Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Việt Nam đang trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội
nhập Quốc tế, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, khi toán
học đã là cơ sở của nhiều ngành khoa học khỏc thỡ việc hình thành biểu
tượng toán học cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non là rất cần thiết.
Hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non có một vị
trí quan trọng trong việc giáo dục trí tuệ cho trẻ, nó đặt nền móng cho sự
phát triển tư duy, phát triển năng lực nhận biết của trẻ, góp phần phát triển
toàn diện nhân cách và chuẩn bị cho trẻ đến trường phổ thông với những
biểu tượng toán sơ đẳng và những kỹ năng nhận biết như: Quan sát, phân
biệt, so sánh, phân loại, tổng hợp, khái quát hoá, trừu tượng hoỏ…Đồng thời,
các hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non giúp trẻ giải
quyết được một số khó khăn trong cuộc sống hàng ngày, dễ dàng tỡm hiểu
môi trường xung quanh trẻ, nhận thức được các dấu hiệu toán học và mối
quan hệ toán học có trong các sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ.
Thế giới xung quanh trẻ luôn tồn tại với muôn màu, muôn vẻ với sự đa
dạng của màu sắc, hình dạng, khối lượng, kích thước… Sự nhận biết kích
thước của trẻ được thực hiện một mặt trên cơ sở nhận thức cảm tính, mặt
khác nó được thực hiện với sự tham gia của lời nói và các quá trình tư duy
như so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quỏt hoỏ…. Chính vì vậy, hình thành
biểu tượng về kích thước cho trẻ, trong đó việc hình thành kỹ năng đo lường
góp phần phát triển tính ổn định sự tri giác kích thước, hình thành kỹ năng
phân biệt kích thước như một dấu hiệu của vật thể, phát triển tư duy, ngôn
ngữ, hình thành nhu cầu nhận biết, tạo cơ sở cho việc nắm vững kích thước
như một khái niệm toán học sau này.
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội

Nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp hình thành kỹ năng đo lường
cho trẻ 5-6 tuổi nhằm nâng cao mức độ hình thành kỹ năng này cho trẻ.
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
2
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu.
3.1. Khách thể nghiên cứu:
Quá trình dạy trẻ 5-6 tuổi phép đo lường.
3.2. Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp hình thành kỹ năng (KN) đo lường cho trẻ 5-6 tuổi.
4. Giả thuyết khoa học
Mức độ hình thành kỹ năng đo lường của trẻ 5-6 tuổi còn chưa cao.
Nếu ta xây dựng được một số biện pháp hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ
5-6 tuổi và phối hợp sử dụng chúng một cách hợp lý thì sẽ góp phần nâng
cao mức độ hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của một số biện pháp hình thành KN đo lường cho
trẻ 5-6 tuổi.
- Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng việc hình thành KN đo lường
cho trẻ 5-6 tuổi
- Xõy dựng một số biện pháp hình thành KN đo lường cho trẻ 5-6 tuổi.
- Tiến hành thực nghiệm một số biện pháp hình thành KN đo lường cho trẻ
5-6 tuổi đã xõy dựng.
6. Phương pháp nghiêm cứu
6.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận:
Đọc và phân tích một số tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu nhằm
xây dựng cơ sở lí luận của một số biện pháp hình thành KN đo lường cho trẻ

9. Cấu trúc của đề tài
Phần 1: Mở đầu
Phần 2: Nội dung
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của một số biện pháp hình thành
KN đo lường cho trẻ 5-6 tuổi
Chương 2: Xây dựng một số biện pháp hình thành KN đo lường cho
trẻ 5-6 tuổi
Chương 3: Thực nghiệm một số biện pháp hình thành KN đo lường
cho trẻ 5-6 tuổi.
Kết luận và kiến nghị sư phạm
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
4
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

B. NỘI DUNG
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA MỘT SỐ BIỆN
PHÁP HèNH THÀNH KN ĐO LƯỜNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI
1.1. SƠ LƯỢC VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
Trên thế giới đã có nhiều nhà Tõm lý học giáo dục nghiên cứu về vai
trò, ý nghĩa của việc hình thành cho trẻ những yếu tố của hoạt động đo đạc
nhằm giúp trẻ xác định kích thước của các vật xung quanh trẻ một cách
chớnh xác hơn.
Ví dụ: Các nhà Giáo dục học Liên Xô cũ, như: A.M. Lêocina, E.I.
Chikhõyeva đã đề xuất đưa nội dung dạy trẻ đo lường vào trong chương
trình hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non nhằm chuẩn
bị cho trẻ học phép đo đạc ở trường Tiểu học.
Nối tiếp tư tưởng của các nhà Giáo dục học Liên Xô cũ, đã có nhiều

thành KN đo lường cho trẻ 5-6 tuổi.
1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH KN
ĐO LƯỜNG CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI.
1.2.1 Một số khái niệm cơ bản
* Đo
+ Theo từ điển tiếng Việt do Văn Tân, Nguyễn Văn Đạm chủ biờn
thỡ khái niệm này nghĩa là:
- Tìm giá trị của một đại lượng bằng cách so sánh nó với một đại
lượng cùng loại dùng làm cơ sở so sánh và gọi là đơn vị: Đo độ dài, đo thời
gian, đo nhiệt độ…
- Xác định độ lớn của một đại lượng, một vật bằng các dụng cụ đo
chính xác như đo đất để chia, đo xem ai cao hơn.
- Đo để lấy một đại lượng xác định của vật tính theo chiều dài: đo
2m vải.
* Đo lường
Từ những khi xã hội loài người có trao đổi giao dịch, người ta đã đặt
ra đo lường. Sự đo lường xuất hiện trong hoạt động của con người, những
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
6
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

dụng cụ đo lường đầu tiên xuất hiện căn cứ vào những bộ phận cơ thể con
người như: Gang, ngón tay, bước chân, bàn chõn… Dần dần, khi nền kinh tế
và khoa học kỹ thuật phát triển càng cao thì số lượng và mức độ chính xác
của các dụng cụ đo lường cũng tăng lên rất nhiều. Và đo lường là một vấn đề
rất quan trọng có liên quan đến những lĩnh vực hoạt động của con người.
Đo lường là việc mô tả định lượng bằng các đơn vị đo, bao gồm số
lượng, trọng lượng, khoảng cách, thời gian, nhiệt độ, âm lượng; những đại

dạng đo thứ hai trẻ chỉ được làm quen ở hoạt động khác như: Trong hoạt
động ngoài trời, hoặc ở góc khám phá khoa học trong hoạt động vui chơi.
* Kỹ năng và kỹ năng đo lường
+ Kỹ năng: Có nhiều khái niệm khác nhau về kỹ năng
- Theo A.G.Covaliop thì: Kỹ năng là phương thức thực hiện hành
động thích hợp với mục đích và điều kiện hành động.
- Theo N.D.Lờvitụp thì: Kỹ năng là sự thực hiện có kết quả một
động tác nào đó trong một hoạt động phức tạp hơn bằng cách lựa
chọn và áp dụng những cách thức đúng đắn, có tính đến những điều
kiện nhất định. Người có kỹ năng hành động là người nắm vững và
vận dụng đúng đắn các cách thức hành động nhằm thực hiện hành
động có kết quả. Để hình thành kỹ năng, con người không chỉ nắm
vững lý thuyết về hành động mà phải vận dụng vào thực tế.
- Theo từ điển Văn Học Giáo Dục Việt Nam của GS. Vũ Ngọc
Khánh: “Kỹ năng là loại hành động có ý thức, dựa vào sự hiểu biết
về cách thức tiến hành công việc nào đó. Đó là giai đoạn trung gian
giữa tri thức và kỹ xảo trong quá trình nắm vững một phương thức
hành động. Kỹ năng hình thành do luyện tập hay bắt chước”.
- PGS. Ngô Công Hoàn, GS. Nguyễn Quang Uẩn, Trần Quốc
Thành trong giáo trình “Tâm Lý Học đại cương “đều cho rằng: Kỹ
năng là một năng lực của con người biết vận dụng các thao tác của
một hành động theo đúng quy trình.
Như vậy, từ những ý kiến trên chúng tôi thấy quan điểm của các tác
giả về kỹ năng theo hai hướng sau:
- Coi kỹ năng như là kỹ thuật của hành động
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
8
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
9
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

một cách dễ dàng nhưng có những hoạt động thì vô cùng khó khăn. Chúng ta
phải xây dựng những biện pháp để làm sao vượt qua được những khó khăn
thử thách trong cuộc sống. Vậy biện pháp là gì?
Trong cuốn “Từ điển Tiếng Việt tường giải và liên giải” tác giả
Nguyễn Văn Đạm cho rằng: Biện pháp là cách làm, cách hành động, đối phó
để đi đến một mục đích nhất định.
Theo “Từ điển Tiếng Việt” do Hoàng Phi chủ biên thì: Biện pháp là
cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể.
Như vậy nghĩa chung nhất của biện pháp là cách để thực hiện một
công việc cụ thể nào đó nhằm đạt được mục đích đề ra.
+ Biện pháp hình thành KN đo lường cho trẻ 5 – 6 tuổi.
Như chúng ta đã biết, biện pháp là cách thức, cách làm, cách hành
động, đối phó để đi tới mục đích nhất định hay biện pháp là cách giải quyết
vấn đề cụ thể, trước những vấn đề khó khăn của thực tiễn với đối tượng cụ
thể, những khó khăn đã được xác định từ đó đưa ra những giải pháp nhằm
cải thiện tình hình thực tiễn, giúp giải quyết vấn đề hiện tại được tốt hơn.
Như vậy, chúng ta có thể hiểu biện pháp hình thành KN đo lường cho
trẻ 5 – 6 tuổi là những cách thức, cách làm được lặp đi lặp lại nhằm hình
thành ở trẻ khả năng thực hiện có hiệu quả hành động đo lường trên cơ sở
nắm vững ý nghĩa của phép đo, biết cách đo lường và biết sử dụng đồ dùng
để thực hiện phép đo cũng như biết vận dụng kỹ năng đo vào các tình huống
khác nhau trong cuộc sống.
Đối với trẻ mầm non, làm quen với toán nói chung và dạy trẻ phép
đo lường nói riêng là một nội dung tương đối khó nhưng lại có một sức hấp

Ví dụ: Trẻ rất thích thú được xỏ chân vào chiếc dép của mẹ, hay thích
đặt con gấu to vào chiếc ghế nhỏ…
Trong ngôn ngữ thụ động của trẻ đã bắt đầu có những từ và khái
niệm về các kích thước khác nhau của vật. Song vốn từ của trẻ cũn ớt và trẻ
cũng chưa hiểu được ý nghĩa của danh từ “kích thước”, chưa nắm được biểu
tượng của từng loại kích thước nên trẻ thường trả lời không chính xác về
kích thước của các vật
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
11
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

Ví dụ: Trẻ thường nói: "cây to" thay cho nói “cây cao”, nói “bút chì
to” thay cho nói “bút chì dài”.
Sự tri giác của trẻ ở ba tuổi còn thiếu tính phân định, trẻ thường chỉ
định hướng tới độ lớn chung của vật mà không có sự phân tách từng chiều
đo kích thước của vật, như chiều dài, chiều rộng của vật. Vì vậy khi cô yêu
cầu trẻ “lấy cái ghế cao nhất trong lớp cho cô, trẻ thường lấy ghế to nhất.
Lên 4-5 tuổi, trẻ đã có khả năng phân biệt được kích thước theo 2
chiều của vật khi 2 chiều có sự khác nhau rõ nét về kích thước
Ví dụ: Trẻ dễ dàng xác định chiều cao của vật khi chiều đo đó dài hơn
hẳn so với các chiều đo khác, nhưng trẻ lại rất khó khăn để nhận biết chiều
cao của các vật thấp. Đa số trẻ thường mắc lỗi khi phân tách chiều rộng của
vật. Các lỗi của trẻ xuất phát từ việc trẻ phân tích chưa đỳng cỏc chiều đo của
vật, nên nhiều trẻ nhầm lẫn chiều rộng với chiều dài của vật. Khi xác định
từng chiều đo của vật, trẻ thường dùng đầu ngón tay sờ dọc theo chiều dài,
chiều rộng của vật. Các hành động khảo sát bằng tay kết hợp sự phát triển về
ngôn ngữ đó giỳp trẻ cảm nhận đúng hơn từng biểu tượng kích thước cụ thể
của đối tượng. Phần lớn trẻ 4 tuổi không hiểu được ý nghĩa của danh từ “kích

dựa trên hệ thống tín hiệu thứ nhất nếu không có sự tham gia của lời nói;
đồng thời cơ sở của sự phát triển tư duy logic khi trẻ vào trường phổ thông
sẽ không được hình thành hoặc hình thành rất khó khăn với lời nói thiếu
chính xác.
Một yếu tố rất quan trọng khác là trẻ mẫu giáo rất khó khăn khi hiểu
mối liên hệ có tính tương đối của kích thước. Các tham số dài- ngắn, rộng-
hẹp là những khái niệm tương đối, chúng chỉ có ý nghĩa trên cơ sở so sánh
kích thước của hai vật. Muốn cho trẻ làm quen với từ” dài”, hoặc “ngắn” thì
trước hết phải cho trẻ làm quen và hiểu ý nghĩa của khái niệm dài hơn hoặc
ngắn hơn. Để làm được việc này, giáo viên phải cho trẻ làm quen với thao
tác so sánh các thông số lên 3, 5 vật Đồng thời, dạy trẻ biết xếp các vật
theo trật tự kích thước tăng dần và giảm dần. Qua đó, giúp trẻ nắm được
tính tương đối của kích thước và có được biểu tượng chính xác về kích
thước.
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
13
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

Trẻ 5-6 tuổi có thể đáp ứng được yêu cầu phân biệt ba thông số kích
thước của vật (chiều dài, chiều rộng, chiều cao hay bề dày) và so sánh đồng
thời ba thông số kích thước của hai vật.
Một đặc điểm chung của trẻ ở lứa tuổi này có thể phân biệt rất nhanh
chiều dài và chiều rộng nhưng lại khó khăn khi xác định chiều cao của vật.
Vì vậy, việc dạy trẻ đưa tay khảo sát theo chiều dài, chiều rộng, chiều cao
của vật đóng vai trò quan trọng trong việc xác định kích thước của vật. Đối
với các hình khối có chiều cao thấp thì trẻ 4-5 tuổi cho rằng không có chiều
cao, thì trẻ 5-6 tuổi đã hiểu được đó là bề dày của đồ vật và trẻ cú thờm biểu
tượng dày- mỏng. Ví dụ: Quyển sách này dày hơn quyển sách kia.

công cụ đo với đơn vị đo mà con người sử dụng.
Ví dụ: Trẻ có thể hiểu được thước là một thước gỗ, thước dây, và
con người thường sử dụng nó để đo vải trong của hàng, để xây dựng nhưng
trẻ lại không nhận biết được thước là một đơn vị đo lường.
Mặt khác, trẻ lứa tuổi này còn hiểu được mối quan hệ phụ thuộc giữa
“độ lớn” của thước đo với số đo kích thước của vật: “độ lớn” của thước đo
càng nhỏ thì số đo kích thước vật càng lớn. Nhờ vậy, việc xác định kích
thước của vật trở nên chính xác hơn.
Trên đây là những đặc điểm phát triển biểu tượng về kích thước ở trẻ
mầm non, nắm được các đặc điểm này sẽ giúp cho các nhà sư phạm có thể
xây dựng được chương trình hình thành biểu tượng về kích thước đầy đủ,
chính xác, phong phú, phù hợp với đặc điểm phát triển từng lứa tuổi.
1.2.3. Vai trò của việc làm quen trẻ mẫu giáo với kích thước các vật và
hình thành KN đo lường cho trẻ 5-6 tuổi
Việc làm quen trẻ với kích thước và dạy trẻ biện pháp đo lường đơn
giản là một trong những nhiệm vụ giáo dục cảm giác và giáo dục trí tuệ cho
trẻ em lứa tuổi mẫu giáo.
Sự phản ánh kích thước như một dấu hiệu của vật gắn liền với sự tri
giác cảm giác, với sự khảo sát và nhận biết những đặc điểm của chúng.
Trong quá trình này có sự phối hợp hoạt động của các giác quan khác nhau
như: thị giác và xúc giác. Sự nhận biết kích thước vật thể một mặt được thực
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
15
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

hiện trên cơ sở cảm nhận, mặt khác dựa trên tư duy và ngôn ngữ. Việc trẻ tri
giác chính xác kích thước vật thể phụ thuộc vào kinh nghiệm thực hành thao
tác với các vật, và khả năng ước lượng kích thước bằng mắt, vào việc hiểu

Như vậy, hoạt động thực tiễn, hoạt động vui chơi của trẻ và hoạt
động lao động của người lớn là cơ sở để làm quen trẻ với những biện pháp
đo đạc đơn giản. Khi đo trẻ sẽ phân biệt chính xác hơn các chiều đo kích
thước như: Chiều dài, chiều rộng, chiều cao, độ lớn của vật. Khi sử dụng các
thước đo ước lệ trẻ sẽ xác định và nhận biết được một số tính chất của các
vật. Khi lựa chọn các thước đo trẻ cần nắm được đặc điểm của các vật để
chọn cho phù hợp, vì vậy mà sự nhận biết đặc điểm cũng như đặc trưng số
lượng của chúng ở trẻ càng được đầy đủ.
Việc trẻ nắm biện pháp đo lường đơn giản còn góp phần hoàn thiện khả
năng đánh giá kích thước bằng mắt của trẻ. Sự ước lượng kích thước là cơ sở
của nhiều kỹ năng, kỹ xảo cần thiết của nhiều ngành. Khả năng này được phát
triển thông qua hệ thống các bài luyện tập được trẻ thực hiện trong các hoạt
động học tập và các hoạt động khỏc. Cỏc thao tác đo giúp trẻ giải quyết các
nhiệm vụ ước lượng kích thước đơn giản, tạo khả năng giúp trẻ đánh giá chiều
dài, chiều rộng, chiều cao của vật chính xác hơn. Sự kết hợp giữa hoạt động lý
thuyết và thực tiễn khi trẻ học đo lường sẽ giúp phát triển các hình thức tư duy
của trẻ. Đặc biệt việc học đo cũn giỳp trẻ học cách hình dung trước kết quả đo
tương ứng với độ dài của thước đo, khi đo trẻ thường hỏi “Nếu đo bằng thước
đo khỏc thỡ kết quả sẽ thế nào?”, “Nếu đo chiều dài quãng đường bằng thước
dài ngắn khác nhau thì số kết quả đo sẽ như thế nào?”. Khi đã có kinh nghiệm
đo, trẻ sẽ có thể trao đổi về việc đo và từ đó trẻ dự đoán được kết quả đo…
Trong quá trình diễn ra hoạt động đo, kỹ năng hành động theo sự hình dung, kỹ
năng đưa ra dự đoán và kiểm tra nó của trẻ được phát triển.
Các biện pháp và kết quả đo, các mối quan hệ và liên hệ được phản
ánh bằng lời nói. Giáo viên tạo ra các tình huống để trẻ cần chứng minh
những suy luận của mình, như “Tại sao con lại nghĩ như vậy?”, “Hóy kiểm
tra và nói cho cô biết bạn nói như vậy cú đỳng khụng?”. Trong những tình
huống đó, những suy luận của trẻ trở nên có logic và trở nên đầy đủ hơn.
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội

hỡnh hình học cho trẻ. Bằng các thước đo ước lệ mà trẻ thấy được sự bằng
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
18
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

nhau và không bằng nhau về độ dài các cạnh hình tam giác, hình chữ nhật,
hình vuông và cỏc hỡnh hình học khác.
Trên cơ sở đo giáo viên có điều kiện làm quen trẻ với mối quan hệ
giữa tổng thể và bộ phận, sự bằng nhau và không bằng nhau, với tính chất
bắc cầu của các mối quan hệ toán học, với các dạng phụ thuộc đơn giản. Các
nhà nghiên cứu hiện nay cho rằng, sự lĩnh hội những nội dung này có ảnh
hưởng tới sự phát triển toán học nói riêng và sự phát triển trí tuệ nói chung
của trẻ mầm non.
Việc dạy trẻ phép đo sẽ chuẩn bị giúp trẻ nắm được các phép tính đại
số: Cộng trừ, nhân, chia. Các bài luyện tập đo là các cơ hội để trẻ thu được
các con số kết quả, các con số đó lại được sử dụng để trẻ đặt và giải quyết
các nhiệm vụ khác nhau.
Việc đo các đối tượng bằng các thước đo ước lệ khác nhau giúp trẻ
làm quen với các đơn vị đo được quy định mà trẻ sẽ lĩnh hội ở trường phổ
thông. Đổi mới giáo dục phổ thông ngày nay đòi hỏi phải tạo ra sự kế thừa
trong nội dung và phương pháp dạy đo cho trẻ mẫu giáo và học sinh tiểu
học.
Hoạt động đo ở trường mẫu giáo và sẽ được tiếp tục ở trường phổ
thông hướng tới sự hình thành những biểu tượng về không gian, sự phát triển
khả năng ước lượng kích thước. Như vậy hoạt động này đóng vai trò dạy học
và giáo dục trong trường mầm non và trường phổ thông. Xu hướng chung là
xem xét hoạt động đo như một phương tiện giáo dục trí tuệ và toán học cho
trẻ, khả năng này được sử dụng rộng rãi nhằm hình thành những biểu tượng

thước, nhờ vậy biểu tượng kích thước của trẻ trở nên đầy đủ và sõu sắc hơn.
Kích thước của vật chỉ có thể xác định trên cơ sở so sánh, vì vậy tính so sánh
là một trong những tính chất cơ bản của kích thước. Nhờ so sánh mà có thể
hiểu được các mối quan hệ và các khái niệm mới như: to hơn - nhỏ hơn,
bằng nhau, dài hơn - ngắn hơn, rộng hơn - hẹp hơn…
Kích thước được đặc trưng bởi tính thay đổi. Ví dụ như: Sự thay đổi
chiều dài của cái bàn chỉ làm thay đổi kích thước của chúng mà không làm
thay đổi nội dung và tính chất của nó – cái bàn vẫn là cái bàn.
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
20
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

Tính chất thứ ba của kích thước – tính tương đổi. Cũng chỉ một vật
đó nhưng nó có thể được coi là to hay nhỏ phụ thuộc vào kích thước của vật
được so sánh với nó.
Tính so sánh, tính thay đổi, tính tương đối là những tính chất cơ bản
của kích thước. Những tính chất này được trẻ mầm non nhận biết dưới hình
thức cụ thể nhất, thông qua các thao tác với các đồ vật, đồ chơi có kích thước
khác nhau, trong quá trình trẻ phân tích, so sánh và đo lường chiều dài, chiều
rộng, chiều cao và độ lớn của vật.
Trong quá trình đo lường các đối tượng khác nhau sự tri giác kích
thước các vật của trẻ càng tăng lên. Điều đó góp phần giúp trẻ nhận biết kích
thước của vạt càng chớnh xác, đầy đủ nhờ vậy mà kết quả so sánh, đo lường
của trẻ cũng chớnh xác hơn. Điều đó cũn góp phần hình thành và phát triển ở
trẻ các thao tác tư duy như: phõn tích, tổng hợp (trẻ phõn tích từng chiều đo
kích thước, phõn tích từng đoạn thước đo…), tổng hợp (trẻ tổng hợp các
chiều đo kích thước để có biểu tượng chớnh xác về kích thước của vật, tổng
hợp số lần đo để có biểu tượng về kết quả đo…), so sánh (dựa trên kết quả

với thước đo. Như vậy, việc đo lường diễn ra trên cơ sở của sự kết hợp giữa
các thao tác thực hành và thao tác trí tuệ, từ đó hình thành những kỹ năng
tương ứng. Hoạt động đo gắn chặt với hoạt động đếm. Hoạt động yếu kém
của tay trẻ, việc không biết phối hợp giữa việc đo và đếm là nguyên nhân
dẫn đến những lỗi của trẻ trong quá trình đo. Tuy nhiên trong điều kiện hoạt
động học có định hướng trẻ sẽ nắm được biện pháp đo và hiểu bản chất của
hoạt động này dưới hình thức cụ thể.
Quá trình tổ chức cho trẻ thực hành luyện tập đo các đối tượng khác
bằng các thước đo khác nhau sẽ giúp hình thành kỹ năng đo bền vững cho
trẻ, kỹ năng phối hợp giữa phép đếm và phép đo, kỹ năng khái quát kết quả
đo bằng lời nói và con số.
Các hoạt động khác của trẻ diễn ra trong trường mầm non như: tạo
hình, thể dục, vui chơi, lao động… là những điều kiện để trẻ ứng dụng kiến
thức, KN đo lường vào việc thực hiện các nhiệm vụ khác nhau trong hoạt
động. Việc ứng dụng càng thường xuyên thì KN đo của trẻ càng trở nên
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
22
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

chớnh xác, bền vững và linh hoạt, sự hình thành KN đo lường ở trẻ càng
tăng lên ở mức độ cao. Vì vậy việc tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động
thực tiễn trong trường mầm non sẽ có tác dụng hình thành kiến thức, KN đo
bền vững cho trẻ.
• Quá trình hình thành KN đo lường diễn ra từ dễ đến khó, từ đơn
giản đến phức tạp
Trong trường mầm non trẻ cần nắm được một số dạng đo lường.
Dạng đầu tiên là đo độ dài, khi đó trẻ dựng cỏc vật như: băng giấy, que, đoạn
dây, bước chõn… để học đo chiều dài, chiều rộng, chiều cao của các vật

mối quan hệ “Bằng nhau – không bằng nhau”, “Tổng thể - bộ phận”, nó giỳp
nhận biết đầy đủ và sâu sắc hơn những tính chất của chúng.
Việc đo lường tạo kiều kiện để làm quen trẻ mầm non với một số
dạng đơn giản của sự phụ thuộc. Tất cả những biểu tượng được hình thành ở
trẻ trong quá trình đo gắn bó chặt chẽ với nhau. Việc học đo giúp trẻ nắm
được những khái niệm toán học.
• Quá trình hình thành KN đo lường gắn liền với việc phát huy tính
tích cực nhận thức của trẻ.
Muốn nắm được KN đo lường cho trẻ cần tích cực lắng nghe giáo viên,
dõi theo hành động mẫu của giáo viên, tích cực ghi nhớ trình tự các thao tác
trong hành động đo, tích cực tái hiện lại trình tự đó một cách chính xác để có
kết quả đo đúng và trên cơ sở đó trẻ hình thành KN đo lường sơ đẳng.
Từ KN đo lường sơ đẳng- thấp để có KN đo lường tăng lên ở mức
độ cao: chớnh xác, thành thạo, điều này đòi hỏi trẻ cần tích cực tham gia
thực hành luyện tập đo với các bài tập đo cùng với các thước đo đa dạng.
KN đo lường của trẻ chỉ trở nên linh hoạt khi trẻ tích cực ứng dụng
nó vào các dạng hoạt động khác nhau, các tình huống phong phú của cuộc
sống để giải quyết các nhiệm vụ khác trong cuộc sống hàng ngày.
Từ nhận định trên cho ta thấy rằng: muốn phát huy tình tích cực
nhận thức cho trẻ trong quá trình hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ, giáo
viên phải luôn quan tõm tới việc tạo ra những tình huống, những hoàn cảnh,
những trò chơi học tập sao cho hấp dẫn, làm cho trẻ hứng thú và từ đó giúp
trẻ giảm đi sự căng thẳng, sự mệt mỏi khi giải quyết các nhiệm vụ đo lường
Líp: K55 - Khoa Giáo dục Mầm non Trường ĐHSP
Hà Nội
24
Khóa luận tốt nghiệp Bạch Thị Thu
Trang

do giáo viên đưa ra, làm cho việc nắm tri thức của trẻ trở nên thoải mái, dễ