PHÒNG GD&ĐT ………………………

TRƯỜNG MẦM NON ……………………..
------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
CHO TRẺ 3-4 TUỔI THÔNG QUA GIỜ KỂ CHUYỆN

Người thực hiện:
Chức vụ:
Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường MN ……………
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Văn học

THANH HOÁ, NĂM 2016

1


MỤC LỤC
STT

Ký
hiệu

Tiêu đề

Trang

1


Cơ sỡ lý luận

5

6

2.2

Thực trạng của vấn đề

6

Các giải pháp, biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề

7

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

17

Kết luận

18

7

2.3

8


Chữ được viết tắt

1

PGD&ĐT

Phòng giáo dục và đào tạo

2

BGH

Ban giám hiệu

3

UBND

Ủy ban nhân dân

4

T

Tốt

5

K

không thể thiếu được. Môn văn học giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu hiểu biết và khám
phá. Ngôn ngữ còn là phương tiện hình thành, phát triển, nhận thức của trẻ về
thế giới xung quanh, giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và nhận thức về môi trường
xung quanh thông qua cử chỉ và lời nói của người lớn. Trẻ làm quen với sự vật
hiện tượng có trong môi trương xung quanh, nhờ có văn học mà trẻ nhận biết
ngày càng nhiều sự vật, hiện tượng mà trẻ được tiếp xúc trong cuộc sống hàng
ngày.
Ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hòa nhập với cộng đồng và trở thành một
thành viên của cộng đồng
Nhờ có văn học thông qua các câu chuyện trẻ dễ dàng tiếp nhận những
chuần mực đạo đức của xã hội và hòa nhập vào xã hội tốt hơn. Đặc biệt trẻ 3 – 4
tuổi có số lương từ tăng nhanh.
4


Chính vì vậy mỗi một sáng kiến kinh nghiện là một quá trình trắc nghiệm
tìm tòi khám phá và sáng tạo, với tôi môn văn học trong trường mần non là một
trong những môn văn học giúp trẻ hiểu sâu sắc nhất về thế giới, giúp trẻ phát
huy tính sáng tạo, phát triển thế giới nội tâm phong phú và sâu sắc, bởi trẻ em
luôn sống nặng nề cảm xúc, hồn nhiên, trực giác, dễ cảm thông và hòa nhập vào
mọi vật. Vì vậy là cô giáo mầm non trực tiếp nuôi dạy, tiếp xúc với trẻ.
Tôi luôn tìm tòi khám phá sáng tạo những phương pháp mới trong chương
trình bồi dưỡng thường xuyên để giúp trẻ tiếp nhận những kiến thức đạt hiệu
quả cao nhất, môn văn học chính là sự gặp gỡ những giá trị nhân văn của văn
học với sự tiếp súc hồn nhiên, thơ ngây vô cùng trong sáng của trẻ thơ vậy tôi đã
ấp ủ tìm tòi, sáng tạo ra những phương pháp khác nhau trong quá trình 1 năm
học nuôi dạy trẻ từ đó tôi quyết định viết sáng kiến kinh nghiệm về môn học
này.
Là giáo viên được nhà trường phân công phụ trách lớp 3 – 4 tuổi tôi nhận
thấy văn học đóng vai trò rất quan trọng. Thông qua truyện thơ, đối với giờ

Bằng các hình tượng văn học mở ra cho cuộc sống với xã hội và thiên
nhiên, các mối quan hệ qua lại của con người, những hình tượng đó giúp trẻ
nhận thức được tính rõ ràng, chính xác của từ ngữ trong tác phẩm văn học.
Niềm khơi dậy ở trẻ tình yêu đối với từ ngữ nghệ thuật thông qua cách đọc
kể diễn cảm, cao hơn nữa là biết dùng ngôn ngữ của mình để kể chuyện. Đây là
6


một nhiệm vụ rất phức tạp, yêu cầu khi kể chuyện trẻ phải tự nhớ ra nội dung
câu chuyện, cách diễn đạt của nhân vật.
Yêu cầu này đòi hỏi trẻ phải có vốn từ phong phú, các kỹ năng truyền đạt ý
nghĩa của mình một cách chính xác, tập trung chú ý và nói biểu cảm. Những kỹ
năng này trẻ lĩnh hội được trong quá trình nhận thức có hệ thống bằng con
đường luyện tập thường xuyên hàng ngày.
Từ những cơ sỡ lý luận trên tôi đã đi sâu nghiên cứu đề tài văn học. “Một số
biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua giờ kể chuyện”.
Nhằm đáp ứng nhu cầu nhận thức của trẻ mầm non hiện nay.
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sang kiến kinh nghiệm.
Trong quá trình giảng dạy tôi thấy phần trăm trẻ biết kể chuyện còn rất thấp,
vì vậy tôi thường xuyên chú trọng tổ chức hoạt động cho trẻ kể theo các chủ
điểm. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi đã gặp một số thuận lợi và khó
khăn sau.
a. Thuận lợi:
Trường mầm non Quảng Hải là một trường đang còn khó khăn về cơ sở vật
chất, một số phòng học chưa đủ diện tích cho trẻ hoạt động xong không phải vì
thế mà cán bộ giáo viên chúng tôi xa nhảng việc quan tâm đến chất lượng dạy
học và chăm sóc trẻ. Trường có nếp sống văn hoá tốt, chị em trong trường quan
tâm, chia sẻ đùm bọc lẫn nhau. Được sự quan tâm của PGD&ĐT Huyện Quảng
Xương, UBND xã Quảng Hải, đã sửa chữa cho trường một số phòng học rộng
rãi và thoáng mát, sạch đẹp hơn. Đồ dùng dạy và học của cô và trẻ tương đối

trọng của ngành học mầm non.
Tuy trẻ cùng độ tuổi nhưng khả năng nhận của trẻ không đồng đều dẫn đến
việc truyền đạt kiến thức khó khăn trong việc tổ chức hoạt động giờ kể chuyện.
Đa số trẻ mới đi học nên còn nhút nhát chưa quen với môi trường mới nề nếp
thói quen chưa ổn định.
Thời gian đầu năm học đến trường, trẻ chưa quen với môi trường mới xa bố
mẹ, người thân trong gia đình, trẻ chưa chịu học, chịu chơi. Vì thế việc cho trẻ
8


phát triển vốn từ đang còn hạn chế như trẻ còn nhút nhát, nói tiếng địa phương
là chủ yếu, một số trẻ hay nói ngọng, phát âm không rõ ràng.
Ở lớp 3-4 tuổi do tôi phụ trách có tổng số trẻ là 45. Trong đó có 25 cháu trai
và 20 cháu gái, có một cháu gái bị tự kỹ, đầu năm đến lớp cháu không biết nói
và chỉ chơi 1 mình và không biết tự phục vụ vệ sinh cho mình nhưng qua một
thời gian tôi đã rất cố gắng và phối hợp với gia đình dạy cho cháu nói được và
hoà nhập cùng bạn bè trong lớp cho đến bây giờ thì cháu đã nói được rất nhiều
và nói được những câu dài, khi muốn đi vệ sinh cháu biết gọi cô và được cô dẫn
đi sau đó biết tự vệ sinh cho mình. Cháu hoà nhập với các bạn trong lớp tuy
chưa mạnh dạn như các bạn bình thường nhưng còn những tháng cuối năm tôi sẽ
hết sức cố gắng phối hợp với gia đình hoà nhập cho cháu giống để cháu trở
thành 1 trẻ bình thường giống như các bạn trong lớp
Vì vậy kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học cuả lớp tôi là:

9


Số trẻ trong lớp
học 45


20

44%

15

33%

5

11%

2

4%

5

11%

20

44%

18

40%

5


T
Nội dung điều tra

1.Trẻ nhớ được
tên truyện và nội

TB
Số Tỷ

Chưa đạt
Y
Số Tỷ

dung câu truyện.
2.Trẻ đóng vai
các nhân vật, phát
triển được cử chỉ,
giọng điệu của
nhân vật
3.Trẻ nói được
câu phức
4.Trẻ phát âm rõ
ràng mạch lạc

Vì vậy để khắc phục và giải quyết thực trạng trên. Tôi đã suy nghĩ và tìm ra một
số biện pháp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ ngày càng phong phú hơn.
2.3. CÁC GIẢI PHÁP VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
2.3.1. Các giải pháp.
Nghiên cứu các tài liệu và thực hiện các biện pháp vào giờ dạy kể chuyện
để phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3-4 tuổi.

của trẻ.

11


Bên cạnh đó trong giờ hoạt động ngoài trời tôi còn tận dụng những bức tranh
vẽ trên tường bằng cách gợi mở cho trẻ cùng nhau kể chuyện về những bức
tranh đó hoặc có các con vật trong sân trường tôi cũng gợi mở cho trẻ thi nhau
kể chuyện về các con vật đó... hình thức này đã giúp trẻ có nhiều ý tưởng hay và
có ý thức thi đua để đạt kết quả tốt. Như vậy ngôn ngữ của trẻ được phát triển
một cách phong phú và đa dạng.
Để chuẩn bị kỹ giờ dạy trước khi lên lớp. Phải nguyên cứu kỷ yêu cầu của giờ
kể chuyện cả về kiến thức, kĩ năng và giáo dục đạo đức.
Ví dụ: Mục đích yêu cầu của giờ kể chuyện ”Cô bé quàng khăn đỏ”
* Về kiến thức:
- Trẻ biết tên câu chuyện, biết tên nhân vật và hành động của các nhân vật trong
chuyện.
- Đọc được các từ khó trong câu chuyện.
- Biết lắng nghe và trả lời các câu hỏi của cô.
- Trẻ hiểu nội dung câu chuyện.
“Cô bé quàng khăn đỏ vì không vâng lời mẹ dặn đi đường vòng qua rừng nên đã
gặp chó sói. Vì quá ngây thơ cô bé đã chỉ đường cho chó sói đến nhà bà ngoại
và chó sói đã ăn thịt cả hai bà cháu”
* Về kĩ năng:
- Trẻ nhận biết và phân biệt được các nhân vật, như mẹ, bà ngoại, chó sói, bác
thợ săn, sóc nâu.
* Về giáo dục:
- Thông qua nội dung truyện giáo dục trẻ biết vâng lời người lớn.
* Về kĩ năng ngôn ngữ:
- Trẻ trả lời được tên truyện

đổi trạng thái khi kể chuyện. Bằng những lời ca, lời đối thoại, những câu đố,
những bài đồng dao, ca dao hay một số trò chơi xen lẫn.
Ví dụ: Bài thơ “Thỏ bông bị ốm” “Ong và bướm”, “Cá vàng bơi”...hoặc cho
trẻ đọc thuộc các đố về con chó, con mèo, con lợn, con cá. Con gà...hay một số
bài đồng dao, ca dao ”Vè chim”, “Đi cầu di quán”...
Âm nhạc là môn bổ trợ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, dễ gây ấn
tượng cho người xem, vì thế tôi cho trẻ hát thuộc các bài hát: “Một con vịt”,
“Đố biết con gì”, “Trời nắng trời mưa”...giúp trẻ khi kể chuyện về con vật nào
trẻ có thể hát về các con vật đó phù hợp với nội dung câu chuyện.
Trò chơi là hình thức chuyển tiếp giữa các lần kể hay thay cho phần củng cố
câu chuyện mà các tiết dạy thường áp dụng. Tôi cho trẻ chơi một số trò chơi ở
dạng động như trò chơi: Mèo và chim sẻ, gà gáy vịt kêu, trời nắng trời mưa, cáo
và thỏ...
Việc tích hợp các môn học khác, các trò chơi vào cho trẻ kể chuyện là việc
cung cấp thêm một số kiến thức bổ trợ cho câu chuyện sinh động hơn. Ở lứa tuổi
này tâm lý của trẻ thường mau nhớ chóng quên.
c. Biện pháp 3: Trình tự tiết học
13


Để có một tiết dạy tốt trước hết phải rèn luyện cho trẻ nề nếp trong học tập
đó là cơ sở ban đầu hỗ trợ cho giờ dạy đạt kết quả cao. Trong lớp học tôi chia ra
từng tổ, trong mỗi tổ đều có các cháu có khả năng tiếp thu bài khác nhau: giỏi
có, khá có, trung bình và yếu cũng có. Đối với những cháu khuyết tật như khiếm
thị tôi sắp xếp cho trẻ ngồi ở gần cô, thuận lợi cho việc nghe, nhìn của trẻ.
Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3-4 tuổi trong giờ kể chuyện đạt kết quả cao
tôi đã tiến hành như sau:
Hoạt động 1: Gây hứng thú cho trẻ.
Bằng các thủ thuật: Câu đố, thơ, bài hát, bài vận động có nội dung thích hợp tôi
nhẹ nhàng gây hứng thú cho trẻ tập trung vào giờ kể chuyện.

- Bác thợ săn cứu hai bà cháu bằng cách nào? (bác lấy búa bổ vào đầu chó sói)-- Vậy cô bé quàng khăn đỏ có nghe lời mẹ dặn không? ( không ạ)
- Vì không nghe lời mẹ dặn nên cô bé quàng khăn đỏ đã gặp nguy hiểm đấy!
- Các con nhớ phải biết vâng lời ông bà, bố mẹ, mới là bé ngoan đấy nhớ chưa.
- Cô kể lần 3: Sửa dụng tranh với từng nhân vật có hành động.
- Sau đó tôi cho trẻ đóng các vai của từng nhân vật, dạy cho trẻ nói giọng của
từng nhân vật. Như giọng của mẹ thì nhẹ nhàng âu yếm. Giọng của cô bé thì
trong trẻo. Giọng của chó sói thì ồm ồm.
Hoạt động 3: Kết thúc giờ học.
Bằng nhiều cách khác nhau tôi cho trẻ kết thúc giờ học một cách nhẹ nhàng
thoải mái.
Ví dụ: Kết thúc giờ học tôi cho trẻ hát và vận động bài hát “Mẹ yêu không nào”
d. Biện pháp 4: Biện pháp giáo dục đặc biệt.
Tuy cùng một lứa tuổi nhưng khả năng tiếp thu bài, và nhận thức của mỗi trẻ
lại khác nhau. Có cháu tiếp thu nhanh, có cháu tiếp thu chậm. Vì vậy việc áp
dụng giáo dục đặc biệt là điều không thể thiếu để chất lượng học được nâng lên
nhanh chóng. Như vậy trẻ thông minh được phát huy còn trẻ chậm được cô giúp
đỡ dành nhiều thời gian để tiếp thu bài tốt hơn theo kịp các bạn.
Việc áp dụng biện pháp đặc biệt rất khó khăn và phức tạp vì vậy ban đầu tôi
dành khá nhiều thời gian để tiếp cận trẻ và trò chuyện với gia đình trẻ để nắm
bắt đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.
Ví dụ: Trong giờ hoạt động cô có thể mời trẻ đứng lên nếu trẻ không đứng cô
nói nhanh hơn, to hơn đồng thời âu yếm trẻ như: Nào cả lớp mình cho bạn một
tràng pháo tay thật to cổ vũ bạn để bạn đứng lên nào. Tất nhiên được sự cổ vũ
của các bạn, trẻ sẽ đứng lên và trả lời các câu hỏi của cô. Ban đầu đối với những
trẻ đó cô chỉ nên đặt ra các câu hỏi dễ rồi sau đó mới nâng dần lên đến các câu
hỏi khó.

15




16


Trong cuộc họp phụ huynh đầu năm tôi nêu tầm quan trọng của lĩnh vực phát
triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là thông qua giờ kể chuyện. Hàng tháng tuyên
truyền với phụ huynh qua các biểu bảng nội dung về chủ điểm, về các câu
chuyện của cô và trẻ. Qua đó phụ huynh thấy được ngôn ngữ của trẻ phát triển
như thế nào và có biện pháp kích thích sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ tại gia
đình.
Ví dụ: Cô trao đổi với phụ huynh về những câu chuyện trẻ đã kể, yêu cầu
phụ huynh về nhà cho trẻ kể lại câu chuyện đó hoặc kích thích trẻ kể các câu
chuyện khác. Như vậy ngôn ngữ của trẻ được phát triển một cách phong phú và
đa dạng.
Huy động phụ huynh thu nhập những nguyên vật liệu sẵn có, dễ tìm như
báo họa mi, vải vụn, len vụn, các vỏ hộp... kết hợp trong và ngoài giờ đón trả trẻ
để trao đổi với phụ huynh.
Có thể nói việc tuyên truyền với phụ huynh là một việc làm rất quan trọng
trong việc dạy trẻ kể chuyện để phát triển ngôn ngữ.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
Qua việc đọc truyện cho trẻ nghe, trẻ được tiếp xúc với tác phẩm văn học,
hiểu nội dung, nắm được các tình tiết của câu chuyện. Qua giọng đọc và kể của
cô trẻ có thể nhận biết cách sử dụng ngữ điệu giọng kể bộc lộ được đặc điểm,
tính cách nhân vật, học được cách sữ dụng ngôn ngữ nghệ thuật. Hướng dẫn để
trẻ kể lại được câu chuyện và trả lời các câu hỏi của cô, vốn từ của trẻ tăng lên
rất nhiều. Đồng thời trẻ biết sử dụng các loại câu phong phú và đa dạng.
Việc áp dụng những kinh nghiệm giảng dạy như trên đối với môn kể chuyện.
Tôi thấy các cháu rất hứng thú, rất thích nghe kể chuyện. Thông qua đó mà việc
phát triển ngôn ngữ đạt hiệu quả cao.
Sau một năm áp dụng phương pháp mới này kết quả giảng dạy của tôi đã


Số
trẻ

Tỷ
lệ %

Số
trẻ

Tỷ
lệ %

22%

15

33%

19

42%

1

2%

7

16%


33%

20

44%

9

20%

1

2%

1.Trẻ nhớ được
tên truyện và nội

10

dung câu truyện.
2.Trẻ đóng vai
các nhân vật, phát
triển được cử chỉ,
giọng điệu của
nhân vật
3.Trẻ nói được
câu phức
4.Trẻ phát âm rõ
ràng mạch lạc

nghiệm sau:
- Một là: tôi phải thực sự yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình sáng tạo phải có lòng
say mê với nghề nghiệp, có tinh thần trách nhiệm cao, luôn gần gủi lĩnh hội kiến
thức của trẻ. Phải thực sự là người mẹ thứ hai trẻ.
- Hai là :Luôn bám sát nội dung chương trình để nắm vững phương pháp, tạo
ra mô hình tổ chức lớp tốt.Luôn vận dụng việc dạy ở mọi lúc, mọi nơi, nắm
được tâm sinh lý của trẻ, phát hiện bồi dưỡng tài năng trẻ (trẻ giỏi, yếu, kém, tật
nguyền....)
- Ba là: Cho trẻ tham quan, hướng dẫn trẻ từ quan sát sự vật, hiện tượng
nhằm mở rộng vốn hiểu biết cho trẻ, kết hợp đàm thoại để hiểu sâu bản chất của
sự vật, hiện tượng.
- Bốn là: Phải kết hợp giữa gia đình và nhà trường để phụ huynh nắm được
trao đổi của cô và ngược lại, từ đó có biện pháp giáo dục phù hợp.
- Năm là: Luôn khiêm tốn học hỏi kinh nghiệm của ban giám hiệu, các đồng
nghiệp giỏi cấp huyện, cấp tỉnh. Tham khảo, sưu tầm đồ dùng dạy học, nắm
vững kiến thức, cấu trúc tiết học, tác phong sư phạm tốt, lời nói, cử chỉ dịu dàng,
gần gủi trẻ.
3.3. Đề xuất:
Đề nghị các cấp lãnh đạo đã và đang quan tâm, giờ quan tâm hơn, hơn nữa về
cơ sỡ vật chất, bổ sung thêm máy tính ở các lớp để quá trình dạy học được nâng
cao hơn, các phần mềm trò chơi trên vi tính để trẻ học hỏi dễ dàng, nhận biết các
19


hiện tượng tự nhiên – xã hội, để cấp học mầm non ngày được nâng cao hơn nữa
và quan tâm đến đời sống giáo viên mầm non ngoài biên chế, để giáo viên có
động lực công tác tốt hơn.
Trên đây là quá trình thực hiện đề tài phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3 - 4 tuổi
thông qua giờ kể chuyện. Tôi kính mong được sự giúp đỡ và đóng góp ý kiến
của cấp trên, sự góp ý của đồng nghiệp cho bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi