Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

LỜI MỞ ĐẦU

Trong toàn bộ lí luận kinh tế của C.Mác, xuất phát điểm đầu tiên đó là
từ học thuyết giá trị. Trên nền tảng học thuyết này, C.Mác đã xây dựng nên học
thuyết về giá trị thặng dư với một vị trí “hòn đá tảng” trong lí luận. Ở đây, ông đã
nhìn nhận ra rằng, trong chế độ tư bản chủ nghĩa, để có được giá trị thặng dư, nhà tư
bản phải tìm ra một loại hàng hóa mà giá trị sử dụng của nó có thuộc tính là nguồn
gốc sinh ra giá trị. Sức lao động của con người chính là hàng hóa mà nhà tư bản đã
tìm ra. Không chỉ ở các nước mà ở Việt Nam, khi nền kinh tế đang trên con đường
hội nhập, chuyển sang nền kinh tế thị trường. Nghiên cứu về hàng hóa sức lao động
là một việc làm có ý nghĩa trong việc xây dựng thị trường lao động hiện nay.
Xuất phát từ vấn đề trên, em xin chọn đề tài nghiên cứu về “phát triển thị
trường sức lao động ở Việt Nam trên cơ sở của lí luận của C.Mác”.Để làm rõ hơn
vai trò của lí luận đối với thực tiễn Việt Nam. Trong bài viết, do lượng kiến thức có
hạn, em rất mong nhận được sự góp ý của thầy cô, để bài viết được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn !!!
NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN SỨC LAO ĐỘNG HÀNG HÓA CỦA C.MÁC
1. Sức lao động và những điều kiện biến sức lao động thành hàng hóa
a. Sức lao động của con người : là tổng hợp toàn bộ thể lực và trí lực tồn tại trong
cơ thể sống của con người mà con người có thể vận dụng vào quá trình lao động sản
xuất.
b. Những điều kiện biến sức lao động trở thành hàng hóa
Lao động sản xuất là hoạt động có mục đích và ý thức của con người, sức lao
động lại là điều kiện cần thiết cho quá trình sản xuất ấy để tạo ra giá trị hàng hóa
nhưng sức lao động không phải lúc nào cũng trở thành àng hóa. Chỉ khi con người

1




Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

Gía trị hàng hóa sức lao động có đặc điểm căn bản là nó quyết định không phải trực
tiếp bởi hao phí lao động xã hội cần thiết mà được quyết định một cách gián tiếp qua
các giá trị tư liệu sản xuất ra sức lao động.
Giá trị của hàng hóa sức lao động ngoài các yếu tố vật chất còn bao hàm cả yếu
tố tinh thần và lịch sử, do đó nó không chỉ phụ thuộc vào các điều kiện tự nhiên mà
còn phụ thuộc vào hoàn cảnh lịch sử từng nước, từng thời kỳ, phụ thuộc vào trình độ
văn minh đã đạt được, vào điều kiện lịch sử hình thành giai cấp công nhân. Giá trị
hàng hóa sức lao động của các nước khác nhau sẽ có sự khác nhau.
b. Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động: Hàng hóa sức lao động không chỉ có
giá trị mà còn có giá trị sử dụng như bất kỳ một hàng hóa thông thường nào. Giá trị
sử dụng của hàng hóa sức lao động chỉ thể hiện trong quá trình tiêu dùng sức lao
động, tức là quá trình lao động của người công nhân.
Quá trình lao động của người công nhân cũng đồng thời là quá trình sản xuất
ra hàng hóa, tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá trị của bản than sức lao động. Phần
lớn đó là giá trị thặng dư.
Như vậy, so với các hàng hóa khác, hàng hóa sức lao động có giá trị sử dụng
đặc biệt, đó là khả năng tạo nên giá trị thặng dư. Đây là đặc điểm cơ bản nhất của
hàng hóa, nó là chìa khóa để giải thích mâu thuẫn công thức chung của tư bản.

II. LÝ LUẬN VỀ HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG CỦA C.MÁC VỚI THỊ
TRƯỜNG LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
1. Thị trường lao động
Thị trường lao động là một bộ phận của hệ thống thị trường, trong đó diễn
ra quá trình trao đổi giữa một bên là người lao động tự do và một bên là người có
nhu cầu sử dụng lao động. Sự trao đổi này được thoả thuận trên cơ sở mối quan hệ
lao động như tiền lương, tiền công, điều kiện làm việc…thông qua một hợp đồng

khi chúng ta dư thừa sức lao động ở nông thôn thì ở lĩnh vực phát triển công nghiệp,
các ngành dịch vụ trung cao cấp lại thiếu hụt lao động trầm trọng.

4


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

Hiện cả nước vẫn còn trên 50% lao động làm việc trong lĩnh vực nông
nghiệp. Điều này cho thấy Việt Nam vẫn là một nước kém phát triển và tình trạng
thiếu việc làm ở nông thôn vẫn trầm trọng (chiếm tỷ trọng gần 97% trong tổng số lao
động thiếu việc làm chung). Mặc dù, sự chuyển dịch cơ cấu lao động đã có tín hiệu
tích cực nhưng chưa theo kịp tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế và việc phân phối,
sử dụng lao động trong các khu vực kinh tế mất cân đối. Cụ thể, ở khu vực ngoài nhà
nước sử dụng (trên 87%) lao động xã hội, nhưng đại bộ phận làm việc ở hộ cá thể,
sản xuất nhỏ phân tán, phi chính thức với trình độ công nghệ, phương thức sản xuất
lạc hậu, năng suất lao động thấp. Đó là cái vòng luẩn quẩn trong bức tranh chung
của thị trường lao động Việt Nam, chất lượng lao động thấp dẫn đến lương thấp,
năng suất lao động thấp và cuối cùng cản trở tốc độ tăng trưởng kinh tế.
c. Sự bất ổn định trong cơ chế và chính sách tiền lương Mặc dù cơ chế và chính
sách tiền lương đã đổi mới và nhiều lần điều chỉnh theo định hướng thị trường,
nhưng mức lương tối thiểu và cơ bản mới chỉ đáp ứng 60% - 65% nhu cầu cơ bản
của người lao động . Nhìn chung, hệ thống thang bảng lương hiện hành rườm rà,
phức tạp và chưa theo kịp sự phát triển của thị trường lao động. Ở nhiều công ty,
doanh nghiệp với mức lương còn khá thấp đối nghịch với giá cả thị trường nên đồng
lương của người công nhân không được đảm bảo. Dẫn tới sự mất cân đối, bất ổn
định công việc cho người công nhân.
3. Vận dụng lí luận hàng hóa của C.Mác vào phát triển thị trường lao động Việt
Nam hiện nay
Nhìn nhận từ lí luận về sức lao động của C.Mác, vận dụng vào thị trường

nắm bắt và sử dụng có hiệu quả những phương tiện kỹ thuật hiện đại. Những người
có năng lực sáng tạo trong nghiên cứu khoa học, trong quản lí vĩ mô và vi mô, là
những người ứng xử có văn hoá cũng như có đạo đức nghề nghiệp... Đi

6


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

đôi với đào tạo nghề, đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật cho người lao động,
cần quan tâm giáo dục phẩm chất đạo đức, tư thức trách nhiệm, lòng yêu nước, yêu
chủ nghĩa xă hội, trung thành với mục tiêu, lí tưởng của Đảng, cho dù người lao
động đó làm việc trong bất cứ doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế nào.
Thứ năm, thúc đẩy giao dịch trên thị trường lao động bằng các hình thức
như: phát triển hệ thống trung tâm giới thiệu việc làm, tăng cường quản lí Nhà
nước, củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của các doanh nghiệp xuất khẩu lao
động, phát triển hệ thống thông tin, thống kê thị trường lao động; hoàn thiện hệ
thống pháp luật về thị trường lao động, hoàn thiện bộ máy quản lí và vận hành có
hiệu quả thị trường lao động, nâng cao hơn nữa vai trò của các tổ chức đại diện
cho người lao động và tổ chức đại diện cho chủ sử dụng lao động, tiếp tục hoàn thiện
các chính sách thị trường lao động, chính sách tiền lương.
Ngoài ra, Thực hiện tốt quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đẳng các
trường dạy nghề theo hướng xã hội hóa, linh hoạt, năng động, gắn đào tạo với sử
dụng.
Hoàn thiện cơ chế chính sách theo hướng giải phóng sức sản xuất, giải phóng
sức lao động, khuyến khích mọi người đầu tư phát triển sản xuất tạo việc làm, tạo
điều kiện thu hút đầu tư nước ngoài
Tiếp tục hoàn chính sách về tiền công, tiền lương, các chế độ đối với người lao
động để thị trường lao động vận hành một cách có hiệu quả trong nền kinh tế thị
trường.

9