹ năng đo lường cho trẻmẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non xã
Yên Mỹ” nhằm giúp trẻ có kỹ năng đo lường được tốt hơn.
*Mục đích của đề tài: sáng kiến kinh nghiệm hình thành kỹ năng đo
lường
Nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non xã Yên Mỹ.
* Đối tượng nghiên cứu của đề tài:
Biện pháp giúp trẻ mẫu giáo lớn A3 ( 5-6 tuổi) hình thành kĩ năng đo lường.


* Phương pháp nghiên cứu: sáng kiến kinh nghiệm hình thành kỹ năng
đo lường
– Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc nghiên cứu tổng hợp các tài liệu có
lien quan đến vấn đề cần nghiên cứu.
– Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
– Phương pháp quan sát
– Phương pháp thực nghiệm sư phạm
– Phương pháp thống kê toán học
* Phạm vi áp dụng:
Trẻ mẫu giáo lớn 5- 6 tuổi, lớp mẫu giáo lớn A3 trường mầm non xã Yên Mỹ
trong năm học 2013 – 2014. Huyện Thanh Trì – Thành phố Hà Nội.
* Kế hoạch nghiên cứu:
Từ tháng 8 năm 2013 đến tháng 4 năm 2014.
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1.


2.

Đặc điểm tình hình chung sáng kiến kinh nghiệm hình thành kỹ
năng đo lường


Trường mầm non Yên Mỹ nằm trên địa bàn xã Yên Mỹ, là một xã thuộc phía
Nam huyện Thanh Trì, nằm ngoài đê ven sông Hồng. Trường có một khu ở vị
trí trung tâm khu vực dân cư, trường được xây dựng khang trang, rộng rãi.
Trường đạt trường chuẩn quốc gia mức độ I vào năm 2008 Với qui mô toàn
trường có 10 lớp học: 3 lớp mẫu giáo lớn, 2 lớp mẫu giáo nhỡ, 2 lớp mẫu
giáo bé và 3 lớp nhà trẻ.
Nhiều năm liền trường đều đạt danh hiệu trường tiên tiến cấp huyện. Hai
năm liền trường đạt trường tiên tiến xuất sắc cấp thành phố( Năm học 2011 –
2012, 2012 – 2013). Năm học 2013 – 2014 trường cố gắng phấn đấu tiếp tục
giữ vững danh hiệu trường tiên tiến xuất sắc cấp thành phố.
Trường có khung cảnh sư phạm đẹp và luôn giữ vững danh hiệu “Trường học
thân thiện – Học sinh tích cực”
Trường có đầy đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ cho việc chăm sóc
giáo dục trẻ. Năm học 2013 – 2014 tôi được nhà trường phân công đứng lớp
mẫu giáo lớn A3 ( 5-6 tuổi) cùng cô Nguyễn Thị Thu Huyền với sĩ số là 33
cháu trong đó:
+ Cháu nam: 18 cháu.
+ Cháu nữ: 15 cháu.
Trong đó có 2 cháu ở nhà mới đi học.


Với đặc điểm tình hình như vậy khi thực hiện đề tài này tôi thấy có một số
thuận lợi và khó khăn sau:
2. Thuận lợi

đề ra một số biện pháp giúp làm tốt việc giúp trẻ hình thành kỹ năng đo
lường cụ thể như sau
III. Những biện pháp
1.

Biện pháp 1: Khảo sát trẻ đầu năm học.
Đo lường là việc mô tả định lượng bằng các đơn vị đo, bao gồm số

lượng, trọng lượng, khoảng cách,…… Mục đích của việc đo lường là để biết
kích thước của vật đó là kết quả của phép đo, kết quả biểu thị bằng chữ số.
Đo lường là hoạt động gồm có quá trình đo và kết quả đo. Kết quả đo
được xác định tuỳ thuộc vào đơn vị đo. Chính vì vậy trước khi thực hiện quá
trình đo phải lựa chọn đơn vị đo phù hợp. Đồng thời khi thông báo kết quả đo
phải nói rõ đơn vị đo. Vì vậy khi nói kết quả đo cần phải gắn số kết quả với
tên gọi của thước đo.


Việc hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ 5 – 6 tuổi có tác dụng phát triển tri
giác kích thước các vật của trẻ làm cho nó trở nên ổn định hơn, chính xác
hơn, chuẩn bị cho trẻ học phép đo đạc ở trường tiểu học, tạo cơ sở cho trẻ
nắm kiến thức như một kỹ năng toán học, phát triển ở trẻ khả năng dùng
thước đo ước lệ để đánh giá kích thước của vật và hiểu được sự phụ thuộc
giữa độ lớn của thước đo và kết quả đo.
Từ những ý nghĩa của việc hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ 5-6 tuổi và
những nhận thức của mình về vấn đề hình thành kĩ năng đo lường cho trẻ
mẫu giáo lớn, tôi định hướng được nhiệm vụ của mình trong công việc
nghiên cứu này. Và để gặt hái được nhiều kết quả tốt trong quá trình thực
hiện, ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát trẻ theo hai tiêu chí sau:
KẾT QUẢ KHẢO SÁT TRẺ ĐẦU NĂM
STT

58%

Kỹ năng đo chiều
1

2

dài, chiều rộng, chiều 33
cao, đo thể tích.
Kỹ năng diễn đạt kết
quả đo.

33

Qua khảo sát trẻ đầu năm theo hai tiêu chí trên tôi thấy: Kỹ năng thực hiện
các phép đo lường như: đo chiều dài, chiều rộng, chiều cao, thể tích số trẻ đạt
còn thấp. Với việc khảo sát trẻ đầu năm như vậy đã giúp tôi nắm bắt được
tình hình thực tế về nhận thức của trẻ từ đó giúp tôi định hướng được công


việc cần làm tiếp theo của mình để nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động
dạy trẻ đo lường nhằm hình thành tốt các kỹ năng đo lường của trẻ.
2.

Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch hoạt động trong việc hình thành kỹ
năng đo lường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.

Xây dựng kế hoạch hoạt động trong việc hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ
là một việc rất cần thiết, nó giúp giáo viên định hướng chủ động hơn trong
việc tổ chức hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ nhằm đạt được mục đích đã

GIÁO DỤC

GIÁO DỤC

– Trẻ làm quen với – Trẻ nhận biết các đối tượng đo như:
các đối tượng đo. chiều dài, chiều rộng, chiều cao của
TRƯỜNG

một đối tượng nào đó: cái bàn, cái

MẦM NON

bảng, cửa ra vào, cửa sổ, bức tranh,
thể tích của một vật nào đó( chai

ĐỒ DÙNG –

PHƯƠNG TIỆ
DẠY HỌC

– Bàn học, cái b

chai nước, hộp n

cửa sổ, cửa ra và

nước, hộp nhựa).
Gang tay, bước
– Trẻ nhận biết có thể đo các đối
GIA ĐÌNH

số 5
ĐỘNG VẬT

– Trẻ nhận biết

– Hình vuông là

mục đích của phép *Dạy trẻ trong tiết học:

đơn vị đo.(nguy

đo.

với đối tượng đo

– Cô sử dụng hành động mẫu và kết – Bức tranh con
hợp lời giảng giải trực tiếp cho trẻ
làm đối tượng đ
quan sát.
– Các thẻ số
– Cho trẻ thực hiện cách đo chiều dài,
chiều cao của bức tranh con voi bằng
cách xếp các hình vuông.
– Cho trẻ diễn đạt kết quả sau khi đo
xem chiều dài, chiều cao của khung
hình bằng bao nhiêu hình vuông.
– Tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi
ôn luyện củng cố như: Cho từng
nhóm trẻ thi bật xa, cho trẻ kiểm tra



HỘI MÙA

đo độ dài của một *Trong tiết học:

– Cây giò có chi

XUÂN

đối tượng.

48cm x chiều rộ
– Cô cho trẻ xem video cô quay cách 7 cm.
làm mẫu và lời giảng giải.

– Hình chữ nhật

– Cho trẻ tập đo chiều dài của cây giò đơn vị đo có chi
với đơn vị đo là hình chữ nhật (đảm 6cm
bảo làm sao đơn vị đo với đối tượng
đo là nguyên lần).

– Bút dạ. Bút ch
số

– Cho trẻ diễn đạt kết quả sau khi đo:
Chiều dài cây giò bằng 6 lần chiều

– Các viên gạch


THỰC VẬT

– Đo một đối tượng
bằng các đơn vị đo *Trong tiết học:

– Thân cây gỗ c

khác nhau, nhận

chiều dài 48cm

biết kết quả đo.

– Cô cho trẻ xem trên ti vi cách cô
làm mẫu bằng 1 đoạn video.

– Đơn vị đo: thư

có chiều dài 6cm
– Cho trẻ đo thân cây gỗ với các đơn 8cm.
vị đo có chiều dài khác nhau.

– Bút dạ. Thẻ số
– Cho trẻ diễn đạt kết quả sau khi đo,
giúp trẻ hiểu được rằng “Thước đo


nào dài hơn sẽ đo được ít lần hơn,
thước đo nào ngắn hơn sẽ đo được
nhiều lần hơn”. Mỗi một đơn vị đo


tầu hoả, Ô tô bu

nhau bằng một đơn

chiều cao của ô

vị đo, thước đo.

– Cô cho trẻ quan sát cách cô làm

bus.

mẫu trên ti vi bằng 1 đoạn video.

– Đơn vị đo: thư

– Cho trẻ đo chiều dài của đường ray

có chiều dài 5cm

tàu hoả, gậy chỉ dẫn của chú cảnh sát – Bút dạ, thẻ số.
giao thông, đo chiều cao của rào chắn
bằng thước kẻ có chiều dài 6cm.
– Cho trẻ diễn đạt kết quả đo, giảng
giải cho trẻ hiểu: “Các đối tượng đo
có kích thước khác nhau khi đo bằng
một đơn vị đo sẽ cho kết quả đo khác
nhau”.
– Tổ chức cho trẻ các trò chơi ôn


gấc.

CÁC

bát.

HIỆN TƯỢNG
TỰ NHIÊN

– Cho trẻ tập đo, đong (Nước, hột,
hạt) bằng cốc nhựa đổ vào hộp nhựa,
đánh dấu mỗi lần đong bằng 1 hạt
gấc.
– Diễn đạt được kết quả đo bằng cách
đếm số vạch trên thân chai, bình,
hoặc hạt gấc.
– Tổ chức các trò chơi ôn luyện củng
cố: Cho trẻ làm bài trên giấy A4 với
yêu cầu trẻ nối cốc với bình nước


tương ứng.
VD: Có 3 cái bình với 3 mực nước
khác nhau, 3 cái cốc với 3 kích thước
khác nhau.
Cho trẻ thi xem đội nào đong được
nhiều đỗ nhất.
* Ngoài tiết học:
– Cho trẻ chơi đong, đo nước, cát ở


được nâng cao hơn về kỹ năng đo lường cho bản thân, kỹ năng đo lường
được trẻ thực hiện thành thạo và thường xuyên hơn. Mỗi khi tôi cho trẻ tham
gia vào các hoạt động vui chơi, có lần tôi đã nghe thấy trẻ bảo nhau: “Bọn
mình thử đo xem từ chỗ cái cầu trượt này đến cái đu quay kia xem được bao
nhiêu bước chân nhé!”. Sau khi trẻ thực hiện cùng nhau xong, trẻ đã chạy lại
phía tôi và nói: “Cô ơi, cháu đo được 7 bước chân từ chỗ cái cầu trượt đến
chỗ đồ chơi đu quay, còn bạn Tú nhỏ hơn cháu nên bạn ấy đo được 8 bước
chân cô ạ!”. Qua những lần trẻ chơi của trẻ như vậy đã tạo cho tôi thêm động
lực để tiếp tục thực hiện tốt đề tài này nói riêng và nhiệm vụ trồng người nói
chung.
3.Biện pháp 3: Sử dụng hành động mẫu kết hợp lời giảng giải
Độ tuổi mẫu giáo lớn là độ tuổi cuối cùng của trẻ em ở lứa tuổi “Mầm
non”- tức là lứa tuổi trước khi đến trường phổ thông. Ở giai đoạn này, những
cấu tạo tâm lý đặc trưng của con người đã được hình thành. Với sự giáo dục
của người lớn, những chức năng tâm lý đó sẽ được hoàn thiện về mọi phương
diện của hoạt động tâm lý để hoàn thành việc xây dựng những cơ sở ban đầu
về nhân cách con người.
Toán là một môn khoa học và là một môn học tương đối khó, nó đòi
hỏi sự chính xác cao. Vì thế khi dạy học cô giáo cần dạy trẻ những kiến thức
phải chính xác. Với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, khi dạy trẻ hình thành kĩ năng đo
lường cần cho trẻ được trực tiếp “Mắt thấy tai nghe” có như vậy việc hình
thành kỹ năng đo lường cho trẻ mới có kết quả tốt. Trong quá trình hình
thành kỹ năng đo lường cho trẻ dù là trên hoạt động chung hay trong các hoạt
động khác, cô giáo với tư cách là người tổ chức, hướng dẫn, điều khiển, định


hướng cho trẻ, cho nên cần có sự kết hợp các biện pháp trực quan như: Cho
trẻ quan sát cô làm mẫu với đồ dùng trực quan hay quan sát cô làm mẫu trên
màn hình, trẻ mầm non vốn rất thích những gì đẹp và mới lạ nên với các đề

Lần hai: Đo chiều rộng của bức tranh. Cách đo: “Đo từ dưới lên trên, đặt hình
vuông 1 cạnh sát với mép dưới theo chiều dài của bức tranh, cạnh kia sát với
mép theo chiều rộng của bức tranh, lấy tiếp các hình vuông xếp sát vào hình
vuông vừa xếp, cứ làm lần lượt như vậy cho đến hết chiều rộng của bức
tranh”. Hỏi trẻ, chiều rộng của bức tranh bằng bao nhiêu hình vuông? Cho trẻ
đếm số hình vuông và đặt thẻ số tương ứng.
Cô làm mẫu cách đo chiều cao của bức tranh con voi
Ví dụ 2: Chủ đề: “Nước và hiện tượng tự nhiên”. Đề tài: Đo thể tích.
Trong chương trình, ngoài các dạng bài đo trên mặt phẳng, trẻ còn được học
đo thể tích. Với dạng bài này trẻ có thể đo nước hoặc hột hạt. Với dạng bài
này thường rất thu hút sự chú ý của trẻ. Cũng như các bài đo khác, để làm
được tốt thì không thể thiếu đồ dùng cho tiết học.
– Với đề tài: Đong đo nước: Với bài này, đồ dùng cần chuẩn bị gồm: cốc
nhựa, 1 xô nước, 1 bình đựng nước, bút dạ, khăn lau.


Tôi đã thực hiện làm mẫu cho trẻ như sau: Cô dùng cốc múc nước ở
xô, khi múc cô múc đầy bằng miệng cốc, sau đó đổ nước vào trong bình, cô
dùng bút dạ vạch 1 vạch trên thân bình đúng với mực nước vừa đổ vào. Sau
đó cô lại múc tiếp cốc khác và đổ vào bình, cô lại dùng bút dạ vạch một vạch
tiếp đúng với mức nước vừa đổ. Để phát huy tính tích cực của trẻ, tôi đã gọi
một trẻ lên làm thử, sau đó tôi lại tiếp tục làm cho đến khi đầy bình. Sau khi
thực hiện xong, tôi cho trẻ nêu nhận xét xem để đầy được chai nước cô đã
múc bao nhiêu cốc nước? Để biết được điều đó, tôi gợi ý cho trẻ đếm số vạch
trên thân chai. Và đặt thẻ số tương ứng.
Cô làm mẫu cách đong nước
Trẻ làm thử cách đong nước và đánh dấu mực nước trên thân bình.
– Với đề tài: Đong đo hột, hạt. Với bài đo nước là chai nhựa, là cốc, thì đồ
dùng tôi lựa chọn cho đề tài này là rổ nhựa, bình nhựa bát nhựa, hạt gấc để
trẻ đánh dấu số lần đong, que tính.

Sau khi đã hình thành cho trẻ những kiến thức về phép đo lường đơn
giản, giáo viên cần tiến hành cho trẻ được luyện tập. Việc sử dụng hệ thống


bài tập trên tiết học có tác dụng rất lớn trong việc củng cố và mở rộng kiến
thức, kỹ năng đo lường, không những thế, việc luyện tập cũng giúp phát huy
tính tích cực, độc lập sáng tạo của trẻ. Vì vậy, sau khi dạy trẻ những kiến thức
và kỹ năng đo lường, giáo viên thường tổ chức cho trẻ thực hành kỹ năng đo
lường qua hệ thống bài tập luyện tập với mức độ phức tạp được tăng
dần.Thông qua các trò chơi mà các trò chơi đó đòi hỏi sự hoạt động của trí
tuệ, tư duy. Qua các trò chơi giáo dục trẻ tính tập thể, phát triển tính độc lập,
khả năng luyện tập, ý chí, năng lực đánh giá và tự đáng giá, tạo nên những
cảm xúc chân thành ở trẻ mầm non. Tôi đã suy nghĩ tìm tòi, sưu tầm và thiết
kế một số trò chơi nhằm phát triển kĩ năng đo lường của trẻ như sau:
4.1: Chủ đề: “Trường mầm non”. Đề tài: Làm quen với các đối tượng đo
Trò chơi: Kể đủ 3 thứ: Cho trẻ kể nhanh tên các đối tượng dùng để đo.
Trò chơi: Ai tinh mắt: Trên màn hình xuất hiện các hình ảnh thể hiện các đối
tượng đo và các hình ảnh không phải đối tượng đo. Nhiệm vụ của trẻ là gọi
nhanh tên hình ảnh chỉ đối tượng đo.
4.2: Chủ đề: “Bé và gia đình”. Đề tài: Làm quen với các đơn vị đo.
Trò chơi: Thi kể nhanh: Cho trẻ lần lượt kể tên 1 đồ dùng được chọn làm
đơn vị đo.
Trò chơi: Bé thông minh nhanh trí: Mỗi trẻ một bài tập trên tờ giấy A4,
nhiệm vụ của trẻ là tô màu đồ dùng được chọn làm đơn vị đo.
4.3: Chủ đề “Thế giới động vật”. Đề tài: Nhận biết mục đích của phép
đo.
Trò chơi: Ai giỏi nhất.