Header Page 1 of 145.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN
NGÔN NGỮ CHO TRẺ THÔNG QUA
HOẠT ĐỘNG TẠO MÔI TRƯỜNG
CHỮ

Footer Page 1 of 145.


Header Page 2 of 145.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Như chúng ta đã biết, nội dung của chương trình CSGD trẻ theo hướng đổi mới của
ngành giáo dục mầm non hiện nay yêu cầu trẻ được phát triển qua 5 mặt: thể chất, nhận
thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm - xã hội. Trong đó, nội dung phát triển ngôn ngữ là
một trong những nhiệm vụ vô cùng quan trọng của giáo viên mầm non. Mà một trong các
mục tiêu của phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi là: hình thành và phát triển ở trẻ khả năng
nghe, đọc, phát âm... và một số kỹ năng cần thiết cho việc học đọc, học viết như: cách lật
giở sách, cách cầm bút tô viết chữ, khả năng phối hợp tay, mắt và tri giác từ trọn vẹn từ
trái sang phải, biết diễn tả sự việc hoặc ý muốn của mình bằng câu đầy đủ một cách mạch
lạc rõ ràng. Là giáo viên trực tiếp dạy trẻ 5 tuổi nhiều năm, tôi nhận thấy rằng việc tạo
môi trường chữ phong phú quanh trẻ sẽ góp phần tích cực và có hiệu quả cao trong việc
phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi.
Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: " Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông
qua hoạt động tạo môi trừơng chữ".
II .NỘI DUNG:
Thực trạng của vấn đề taọ môi trường chữ trong lớp học ở trường mầm Non hiện nay:
* Về phía giáo viên:
- Khi thực hiện chương trình đổi mới hình thức tổ chức dạy trẻ 5 tuổi. Giáo viên thường
quan tâm nhiều đến đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động có chủ đích, chưa chú ý đến

phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi như thế nào.
Từ thực trạng trên, tôi suy nghĩ phải làm gì và làm như thế nào để giúp trẻ phát triển ngôn
ngữ, đặc biệt có kiến thức cơ bản về làm quen với chữ viết, để trẻ tự tin khi bước vào
trường phổ thông thật tốt. Đi tìm lời giải đó là cả quá trình không đơn giản. Từ thực tế
giảng dạy, kết hợp với học tập nghiên cứu tài liệu và học tập bồi dưỡng chuyên đề do
ngành chỉ đạo. Tôi đã rút ra được một số biện pháp thực hiện đạt kết quả tốt trong việc
dạy trẻ ôn tập củng cố khả năng nhận biết từ và chữ cái Tiếng Việt thông qua việc tạo
môi trường chữ xung quanh trẻ.
III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1.Biện pháp 1: Tạo môi trường chữ trong lớp học:
*Vì sao phải tạo môi trường chữ trong lớp học?
Như chúng ta đã biết đối với trẻ mầm non lớp học chính là mái nhà thứ hai của trẻ. Cảm
giác đầu tiên khi bé bước vào cửa lớp, phản xạ tự nhiên của bé là nhình xung quanh xem
có những gì và có đẹp không, đặc biệt những gì mới lạ. Vì vậy, các mảng chính trong lớp
học đó là mảng chủ điểm, các góc hoạt động là đối tượng đầu tiên khi trẻ bước vào lớp.
Để trẻ hứng thú với các mảng hoạt động, tôi đã tập chung trẻ cùng tham gia thảo luận
dưới dạng kê chuyện sáng tạo. Cuối cùng cô và trẻ đi đến thống nhất chọn tên của từng
góc chơi mỗi khi chuyển chủ điểm mới. Các tuýp chữ, có tên gọi ngây thơ, ngộ nghĩnh,
gần gũi trẻ, và bắt buộc phải có hình ảnh minh hoạ cho các tiêu đề ấy. Như vậy sẽ thu hút
được sự chú ý của trẻ, từ đó mục đích ôn luyện chữ đã học, cung cấp vốn từ cho trẻ đạt
hiêụ quả tối đa.
Ví dụ:
Chủ điểm ngành nghề: Tôi và trẻ cùng trò chuyện về chủ điểm ngành nghề, sau đó cô
hướng trẻ vào câu truyện: Tại cửa hàng búp bê có tất nhiều thứ, nào là đồ dùng cô giáo
như: phấn, bảng, bút, vở, ...nào là đồ dùng bác thợ mộc, thợ xây...Búp bê rất muốn chúng
mình đặt tên cho cửa hàng của búp bê đấy, nào chúng mình cùng nghĩ ra một cái tên
nhé.Trẻ nghe, suy nghĩ và đưa ra ý kiến của mình như: cửa hàng của búp bê, siêu thị mi
li, siêu thị của búp bê, búp bê bán hàng...với nhiều cái tên ngộ nghĩnh như vậy, và cả quá
trình cô đàm thoại với trẻ. Chính lúc đó trẻ đã tư duy xem mình đã bao giờ được đi siêu
thị chưa, đã nghe thấy cái tên đó chưa, và ngẫu nhiên cô đã cung cấp vốn từ cho trẻ.

dùng đồ chơi trong lớp và các giá góc:
Như chúng ta đã biết, đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non là " dễ nhớ dễ quên". Vì vậy, các
kiến thức mới cung cấp cho trẻ, nếu không thường xuyên ôn luyện trẻ sẽ nhanh chóng
quên ngay khi lĩnh hội kiến thức khác.
Mặt khác, khi trẻ hoạt động trẻ thường cất đồ dùng đồ chơi nhanh nhưng không ngăn nắp,
giáo viên thường mất nhiều thời gian sắp xếp lại đồ chơi cho trẻ sau khi chơi. Như vậy rất
vất vả cho cô mà trẻ lại không có thói quen lao động tự phục vụ. Đặc biệt không được
làm quen với tên gọi các từ, hay các chữ cái Tiếng Việt ghép thành từ đó.
Để khắc phục tình trạng này, tôi xếp đồ dùng đồ chơi trên giá góc gọn, đẹp, khoa học, sao
cho trẻ dễ lấy, đễ cất, các đồ dùng trên giá phải tuân theo một trật tự nhất định. Khi gắn
tên cho đồ chơi tôi thường đàm thoại với trẻ:
VD: Với đồ chơi; con thỏ, các làn, ti vi,...
Tôi hỏi trẻ đây là cái gì? chúng mình nhìn xrm cô viết ( hoặc ghép )từ "thỏ" cho chúng
mình xem nhé. Chữ cái đầu tiên trong từ " con thỏ" là chữ gì?...Cứ như vậy tôi cho trẻ tri
giác trọn vẹn từ " con thỏ" và các chữ cái còn lại trên giá đồ chơi.
Nhiều lần như vậy, trẻ ghi nhớ và thuộc các ký hiệu các chữ cái và sắp xếp thành từ có
thể trẻ tự đọc được.
Đối với các ngăn giá góc, tôi vẽ ký hiệu đồ dùng đồ chơi kèm theo từ ( tên gọi của đồ
dùng) và giới thiệu với trẻ:
Khi chơi tôi thường trò chuyện với trẻ: Đây là khối gì? dưới kkhối chữ nhật có từ: " khối
chữ nhật" và trong từ " khối chữ nhật" có chữ cái nào đã học, chữ cái nào chưa học?chữ
cái đầu tiên của từ là chữ K, sau đó đến chữ H, tiếp đó là...
Như vậy, hàng ngày trẻ được chơi được nhìn thấy từ, thứ tự cấc chữ cái trong từ, dần dần
trẻ thuộc từ đó, có thể tự viết hoặc ghép chữ cái rời thành từ đó và phát âm, "đọc" rất
thành thạo.
Việc ghép tên các đồ vật đồ chơi trong lớp không những tác động lên giác quan của trẻ để
nhớ các chữ các từ lâu và chính xác mà còn giúp cho hoạt động có chủ đích phát triển
ngôn ngữ làm quen với chữ viết được ôn luyện củng cố một cách thoải mái nhẹ nhàng.
VD: Trong chủ điểm gia đình: cô dạy trẻ làm quen chữ: a, ă ,â. Khi tổ chức hoạt động có
chủ đích, tôi cho trẻ ôn bằng cách: Tôi chuẩn bị các đồ vật có gắn từ tương ứng như: cái

Thực tế cho thấy trẻ đến trường ngoài hoạt động có chủ đích, hoạt động ăn, hoạt động
ngủ, còn các thời gian khác trẻ hoạt động với môi trường bên ngoài như: góc thiên nhiên,
mảng tuyên truyền, khu vực để đồ dùng cá nhân của trẻ. Đây là nơi trẻ thường xuyên hoạt
động nên có tác dụng ôn tập củng cố chữ cái và từ rất tốt.
* Nơi để đồ dùng cá nhân của trẻ như: mũ, ba lô, giầy dép, khăn mặt,...Tôi luôn gắn ảnh
kèm theo tên của trẻ. Như vậy, hàng ngày trẻ cất đồ dùng hoặc sử dụng đồ dùng vừa đúng
qui định, vừa biết tên của mình (của bạn), biết tên của mình có chữ gì, biết thứ tự của
từng chữ từ trái sang phải của các chữ như thế nào..Và trẻ còn viết tên của mình vào bài
vẽ khi vẽ tạo hình. Mỗi một môi trường hoạt động của trẻ, tôi đều chủ động tạo môi
trường để trẻ có cơ hội được luyện phát âm, ôn luyện chữ đã biết, làm quen chữ mới và
làm quen từ một cách rất tự nhiên thoải mái không gò bó áp đặt trẻ.
*Khu vực tuyên truyền ngoài lớp học của trẻ là nơi không những tạo môi trường chữ cho
trẻ mà còn mang tính tuyên truyền đến các bậc phụ huynh để phụ huynh hiểu biết về chữ
mà con em mình đang học. Và từ đó phối kết hợp ôn luyện tại gia đình. Tránh trường hợp
cô dạy chữ đúng phụ huynh lại dạy chữ chưa đúng
+Chữ x đọc là "xờ", chữ s đọc là "sờ", nhưng có ông bà lại dạy là "ích xì" và "ét xì".
+Hay chữ l, n, lại đọc là "e lờ" và " e nờ"...

Footer Page 5 of 145.


Header Page 6 of 145.

Và nếu không thống nhất trẻ sẽ giao động không biết như thế nào là đúng, hơn nữa nếu
đã đọc sai thì rất khó sửa. Xác định được điều đó, mỗi tuyên truyền tôi đều có hình ảmh
kèm theo chữ in hoa, in thường, viết thường ( chủ yếu là chữ in thường), tuyệt đối không
viết chữ cách điệu chữ bay.
Hay tên chủ điểm viết dạng: " thế giới thực vật", các tranh ảnh cỏ cây hoa lá. ...có kèm
theo từ để trẻ có thể phát âm, tự đọc.
*Ngoài ra tôi cho trẻ một mảng hoạt động để hàng ngày trẻ tập ghi số điện thoại, chép tên

hình ảnh các con vật tương ứng. Một đều tôi luôn lưu ý nhắc trẻ là phải ghép chữ lần lượt
từ trái sang phải, hết chữ này đến chữ khác, hết từ này đến từ khác bên cạnh phía phải, và
sau đó tôi yêu cầu trẻ phát âm các chữ, "đọc" các từ .
* Để trẻ hứng thú tích cực tham gia vào hoạt động tạo hình tôi cho trẻ làm tranh:
VD 1: Cho trẻ sưu tầm các chữ có trong hoạ báo, lịch cũ,...trẻ cắt, tô màu và cùng ghép
chữ với cô để tạo thành các tuýp chữ, các tiêu đề xung quanh lớp moõi khi thay đổi chủ
Footer Page 6 of 145.


Header Page 7 of 145.

điểm. Với chủ điểm " thế giới thực vật", cô yêu cầu trẻ ghép chữ mà trẻ sưu tầm được và
xếp từng chữ từ trái qua phải: chữ t rồi đến chữ h rồi đến chữ ê...Trong suốt quá trình
hoạt động tích cực như vậy, bản thân trẻ lại một lần nữa khắc sâu chữ cái và từ.
Trẻ được tham gia hoạt động tích cực như vậy, trẻ rất hứng thú và biết trân trọng những
sản phẩm mình là ra. Đặc biệt các chữ, các từ mà trẻ tự tay sưu tầm được, thực tế cho
tháy trẻ nhớ chữ nhớ từ rất lâu.
4.Biện pháp 4: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua việc làm quen công nghệ thông tin:
Để đáp ứng nhu cầu nhận thức của trẻ, đồng thời thực hiện mục tiêu nhiệm vụ của nhà
trường giao. Đó là việc ứng dụng công nghệ thông tin, giáo án điện tử vào giảng dạy
thông qua việc khai thác trò chơi kidsmart và happykids, các nguồn dữ liệu thiết kế trên
máy tính:
- Tôi lấy ý tưởng từ ngôi nhà sách của bailey's, trong chương trình kisdmart, tôi tổ chức
cho trẻ được ôn luyện chữ bằng cách tìm tranh chứa chữ cái cô vừa dạy, tự in và gạch
chân chữ vừa tìm được.
- Cũng ý tưởng từ ngôi nhà sách của bailey's, trong chương trình kisdmart,tôi cho trẻ ôn
chữ đã học thông qua trò chơi: " đuổi hình bắt chữ". Tôi thết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh
phù hợp với các chủ điểm, các chữ minh hoạ cho các hình ảnh, yêu cầu khi chơi trẻ phải
tìm đúng chữ với hình ảnh.
VD: Hình ảnh hoa hồng ( trong chủ điểm thế giới thực vật), trẻ phải quan sát và ghi nhớ

IV.KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Qua quá trình áp dụng các biện pháp trên vào thực tế giảng dạy, đến nay lớp tôi đã đạt
được kết quả như sau:
1 Trẻ nhận biết và phát âm đúng 29 chữ cái Tiếng Việt. 65% 35% 100% 0
2 Số trẻ nhận chữ cái trong từ và ghép đúng các chữ thành từ có hình ảnh. 55% 45% 98%
2%
3 Số trẻ nhận biết chuẩn chữ in hoa, in thường, viết thường. 50% 50% 97% 3%
4 Số trẻ ghi nhớ và "đọc" các từ có hình ảnh kèm theo 5% 95% 50% 50%
- Giáo viên đã tự học tập nâng cao trình độ tin học, đã chủ động thiết kế tạo các nguồn dữ
liệu ôn luyện củng cố, phát triển ngôn ngữ phù hợp các chủ đề chủ điểm cho trẻ.
- Giáo viên đã chủ động biết cách tổ chức hướng dẫn theo hướng đổi mới. Môi trường
chữ trong lớp và khu vực trẻ thường xuyên tiếp xúc được tạo ra phong phú, các kiểu chữ
phù hợp với qui định của nội dung giáo dục trẻ là quen chữ viết.
- Giáo viên đã biết tận dụng ngyên liệu phế thải để cho trẻ có cơ hội tham gia vào hoạt
động tạo môi trường chữ xung quanh lớp học cùng với cô.
- Đã yên tâm tin tưởng gửi con em vào trường, đã hiểu biết về việc môi trường chữ cho
trẻ học chữ cái Tiếng Việt là rất tốt, có hiệu quả cao. Hiểu biết về chữ cơ bản trẻ đang
học kết hợp cùng với cô rèn trẻ một cách lozich tại gia đình. Đồng thời, đóng góp nguyên
liệu: tranh ảnh, lịch cũ, ...để cô và cháu cùng tạo môi trường chữ.
V.BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Qua việc tạo môi trường chữ cho trể, tôi nhận thấy việc tạo môi trường chữ cho trẻ vô
cùng quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ, làm giàu vốn từ cho trẻ. Việc tạo môi
trường chữ vừa hợp với chương trình đổi mới hiện nay, vừa phát huy được tính tích cực
tò mò khám phá của trẻ mà lại mang lại hiệu quả cao. Bản thân tôi rút ra được kinh
nghiệm như sau:
1.Chọn các tiêu đề trong các góc cho phù hợp với chủ điểm, mỗi tuýp chữ phải có hình
ảnh minh hoạ. Các tuýp chữ thường xuyên được thay đổi theo chủ điểm, tạo sự mới mẻ
và thu hút sự chú ý của trẻ.
2.Tạo tình huống để kích thích trẻ hoạt động, tạo cơ hội để trẻ được tiếp xúc với nhiều
chữ, nhiều kiểu chữ, trên giá góc, trên đồ dùng đồ chơi, trên biểu bảng, trên đồ dùng cá