SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
CHO TRẺ 24 – 36 THÁNG TUỔI TẠI
TRƯỜNG MẦM NON NGA MỸ

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hợp
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác : Trường Mầm non Nga Mỹ
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA, NĂM 2015

1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết trẻ em không chỉ là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình
mà còn là tương lai của nhân loại. Để đặt nền móng vững chắc cho các chủ nhân
tương lai của đất nước thì ngành học Mầm non là bước khởi đầu và là nền móng
của sự nghiệp giáo dục con người. Chính vì vậy mà mục tiêu chung của giáo dục
Mầm non là tiến hành giáo dục trẻ theo nhiều nội dung nhằm giúp trẻ phát triển
toàn diện. Một trong những nội dung hết sức cần thiết và quan trọng đó là phát
triển ngôn ngữ cho trẻ.
Sinh thời bác Hồ đã dạy: “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô
cùng quý báu của dân tộc, chúng ta phải giữ gìn nó, phải quý trọng nó”. Nói đến
sự phát triển của xã hội không thể không nói đến vai trò đặc biệt quan trọng của
ngôn ngữ. Ngôn ngữ là phương tiện nhận thức và giao tiếp hữu hiệu nhất của

lớn thường hay biến âm để dạy trẻ, hay do vốn từ của trẻ có hạn chế nên để thỏa
mãn nhu cầu giao tiếp trẻ tự nghĩ ra để nói. Nếu chúng ta dạy trẻ nói đúng thì
ngôn ngữ tự trị của trẻ sẽ biến mất nhanh chóng.
Khi trẻ được tác động mạnh mẽ về ngôn ngữ từ phía môi trường thì vùng
ngôn ngữ của trẻ có điều kiện phát triển nhanh. Nhưng trong thực tế môi trường
gia đình: Ông, bà, bố, mẹ…hay môi trường xã hội: Cô giáo còn ít quan tâm đến
việc phát triển vốn từ cho trẻ nên vốn từ của trẻ còn nhiều hạn chế.
Năm học 2014-2015 Tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm nhóm trẻ
24-36 tháng tuổi qua khảo sát đầu năm Tôi thấy ngôn ngữ của trẻ còn mang tính
tự trị, trẻ còn nói ngọng, nói lắp nhiều, vốn từ hạn chế...
Từ những đặc điểm và lý do trên đã cho chúng ta thấy phát triển ngôn ngữ
cho trẻ 24- 36 tháng tuổi là vấn đề vô cùng quan trọng đòi hỏi phải được quan
tâm cải thiện cấp bách. Chính vì vậy Tôi đã quyết định đi sâu nghiên cứu và làm
sáng kiến “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi
tại trường Mầm non Nga Mỹ”.
II. Thực trạng
Trong quá trình nghiên cứu và làm sáng kiến Tôi đã gặp không ít những
thuận lợi và khó khăn sau:
1.Thuận lợi:
- Trường Mầm non Nga Mỹ là trường chuẩn quốc gia có đầy đủ đồ dùng đồ
chơi phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ đặc biệt là cho hoạt động phát

3


triển ngôn ngữ. Lớp học đảm bảo đủ diện tích, thoáng mát, thuận lợi cho các
hoạt động của trẻ.
- Nhà trường có Ban giám hiệu năng nổ, nhiệt tình có năng lực, luôn quan
tâm đến chất lượng dạy và học, luôn dự giờ thăm lớp góp ý xây dựng cho các
hoạt động của nhóm lớp.

3. Kết quả của thực trạng:
Số
trẻ
khảo

Tốt
Nội dung

sát
33
33
33

Nghe hiểu lời nói
Nghe, nhắc lại các
âm tiếng và các câu
Sử dụng ngôn ngữ
để giao tiếp

Số

Tỉ

Cháu đạt
Khá
Trung bình

Chưa
đạt
Số Tỉ lệ


15 46%

4

12%

6

18%

7

21%

16 49%

5

15%

4

12%

8

24%

16 49%

Ví dụ: Với chủ đề: Những con vật đáng yêu.
Tôi đã treo ở xunh quanh lớp các bức tranh về các con vật như con mèo , con
chó, con gà, con lợn, con bò… và những bức tranh như “ Bé đang cho gà ăn, bé
đang cho bò ăn cỏ ”… Tôi trò chuyện cùng trẻ về nội dung bức tranh để trẻ nói
tên, đặc điểm môi trường sống, thức ăn của các con vật đó.
Khi trẻ trả lời Tôi động viên khuyến khích trẻ và giúp đỡ khi trẻ gặp khó
khăn. Từ đó Tôi giới thiệu về chủ đề đang thực hiện, cung cấp kiến thức, bổ
sung kiến thức, kinh nghiệm hoạt động cho trẻ và đặc biệt là cung cấp và phát
triển vốn từ cho trẻ.
Kết quả đạt được: Môi trường mà Tôi xây dựng nhằm phát triển ngôn
ngữ cho trẻ thực sự là nơi có nguồn thông tin phong phú, kích thích tính tò mò,
ham hiểu biết của trẻ. Qua đó ngôn ngữ của trẻ được phát triển, vốn từ cung cấp
cho trẻ chính xác và phong phú hơn.
2. Tổ chức tốt các hoạt động phát triển ngôn ngữ (Chơi – tập có chủ định).
* Đọc thơ, ca dao, đồng dao
Đối với trẻ 24- 36 tháng tuổi trẻ có khả năng học thuộc bài thơ, ca dao, đồng
dao. Vì vậy khi đọc thơ, ca dao đồng dao cho trẻ nghe Tôi đọc diễn cảm, rõ ràng
toàn bộ bài thơ kết hợp với động tác minh hoạ nhẹ nhàng, chú ý các từ tượng hình,
tượng thanh. Tôi đọc với âm lượng vừa đủ để cả lớp cùng nghe, phát âm chuẩn.
Khi đọc ngắt nghỉ đúng chỗ, thể hiện được vần điệu nhịp điệu của bài thơ.
Tiến trình hoạt động đọc thơ cho trẻ nghe: Tôi Cho trẻ ngồi xung quanh
cô, Tôi đọc chậm rãi bài thơ nhiều lần kết hợp bằng nhiều hình thức khác nhau,
Tôi sử dụng đồ dùng trực quan để kích thích tính tò mò và gây hứng thú cho trẻ
khuyến khích ngôn ngữ của trẻ.
Ví dụ: Tôi đọc cho trẻ nghe bài thơ “Con tàu” ở chủ đề “Bé đi khắp nơi
bằng phương tiện giao thông gì?”
Xình xịch xình xịch

7


Tôi bố trí cho trẻ ngồi xung quanh cô, sao cho tất cả trẻ đều nhìn được cô
và đồ dùng trực quan. Trước khi vào hoạt động Tôi khơi gợi hứng thú của trẻ
đến việc nghe kể chuyện bằng nhiều cách khác nhau: Ví dụ như một trò chơi,
một bài hát, một bức tranh, hay một số hình ảnh sống động trên ba boi…

8


Khi kể chuyện cho trẻ nghe Tôi kết hợp cử chỉ, điệu bộ nét mặt minh hoạ
nhẹ nhàng , sử dụng đồ dùng trực quan minh hoạ gây hứng thú cho trẻ.
Mỗi câu chuyện Tôi kể cho trẻ nghe nhiều lần, tuỳ theo từng lần kể mà
giúp trẻ hiểu nội dung câu chuyện, nhớ được trình tự các sự kiện của nội dung
câu chuyện, hiểu và biết cách sử dụng các từ ngữ văn học nghệ thuật trong các
câu chuyện.
Ví dụ: Kể chuyện “ Thỏ con không vâng lời mẹ ”. (Trong chủ đề: Gia đình
thân yêu của bé).
Để trẻ nhớ trình tự nội dung câu chuyện Tôi đàm thoại với trẻ
- Cô vừa kể câu chuyện gì? (Thỏ con không vâng lời mẹ.)
- Trong câu chuyện có những ai? (Thỏ mẹ, thỏ con, bươm bướm và bác Gấu)
- Trước khi đi thỏ mẹ dặn thỏ con như thế nào? (Thỏ con của mẹ con ở nhà
đừng có đi chơi xa…)
- Thỏ con trả lời mẹ ra sao? (Vâng ạ, con ở nhà con không đi chơi xa…)
- Bạn nào bay đến rủ thỏ con đi chơi? ( Bươm bướm )
- Thỏ con bị làm sao? (Lạc đường)
- Thỏ con bị lạc đường thì ai đã giúp thỏ con? (Bác Gấu)
- Bác Gấu giúp thỏ con như thế nào? (Đưa thỏ con về nhà )

Hình ảnh: Hoạt động kể chuyện
Trong khi trẻ trả lời các câu hỏi nếu trẻ còn nói ngọng, nói chưa rõ Tôi
giúp trẻ nói rõ ràng bằng cách: Cô nói và yêu cầu trẻ nói lại theo cô, kết hợp cho

nhân vật, kết thúc lời kể là những nhận xét ,khen ngợi các nhân vật, các hành
động mô tả trong tranh. Tôi khuyến khích để trẻ tự kể khi trẻ kể Tôi cho trẻ
đứng gần tranh dùng que chỉ lên các hình đang mô tả nếu trẻ gặp khó khăn Tôi
nhắc nhở và gợi ý giúp trẻ kể. Từ đó vốn từ của trẻ được tăng nhanh và ngôn
ngữ của trẻ được phát triển.

10


Hình ảnh: Hoạt động kể chuyện theo tranh
Kết quả đạt được: Sau khi tổ chức linh hoạt các hoạt động phát triển ngôn
ngữ cho trẻ, trẻ lớp Tôi rất hứng thú và tích cực tham gia vào hoạt động phát
triển ngôn ngữ. Trẻ mạnh dạn tự tin khi kể chuyện, đọc thơ, ngôn ngữ của trẻ rõ
ràng, mạch lạc, vốn từ phong phú.
3. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động chơ- tập có chủ
định khác.
Chúng ta phát triển ngôn ngữ cho trẻ không chỉ thông qua các hoạt động
phát triển ngôn ngữ mà có thể kết hợp phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các
hoạt động có chủ định khác như: Hoạt động nhận biết tập nói, hoạt động với đồ
vật, hoạt động âm nhạc, hoạt động nhận biết phân biệt…
*Hoạt động “ Nhận biết tập nói ” :
Hoạt động nhận biết tập nói không chỉ cung cấp kiến thức cho trẻ mà còn
là một hoạt động nhằm cung cấp vốn từ và phát triển ngôn ngữ hữu hiệu cho
trẻ.Thông qua hoạt động này ngôn ngữ của trẻ phát triển rất nhanh, trẻ được tìm
hiểu, nhận biết gọi tên một số đặc điểm, đặc trưng của sự vật hiện tượng và cung
cấp vốn từ của sự vật hiện tượng đó để trẻ phát âm. Từ đó phát triển được ngôn
ngữ cho trẻ.
Ví dụ: : Ở chủ để: “ Cây xanh, rau, quả thơm và những bông hoa đẹp ”.
Đề tài : Nhận biết tập nói : Nhận biết tập nói về “ Quả Cam- quả chuối ”


cún con” ,“Trời nắng trời mưa”... Để lôi cuốn trẻ vào hoạt động Tôi cần dùng
thủ thuật để gây hứng thú cho trẻ.
Đối với chủ đề : “Gia đình thân yêu của bé”
Dạy bài hát: Lời chào buổi sáng.
Trước hết Tôi cho trẻ quan sát bức tranh vẽ một em bé đang chào bố mẹ.
Cô hỏi trẻ:
+ Bức tranh có những ai? (Bố, mẹ, bạn nhỏ).
+ Bạn đang làm gì? (Chào bố mẹ để đi học).
Tôi mở rộng thêm để trẻ biết được trong gia đình ngoài bố mẹ ra còn có
ông bà, anh, chị, em…
Tiếp theo Tôi giới thiệu tên bài hát, tên tác giả, hát cho trẻ nghe và yêu cầu
trẻ nhắc lại tên bài hát, tên tác giả, đàm thoại với trẻ về nội dung bài hát một
cách nhẹ nhàng giúp trẻ vừa ghi nhớ tên bài hát, tên tác giả, nội dung bài hát vừa
phát triển ngô ngữ mạch lạc cho trẻ.
Kết quả đạt được: Sau khi tích hợp lồng ghép phát triển ngôn ngữ thông
qua các hoạt động chơi tập khác, trẻ tham gia vào hoạt động một cách tích cực,
sôi nổi. Trẻ được nói nhiều, rèn luyện nhiều, vì vậy ngôn ngữ của trẻ được phát
triển tự nhiên và mạnh mẽ.
4. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi
Trẻ 24- 36 tháng tuổi đến trường còn quấy khóc…cô giáo là người dỗ
dành, trò chuyện giúp trẻ vơi đi nỗi nhớ nhà và quen dần với môi trường mới đó
chính là lớp học. Để trẻ nói lên được ý muốn của mình và hiểu được yêu cầu của
cô đối với trẻ thì Tôi phải thường xuyên gần gũi, nói chuyện âu yếm với trẻ tạo
cơ hội cho trẻ tập nói và dạy trẻ nói bất cứ lúc nào. Tôi tận dụng mọi thời điểm
để trò chuyện với trẻ, tập cho trẻ nói rõ ràng, mạch lạc, sửa sai cho trẻ, không
bắt trẻ nói những câu quá dài và nói nhiều lần một câu .
* Qua giờ đón trẻ:
Buổi sáng là lúc trẻ bắt đầu rời xa bàn tay yêu thương của bố mẹ đến với cô
và các bạn một môi trường hoàn toàn mới mẻ. Để tạo không khí gần gũi Tôi đã
tích cực trò chuyện cùng trẻ và gợi ý hướng trẻ vào câu trả lời để trẻ quen dần

thích trẻ tích cực sử dụng ngôn ngữ.
Ví dụ: Đối vơi chủ đề “ Cây xanh, rau, quả thơm và những bông hoa đẹp ”
Tôi cho trẻ quan sát chậu hoa cúc ở sân trường tôi đưa ra các câu hỏi để trẻ trả lời:
+ Đố các con đây cây hoa gì? (Hoa cúc)
+ Cây hoa cúc có gì? (Lá, hoa)
+ Lá cây màu gì? (Màu xanh)
+ Bông hoa màu gì? (Màu vàng)
+ Trồng hoa để làm gì? (Làm cảnh)

14


Hình ảnh: Quan sát hoa cúc
Cho trẻ quan sát hiện tượng thiên nhiên
Ví dụ: Quan sát trời mưa
+ Các con thấy trời hôm nay thế nào? (Trời mưa)
+ Trời mưa có gì? (Nước mưa)
+ Trời mưa to hay mưa nhỏ? (Mưa nhỏ)
+ Chúng mình có được ra sân chơi khi trời đang mưa không? Vì sao?
(Không , vì sẽ bị ướt và ốm)
…..
Khi trẻ trả lời cô luôn sửa sai câu nói của trẻ khi trẻ nói chưa đúng. Cho trẻ
nói nhiều lần, tập thể nói, cá nhân nói để cung cấp vốn từ và phát triển ngôn ngữ
mạch lạc cho trẻ.
Cô kết hợp cho trẻ chơi trò chơi “ Trời mưa ”
Cô nói:
Trẻ trả lời
Trời mưa
che ô
Mưa nhỏ

Trẻ trả lời
Xe đạp
Kính coong! kính coong
Ô tô
Bim bim! bim bim
Tàu hoả
Tu tu....
Máy bay
ù! ù! ù…
Hay đối vơi chủ đề “ Những con vật đáng yêu ” cho trẻ bắt chước tiếng
kêu của các con vật.
Cô nói tên con vật trẻ nói tiếng kêu của con vật theo yêu cầu.
Con mèo
meo! meo
Con chó
gâu! gâu
Con gà trống
ò ó o.
Con gà mái
cục ta ! cục tác
Gà con
chiếp! chiếp
Con vịt
cạp ! cạp….
Cho trẻ được chơi được luyện phát âm nhiều lần.
Ngoài những trò chơi tự do, trò chơi có luật Tôi còn sử dụng trò chơi sáng
tạo để phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Khi trẻ chơi chính là chúng đang sống cuộc

16


- Con đang cầm gì? (Ba lô)
- Ba lô dùng để làm gì?(Trẻ nói)
….
Kết quả đạt được: Thông qua các hoạt động mọi lúc mọi nơi Tôi đã tích cực
trò chuyện và khuyến khích trẻ trò chuyện cùng cô cùng bạn. Từ đó tạo điều
kiện phát triển ngôn ngữ cho trẻ và vốn từ của trẻ ngày càng thêm phong phú.
5. Phối kết hợp với phụ huynh trong hoạt động phát triển vốn từ cho trẻ.
Để vốn từ và ngôn ngữ của trẻ trong sáng, trẻ nói rõ ràng, mạch lạc thì
trong sinh hoạt hằng ngày người lớn nên nói câu thanh lịch, có hình ảnh để trẻ
bắt chước như: Nói đúng từ, rõ ý, không nói cụt lũn, trống không, lời nói có âm
điệu, hình ảnh… Muốn cho trẻ phát triển ngôn ngữ, vốn từ chính xác và hiệu
quả thì việc phối kết hợp với phụ huynh cũng rất cần thiết. Hằng ngày đến lớp
Tôi trao đổi với phụ huynh những gì trẻ đã làm được và những gì trẻ chưa làm
được trên lớp. Cô nắm bắt tình hình ở nhà của trẻ từ đó cùng nhau đưa ra biện
pháp phù hợp. Ngoài ra Tôi treo ở góc trao đổi phụ huynh thông tin về các bài
học của trẻ: Các bài thơ, bài đồng dao, câu chuyện để phụ huynh nắm bắt được
bài học của con em mình ở lớp để hướng dẫn trẻ thêm khi ở nhà.
Tôi vận động các bậc phụ huynh sưu tầm tranh ảnh, nguyên vật liệu phế thải
như: Vải vụn, vỏ thạch, sữa chua, vỏ chai com pho,... đem đến và cùng làm đồ
dùng đồ chơi phục vụ cho việc chăm sóc giáo dục trẻ đặc biệt là phục vụ cho
hoạt động phát triển ngôn ngữ.
Vận động phụ huynh đóng góp để mua sắm thêm trang thiết bị, đồ dùng đồ
chơi phục vụ cho các hoạt động phát triển ngôn ngữ như: Ti vi, đầu đĩa, tranh
thơ, tranh truyện, sân khấu...
Tôi cũng tận dụng mọi điều kiện có thể để trao đổi với phụ huynh về tình
hình phát triển của trẻ đặc biệt là khả năng phát âm của trẻ. Trao đổi trong giờ
đón trẻ, trả trẻ, trao đổi trong hội nghị cha mẹ học sinh, treo thông tin ở góc trao
đổi với phụ huynh để phụ huynh biết được tình hình của con em mình . Từ đó

18


Nội dung
Nghe hiểu lời nói
Nghe, nhắc lại
các âm tiếng và
các câu
Sử dụng ngôn
ngữ để giao tiếp

Tốt
Số Tỉ lệ
trẻ
%
12 36%

Cháu đạt
Khá
Trung bình
Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ
trẻ
%
trẻ
%
13 40%
8
24%

13

40%

0%

24%

0

0%

Nhờ việc áp dụng vào thực hiện các hình thức “ Một số biện pháp phát
triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi ”. Tôi thấy đã đạt

19


Tỷ lệ cháu đạt yêu cầu tăng lên =100% trong đó tỷ lệ cháu khá giỏi được
những kết quả sau: Đạt 76% tăng hơn so với ban đầu là :
Số trẻ đạt tốt tăng 7 cháu = 21% trong nội dung nghe hiểu lời nói.
Số trẻ đạt tốt tăng 9 cháu = 27% trong nội dung nghe, nhắc lại các âm
tiếng và các câu.
Số trẻ đạt tốt tăng 7 cháu = 21% trong nội dung sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp
Từ hiệu quả của việc thực hiện các giải pháp trên, Tôi đã tự tin vào việc lựa
chọn và tổ chức thực hiện các giải pháp trên tại nhóm lớp của mình mang lại
hiệu quả để trẻ phát triển ngôn ngữ, tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện.
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUÂT
I. Kết luận
Như vậy để trẻ có một nền tảng vững chắc về ngôn ngữ ngay từ khi bắt đầu
tập nói, thì việc cung cấp vốn từ và phát triển ngôn ngữ cho trẻ là vô cùng quan
trọng nó quyết định sự phát triển tư duy và nhân cách của trẻ. Là một giáo viên trực
tiếp giảng dạy Tôi nhận thấy rằng để cung cấp vốn từ và phát triển ngôn ngữ cho
trẻ 24- 36 tháng tuổi thì đòi hỏi người giáo viên phải thực sự có niềm đam mê trong


Nga Sơn, ngày 10 tháng 4 năm 2015
Tôi xin cam đoan đây là SKKN
của mình, không sao chép nội dung
của người khác
Người viết sáng kiến

Nguyễn Thị Hợp

21