SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN
NGÔN NGỮ
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 -6 TUỔI

1


A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Là một giáo viên được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi đã 5
năm học liền ( từ năm học 2006-2007 đến năm học 2010 – 2011). Trong quá trình
chăm sóc nuôi dạy các cháu do tôi phụ trách, qua từng năm học tôi thây nhiều cháu
còn hạn chế nhiều về ngôn ngữ tiếng Việt. Cũng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ,
tôi đã tìm tòi, nghiên cứu nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, nắm bắt nhu
cầu và khả năng của trẻ, nhất là sự phát triển ngôn ngữ, để từ đó tôi đề ra cho mình
nhiệm vụ là phải nghiên cứu làm sao giúp cho trẻ có khả năng phát triển ngôn ngữ
tiếng mẹ đẻ tốt nhất. Vì vậy tôi đã nghiên cứu, thực hành và thành công với đề tài “
Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi phát triển ngôn ngữ”. Đây là một đề
tài mà đã đưa lại những thành công nhất định cho tôi, nó góp phần không nhỏ đưa
chất lượng chăm sóc nuôi dạy các cháu của nhà trường ngày một đi lên.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
Việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ đã được tiến hành nghiên cứu trên quy mô
chung và được Bộ giáo dục và đào tạo triển khai bằng các chuyên đề hằng năm. Tuy
nhiên chưa có đề tài nào nghiên cứu cho con em ở Trường mầm non Tân Hợp. Do đó
đề tài này được nghiên cứu nhằm bổ sung thêm những giải pháp trong công tác phát
triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi của lớp A1 do tôi phụ trách nói riêng và trường Mầm
non Tân Hợp nói chung.
3. Mục đích nghiên cứu:

Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
Các chương trình giáo dục lứa tuổi mầm non ở thế giới cũng như ở Việt Nam ta
đã đặt ra vấn đề phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở vị trí quan trọng và nghiêm túc. Trong đó
yếu tố giáo viên giữ vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy quá trình đó phát triển một
cách tích cực nhất. Trên bước đường phát triển về kỷ năng ngôn ngữ và giao tiếp của
trẻ, giáo viên là người phát hiện, hình thành những kỷ năng ngôn ngữ, quan sát đánh
giá khả năng ngôn ngữ của trẻ... Giữa các trẻ không có sự phát triển đồng nhất về
ngôn ngữ, tuy nhiên ở bình diện chung, sự phát triển ngôn ngữ của trẻ vẫn thể hiện
những nét cơ bản sau:

3


Trẻ nói rõ ràng( có thể còn lộn vài từ, vài âm) , có thể trao đổi ý kiến, tìm hiểu ý
nghĩa của các từ, tự thu thập thông tin và có thể định nghĩa các từ ngữ phổ biến.
Có thể tự kể một câu chuyện một cchs mạch lạc, xen kẽ những nhận xét
5 tuổi

riêng.Trong khi giao tiếp bằng ngôn ngữ trẻ đã biết sử dụng các từ phù hợpvới
đống tượng giao tiếp, ví dụ khi nói với người lớn trẻ biết thêm các từ như: thưa,
ạ! vào đầu câu hoặc cuối câu, ví dụ như: thưa mẹ con đi học về rồi ạ! . đồng thời
ở trẻ xuất hiện những cách bày tỏ thái độ đồng tình, trên chọc, thích thú... trong
giao tiếp như: liếc mắt, nhún vai, nhãy cẩng lên...
Ở trẻ tiếp tục phát triển và hoàn thiện các đặc điểm ngôn ngữ trên. Trẻ học được
phần lớn các kiểu nói của người lớn. Trẻ đã biết cách nói đùa với bạn có tính ba

6 tuôỉ

hoa, ví dụ: thôi đi cha nội đừng trạng nữa.... Trẻ có những cách nói biểu đạt
riêng, ví dụ cùng một bức tranh nhưng mỗi trẻ lại kể khác nhau tuỳ theo năng

phẩm văn học, tôi đã chú trọng không chỉ cho trẻ hiểu được nội dụng câu chuyện, bài
thơ mà còn chú trọng làm giàu vốn từ, mở mang vốn từ cả về chiều rộng lẫn chiều
sâu cgo trẻ, củng cố nghĩa của từ để trẻ nắm được, trên cơ sở đó trẻ có vốn từ đa
năng. Ngoài ra còn tích cực hoá vốn từ cho trẻ, đây là vấn đề quan trọng để giúp trẻ
tích cực trong giao tiếp.
Ví dụ khi dạy trẻ làm quen với câu chuyện “ chú dê đen” thì tôi đã giúp cho trẻ
nâng cao nhận thức và phát triển vốn từ cho trẻ bằng cách đặt câu hỏi:
- Các con thử đoán xem có phải dê đen có sừng bằng kim cương thật không?
Vì sao mà chó sói lại sợ dê đen?
Hoặc cho trẻ kể lại câu chuyện. Trẻ có chú ý mới nhớ được câu chuyện, bài
thơ, mới kể, đọc lại. Văn học giúp trẻ vốn kinh nghiệm, vốn sống. Vốn sống càng
phong phú thì vốn từ của trẻ càng phong phú.
Một trong những vấn đề tôi đã áp dụng trong khi cho trẻ làm quen với tác
phẩm văn học nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ có hiệu quả nhất đó là “ áp
dụng nguyên tắc vừa sức trong nguyên tắc tích cực hoá của trẻ”, đó là:
- Khi dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học, tôi đã sử dụng các loại câu hỏi
vừa phù hợp với nguyên tắc vừa sức và tích cực của trẻ.
Ví dụ: Đặt các câu hỏi mang tính nhận biết đối ( là những câu hỏi bắt buộc để
trẻ nhận biết sự việc xảy ra trong câu chuyện, tên nhân vật... ví dụ: Bác gấu đi đâu?,
Ai đã đến gặp bạn thỏ trắng....).

5


Nhưng nếu chỉ sử dụng những câu hỏi như vậy thì chưa nâng cao nhận thức
hiểu biết của trẻ, vì vậy câu hỏi tôi đặt ra phải có tính nâng cao, ví dụ như:
- Tai sao con biết câu chuyện xảy ra vào mùa thu?
- Tại sao con biết bác gấu lại phải đến nhà bạn thỏ trắng khi trời còn mưa rất to?
- Theo con trong câu chuyên còn có ai nữa?( sau khi các cháu đã kể tên một số
nhân vật mà còn thiếu) ...

T

KIẾN THỨC CỦA TRẺ

T
1

CUỐI KỲ

TỐT

KHÁ

TỐT

KHÁ

55%

45%

70%

30%

55%

45%

65%

4

Số trẻ nhận biết chuẩn chữ in
hoa, in thường, viết thường.
Số trẻ ghi nhớ và "đọc" các từ
có hình ảnh kèm theo
2.Về phía cô giáo:
- Giáo viên đã tự học tập nâng cao trình độ tin học, đã chủ động thiết kế tạo các

nguồn dữ liệu ôn luyện củng cố, phát triển ngôn ngữ phù hợp các chủ đề cho trẻ.
- Giáo viên đã chủ động biết cách tổ chức hướng dẫn theo hướng đổi mới. Môi
trường chữ trong lớp và khu vực trẻ thường xuyên tiếp xúc được tạo ra phong phú,
các kiểu chữ phù hợp với qui định của nội dung giáo dục trẻ là quen chữ viết.
- Giáo viên đã biết tận dụng ngyên liệu phế thải để cho trẻ có cơ hội tham gia
vào hoạt động tạo môi trường chữ xung quanh lớp học cùng với cô.
3. Về phía phụ huynh:
- Đã yên tâm tin tưởng gửi con em vào trường, đã hiểu biết về việc môi trường
chữ cho trẻ học chữ cái Tiếng Việt là rất tốt, có hiệu quả cao. Hiểu biết về chữ cơ bản
trẻ đang học kết hợp cùng với cô rèn trẻ một cách lozich tại gia đình. Đồng thời, đóng
góp nguyên liệu: tranh ảnh, lịch cũ, …để cô và cháu cùng tạo môi trường chữ.
4. Một số bài học kinh nghiệm
Qua việc nghiên cứu và tổ chức thực hiện một số hoạt đồng nhằm giúp trẻ 5-6
tuổi phát triển ngôn ngữ, cái được là rất nhiều và rất quan trọng. Kết quả giúp trẻ khám
7