PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN KRÔNG ANA
TRƯỜNG MẪU GIÁO EANA
___________________________________________

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NHẬN
THỨC THẨM MỸ CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI
THÔNG QUA MÔN TẠO HÌNH

TÁC GIẢ: NGUYỄN THỊ LỆ THỦY
CHỨC VỤ: GIÁO VIÊN

1


NĂM HỌC 2014 – 2015

MỤC LỤC
I. MỞ ĐẦU:
1. Lý do chọn đề tài:
2. Mục tiêu, nhiệm vụ chọn đề tài:
3. Đối tượng nghiên cứu:
4. Phạm vi nghiên cứu:
5. Phương pháp nghiên cứu:
II. NỘI DUNG:
1. Cơ sở lí luận thực hiện đề tài:
2. Thực trạng:
a. Thuận lợi, khó khăn:
b. Thành công, hạn chế:
c. Mặt mạnh, mặt yếu:

phú cho đời sống con người. Hoạt động tạo hình còn là phương tiện quan trọng
trong giáo dục trẻ. Nó tác động to lớn trong việc hình thành và phát triển tính cách
cho trẻ Mầm non. Tác động trực tiếp đến năm mặt giáo dục của trẻ ở tuổi MN.
Một nhà giáo dục Xô Viết đã nói: “ Phải giáo dục cho trẻ biết yêu cái đẹp từ tuổi
bé nhất vì nó là cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách con người”
Với câu nói trên một lần nữa khẳng định rằng tạo hình là một trong những môn
học quan trọng nhất trong trường Mầm non. Nó giúp trẻ phát triển và hình thành
nhân cách, chức năng tâm lý hình thành ở trẻ tình yêu con người, yêu thiên nhiên,
yêu cuộc sống, yêu cái đẹp…Từ đó hình thành các kỹ năng, kỹ sảo, năng lực quan
sát, phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng, sáng tạo, phát triển khả năng tri giác về
hình dáng, cấu trúc, màu sắc của sự vật hiện tượng bằng mắt một cách có chủ
đích. Khi tham gia các hoạt động tạo hình trẻ tái tạo lại bằng hình tượng của sự
vật, hiện tượng quen thuộc mà trước đó trẻ đã tri giác được. Góp phần đáng kể
trong việc tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, phát huy tính tích cực tư duy trực
quan hình tượng. Thông qua đó ngôn ngữ của trẻ cũng phát triển, hoàn thiện dần
cảm xúc. Thẩm mỹ và tính kiên trì bền bỉ, khéo léo nay rất quan trọng bởi tình
yêu đối với cái đẹp là bậc cao của con người, tình cảm đó không phải là bẩm sinh,
không có sẵn trong mỗi con người từ khi lọt lòng mẹ. Một em bé sẽ không có
được tình yêu cái đẹp nếu chúng ta không tạo điều kiện để em bé đó được tiếp xúc
với nhiều cái đẹp xung quanh, không làm cho những đặc điểm sinh động, phong
phú của các sự vật hiện tượng lọt vào các giác quan của trẻ.
Ở trong trường Mầm non hoạt động tạo hình bao gồm nhiều hoạt động như: Vẽ,
nặn, cắt, xé, dán. Đây là một môn học được Ngành giáo dục – Đào tạo cũng như
các trường Mầm non trên cả nước rất quan tâm, đầu tư bồi dưỡng chuyên môn
nghiệp vụ cũng như về cơ sở vật chất.
Xong việc thực hiện chuyên đề của đội ngũ giáo viên vẫn còn nhiều mặt hạn chế
dẫn đến kết quả đạt được trên trẻ còn thấp như: Trẻ không hứng thú với hoạt động
tạo hình, sản phẩm tạo hình tạo ra mang tính chất rập khuôn không sáng tạo, qua
3


5. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực nghiệm
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp ứng dụng thực nghiệm giáo dục
- Phương pháp đánh giá kết quả.

4


II. NỘI DUNG:
1. Cơ sở lí luận thực hiện đề tài:
Hoạt động tạo hình là một trong những nội dung giáo dục thẩm mỹ nhằm phát
triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo, thông qua đó phát triển cảm giác, tri giác, phát
triển khả năng cảm thụ và khả năng sáng tạo, đồng thời còn là sự biểu lộ thái độ,
tình cảm yêu ghét của trẻ đối với thế giới xung quanh.
Đối với trẻ, thế giới xung quanh thật mới mẻ và lý thú, trẻ luôn muốn thông qua
mọi phương tiện để biểu đạt những cảm xúc của mình. Trong điều kiện khả năng
ngôn ngữ phát triển chưa hoàn toàn hoàn thiện thì tạo hình là phương tiện biểu đạt
hiệu quả nhất, lý thú nhất, đặc biệt là với trẻ ở gần tuổi đi học lớp 1.
Trong cuộc sống hàng ngày, trẻ đã tiếp thu một lượng tri thức đáng kể về thế giới
xung quanh do trẻ trực tiếp nhìn thấy, nghe thấy và sờ thấy hoặc do người lớn kể
lại qua các câu chuyện, phim ảnh. Từ đó thế giới biểu tượng của trẻ cũng phong
phú dần lên và làm nẩy sinh tính ham hiểu biết, hứng thú nhận thức, muốn khám
phá những điều mới lạ. Xuất phát từ đó trẻ bắt đầu quan tâm đến các kiểu hình
dáng, cách trang trí, thiết kế, bỗng kết hợp lại với nhau và được trẻ thể hiện qua
sản phẩm tạo hình một cách tượng trưng. Những nét vẽ nghuệch ngoạc, hồn nhiên
hết sức bình dị nhưng rất cần thiết trong quá trình hình thành khả năng cảm thụ
cái đẹp và khả năng tư duy sáng tạo của trẻ. Từ những sản phẩm đó thể hiện lên

thuộc tính bản chất của sự vật hiện tượng. Đây là một bước ngoặc trong sự phát
triển tư duy của trẻ chuyển từ tính hình tượng sang tính trừu tượng. Ở tuổi này do
sự phát triển về thể lực, cơ bắp và sự khéo léo của vận động, trẻ đã có khả năng
tạo nên các đường nét với tính chất khác nhau khá phức tạp. Cùng với sự tăng lên
ngày càng phong phú của các kinh nghiệm nhận thức, các ấn tượng, xúc cảm, tình
cảm, trẻ bắt đầu nhận ra được sự hạn chế và vẻ hấp dẫn của các hình vẽ khái quát
với những đường nét đơn điệu, sơ lược. Đặc biệt trẻ ở tuổi này khá linh hoạt trong
việc biến đổi, phối hợp tính chất của đường nét và hình thể để thể hiện hình vẽ
độc đáo, rất riêng của mỗi hình tượng, sự vật cụ thể. Trẻ 5 tuổi đã có vốn hiểu biết
phong phú về cảm giác màu sắc, đã có khả năng độc lập quan sát để thấy được vẻ
linh hoạt trong sự thay đổi màu sắc của các sự vật hiện tượng trong hiện thực và
làm quen qua quá trình tri giác với một số cách phối hợp màu sắc.
Tính tích cực quan sát, nhận thức chính là điều kiện giúp trẻ biết sử dụng màu sắc
một cách sinh động để thể hiện một cách sáng tạo nội dung tác phẩm, qua đó mà
biểu lộ suy nghĩ, tình cảm, ước mơ của mình qua những sản phẩm tạo hình. Hoạt
động tạo hình của trẻ là hoạt động trẻ sử dụng hệ thống các biểu tượng mỹ thuật
mang tính hình học không gian đa dạng để thể hiện những cảm xúc và tình cảm
chính bản thân trẻ. Cảm nhận mỹ thuật qua tranh vẽ vừa là sự cảm nhận về cái
đẹp của tác phẩm thông qua cảm giác và tri giác. Đồng thời vừa là quá trình tiếp
nhận vào bên trong của những cảm xúc phán đoán. Vì vậy hoạt động tạo hình có
giá trị giáo dục rất lớn đối với trẻ mẫu giáo.
Trẻ em nói chung đều thích hoạt động tạo hình nhất là vẽ tranh mặc dù đó là
những bức tranh vẽ theo cảm hứng, dẫu động tác còn vụng về nhưng trẻ vẫn
muốn thể hiện tài năng của mình. Trẻ được tự do tưởng tượng, bộc lộ niềm vui, ý
thích của mình trong tranh. Cha mẹ, cô giáo và cảnh vật luôn là đối tượng trẻ
muốn thể hiện đầu tiên và là hình tượng nghệ thuật quan trọng, có tác động gợi
mở khả năng hội họa của trẻ. Bồi dưỡng năng lực hội họa cho trẻ cần được bắt
đầu từ khi trẻ còn nhỏ tuổi.
Người lớn cần hướng dẫn trẻ vẽ một cách phù hợp, đúng với lứa tuổi kết hợp với
rèn kỹ năng cơ bản để khai thác và phát huy được trí tưởng tượng sáng tạo cũng

- Trẻ hứng thú hơn với môn học, hoàn thành sản phẩm của mình một cách sáng
tạo, riêng biệt.

Những bông hoa trong bức tranh trẻ đã vẽ thêm mắt, mũi, miệng làm cho bức
tranh sinh động hơn rất nhiều. Lá không nhất thiết là phải màu xanh lá cây và nên
của bức tranh không nhất thiết là phải màu xanh da trời

7


- Qua hoạt động vẽ trẻ củng cố lại được kiến thức đã học: Con heo (lợn) là loài
động vật có 4 chân, mũi to tròn, được nuôi trong gia đình.

Con heo được vẽ một cách sống động với màu sắc tuy không hiện thực hóa nhưng
lại rất bắt mắt và thể hiện được cá tính của chủ nhân bức tranh là rất yêu con vật
gần gũi này.
- Trẻ yêu cái đẹp thích tạo ra cái đẹp:

Nhìn bức tranh trên thấy rõ khung cảnh rất đẹp của con vật thân thương đang dạo
chơi trong vườn có đủ cả hoa và bướm với bầu trời trong xanh. Cho người xem
thấy được tâm trạng rất thích thú và tươi vui của “tác giả”.

8


- Cơ tay của trẻ đã phát triển hơn, khéo léo hơn trong việc thực hiện các tác phẩm
của chính mình

Bức tranh là cảnh tượng các bạn đang vui chơi trò chơi kéo co, với sắc màu hồng
mang tính chủ đạo toát lên cái gì đó dễ thương, nền đất không còn là màu nâu nữa

Bảng 1: Kết quả khảo sát thực trạng:
Nội dung
Kết quả thực trạng
Số lượng (24) Tỷ lệ (%)
Số trẻ có sản phẩm vẽ đạt yêu cầu trở lên
10
41,6
Số trẻ có sản phẩm nặn đạt yêu cầu trở lên
9
37,5
Số trẻ có sản phẩm cắt, xé, dán đạt yêu cầu trở lên
5
21
d. Nguyên nhân:
Qua quá trình giảng dạy tôi nhận thấy giáo viên mầm non chưa thật sự coi trọng
môn tạo hình. Chúng ta vẫn không coi hoạt động tạo hình là một trong những
môn học quan trọng, mà cho là môn thứ yếu đứng sau môn Làm quen với Toán và
môn Làm quen chữ cái.
Từ những suy nghĩ đó chính GV đã không quan tâm xây dựng, thiết kế phương
pháp, biện pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ. Các tiết dạy tạo hình hầu như
đơn điệu, rập khuôn, không phong phú làm cho sự sáng tạo của trẻ cũng bị ảnh
hưởng theo.
Một khi giáo viên có kỹ năng tạo hình yếu thì việc truyền đạt cho trẻ cũng sẽ hạn
chế. Nguy hiểm hơn là giáo viên lại suy nghĩ rằng “Muốn vẽ đẹp thì phải có năng
khiếu chứ đâu phải ai cũng vẽ được, nếu thế thì ai mà chả là họa sỹ!”. Câu nói này
không hoàn toàn là sai nhưng cũng không đúng hết bởi lẽ nếu năng khiếu không
có ta có thể nhờ đến công nghệ thông tin: Chụp, chiếu, photo, sưu tầm hay làm
“Họa sỹ đồ” như tôi vẫn hay làm. Nói chung là có rất nhiều cách để khắc phục
nhược điểm năng khiếu của mình, nhưng do ngại tìm tòi và quỹ thời gian của giáo


thức chỉ vẽ, nặn, cắt dán trên những nguyên liệu cũ như giấy mà không sáng tạo
ra những hình thức ví dụ như:
Làm con bướm bằng lá cây, bằng vỏ sò, bằng cánh hoa khô….
Làm con ếch bằng vỏ chai nước ngọt, bằng vỏ con nghêu, bằng đá cuội…
Cô và trẻ cùng làm chứ cô không ôm đồm làm một mình. Đừng sợ trẻ làm sai mà
hãy để trẻ có cơ hội thử thách khả năng của mình, qua đó trẻ có cơ hội sáng tạo
mà đôi khi ta không ngờ tới được.
- Số sản phẩm tạo hình đạt yêu cầu còn ít vì khi tổ chức hoạt động không thu hút
được sự chú ý thì việc tạo ra sản phẩm tạo hình kém chất lượng là điều đương
nhiên. Trẻ có bố cục chưa hợp lý một phần là do cách hướng dẫn của cô không rõ
ràng, ngắn gọn nhưng phải dễ hiểu. Các cháu chưa biết nhận xét sản phẩm vì thật
ra cô giáo chúng ta khi nhận xét bài cũng rất hời hợt vì sợ cháy giáo án. Nhưng
muốn trẻ có kỹ năng nhận xét bài của mình và của bạn thì cô giáo phải là người
nhận xét hàng ngày ngay cả trong mọi hoạt động từ đó hình thành một trình tự
nhận xét cho trẻ một cách tự nhiên. Cách đặt tên cho sản phẩm cũng tương tự,

11


giáo viên gợi mở các tên gọi cũng như cách thức đặt tên mọi lúc mọi nơi để trẻ
quen và không bị bỡ ngỡ.
- Nếu phụ huynh không đưa con em đến lớp thì giáo viên có thể đưa trẻ về tận nhà
vào các buổi chiều nhằm gặp mặt trao đổi, hướng dẫn, tuyên truyền trực tiếp để
phụ huynh phần nào thấy được tầm quan trọng trong việc hình thành hoạt động
tạo hình cho con trẻ ở nhà. Chí ít thì họ cũng không ngăn cản việc con trẻ vẽ lên
tường, vẽ ở dưới đất, lấy than củi để vẽ, hay là nghịch đất sét…
- Giáo viên chúng ta vẫn ngại tìm tòi, khám phá công nghệ thông tin, hay gần gũi
hơn là chiếc điện thoại di động. Bây giờ chỉ cần vài triệu đồng là có được chiếc
điện thoại có thể chụp hình, quay phim tốt rồi. Sao không tận dụng nó để quay,
chụp hình, in màu ra giảng dạy. Hay lên mạng coopy những hình ảnh phù hợp với

tiết dạy.

12


- Thường xuyên học hỏi, dự giờ đồng nghiệp, tham gia có chất lượng các đợt tập
huấn chuyên môn do cấp trên phát động nhằm đúc rút ra kinh nghiệm giảng dạy
hoạt động tạo hình.
* Tạo môi trường tạo hình cho trẻ:
Để có được những sản phẩm tạo hình đạt yêu cầu từ trẻ thì trước tiên giáo viên
phải khơi gợi được niềm hứng thú đối với hoạt động tạo hình cho chính trẻ. Một
trong các cách tạo hứng thú cho trẻ đó là tạo môi trường trong và ngoài lớp học.
Khi tạo môi trường tạo hình cần phải đảm bảo về mặt thẩm mỹ như: Đẹp, màu sắc
bắt mắt, hình ảnh ngộ nghĩnh, phù hợp với tư duy, khả năng tri giác của trẻ, đa
dạng về chủng loại hình dáng, kích thước. Đồng thời giáo viên chính là người dẫn
dắt trẻ đến khám phá môi trường đó. Môi trường này cần được thường xuyên
trang trí thay đổi sao cho khoa học và phù hợp với từng chủ đề, chủ đề nhánh:
VD: Với chủ đề “Thế giới động vật”
* Trong lớp học
- Trang trí các góc:
+ Góc học tập: Các con vật sẽ được xếp theo nhóm hoặc dãy tương ứng với số
lượng 8 – 9 mà lớp đã học và sắp được học. Bảng chữ cái cũng tương ứng với chữ
cái đầu là con vật VD: Chữ Ê tương ứng với Ếch xanh; Chữ C tương ứng với Cá
Vàng …

Trang hoàng lại nơi trưng bày “Sản phẩm của bé” bằng những bức tranh do chính
trẻ vẽ về động vật như: Đàn gà, xé dán con cá, con bướm…
Nặn những con vật: Trưng bày ra để cho trẻ chiêm ngưỡng.

13

thể làm con cá từ lá bàng khô, làm con rùa từ vỏ ốc, làm con trâu bằng lá mít…
Xếp các con vật bằng hột, hạt…

16


* Tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc và làm giàu các biểu tượng tạo hình
cho trẻ:
Muốn trẻ có được những kỹ năng tạo hình dần dần thành kỹ xảo, có hứng thú và
tích cực tham gia hoạt động tạo hình, sáng tạo trong các sản phẩm tạo hình thì cần
phải cung cấp cho trẻ các biểu tượng, xúc cảm về sự vật hiện tượng xung quanh
trẻ:
VD1: Trước khi cho trẻ vẽ “Vườn hoa” thì các ngày trước đó trong giờ hoạt động
ngoài trời tôi cho trẻ đi tham quan vườn hoa trong sân trường, trò chuyện về tên
gọi, màu sắc, hình dáng, cho trẻ ngửi mùi hương, sờ cánh hoa… cấu tạo của hoa
đó. Ngoài ra tôi còn cho trẻ xem tranh ảnh về nhiều loài hoa mà trong sân trường
không có trong giờ hoạt động góc, hoạt động chiều. Lên mạng tải các hình ảnh về
các loài hoa cho trẻ xem trong giờ đón, trả trẻ…

VD2: Vẽ , nặn, xé dán đàn gà
Tôi sử dụng điện thoại di động của mình quay lại cảnh những chú gà con đang ăn
trong vườn nhà mình, với các hình ảnh có chú gà con mỏ đang cắp con giun, có

17


chú đang dang cánh chạy đuổi theo… Khi cho trẻ xem tôi kết hợp đặt câu hỏi để
hướng sự tập trung của trẻ vào một số chi tiết như: Các con thấy hình dáng của
các chú gà con như thế nào? (Đầu như thế nào? Mình như thế nào?...) Chú gà này
đang làm gì? Khi chạy cánh chú gà như thế nào? Trông giống cái gì?...

Muốn có được phần mình con công thì cần đến các bạn học sinh, cho trẻ dùng
khuôn bàn chân đặt lên giấy màu dùng bút vẽ rồi cắt ra được phần mình công.
Dán phần mình vào phần đuôi sao cho đầu thấp hơn đuôi công, cắt hoặc vẽ thêm
chi tiết: Mỏ, mắt, các hình tròn màu ở phần đuôi cho sinh động.
(Lưu ý: Việc phối hợp màu tự các bạn phối sao cho đẹp và bắt mắt không nhất
thiết phải hoàn toàn giống thật.)
VD3: Vẽ trăng, sao cho bầu trời đêm

18


Chuẩn bị: Màu nước, hoặc màu khô pha với hồ, đĩa nhỏ đựng màu, giấy vẽ, bàn
ghế, quả khế non cắt phần đầu, quả đậu rồng cắt bớt phần đầu, tàu lá cây Bạc hà
(Phần có khoảng rỗng)
Sau khi đã giới thiệu và hướng dẫn cho trẻ thực hiện dùng quả khế non đã cắt
bằng một đầu chấm vào màu và in lên giấy tạo thành nhiều ngôi sao to, ngôi sao
nhỏ hơn dùng quả đậu rồng cắt bằng một đầu nhúng vào màu và in lên giấy,
hướng dẫn trẻ in những ngôi sao to ở gần ngôi sao nhỏ ở xa theo luật xa gần. Tiếp
đến là in trăng khuyết, dùng tàu lá Bạc hà phần có khoảng rỗng nhúng vào màu và
in lên giấy. Nếu muốn có hình trăng tròn thì dùng củ cà rố cắt bằng một đầu và in
lên.
Cho trẻ ngồi thành từng nhóm để việc chuẩn bị màu được thuận lợi và tiết kiệm
hơn, thường thì chia thành 3 nhóm, nhưng thực hiện tranh thì từng cá nhân.
(Lưu ý: Khi lựa chọn các loại củ quả để cho trẻ in thì nên chọn các loại cụ quả có
độ rắn một tí không chảy nước trong quá trình trẻ thực hiện. Và phải lựa chọn củ
quả có kích thước phù hợp với khổ giấy và đối tượng: Của cô sẽ chọn loại củ quả
có đường kính và kích thước to hơn của trẻ)
VD4: Sử dụng màu để thể hiện cảm xúc
Ngoài việc cho trẻ vẽ khuôn mặt biểu cảm thì giáo viên hướng dẫn cho trẻ tô màu
các khuôn mặt sao cho phù hợp với sắc thái như:

Nguyên liệu: Đá cuội, màu, cọ vẽ, keo dán

Cách thức: Chọn đã cuội gần giống với con vật, vẽ thêm các chi tiết, dán các phần
lại với nhau.

20


Một chú chó ngộ nghĩnh chỉ sau vài thao tác nhỏ

Ngoài việc vẽ, cắt xốp dán mắt thì còn có thể mua mắt thú gắn cho con vật sinh động hơn

21


Chú chuột điệu đà này sẽ giống thật hơn khi có thêm chiếc đuôi được gắn bằng kẽm màu

Gọi là Gấu Trúc vì chúng thích ăn lá cây trúc, tre vì thế thêm một cành trúc vào cho bắt mắt

22


Sau khi lựa chọn các viên đá cuội rồi thì dùng keo đính lại cho cố định, trang trí thêm là hoàn
chỉnh/

23


VD3: Trong giờ hoạt động chiều
Cô và trẻ cùng làm ra các con vật từ lá khô