A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I- LỜI MỞ ĐẦU
Trong những ngày đầu khai sinh đất nước Đảng và Nhà nước ta đã xác định
vận mệnh của dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự nghiệp giáo dục. Sinh thời
Bác Hồ nói : “Một dân tộc dốt có nghĩa là một dân tộc yếu”, Người cũng đã
nhấn mạnh :
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người ”
Ở thời đại ngày nay , khi nhân loại đã bước sang thế kỷ mới cùng với sự phát
triển của khoa học công nghệ thì tiềm năng trí tuệ trở thành động lực thúc
đấy sự phát triển của một đất nước .
Trong sự nghiệp giáo dục bậc học mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ
thống giáo dục quốc dân, cũng giống như trồng cây muốn cho cây phát triển
khoẻ mạnh, xanh tốt thì phải chăm bón ngay từ khi cây nhú mầm. Thật vậy ở
tuổi thơ đặc biệt là lứa tuổi mầm non, lứa tuổi đang hình thành những phẩm
chất cá nhân, nếu được gia đình, cô giáo quan tâm chăm sóc, giáo dục tốt từ
nhỏ chắc chắn sẽ tạo luyện những trẻ đó lớn lên như hứa hẹn cho đời biết bao
tài năng sáng tạo, biết bao con ngoan trò giỏi và trở thành những công dân tốt
giúp ích cho đất nước.
Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách con người nói chung và
trẻ mầm non nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng đặc biệt
không thể thiếu được. Ngôn ngữ có vai trò là một phương tiện hình thành và
phát triển nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh. Ngôn ngữ giúp trẻ tìm
hiểu, khám phá và nhận thức về môi trường xung quanh, thông qua cử chỉ và
lời nói của người lớn trẻ làm quen với các sự vật, hiện tượng có trong môi
trường xung quanh, trẻ hiểu những đặc điểm, tính chất, công dụng của các sự
vật cùng với từ tương ứng với nó. Nhờ có ngôn ngữ trẻ nhận biết ngày càng
nhiều các sự vật, hiện tượng mà trẻ được tiếp xúc trong cuộc sống hàng ngày.
Đặc biệt nhờ có ngôn ngữ, thông qua các câu chuyện trẻ dể dàng tiếp nhận
những chuẩn mực đạo đức của xã hội và hoà nhập vào xã hội tốt hơn. Nó ảnh
*Thuận lợi:
- Trường mầm non Thị Trấn là trường đạt chuẩn quốc gia, được Đảng
uỷ - UBND Thị Trấn đặc biệt quan tâm đầu tư cơ sở vật chất : Mua sắm trang
thiết bị đồ dùng đồ chơi đầy đủ cho 2 khu . Đặc biệt là khu B xây dựng lớp
học khang trang thuận lợi cho sự học tập vui chơi của trẻ .
- Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao về chuyên môn của Phòng Giáo
Dục và của Ban Giám Hiệu nhà trường đóng góp ý kiến trực tiếp đến từng
giáo niên nên trong những năm qua đội ngũ giáo viên nhà trường đã từng
bước khẳng định về chuyên môn nghiệp vụ của mình: Có kiến thức cũng như
vốn kinh nghiệm vững vàng trong vấn đề giáo dục trẻ , đã đầu tư vào bài dạy,
các hoạt động một cách tích cực.
- Trường mầm non Thị Trấn nằm ở khu trung tâm kinh tế-chính trị-văn
hoá của huyện nên có nhiều bước phát triển, trình độ dân trí cao, nhận thức
của cán bộ và nhân dân về mầm non có những tiến bộ; quốc phòng an ninh
được giữ vững ... đã tạo điều kiện cho việc phối kết hợp giữa gia đình và nhà
trường trong việc chăm sóc giáo dục trẻ .
- Bản thân tôi là giáo viên trẻ, năng động luôn có tinh thần học hỏi, yêu
nghề mến trẻ .
- Phòng giáo dục tổ chức sinh hoạt chuyên môn cụm mỗi tháng 1 lần, tổ
chuyên môn thường xuyên sinh hoạt đã giúp cho tôi củng cố kiến thức của
mình , kịp thời nắm bắt cái mới .
*Khó khăn : Bên cạnh những thuận lợi còn tồn tại những mặt hạn chế :
- Việc thực hiện chương trình nhà trẻ vẫn còn nhiều lúng túng nhất là độ
tuổi 24 đến 36 tháng giáo viên vẫn còn xem nhẹ việc tạo cơ hội cho trẻ được
hoạt động, giao tiếp để phát triển ngôn ngữ.
- Giáo viên có đầu tư vào bài dạy, nhưng phương pháp và biện pháp để
cho trẻ được tham gia vào các hoạt động ngôn ngữ là rất ít. Khi tổ chức giờ kể
chuyện cho trẻ ( môn học mà cô có thể khai thác nhiều biện pháp giúp trẻ phát
triển ngôn ngữ ) : + Giáo viên chưa biết linh hoạt tạo cơ hội cho trẻ được thể
hiện hiểu biết của mình .
ST % ST % ST %
Trẻ mạnh dạn khi giao tiếp với
1
20
15 75 4
20 1 5
cô và các bạn.
Trẻ diễn đạt được mong muốn
2
20
14 70 5
25 1 5
nhu cầu giao tiếp của mình.
Trẻ thể hiện được cảm xúc của
3
20
15 75 4
20 1 5
mình với cô và các bạn .
Hiểu được một số tính từ đơn
4
20
14 70 5
25 1 5
giản gần gũi với trẻ .
Trẻ diễn đạt được từ câu rõ ràng
5
20
14 70 5
25 1 5
3. Xây dựng nề nếp thói quen cho trẻ trong các giờ học, giờ chơi .
4. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ mọi lúc, mọi nơi
5. Phôí kết hợp với phụ huynh phát triển ngôn ngữ cho trẻ .
6. Tạo điều kiện để trẻ được nói nhiều. Chú ý đến trẻ cá biệt, chậm phát
triển.
7. Đưa hệ thống câu hỏi phù hợp qua tiết dạy nâng cao chất lượng giờ
dạy kể chuyện.
II. CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC
Với trẻ 24 đến 36 tháng tuổi rất thích nghe kể chuyện và rất hứng thú với
hoạt động này. Chính vì vậy mà tôi muốn thông qua giờ kể chuyện để phát
triển ngôn ngữ cho trẻ. Cụ thể các biện pháp thực hiện như sau:
*Biện pháp 1 : Tạo môi trường trong lớp để trẻ được hoạt động tích cực.
Tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết trong trương trình
giáo dục mầm non mới .
Hiện nay nếu cô tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tôt thí sẽ kích
thích trẻ phát triển ngôn ngữ, tham gia vào các hoạt động và kết quả đạt được
rất cao. Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo môi trường bằng
cách đưa hình ảnh các nhân vật câu chuyện nổi bật vào góc văn học và một
số góc trong và ngoài lớp thể hiện trên mảng tường. Vẽ và sưu tầm một số
bộ truyện tranh ngoài chương trình để đưa vào giảng dạy , vận động phụ
huynh đóng góp truyện tranh đua vào góc văn học cho trẻ hoạt động thường
ngày. Những câu chuyện được thể hiện trên các mảng tường trong không
gian to đã giúp trẻ dễ tri giác , trẻ được thảo luận , bàn bạc về câu chuyện đó .
Từ đó trẻ biết vận dụng vào để phát âm chính xác các hình ảnh đó một cách
dễ dàng , tăng thêm vốn từ cho trẻ , qua đó trẻ có thể kể lại các câu chuyện
4
đó. Ngoài việc tạo những bức tranh trên các mảng tường tôi còn đi sâu làm
nói mạch lạc, rõ ràng, tuyệt đối không nói sai từ, không nói tục, không nhắc
lại những từ không đúng chuẩn tiếng việt. Trong mỗi câu chuyện tôi cho trẻ
phát âm từ khó để trẻ được luyện cơ quan phát âm và cho trẻ luyện nói nhiều
theo mẫu câu khi trẻ trả lời câu hỏi đồng thời tôi cung cấp từ mới cho trẻ.
Ví dụ : Khi cho trẻ làm quen với câu chuyện “Quả thị ” tôi cho trẻ làm quen
với từ “ Lạch bạch” tôi cho trẻ phát âm nhiều lần và sữa lỗi phát âm để trẻ
phát âm đúng
*Biện pháp 3: Xây dựng nề nếp thói quen cho trẻ trong các giờ học, giờ
chơi
Xây dựng nề nếp cho trẻ trong giờ học,giờ chơi để từ đó trẻ có thói quen
trong các hoạt động một cách cụ thể và rõ ràng, giờ nào việc đó. Tôi tổ chức
5
thực hiện bằng các biện pháp cụ thể sau: Ổn định tổ chức,rèn nề nếp thói quen
cho trẻ.
Bản thân tôi luôn quan tâm tìm hiểu qúa trình phát triển ngôn ngữ cho trẻ từ
24 đến 36 tháng tuổi để tìm ra biện pháp phát triển ngôn ngữ phù hợp với đặc
điẻm của trẻ lớp mình : Do bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn chỉnh nên trẻ
còn phát âm chưa chuẩn, còn mắc nhiều lỗi như con hươu - con hoi ; cơmchơm ; cá-chá... Đặc biệt ở độ tuổi này sự sắp xếp từ trong câu của trẻ còn bị
đảo ngược như : “Cổ đốt rôm con”, “Con ăn cháo bồ câu chim”...Chính vì vậy
trong quá trình dạy trẻ tôi thường xuyên cung cấp vốn từ , luyện lỗi phát âm ,
đặt câu hỏi có kết cấu c-v rõ ràng để trẻ được học nói theo mẫu câu . Chẳng
hạn như khi cho trẻ làm quen câu chuyện “ Cây táo” tôi đặt câu hỏi : Ai trồng
cây táo ? (Ông trồng cây táo ) Ai tưới nước cho cây ? ( Em bé tưới nước cho
cây)
Sự phát triển nhận thức của trẻ không đồng đều,tôi đã quan tâm và chia
trẻ ra làm hai nhóm để có biện pháp và hình thức giúp trẻ phát triển đồng
nhất.tôi đã quan tâm đến những chaú yếu, đặt ra hệ thống câu hỏi mang tính
chất “Đồng tâm phát triển” đưa ra những câu hỏi từ dễ đên khó,từ đơn giản
- Góc thư viện :Cho trẻ xem tranh truyện
* Thông qua hoạt động ngoài trời:
Đây là hoạt động giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tự nhiên ,thoải mái nhất.Qua
dạo chơi tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên,trẻ được nhìn thấy,sờ
thấy các sự vật hiện tượng thiên nhiên sống động khơi gợi và làm giầu hơn
vốn từ cho trẻ,tạo điêù kiện cho trẻ vận dụng những hiểu biết của mình vào
cuộc sống và rèn luyện sức khoẻ cho trẻ.
*Thông qua môn học khác:
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí,cùng với trí nhớ của trẻ đang trên đà phát
triển- đặc biệt làchú ý chưa chủ định chiếm ưu thế- trẻ dễ nhớ,chóng
quên,thích học nhưng lại nhanh chán.Vì vậy với phương pháp và hình thức
lồng ghép phù hợp với nội dung từng bài học tạo cho trẻ sự vui tươi trong các
giờ học khác trẻ tiếp thu một cách nhẹ nhàng hơn.
*Biện pháp 5. Phôí kết hợp với phụ huynh phát triển ngôn ngữ cho trẻ .
Như chúng ta đã biết môi trường tiếp xúc của trẻ chủ yếu là gia đình và nhà
trường.Vì vậy việc kết hợp giữa gia đình và nhà trường là một biện pháp
không thể thiếu. Phụ huynh chính là nhân tố quyết định trong việc phát triển
ngôn ngữ cho trẻ.
- Hàng tháng giáo viên tuyên truyền với phụ huynh qua các bảng biểu nêu lên
các nội dung chủ đề.Qua đó phụ huynh thấy được ngôn ngữ của trẻ phát triển
như thế nào và có biện pháp kích thích sự phát triển ngôn ngữ của trẻ tại gia
đình .
Tôi thường trao đổi với phụ huynh nên dành thời gian nhiều hơn để tâm sự
với trẻ để lắng nghe trẻ nói.Khi trò chuyện với trẻ phải nói rõ ràng mạch lạc
tốc độ vừa phải để trẻ nghe cho rõ.
Cha mẹ người thân cố gắng phát âm đúng,không nên bắt chước những từ trẻ
nói ngọng mà cần phải sửa ngay cho trẻ để trẻ nói đúng.
Khuyến khích và tuyên truyền với phụ huynh cung cấp vốn kinh nghiệm sống
cho trẻ .Tránh không nói tiếng địa phương và tránh không cho trẻ nghe những
ngôn ngữ không chính xác.
đúng lúc .
II- Chuẩn bị
* Chuẩn bị cho cô
- Truyện “ Thỏ con không vâng lời chạy trên phần mềm power point \
- Nhạc và lời bài hát “ Trời nắng trời mưa”
* Chuẩn bị cho trẻ : chiếu ngồi
III- Hướng dẫn
Hoạt động
Hoạt động của cô
Hoạt động của trẻ
HĐ1: Ôn
- Cô cho trẻ làm các chú thỏ - Trẻ vận động theo bài
định
tổ
con đi tắm nắng
hát “Trời nắng trời
chức
mưa”
Cho bươm bướm xuất hiện và gọi
“ Thỏ con ơi ra vườn kia chơi đi ! Ở
đấy có cỏ này, có hoa này ! Thích
lắm! Thích lắm”
+ Các con xem ai đến rủ thỏ con đi Bạn bươm bướm đến rủ
chơi vậy ?
thỏ con đi chơi
+ Thỏ con có đi chơi với bươm Có ạ
bướm không ?
- Bạn Thỏ con và bạn bươm bướm Truyện “ Thỏ con không
xuất hiện trong câu chuyện gì?
vâng lời”
không vâng lời”
- Trong câu chuyện có những ai?
+ Thỏ con, thỏ mẹ,
bươm bướm , bác gấu
- Thỏ mẹ dặn thỏ con như thế nào ? + “Con ở nhà, chớ đi
chơi xa con nhé”
- Thỏ con trả lời mẹ thế nào ?
+“Vâng ạ ! con ở nhà
con sẽ không đi chơi xa
đâu”
- Ai đến rủ thỏ con đi chơi ?
+Ban Bươm bướm
- Chúng mình cùng làm Bươm +“Thỏ con ơi ra vườn
bướm rủ thỏ con đi chơi nào !
kia chơi đi! Ởđấy có cỏ
này, có hoa này! Thích
lắm! Thích lắm”
- Khi đi chơi với Bươm bướm thỏ +Thỏ con bị lạc đường
con làm sao ?
- Thỏ con khóc thế nào ?
+“Hu hu...mẹ ơi! mẹ
ơi!”
- Ai đưa thỏ con về nhà ?
+Bác gấu dắt thỏ con về
- Về đến nhà thỏ con nói gì với mẹ +Mẹ dặn con ở nhà con
và bác gấu ?
lại đi chơi xa con xin lỗi
mẹ! Cháu cảm ơn bác
gấu ”
HĐ4 : kết * Cô cho trẻ nghe kể chuyện trên Trẻ chú ý
C-KẾT LUẬN
I. KẾT QUẢ NGHIÊN CƯU:
Bằng những biện pháp trên tôi đã áp dụng vào thực tế giảng dạy ở lớp
mình. Qua các giờ học tôi thấy các cháu rất hứng thú, rất thích nghe kể
chuyện. Thông qua đó mà việc phát triển ngôn ngữ đạt hiệu quả cao:
TT
1
2
3
4
5
Nội dung
Trẻ mạnh dạn khi giao tiếp với
cô và các bạn.
Trẻ diễn đạt được mong muốn
nhu cầu giao tiếp của mình.
Trẻ thể hiện được cảm xúc của
mình với cô và các bạn .
Hiểu được một số tính từ đơn
giản gần gũi với trẻ .
Trẻ diễn đạt được từ câu rõ ràng
mạch lạc.
20
ST %
18 90
4
20 0
0
20
18 90
2
10 0
0
Tổng
Khá giỏi
Kết quả khảo sát :
Trong khi nghe kể chuyện, kể lại chuyện và trả lời các câu hỏi của cô. Vốn
10
từ của trẻ được tăng lên rất nhiều đồng thời trẻ biết sử dụng các loại câu
phong phú và đa dạng.
Như vậy qua việc áp dụng các biện pháp tích cực nêu trên ta thấy kết quả
đạt được trên trẻ cao hơn hẳn so với việc thực hiên theo phương pháp cũ.Tỉ lệ
hỏi kinh nghiệm
• Đối với phòng giáo dục :
- Thường xuyên mở các lớp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ,các chuyên đề
cho giáo viên tiếp thu.Tuyên truyền các mô hình điển hình,những giáo viên tổ
chức tốt tiết dạy kể chuyện .
- Cung cấp thêm tài liệu nghiên cứu và giảng dạy cho giáo viên tham khảo.
Trên đây là kinh nghiệm nhỏ của tôi qua thực tế giảng dạy. Trong quá
trình thực hiện đề tài này chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu xót.Rất
mong được sự đóng gốp ý kiến của hội đồng xét duyệt SKKN các cấp và bạn
bè đồng nghiệp để SKKN của tôi được hoàn thiện hơn, nhằm không ngừng
nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ.
11
Thị trấn,ngày 18 tháng 3 năm 2011.
Người thực hiện:
Lê Thị Mai
Tiểu ban khoa học trường mầm non Thị Trấn
Hà Trung nhất trí xếp SKKN của cô
Lê Thị Mai được xếp loại : ....
thÞ trÊn ngµy 24 th¸ng 3 n¨m 2011
Trưởng tiểu ban
Phạm Thị Oanh
12