Cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn để
giải quyết các tình huống thực tiễn dành
cho học sinh trung học

- Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội
- Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Tây Hồ
- Trường THCS Chu Văn An
- Địa chỉ : 17 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
- Điện thoại: 0438471461
- Email: [email protected]
- Tên tình huống: Giải quyết vấn đề “Ứng phó với biến đổi khí
hậu.
- Môn học chính thức được HS vận dụng trong giải quyết tình
huống: Địa lý
- Các môn học tích hợp: Ngữ văn, Sinh học, Khoa học, Hóa học,
Vật lý
- Thông tin về học sinh :
1.Họ và tên: Nguyễn Việt Hà
Ngày sinh:

16/02/2000

Lớp : 9A3
1


1. Tên tình huống: Giải quyết vấn đề “ Ứng phó với biến đổi khí hậu”
2.Mục tiêu giải quyết tình huống :
Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu Trái đất là do sự gia tăng các hoạt
động tạo ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các
bể hấp thụ khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và

2


3. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
Khí hậu là trạng thái trung bình của thời tiết tại khu vực nào đó theo chuỗi số
liệu dài khoảng 30 năm và là kết quả của sự tương tác giữa các quá trình vật lý,
hoá học và sinh học dưới tác động của năng lượng mặt trời. Sự tương tác này là
một quá trình phức tạp, vì vậy, chế độ khí hậu không cố định mà luôn có tính
biến động. Nhiều biểu hiện của biến đổi khí hậu và trái đất; tan băng và mực
nước biển dâng cao do băng tan, ngập úng các vùng đất thấp và các đảo nhỏ trên
biển; sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùng
khác nhau của trái đất, đe doạ sự sống của các loài sinh vật, các hệ sinh thái và
hoạt động của con người; sự
thay đổi cường độ hoạt động
của quá trình hoàn lưu khí
quyển, chu trình tuần hoàn
nước trong tự nhiên và các
chu trình sinh địa hoá khác;
sự thay đổi năng suất sinh học
của các hệ sinh thái, chất
lượng và thành phần của hệ
sinh thái, chất lượng và thành
phần của thuỷ quyển, sinh
quyển, địa quyển; sự thay đổi
thành phần và chất lượng khí
quyển có hại cho môi trường
sống của con người và các
sinh vật trên trái đất.
Nguyên nhân của biến đổi khí hậu (BĐKH) trái đất bao gồm cả tự nhiên và nhân
tạo. Theo báo cáo mới nhất của Liên hiệp quốc, nguyên nhân chủ yếu của hiện

nhân loại nói chung và đối với từng cá thể nói riêng. Vì thế, sau đây là một số
giải pháp nhằm ứng phó với vấn đề biến đổi khí hậu.
a) Hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch
Một trong những giải pháp khả thi nhất là hạn chế đốt than, dầu và khí thiên
nhiên. Hiện nay, dầu là nhiên
liệu phổ biến và cũng từ dầu
người ta sản xuất ra nhiều sản
phẩm khác, còn than lại được
sử dụng rất phổ biến ở hầu hết
các quốc gia, chủ yếu là để sản
xuất điện. Theo các chuyên gia
Năng lượng Mỹ, cho tới thời
điểm hiện nay chưa có một
giải pháp hoàn hảo nào để thay
thế nhiên liệu hóa thạch mặc
dù đây là nguồn gây hiệu ứng
nhà kính rất lớn. Bởi vậy, sớm
hay muộn con người cũng sẽ phải tìm ra nguồn nhiên liệu khác thay thế như
nhiên liệu sinh học, điện nguyên tử hay các nguồn năng lượng khác.
b) Cải tạo, nâng cấp hạ tầng
Theo số liệu thống kê, nhà ở chiếm tới gần 1/3 lượng phát tán khí gây hiệu ứng
nhà kính trên quy mô toàn cầu (riêng ở Mỹ là 43%). Vì vậy, việc cải tiến trong
lĩnh vực xây dựng như tăng cường hệ thống bảo ôn, xây dựng các cầu thang điều
chỉnh nhiệt, các loại nhà "môi trường"... sẽ tiết kiệm được rất nhiều nhiên liệu và
giảm mức phát tán khí thải. Ngoài ra, các công trình giao thông như cầu đường
cũng là yếu tố cần đầu tư thỏa đáng. Đường tốt không chỉ giảm nhiên liệu cho xe
cộ mà còn giảm cả lượng khí phát tán độc hại hoặc sử dụng các loại lò đốt trong
công nghiệp (như lò khí hóa than, lò dùng trong sản xuất xi măng) cũng sẽ giảm
được rất nhiều khí thải gây hiệu ứng nhà kính.
4

Một trong những giải pháp kinh tế khả
thi nhất nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi
trường là tiết kiệm điện, đặc biệt là sử
dụng các thiết bị dân dụng tiết kiệm
điện như bóng đèn compact, các loại
pin nạp. Theo các Bộ Môi trường Mỹ,
ở quốc gia này mỗi gia đình chỉ cần
thay một bóng đèn dây tóc chiếu sáng
bằng bóng compact thì cả nước sẽ tiết
kiệm được lượng điện dùng cho 3 triệu
gia đình khác.

5


h) Mỗi cặp vợ chồng chỉ nên sinh 1 con
Hiện nay trên thế giới đã có trên 6 tỷ người và theo dự báo của LHQ thì đến
giữa thế kỷ 21 sẽ tăng lên 9 tỷ và như vậy nhu cầu về thực phẩm, quần áo, các
nhu yếu phẩm khác sẽ tăng lên gấp rưỡi so với hiện nay. Với mức tiêu thụ lớn
như vậy sẽ tạo ra nguồn phát tán khí thải gây hiệu ứng nhà kính rất lớn, nhất là ở
các nước đang phát triển. Áp dụng phương án mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh 1 con
sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực, được coi là phương án phát triển bền vững
và khả thi nhất trong tương lai.
i) Khai phá những nguồn năng lượng mới
Việc tìm kiếm nguồn năng lượng mới để thay thế nhiên liệu hóa thạch là thách
thức lớn nhất của con người trong thế kỷ 21. Một số nguồn năng lượng ứng viên
sáng giá là ethanol từ cây trồng, hydro từ quá trình thủy phân nước, năng lượng
nhiệt, năng lượng sóng, năng lượng gió, năng lượng mặt trời và nhiên liệu sinh
học...
j) Ứng dụng các công nghệ mới trong việc bảo vệ trái đất

Rạn san hô Great Barrier tuyệt đẹp trải dài 2.600km ngoài khơi bờ biển của Australia trước đây được
coi là một trong những vùng sinh quyển đa dạng nhất thế giới. Nó được tạo thành từ khoảng 3.000 rạn
san hô, hàng tỷ sinh vật sống nhỏ và 900 hòn đảo.
Tuy nhiên, Di sản Thiên nhiên thế giới này đang bị suy thoái nghiêm trọng bởi sự nóng lên của Trái
đất. Môi trường axit hóa đại dương và nhiệt độ tăng cao do biến đổi khí hậu là mối đe dọa lớn nhất với
các rạn san hô nơi đây.

Hình ảnh trên cho thấy rạn san hô Great Barrier đang ngày bị mai một dần. Một nửa số san hô
ở Great Barrier đã biến mất trong 3 thập kỷ qua. Sự axit hóa đại dương cũng khiến cho san hô bị tẩy
trắng hàng loạt. Khi san hô chuyển màu trắng, chúng trở nên nhạy cảm và dễ chết hơn.
Điều này khiến cho môi trường sinh thái dưới đại dương bị ảnh hưởng trầm trọng.
8


Hình ảnh trên là một khúc của dòng sông Danube - dòng sông dài thứ hai châu Âu, bắt nguồn từ Đức
chảy theo hướng Đông đến Biển Đen ở Romani. Đây là một trong những cửa ngõ quan trọng
trong việc giao thương, công nghiệp tàu biển...

Nhưng ít ai biết rằng, dưới sự biến đổi khí hậu, một đợt hạn hán kéo dài xảy ra vào năm 2011 - 2012
đã khiến mực nước sông Danube xuống thấp kỷ lục. Điều này khiến cho tàu thuyền ở đây bị mắc cạn
và khu vực đường thủy vốn đông đúc trở nên tê liệt.
9


Hình ảnh trên ghi lại Matterhorn - một trong những đỉnh núi cao nhất châu Âu, thuộc dãy núi Alps
nằm trên biên giới Ý và Thụy Sĩ. Bức ảnh chụp lại hình ảnh một khối băng tuyết lớn
vào ngày 16/8/1960.

Nhưng bức ảnh chụp ngày 18/8/2005 này cho thấy, "nóc nhà của Thụy Sĩ" đang bị xói mòn.
Hệ quả này là do những khối băng lớn ngày một tan chảy nhiều hơn.

6. Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống:
Thế kỉ 21, chúng ta phải đối mặt với “ tình huống hết sức khẩn cấp” của một
cuộc khủng hoảng gắn liền ngày hôm nay và ngày mai. Đó là cuộc khủng hoảng
biến đổi khí hậu. Cuộc khủng hoảng này xảy ra do sự tiến bộ của nhân loại, sự
phát triển của hạ tầng kĩ thuật và ý thức của con người. Và một yêu cầu bức
bách đặt ra là làm thế nào để có thể thay đổi được tình hình nguy cấp này.
Trước sự rộng rãi trong phạm vi tác động, hệ quả nghiêm trọng mà vấn đề biến
đổi khí hậu toàn cầu mang lại không một cá nhân hay không một quốc gia đơn lẻ
nào có thể giành thắng lợi trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu này. Chính vì
vậy, sự hợp tác toàn cầu cũng như sự chung tay của loài người không chỉ là một
phương pháp mà còn là sự khẩn cấp cho tình hình hiện nay.

13