10

MỤC LỤC
Trang

LụăL CHăCỄăNHỂN ............................................................................................. 1
L IăCAMăĐOAN .................................................................................................. 2
L IăC MăT ......................................................................................................... 3
TịMăT T .............................................................................................................. 4
ABSTRACT ........................................................................................................... 7
M CăL C ............................................................................................................ 10
DANHăM CăCỄCăKụăHI U,ăCỄCăCH ăVI TăT T ....................................... 12
DANHăM CăCỄCăB NG................................................................................... 13
DANHăM CăCỄCăHỊNH .................................................................................... 14
PH NăM ăĐ U .................................................................................................. 24
1. LụăDOăCH NăĐ ăTÀI ................................................................................... 15
2. M CăTIểUăNGHIểNăC U ............................................................................ 18
3. NHI MăV ăNGHIểNăC U ........................................................................... 18
4. KHỄCHăTH ăVÀăĐ IăT

NGăNGHIểNăC U .......................................... 18

5. GI ăTHUY TăVÀăPH MăVIăNGHIểNăC U ............................................... 18
6. PH

NGăPHỄPăNGHIểNăC U ................................................................... 19

PH NăN IăDUNG .............................................................................................. 21
CH NG 1: C ăS ăLụăTHUY TăV ăKH ăNĔNGăT ăDUYăSỄNGăT OăC Aă
NG IăH C ................................................................................................... 21
1.1.T NGăQUANăV ăV NăĐ ăNGHIểNăC U ................................................ 21

IẰăT IăTR
NGăCAOăĐ NGăCỌNGăTH
NGăTP.HCM ........................ 68
K T LU N CH

NG 2 ...................................................................................... 91

CH NG 3 :Đ ăXU TăGI IăPHỄPăNỂNGăCAOăKH ăNĔNGăT ăDUYăSỄNGă
T OăC AăSINHăVIểNăTRONGăH CăT PăMỌNăTHI TăK ăTRANGăPH CăIă
T IăTR
NGăCAOăĐ NGăCỌNGăTH
NGăTP.HCM ............................ 93
3.1.C ăS ăĐ ăXU TăGI IăPHỄP ..................................................................... 93
3.2.GI IăPHỄP .................................................................................................... 94
3.3.ĐỄNHăGIỄăGI IăPHỄP ............................................................................. 119
K T LU N CH

NG 3 .................................................................................... 122

PH NăK TăLU NăVÀăKHUY NăNGH ........................................................ 123
TÀIăLI UăTHAMăKH O .................................................................................. 128
PH NăPH ăL C ............................................................................................... 130


12

DANH MỤC CÁC CÁC CHỮ VIẾT TẮT, KÝ HIỆU
Từ vi t t t
B
CB


Nghĩaăc a từ
B c
Cán b
D yh c
D y h c d án
D y h c gi i quy t v năđ
Giáo d căvƠăđƠoăt o
Gi i pháp
Giáo viên
H c sinh
H ct p
Hình th c t ch c
K thu t d y h c
Ki m tra ậ Đánhăgiá
Nghiên c uătr ng h p
Ph ngăpháp
Ph ngăphápăd y h c
Ph ngăti n d y h c
Quanăđi m d y h c
Sinh viên
T ăduy
T ăduyăsángăt o
Thi t k trang ph c I
Thành ph H Chí Minh
T ns
Nghĩaăc a ký hi u
Hi u s 2 th h ng trong m t cặp
S cặp
Th h ng

B ngă 2.14:ă ụă ki nă c aă GVă vƠă SVă v ă cácă hìnhă th că KT-ĐGă đ
mônăh căTKTPăI

căv nă d ngă trongă

B ng 2.15: Th ng kê ý ki n c a GV và SV v n i dung các câu h i khi ki m traăđ i
v i môn TKTP I
B ngă3.1:ăTh ngăkêăỦăki năcácăchuyênăgiaăv ăcácăgi iăphápăđ căđ ăxu tănh mănơngă
caoăkh ănĕngăt ăduyăsángăt oăc aăSVătrongăh căt pămônăTKTPăI


14

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1: Các thành ph n c uătrúcănĕngăl c
Hìnhă1.2:ăQuyătrìnhăt ăduyăsáng t o (t nhu c uăđ năhƠnhăđ ng)
Hình 1.3: M c phát tri nătríăt

ngăt

ng theo th i gian

Hìnhă1.4:ăS ăđ c u trúc quá trình gi i quy t v năđ
Hình 2.1: Bi uăđ th hi n m căđ t ăduyăc a SV trong h c t p môn TKTP I
Hình 2.2: Bi uăđ so sánh m căđ v n d ng HTTC và PPDH môn TKTP I c a GV
(ý ki n c a SV)
Hình 2.3: Bi uăđ so sánh m căđ v n d ng HTTC và PPDH môn TKTP I c a GV
(ý ki n c a GV)
Hình 2.4: Bi uăđ th hi n ý ki n GV v m i quan h gi a d y và h c môn TKTP I


iătaăs ănhìnăvƠoăn năgiáoăd căc aăqu căgiaăđó,ăvìăv y,ăgiáoăd căđ

mặtăc a đ tăn
tr

cătiênă

căxemălƠăb ă

c. Trongăvĕnăki năĐ iăh iăđ iăbi uătoƠnăqu căl năVIII,ăĐ ngăđƣăch ă

ngă phátă tri nă m nhă m ă s ă nghi pă giáoă d că vƠă đƠoă t o,ă cùngă v iă khoaă h că vƠă

côngăngh ,ăgiáoăd căvƠăđƠoăt oălƠăqu căsáchăhƠngăđ uănh mănơngăcaoădơnătrí,ăđƠoă
t oănhơnăl c,ăb iăd
d căc năđ

ngănhơnătƠi. Đ ăthíchănghiăv iăs ăthayăđ iănƠy,ăcôngătácăgiáoă

căắm măhóaẰ,ăđaăd ngăhóaăsaoăchoăphùăh păv iănhuăc uăth ătr

ngălaoă

đ ngăhi nănay.
Bênăc nhăđó, trong th i đ i ngày nay, xu h

ng toàn c u hoá là t t y u, chúng

ta gia nh p WTO (World Trade Organization) ngày 15.11.2006, đơyălƠăs ăgiaănh pă
tr căti păvƠoăquáătrìnhătoƠnăc uăhóaăđ ăt năd ngănh ngăc ăh iăcũngănh ăsẵnăsƠngă


cẰ[6, 1], đ nhăh

ngăđ iă m iăgiáoăd că vƠă

đƠoăt o,ăgóp ph năth căhi năth ngăl iăNgh ăquy tăĐ iăh iăĐ ngătoƠnăqu căl năth ăXIă
vƠăchi năl

căphátătri năkinhăt ă- xƣăh iăgiaiăđo nă2011ă- 2020ăc aăđ tăn

đƠoăt oălƠmăsaoăđ ăchoăraăđ

căm tăconăng

c.ăVi că

iăđ yăđ ăki năth căchuyênămônăvƠăbi tă


16

n măb t,ăbi tăđ iămặt v iănh ngătháchăth c,ăbi tăt năd ngănh ngăc ăh i,ăđ ăđƠoăt oă
raăngu nănhơnăl căch tăl
đ aăđ tăn

ngăcaoălƠăm tăđi uăkhó, vƠăph iăc năth iăgianăđ ăcóăth

căti năđ năg năh năv iăn năgiáoăd căth ăgi i,ăđi uănƠyăđƣătr ăthƠnhăm iă

quanătơmăhƠngăđ uăc aăcácăc ăs giáoăd c,ăcácătrungătơm đƠoăt oă ngăv iăt ngăb că

côngăngh ,ăt pătrungăvƠoănơngăcaoăch tăl

ng,ăđặcăbi tăch tăl

ngăgiáoăd căđ oăđ c,ă

l iă s ng,ă nĕngă l că sángă t o,ă k ă nĕngă th că hƠnhđ ă m tă mặtă đápă ngă yêuă c uă phátă
tri năkinhăt ă- xƣăh i,ăđ yăm nhăcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóaăđ tăn

c,ăđ măb oăană

ninhă qu că phòng;ă mặtă khácă ph iă chúă tr ngă th aă mƣnă nhuă c uă phátă tri nă c aă m iă
ng

iăh c,ănh ngăng

iăcóănĕngăkhi uăđ

căphátătri nătƠiănĕngẰ[6, 8]. Trongăt tăc ă

cácălĩnhăv c,ăcácăngƠnhăngh ,ăvi căh

ngăd n,ătruy năth ăki năth c,ăk ănĕng,ăk ăx o

choăng

căquanătơmăđúngăm c,ăph iăd yălƠmăsao,ăph iă

iăh căluônălƠăv năđ ăc năđ



17

C ăth ătrongălĩnhăv căd tămay,ăđơyălƠăm tăngƠnh đangăchi m v ătríăquanătr ngă
trongăn năkinhăt ăc aănhi uăqu căgiaăvìănóăph căv ănhuăc uăt tăy uăc aăconăng
gi iăquy tăđ

i,ă

cănhi uăvi călƠmăchoălaoăđ ngăxƣăh iăvƠăt oăđi uăki năcơnăb ngăxu tă

nh păkh u.ăTrongăkhiăđó,ăv ămặtănhơnăl c, hi n t iălaoăđ ng ngành d t mayăđangăr t
thi u và y u c laoăđ ng tr c ti p, qu n lý, kinh doanh và c ăv ăchuyên môn nghi p
v . M tătrongănh ngăđ iăt

ngăc năđ

cătr căti păquanătơmă ăđơyăchínhălƠăsinhăviênă

chuyênăngƠnhăd tămay,ălƠmăcáchănƠoăđ ăchoăcácăemăcóăcáiănhìnăđúngăđ năv ăngƠnhă
ngh , hi uărõ t măquanătr ngăc aăngƠnhăngh ,ăt ăđóăs ăỦăth căh năv ătháiăđ ăh căt pă
c aămình.ăKhôngăđ năgi n lƠăsauăkhiăt tănghi p tìmăđ
cònăph iătìmăđ

căm tăcôngăvi c mà các em

căchínhăni măđamămêăc aămìnhăngayătrongăngƠnhăngh ăcácăemăđƣă

ch n.
Có 3ăđi măy uăl nănh tăc aăngƠnhăd tămayătrongăn

V iăvi căápăd ngăh căch ătínăch ăhi nănay,ăsinh viên c năph iălƠmăquenăv iăs ă
ch ăđ ngătrongăh căt p,ăm nhăd năphátăbi uăỦăki n,ăbƠyăt ăquanăđi măcáănhơn.ăTuyă
nhiên,ăn uămu năcóăk tăqu ăh căt păt t, ch ăch ăđ ngăthôiălƠăch aăđ , đ năkỳăthiăh că
thuô ̣căbƠiăthôiăv năch a đ ămƠăng

iăh căc năph iăcóăkh nĕngăt ăduyăsángăt o.ăPh i

lƠmă saoă đ ă kh iă d y kh ă nĕng t ă duyă sángă t oă trongă chínhă b nă thơn cácă b nă SV?
NgoƠiăs ăn ăl căc aăng
quanătr ng, đ nhăh

iăh c,ăng

iăth y vƠămôiătr

ngăh căt păcũngăcóăvaiătròă

ngăchoăsinhăviênăđ iăm iăt ăduy.ăV iăvaiătròănƠy,ăgiáoăviênăc nă

ph iăcóăs l aăch năn iădung, v năd ngăph

ngăpháp gi ngăd yăsao cho giúpăng

h căcóăth ăt ăkhámăphá,ăki năt o cácătriăth căm i choăb năthơn.

iă


18



nhơnăc aăth cătr ngăđó.
- Đ ăxu tăgi i pháp nâng cao kh ănĕngăt ăduyăsángăt oătrongăh căt păc aăsinhăviên
trongăh căt pămônăThi tăk ătrangăph căIăt iăTr

ngăCaoăđ ngăCôngăth

ngăthƠnhă

ph ăH ăChíăMinh.
- Đánhăgiáăcácăgi iăphápăđƣăđ ăxu t.ă
4. KHÁCHăTH ăVÀăĐ IăT

NGăNGHIểNăC U

Kháchăth ănghiênăc u

4.1.

Quáă trìnhă d yă vƠă h c c aă giáoă viênă vƠă sinhă viênă ngành Côngă ngh ă mayă t iă
Tr

ngăCaoăđ ngăCôngăth
Đ iăt

4.2.

ngăthƠnhăph ăH ăChíăMinh.

ngănghiênăc u


V iăđ ătƠiănƠy,ăkhiăkh oăsát ng

iănghiênăc uăt pătrungăvào sinh viên chuyên

ngƠnhă Côngă ngh ă mayă khóaă 2013-2015 trong 3ă l p:ă CCQ1313A, CCQ1313B,
CCQ1313C vƠăcánăb ,ăgiáoăviênătr căti păthamăgiaăgi ngăd yă mônăThi tăk ătrangă
ph căIăt iătr
6. PH

ngăthƠnhăph ăH ăChíăMinh.

NGăPHÁPăNGHIểNăC U
Ph

6.1.

ngăCaoăđ ngăCôngăth

Ph

ngăphápănghiênăc uătƠiăli u

ngăphápăth c hi n b ng cách nghiên c u sách và tài li u có n i dung liên

quană đ nă ph

ngăphápă d y h că theoă h

ng tích c că hóaă ng

6.3.

Ph
Ng

căđ xu t.

ngăphápăph ngăv n

i nghiên c u ti n hành l y ý ki n tr c ti p t phía SV và các GV tr c ti p

gi ng d y môn TKTP I nh m b sung k t qu th c tr ng d y và h c t i tr
đ ng Côngăth
6.4.

Ph

ngăTP.HCM.

ngăphápăth ng kê toán h c

ng Cao


20

ngăd ngătoánăh căx ălỦăd ăli uăthuăđ

căt


IH C

-----1.1.

T NGăQUANăV ăV NăĐ ăNGHIểNăC U

1.1.1. Trên th gi i
Khái ni m Ph

ng pháp ếạỔ họẾ tíẾh Ế Ệ́

m i xu t hi n

cu i th k XIX,

ng

iă đ aă kháiă ni m và quană đi m giáo d c tích c c là tri t gia và nhà Giáo d c

ng

i M - John Dewey (1859- 1952). Nh ngătheo b n ch t,ăđặcătr ng c aăph

pháp d y h c tích c c,ă ng
Ph

iă đ raă ph

ngă



că kh iă ngu n t lòngă tină t

nhi t thành, công minh, chính tr c, lý lu n, th c t ;ătráiăng

ng,

c v i tình tr ng l ng

lẻo, h i h t, hình th c, vô tri t lý c a n n giáo d cătrungăđ i [17, 120]. Hoặc là quan
đi mă ắgiáoă d c ch ng nh i s Ằă c a nhà giáo d c Petrus Ramus (1515-1572),
ch

ngătrìnhăgiáoăd c c a ông r t g n v i c đi n. Tuy nhiên ông nh năđ nh r ng

giáo viên không nên nh i s h c sinh v i quá nhi u bài v , ph i dành cho h m t


22

ph n th nhăth iăt do và ph n này r t quan tr ng.ăCũngătheoăông,ăgiáoăd c ph i có
tính cách th c t ,ăđemăl i l i ích cho cá nhân h c sinh và xã h i [17, 133]ầăD n v
sau,ăcácăquanăđi m d y h c tích c c, t l c, t giác, l y h c sinh làm trung tâm r t
đ

c quan tâm b i các nhà giáo d cănh ăJanăAmosăComeniusă(1592-1670) c a Ti p

Kh c, Jean Jacques Rousseau (1712-1778)

Đ c, Johann Heinrich Pestalozzi (1746-1827)

ng

i h c:

tính tích c c h c t p, các tác gi

nh ă L.X.V gôtxki,ă

X.L.Rubinstein, A.N.Lêônchiep, P.Ia.Galperin và J.Piaget cho r ng: D a trên
quanăđi m cá nhân luôn ho tăđ ng, không có ho tăđ ng thì cá nhân không t n t i
trongămôiătr

ng t nhiên và xã h i xung quanh mình. Ch có trong ho tăđ ng thì

tính tích c căcũngănh ătơmălỦ,ăỦăth c c aăconăng

i m i b c l , n y sinh, hình

thành và phát tri n. X.L.Rubinstein kh ngă đ nhă ắb t kỳ ho tă đ ng nào c a con
ng

iăcũngăxu t phát t ch nóălƠănh ăm tăcáănhơn,ănh ăm t ch th ho tăđ ng

đóẰă[19, 84]. H c là m t ho tăđ ng, m t hành vi tích c c ch khôngăđ năthu n
ch là s ti p nh n,ănh ăv y ho tăđ ng h c t p là m t ho tăđ ng tích c c. B i s
khác bi tăc ăb n gi aăcácăquáătrìnhăthíchănghiătheoăđúngănghĩaăc a nó và các quá
trình ti păthu,ălĩnhăh i là

ch quá trình thích nghi sinh v t là quá trình thayăđ i


v i ý th c, m căđ phát tri n cao c a tính tích c c. Tác gi còn nghiên c u sâu
s c thành ph n tâm lý quan tr ng c a tính tích c c
m că đ th p nh tă lƠă ắtínhă tòă mòẰă vƠă

conăng

i mà bi u hi n t

m că đ cao nh tă lƠă ắkhaoă khátă nghiênă

c uẰ,ăkhaoăkhátăkhámăpháầ[5]
- Các nhà Tâm lý h c, Giáo d c h căph

ngăTơyă ti p thu thành t u sinh lý h c,

tri t h c, tâm lý h cămacxităđƣăxemăh cănh ălƠăm t ho tăđ ng. Trong tác ph m
Dạy trẻ học c aămình,ăRobertăFisherăđƣăgi i thi u công trình nghiên c u 10 chi n
l

c d y h că(1.ăT ăduyăđ h c,ă2.ăĐặt câu h i, 3. L p k ho ch, 4. Th o lu n, 5.

V s ă đ nh n th c,ă 6.ă T ă duyă đaă h

ng, 7. H c t p h p tác, 8. Kèm cặp, 9.

Ki măđi m, 10. T o nên m tăcôngăđ ng h c t p). M căđíchăc a công trình này là
giúpăng

i h căcóăt ăduyăđ h c t p m t cách hi u qu . Tác gi đƣănêuălênăcáchă


i ta m iăđặt nhi u câu h i v TDST và làm th nƠoăđ phát huy t iăđaăs c

sáng t o c aă conă ng

i. Lúc này khoa h c sáng t o m i th c s đ

c quan tâm

nghiên c u m t cách bài b n trên kh p th gi i.
1.1.2. T i Vi t Nam
Giáo d c Vi t Nam ch kh i s và phát tri n t khiăgiƠnhăđ c l păvƠoănĕmă939,ă
sau trêm 1000ănĕmăB c thu c. N n giáo d c này ch u nhăh

ng sâu r ng c a n n

giáo d c Trung Hoa [17, 405-406]. N n giáo d c đặc bi t là ch u nhăh

ng m nh

m t cácătônăgiáoănh ăPh tăgiáo,ăNhoăgiáo,ăđặc bi t là Nho giáo. Vì v y Giáo d c
Vi t Nam thiên v h
phá t nhiên.ă Nênă ph

ng nội, ch y u giáo d c v conăng

i, ít chú tr ngăđ n khám

ngă phápă d y h c ch y uă lƠă ph

ngă pháp truy n th m t

ngăpháp

t ăduyăkhoaăh c, phát tri n óc phê bình, phân tích, t ng h p, tinh th n sáng t o và
g n li n v i th c ti n. Ph

ngăphápăgi ng d y có nhi u ti n b so v iătr

c, giáo

viên t oă c ă h i cho h că sinhă đóngă gópă Ủă ki n,ă nh ngă vìă thi u phòng h c và giáo
viên vì v y l p h căđôngănênăch y u v năđ cao vai trò c a giáo viên.
Nĕmănĕmăđ uăsauăĐ i h i VI c aăĐ ng (tháng 12/1986) t căgiaiăđo n 1986 ậ
1991,ăđƣăđ aăraăquy tăđ nhăđ

ng l iăđ i m i, b tăđ u b ng đ i m iăt ăduyănh t là

v đ i m iăt ăduyăgiáoăd c: Kh c ph c nh ngăquanăđi măvƠăcáchălƠmăcũăth i bao
c p v giáo d c.ăTrongăđóăvi c kh c ph c cách d y h căđ năthu n (nay g iălƠăắhƠnh


25

chínhăhóaẰăvi c lên l p, vi c giáo d c) ch c t truy năđ t cho xong bài gi ng. Nhà
tr

ng, nhà giáo, cán b qu n lý giáo d c các c p luôn luôn ph i bám sát m c tiêu

giáo d c. Đ nhăh
Quy tă Trungă


nă lênẰ.T đóă

căđ i m i, kh c ph c l i truy n th m t chi u, rèn

luy n thành n păt ăduyăsángăt o c aăng

i h c. Áp d ngăph

ngăphápăti n ti n hi n

đ iăđ m b oăđi u ki n và th i gian t h c, t nghiên c u cho h c sinh, sinh viên.
Ph

ngă phápă gi ng d y v nă đặt nặng sách giáo khoa, nhi u giáo viên th c hi n

ph

ngăphápăs ăph m ti n b v i s đóngăgópăỦăki n c a h c sinh.
GS.ăPhanăDũngăđƣănh năđ nh,ăắn uănh ătr

căđơy,ăsángăt oăđ

c coi là huy n

bí, mang tính thiên phú, may m n hay ng u h ngầă thìă ngƠyă nayă v i nh ng phát
hi n m i,ăng

i ta cho r ng có th khoa h căhóaăđ

có th d y và h căđ


ngăkỳătrongă t păchíă Sáng tạo c aă yă banăkhoaăh că vƠăk ă thu tăthƠnhă


26

ph ăH ăChíăMinh.ăHìnhăth cănƠyăđƣăcóăb ăsơuăh năvƠăđ

cănh ngă ng

iăquan

ngăphápăt ăduyăsángăt o.ăChoăđ nănayăđƣăm ăđ

căm tă

s ăl păt iăthƠnhăph ăH ăChíăMinhăvƠăHƠăN i.ăQuaăkinhănghi măc aăcácăn

cătiênă

tơmăh

ngă ng.

- D yăvƠăh cănh ngăph

ti năvƠăkinhănghi măth căt ă ăn

cătaăthìăhìnhăth cănƠyălƠăhìnhăth căt tănh tăđ ă



h c nh m tích c căhóaăng

ngăphápăgi ng d y,ăđánhăgiáăho tăđ ng d y

i h c.Trong các bài vi t c a mình, các tác gi cũngănói

đ n tính tích c c c a h c sinh là s say mê tìm tòi khám phá tri th cădoăđóăng
th yăcóăph
sáng t o

i

ngăphápăgi ng d y sao cho kích thích phát tri n tính tích c c ch đ ng
ng

đ u h c sinh.

i h c ch không ph i nh i nhét nh ng ki n th c có sẵn vào trong


27

T vi c tìm hi u v l ch s và cácăcôngătrình,ăcácăđ tài, các bài báo khoa h c
trong và ngoài n

c trên, nh n th y các tác gi đƣănêuălênăcácăquanăđi m c a mình

v vi căkh iăd y tính tích c c, sáng t o trong h c t p và vi c v n d ng nĕngăl căs ă
ph m c aă ng

că đíchă mƠă taă

mong mu n.
1.2.2. Nâng cao
Nâng cao (enhance) cóănghĩaălƠălƠmătĕngăthêm.
V iă đ ă tƠiă nƠy,ă kháiă ni mă ắnơngă caoẰă đ
đánhă th că theoă h

că hi uă lƠă lƠmă tĕngă thêm,ă kh iă d y,ă

ngă tíchă c c,ă mangă l iă hi uă qu ă nh tă đ nhă d aă trênă n nă t ngă cóă

sẵn.
1.2.3. Kh ănĕngăt ăduyăsángăt o
1.2.3.1.

Kh ănĕng

Theo T đi n Ti ng Vi t, thứ nhất, kh nĕng (ability) là cái có th xu t hi n, có
th x y ra trong nh ngăđi u ki n nh tăđ nh (ph iătínhăđ n kh nĕngăx u nh t); thứ
hai, kh nĕngă(competence) lƠănĕngăl c, ti m l c (m t cán b có kh nĕngăphátăhuyă
m i kh nĕngăc aătƠiănguyênăn

c ta).

Trongăđ tài này, s d ng khái ni m kh nĕngătheoăcáchăth hai,ăcóănghĩa kh
nĕng là nĕngăl c. Khái ni mănĕngăl c g n li n v i kh nĕngăhƠnhăđ ng. Trong tâm
lý h c,ănĕngăl căđ

c xem là m t thu cătínhătơmălỦăđ căđáoăc a cá nhân phù h p


Nĕngăl c chuyên môn

Nĕngăl c xã h i

Nĕngăl c ph

ngăpháp

NĔNGăL CăHÀNHăĐ NG

Hình 1.1: Các thành phần cấu trúc của năng lực
N i dung d y h cătheoăquanăđi m phát tri nănĕngăl c không ch gi i h n trong
tri th c và k nĕngăchuyênămônămƠăg m nh ng nhóm n i dung nh m phát tri n các
lĩnhăv cănĕngăl c.


29

Trong m iă lĩnhă v c ngh nghi pă ng

iă taă cũngă môă t các lo iă nĕngă l c khác

nhau. Ví d nĕngăl c c a giáo viên bao g m nh ngănhómăc ăb n sau: nĕngăl c d y
h c,ă nĕngă l c giáo d c,ă nĕngă l c ch nă đoánă vƠă t ă v n,ă nĕngă l c phát tri n ngh
nghi p và phát tri nătr

ng h c.

T c u trúc c a khái ni mă nĕngă l c cho th y giáo d că đ nhă h


- L pă k ă ho chă
h că t p,ă k ă ho chă
lƠmăvi c;
- Cácă ph ngă
phápă nh nă th că
chung: Thu thâp,
x ă lỦ, đánhă giá,ă
trình bày thông
tin;
- Các ph ngă
pháp chuyên môn.


- LƠmă vi că trongă
nhóm;
- T oă đi uă ki nă
choă s ă hi uă bi tă
v ă ph ngă di nă
xƣăh i;
- H c cách ng
x , tinh th n trách
nhi m, kh nĕngă
gi i quy t xung
đ t.


Nĕngăl c
chuyên môn



ngă

căđóătaăch aăbi tă[12, 25].

iăgócăđ giáo d c, có th hi uăt ăduyălƠăh th ng g m nhi uăỦăt

ng, t c là

g m nhi u bi u th tri th c v m t v t hay m t s ki n. Nóădùngăsuyănghĩăhayătáiă


30

t oăsuyănghĩăđ hi u hay gi i quy t m t vi cănƠoăđó. Theo cách hi uăđ năgi n nh t,
TD là m t lo t nh ng ho tă đ ng c a b não di n ra khi có s kích thích. Nh ng
kích thích này nh năđ

c thông qua b tăkìăgiácăquanănƠoătrongănĕmăgiácăquan: xúc

giác (touch), th giác (sight), thính giác (sound), kh u giác (smell) hay v giác
(taste) [16, 13].
Theo các k t qu nghiên c u trong tâm lý h c, TD di n ra thông qua các thao
tác sau [16, 15]:
- Phân tích:ălƠăquáătrìnhădùngătríăócăđ phơnăchiaăđ i t
ph n, các thành ph n khác nhau t đóăv chăraăđ
đi m c aăđ iăt

ng nh n th c thành các b


hi năt

ngăt : nh măxácăđ nh s gi ng nhau và khác nhau gi a các s v t

ng c a hi n th c. Nh soăsánhăng

i ta có th tìm ra các d u hi u b n

ch t gi ng nhau và khác nhau c a các s v t. Ngoài ra còn tìm th y nh ng d u
hi u b n ch t và không b n ch t th y u c a chúng.
- Trừuăt

ng hóa:ălƠăquáătrìnhădùngătríăócăđ g t b nh ng mặt, nh ng thu c tính,

nh ng m i liên h , quan h th y u, và ch gi l i nh ng y u t đặcătr ng,ăb n
ch t c aăđ iăt

ng nh n th c.

- Khái quát hóa:ălƠăquáătrìnhădùngătríăócăđ h p nh t nhi uăđ iăt

ng khác nhau

thành m t nhóm, m t lo i theo nh ng thu c tính, nh ng liên h , quan h chung,
b n ch t c a s v t, hi năt

ng. K t qu c a khái quát hoá là cho ra m tăđặc tính

chung c a hàng lo tăcácăđ iăt


iăh căs ăcangăđa ̣tăhiê ̣uăq u ăcaoăh năvƠăd năthƠnhă th́i

quen, vƠănh ăth ăkhiăcoănhuăcơu , h ăs ăbĕtăđơuăt ăduyăđ ătìmăraănh ngăhƠnhăđ ngă
nh măth aămƣnănhuăc u.ăTóm l i, có th hi u TD là m t hi năt
đ ng nh n th c b c cao

conăng

ng tâm lý, là ho t

i.ăC ăs sinh lý c a TD là s ho tăđ ng c a não

b . Ho tăđ ngăTDăđ ngănghĩaăv i ho tăđ ng trí tu . M c tiêu c a TD là tìm ra các
tri t lý, lý lu n,ă ph

ngă phápă lu n,ă ph

ho tăđ ng c aăconăng
1.2.3.3.

ngă pháp,ă gi i pháp trong các tình hu ng

i.

Sángăt o

Sángăt oă(creative) đ

căhi uătheoă2 nghĩa: một là, lƠmăraăcáiăm iăch aăaiălƠm;ă



căđóăv ămặtăth iăgian.ăắTínhăíchăl iẰăch ăth ăhi năraă

căho tăđ ngătheoăđúngăch cănĕngăvƠăph măviăápăd ngăc aănó.ă

Sángăt oăđòiăh iăắcóă đ ngăth iẰătínhă m iăvƠă tínhăíchăl i.ăNóiăcáchă khác,ătínhăm iă
ph iăđemăl iăíchăl iăthặngăd ăsoăv iătr

căđó [9, 10].

B năch tăc aăsángăt oălƠăt ăduyăcóăđ nhăh

ng.ăXétăv ăb năch t,ăsángăt oănghĩaă

là nghĩ ra. NghĩăraăcóănghĩaălƠăv chăk ăho chătrongăóc,ăquyăho chătrongăđ u,ăhìnhă


32

dungăm tăcáiăgìăđóănh ălƠăcáiătoƠnăth ăvƠăsángăch ăraănó.ăSángăt oălƠăho tăđ ngăc aă
conăng
đ

iăt oăraănh ngăhìnhăt

ngăhoặcăhƠnhăđ ngă m iăsoăv iăcáănhơn.ăSángăt oă

căxơyăd ngătrênăc ăs ăc aătríăt

ngăt


luy năt păđ uăócăsángăt oătrongălĩnhăv căđó.
Theo Nguy n Huy Tú [21, 16], vi c phân bi t các m căđ sáng t oăcóăỦănghĩaă
r t quan tr ng tr ng vi c giáo d căvƠăđƠoăt oăconăng

i.ăỌngăđƣăphơnăchiaăsángăt o

thành 5 m căđ sau:
- Sáng t o bi u hi n: là m c sáng t oă c ă b n nh tă khôngă đòiă h i k nĕngă quană
tr ngănƠo.ăĐặcătr ngăc a m căđ sáng t o này là tính b căphátăắh ng kh iẰ.
- Sáng t o ch t o: là m c sáng t oăcaoăh năsángăt o bi u hi n.ăNóăđòiăh i nh ng
k nĕngă nh tă đ nh (k nĕngă x lý thông tin hoặc k nĕngă k thu t).

m că đ

này, các quy t c thay th cho tính b c phát trong vi c th hi n cái tôi c aăng

i

sáng t o.
- Sáng t o phát ki n:ăĐóăchínhălƠăs đ xu t sáng ki n hay phát ki n.ăNóăcóăđặc
tr ngălƠăs phát hi n hoặc tìm ra các quan h m i d a vào cách s p x p các thông
tinătr

căđơy.

- Sáng t o c i bi n:ăĐây là m c sáng t o cao. Nó th hi n s hi u bi t sâu s c các
ki n th c khoa h c hoặc các ki n th c chuyên môn. Vi c xây d ngăcácăỦăt
đòiăh i m tătrìnhăđ trí tu nh tăđ nh c a ch th .



ngă

phápăvƠăquyăt călƠmăsángăch ,ăphátăminhătrongăm iălĩnhăv căkhoaăh c,ăk ăthu t,ăvĕnă
h c,ăngh ăthu t,ăchínhătr ,ătri tăh c,ătoánăh c,ăquơnăs ...ăĐ tìm ra các k thu t thích
h păđ kích ho t kh nĕngăt ăduyăsáng t o vƠăđ tĕngăc
nhơnăng

ng kh nĕngăt ăduyăc a cá

i h c hay m t t p th trong l p h c ta c n ph iăquanătơmăđ n t ếuỔ sáng

tạo.
Đ ăc păđ năt ếuỔ sáng tạo (TDST), đơyălƠăm tălĩnhăv cănghiênăc uănh mătìmă
raă cácă ph
c

ngă án,ă bi nă phápă thíchă h pă đ ă kíchă ho tă kh ă nĕngă sángă t oă vƠă tĕngă

ngăkh ănĕngăt ăduyă c aă m tăcáănhơnăhayăm tăt păth ăc ngăđ ng.ăT ăduyă giúpă

chúngătaăph năbi năl iăm tăcáchănhanhănh tăcóăl pălu năvƠălogicărõărƠng,ătìmăraăđ
nh ngă Ủă t

că

ngă m iă mangă tínhă sángă t o.ă TDST cóă kh ă nĕngă giúpă chúngă taă t ă duyă

m tăcáchănh yăbénănh tăvƠălinhăđ ngănh t,ăgiúpălỦăgi iăđ
sơuă r ngă v ă v nă đ ă đóă vƠă cóă th ă tránhă đ

tìm tòi cáiăm i,ăcáiăhi uăqu ăh n;ăhayăluônăđặtăcơuăh iăTại sao? Ć ẾáẾh nào t t h n
không? Khiă yăvôătìnhăng

iăh căđƣătr ăthƠnhăng

iăcóătínhăsángăt oă mƠăngayăc ă

b năthơnăh ăcũngăkhôngăk pănh năra.

Hình 1.2: Quy trình t ếuỔ sáng tạo (từ nhu cầu đ n hành động)[9, 37]
Trongăbu iăđ uătiênăđ năl p,ăng
t ăduyăsángăt oă ăng

iăgiáoăviênăcũngăcóăth ăphátăhi năraăkh ănĕngă

iăh căthôngăquaăm tăs ăbi uăhi năsau:

- Tr ăl iănhanh,ăchínhăxácăcơuăh iăc aăgiáoăviên,ăphátăhi năraăv năđ ăm uăch t,ăcácă
năỦătrongăcơuăh i,ăbƠiăt păgiáoăviênăđ aăra.
- K tăh păđ

căcácăthaoătácăt ăduy,ăcóăđ uăócăphánăđoánăvƠăđ aăraăk tălu nănhanhă

chóng và chính xác.
- TrìnhăbƠyălinhăho tăm tăv năđ ăvƠăđ ăxu tănhi uăph

ngăánăgi iăquy t.

- V năd ngătriăth căth căt ăđ ăgi iăquy tăm tăv năđ ăkhoaăh căvƠăng