Cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn để
giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho
học sinh trung học
- Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội
- Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Tây Hồ
- Trường THCS Chu Văn An
- Địa chỉ : 17 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
- Điện thoại: 0438471461
- Email:
- Tên tình huống: Giải quyết vấn đề “Ứng phó với biến đổi khí
hậu.
- Môn học chính thức được HS vận dụng trong giải quyết tình
huống: Địa lý
- Các môn học tích hợp: Ngữ văn, Sinh học, Khoa học, Hóa học,
Vật lý
- Thông tin về học sinh :
1.Họ và tên: Nguyễn Việt Hà
Ngày sinh: 16/02/2000 Lớp : 9A3
1. Tên tình huống: Giải quyết vấn đề “ Ứng phó với biến đổi khí hậu”
2. Mục tiêu giải quyết tình huống :
1
Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu Trái đất là do sự gia tăng các hoạt
động tạo ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các
bể hấp thụ khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và
đất liền khác.
Các biểu hiện của biến đổi khí hậu: Sự nóng lên của khí quyển và Trái đất
nói chung; Sự thay đổi thành phần và
chất lượng khí quyển có hại cho môi
trường sống của con người và các
sinh vật trên Trái đất; Sự dâng cao
mực nước biển do băng tan, dẫn tới

nào đó theo chuỗi số liệu dài khoảng 30 năm và là kết quả của sự tương tác giữa
các quá trình vật lý, hoá học và sinh học dưới tác động của năng lượng mặt trời.
Sự tương tác này là một quá trình phức tạp, vì vậy, chế độ khí hậu không cố
định mà luôn có tính biến động. Nhiều biểu hiện của biến đổi khí hậu và trái đất;
tan băng và mực nước biển dâng cao do băng tan, ngập úng các vùng đất thấp và
các đảo nhỏ trên biển; sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm
trên các vùng khác nhau của trái đất, đe doạ sự sống của các loài sinh vật, các hệ
sinh thái và hoạt động của con người; sự thay đổi cường độ hoạt động của quá
trình hoàn lưu khí quyển, chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và các chu
trình sinh địa hoá khác; sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất
lượng và thành phần của hệ sinh thái, chất lượng và thành phần của thuỷ quyển,
sinh quyển, địa quyển; sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại
cho môi trường sống của con người và các sinh vật trên trái đất.
Nguyên nhân của biến đổi khí hậu (BĐKH) trái đất bao gồm cả tự nhiên và nhân
tạo. Theo báo cáo mới nhất của Liên hiệp quốc, nguyên nhân chủ yếu của hiện
tượng BĐKH 90% do con người gây ra.
BĐKH không chỉ đơn thuần tác động tới tự nhiên mà còn là thách thức về kinh
tế, xã hội của nhân loại. Việc bỏ tiền ra chi phí cho việc khôi phục thiệt hại sau
những thiên tai đã làm thâm hụt vào ngân sách các quốc gia. Theo Nicolas Stem
- nguyên chuyên gia kinh tế hàng đầu của Ngân hàng Thế giới, thì trong vòng 10
năm tới, chi phí thiệt hại do BĐKH gây ra cho toàn thế giới ước tính khoảng
7.000 tỉ USD; nếu chúng ta không làm gì để ứng phó thì thiệt hại mỗi năm sẽ
chiếm khoảng 5 - 20% tổng sản phẩm nội địa (GDP), còn nếu chúng ta có những
ứng phó tích cực để ổn định khí nhà kính ở mức 550 ppm tới năm 2030 thì chi
phí chỉ còn khoảng 1% GDP.
Chương trình môi trường Liên hiệp quốc (UNEP) nhận định, BĐKH được xếp
vào dạng vấn đề an ninh "phi truyền thống" và được xem như là một trong
những thách thức lớn nhất đối với "an ninh môi trường - phát triển toàn cầu".
Đến năm 2025, khoảng 5 tỉ người có thể sẽ sống trong những khu vực có nguy
cơ căng thẳng, xung đột liên quan đến nước và lương thực. Đến năm 2050,

đây là nguồn gây hiệu ứng nhà
kính rất lớn. Bởi vậy, sớm hay
muộn con người cũng sẽ phải tìm ra nguồn nhiên liệu khác thay thế như nhiên
liệu sinh học, điện nguyên tử hay các nguồn năng lượng khác.
b) Cải tạo, nâng cấp hạ tầng
Theo số liệu thống kê, nhà ở chiếm tới gần 1/3 lượng phát tán khí gây hiệu ứng
nhà kính trên quy mô toàn cầu (riêng ở Mỹ là 43%). Vì vậy, việc cải tiến trong
lĩnh vực xây dựng như tăng cường hệ thống bảo ôn, xây dựng các cầu thang điều
chỉnh nhiệt, các loại nhà "môi trường" sẽ tiết kiệm được rất nhiều nhiên liệu và
giảm mức phát tán khí thải. Ngoài ra, các công trình giao thông như cầu đường
cũng là yếu tố cần đầu tư thỏa đáng. Đường tốt không chỉ giảm nhiên liệu cho xe
cộ mà còn giảm cả lượng khí phát tán độc hại hoặc sử dụng các loại lò đốt trong
công nghiệp (như lò khí hóa than, lò dùng trong sản xuất xi măng) cũng sẽ giảm
được rất nhiều khí thải gây hiệu ứng nhà kính.
c) Làm việc gần nhà
Theo các nhà khoa học, cứ khoảng 1 galon nhiên liệu (tương đương 4,5lít) cho
xe chạy sẽ tạo ra khoảng 9 kg CO
2
phát tán, vì vậy phương án làm việc gần nhà
không dùng xe mà đi bộ hay đi xe đạp vừa có lợi cho sức khỏe lại có lợi về mặt
kinh tế môi trường.
d) Giảm tiêu thụ
Một trong những phương án kinh tế nhất là tiết kiệm giảm chi tiêu, điều này
không chỉ đúng trong cuộc sống hàng ngày mà nó còn có tác dụng làm giảm các
loại khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Ví dụ như giảm dùng các loại bao gói sẽ
giảm được đáng kể chi phí sản xuất lẫn phí tái chế. Một trong những vấn đề bức
4
xúc hiện nay là sử dụng quá nhiều các loại bao gói có nguồn gốc từ nhựa plastic
đã gây nên hiệu ứng "ô nhiễm trắng"
e) Ăn uống thông minh, tăng cường rau, hoa quả

giữa thế kỷ 21 sẽ tăng lên 9 tỷ và như vậy nhu cầu về thực phẩm, quần áo, các
nhu yếu phẩm khác sẽ tăng lên gấp rưỡi so với hiện nay. Với mức tiêu thụ lớn
như vậy sẽ tạo ra nguồn phát tán khí thải gây hiệu ứng nhà kính rất lớn, nhất là ở
các nước đang phát triển. Áp dụng phương án mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh 1 con
sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực, được coi là phương án phát triển bền vững
và khả thi nhất trong tương lai.
i) Khai phá những nguồn năng lượng mới
5
Việc tìm kiếm nguồn năng lượng mới để thay thế nhiên liệu hóa thạch là thách
thức lớn nhất của con người trong thế kỷ 21. Một số nguồn năng lượng ứng viên
sáng giá là ethanol từ cây trồng, hydro từ quá trình thủy phân nước, năng lượng
nhiệt, năng lượng sóng, năng lượng gió, năng lượng mặt trời và nhiên liệu sinh
học
j) Ứng dụng các công nghệ mới trong việc bảo vệ trái đất
Hiện nay các nhà khoa học đang tiến hành những thử nghiệm mới như quá trình
can thiệp kỹ thuật địa chất hay kỹ thuật phong bế mặt trời nhằm giảm hiệu ứng
nhà kính. Ngoài các giải pháp này, các nhà khoa học còn tính đến kỹ thuật phát
tán các hạt sulfate vào không khí để nó thực hiện quá trình làm lạnh bầu khí
quyển như quá trình phun nhan thạch của núi lửa, hoặc lắp đặt hàng triệu tấm
gương nhỏ để làm chệch ánh sáng mặt trời cho tới việc bao phủ vỏ trái đất bằng
các màng phản chiếu để khúc xạ trở lại ánh sáng mặt trời, tạo ra các đại dương
có chứa sắt và các giải pháp tăng cường dưỡng chất giúp cây trồng hấp thụ nhiều
CO
2
hơn
5. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:
Chúng ta đều biết rằng, tình hình biến đổi khí hậu đang diễn biến ngày một phức
tạp. Các nhà khoa học cho biết, chính con người là một trong những nhân tố lớn
thúc đẩy sự nóng lên toàn cầu, gây ra hiệu ứng nhà kính.
Biểu hiện rõ nhất về sự nóng lên của Trái đất là băng tan chảy nhiều hơn, nước

Hình ảnh trên ghi lại Matterhorn - một trong những đỉnh núi cao nhất châu Âu, thuộc dãy núi Alps
nằm trên biên giới Ý và Thụy Sĩ. Bức ảnh chụp lại hình ảnh một khối băng tuyết lớn
vào ngày 16/8/1960.
Nhưng bức ảnh chụp ngày 18/8/2005 này cho thấy, "nóc nhà của Thụy Sĩ" đang bị xói mòn.
Hệ quả này là do những khối băng lớn ngày một tan chảy nhiều hơn.
10
Các đảo San Blas ở Panama là quê hương của người Guna. Những túp lều mái tranh lụp xụp, cuộc
sống của người dân mưu sinh, cư trú trên các ngôi nhà nổi đang bị đe dọa bởi sự biến đổi khí hậu.
Ngày nay, cộng đồng những người sinh sống ở vùng đảo trên đang chịu cảnh ngập lụt kéo dài mỗi khi
mùa mưa đến. Đây là kết quả của việc mực nước biển dâng cao khi Trái đất nóng lên.
11
Bức ảnh ghi lại nồng độ CO
2
trong khí quyển trên Trái đất vào năm 2003. Khu vực màu đỏ
cho thấy nồng độ khí CO
2
ở mức 380ppm (đơn vị đo lường để diễn đạt nồng độ theo khối lượng,
tính theo phần triệu).
Bức ảnh sau chụp lại vào năm 2007 cho thấy, nồng độ khí quyển trên Trái đất đang tăng lên. Mật độ
khu vực màu đỏ gia tăng mạnh mẽ, thể hiện nhiều vùng trên Trái đất đang thải ra nhiều khí CO
2
–
kết quả của việc đốt cháy nhiên liệu và đốt rừng. CO
2
là khí nhà kính, làm tăng tính hiệu ứng nhà kính
của khí quyển và do đó dẫn đến sự nóng lên của Trái đất.
12
Hãy cùng chung tay giảm lượng khí thải CO
2
nhằm giúp Trái đất "chậm" nóng