ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN VĂN LONG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI- 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN VĂN LONG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Kim Long

HÀ NỘI- 2016


Mặc dù cũng có nhiều cố gắng, nhưng trong luận văn này cũng khó
tránh khỏi những thiếu sót, khiếm khuyết. Kính mong sự góp ý, chỉ bảo của
các quý thầy, cô cùng các bạn đồng nghiệp.
Xin chân trọng cảm ơn.
Hà Nội, năm 2016
Tác giả

Nguyễn Văn Long

ii


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BD

Bồi dƣỡng

CBQL

Cán bộ quản lý

CNH-HĐH

Công nghiệp hoá- hiện đại hoá

CSVC

Cơ sở vật chất

ĐH


QLGD

Quản lý giáo dục

SL

Số lƣợng

TB

Trung bình

TCCB

Tổ chức cán bộ

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

UBND

Uỷ ban nhân dân

XHCN

Danh mục các sơ đồ

ix

Danh mục các biểu đồ

x

MỞ ĐẦU

1

CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỘI

6

NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ.
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

6

1.2. Những khái niệm cơ bản

7

1.3. Vị trí của giáo dục THCS trong sự nghiệp giáo dục

14

1.4. Tầm quan trọng của việc phát triển ĐNCB QL trƣờng THCS

37

2.2. Sơ lƣợc về các trƣờng THCS huyện Hải Hậu.

38

2.3. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS huyện Hải

40

Hậu-Nam Định.
43
iv


2.3.1.Về số lƣợng, cơ cấu, độ tuổi

40

2.3.2. Về trình độ

41

2.3.3. Về thâm niên quản lý

42

2.3.4. Về phẩm chất, năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ

43


QUẢN LÝ TRƢỜNG THCS HUYỆN HẢI HẬU TỈNH NAM
ĐỊNH
3.1: Các nguyên tắc xây dựng biện pháp.

81

3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển.

81

3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp và tính thực tiễn.

81

3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả và tính khả thi.

81

3.2 Các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trƣờng THCS huyện

82

Hải Hậu tỉnh nam định.
3.2.1. Lập quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL và thực hiện tốt

82

quy hoạch cán bộ
3.2.2. Thƣờng xuyên quan tâm tới việc đào tạo, bồi dƣỡng,

3.4. Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp

108

3.4.1. Mục đích khảo nghiệm

108

3.4.2. Nội dung khảo nghiệm

108

3.4.3. Phƣơng pháp khảo nghiệm

109

3.4.4. Kết quả khảo nghiệm.

109

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

114

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

117

PHỤ LỤC


Bảng 2.3: Kết quả đánh giá của Nhóm khách thể 1 về

44

phẩm chất.
4

Bảng 2.4. Kết quả đánh giá của Nhóm khách thể 2 về

46

phẩm chất.
5

Bảng 2.5. Kết quả đánh giá của Nhóm khách thể 3 về

48

phẩm chất.
6

Bảng 2.6. Kết quả tổng hợp của cả 3 Nhóm khách thể về

50

phẩm chất.
7

Bảng 2.7. Kết quả đánh giá của Nhóm khách thể 1 về


việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà trƣờng.
12

Bảng 2.12. Kết quả đánh giá của Nhóm khách thể 2 về

62

việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà trƣờng.
13

Bảng 2.13. Kết quả đánh giá của Nhóm khách thể 3 về
vii

64


việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà trƣờng.
14

Bảng 2.14. Kết quả tổng hợp của cả 3 Nhóm khách thể về

65

việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà trƣờng..
15

Bảng 2.15. Kết quả đánh giá của Nhóm khách thể 1 về

70


Bảng 3.2: Tổng hợp tính khả thi của các biện pháp.

viii

109


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
STT

Tên sơ đồ

Trang

1

Sơ đồ 1.1: Hệ thống đối tƣợng quản lý của hiệu trƣởng.

12

2

Sơ đồ 1.2: Nội dung phát triển đội ngũ cán bộ quản lý.

29

3

Sơ đồ 3.1: Mối liên hệ giữa các biện pháp.


66

nhóm khách thể về việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà
trƣờng.
4

Biểu đồ 2.4. Biểu đồ so sánh kết quả tổng hợp của 2

72

nhóm khách thể về việc thực hiện biện pháp để xây
dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQL.
5

Biểu đồ 3.1. Biểu đồ so sánh kết quả đánh giá tính cấp

110

thiết của các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL
trƣờng THCS Hải Hậu tỉnh Nam Định.
6

Biểu đồ 3.2. Biểu đồ so sánh kết quả đánh giá tính khả thi
của các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL
trƣờng THCS Hải Hậu tỉnh Nam Định.

x

111


1


đây đã có những bƣớc phát triển cả về quy mô và chất lƣợng, đội ngũ cán
bộ quản lý các trƣờng trung học cơ sở huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định đã
đáp ứng đƣợc những yêu cầu cơ bản về công tác quản lý giáo dục, nâng cao
chất lƣợng giáo dục đào tạo ở địa phƣơng, góp phần nâng cao dân trí, đào
tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài, thúc đẩy sự phát triển KT-XH ở địa
phƣơng. Tuy nhiên, trƣớc xu thế hội nhập của nƣớc ta, thời kỳ công nghiệp
hoá hiện đại hoá, hội nhập quốc tế, thời kỳ phát triển về công nghệ thông
tin, kinh tế tri thức thì giáo dục huyện Hải Hậu nói chung và giáo dục trung
học cơ sở nói riêng vẫn còn những hạn chế, bất cập.
Có nhiều nguyên nhân gây nên những hạn chế, bất cập nêu trên, một
trong những nguyên nhân chủ yếu và quan trọng là công tác quản lý giáo dục
nói chung và quản lý cấp trung học cơ sở nói riêng còn bộc lộ những yếu kém:
Đội ngũ cán bộ quản lý chƣa đồng bộ, còn hạn chế trong việc tiếp cận với
khoa học công nghệ hiện đại nhƣ ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý
trƣờng học; công tác quy hoạch, luôn chuyển, điều động, bổ nhiệm CBQL còn
thụ động, chƣa có tính kế thừa và phát triển; công tác quản lý giáo dục ở một
bộ phận CBQL chƣa xứng tầm với vị thế và thế mạnh của huyện, chƣa đáp
ứng đƣợc yêu cầu đổi mới giáo dục, đổi mới đất nƣớc.
Để khắc phục những tồn tại hạn chế nêu trên, cần thiết phải có những
giải pháp mang tính chiến lƣợc và biện pháp cụ thể để phát triển đội ngũ
CBQL giáo dục đồng bộ, có chất lƣợng góp phần nâng cao hiệu quả công
tác quản lý giáo dục, đồng thời nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện cho
học sinh.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn đó, chúng tôi nghiên cứu đề
tài “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trung học cơ sở huyện Hải Hậu
tỉnh Nam Định", với hy vọng góp phần giải quyết những bất cập, hạn chế
trong QLGD, nhằm nâng cao chất lƣợng và hiệu quả giáo dục THCS huyện

6. Câu hỏi nghiên cứu:
Làm thế nào để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trong nhà
trƣờng THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới trên cơ sở chuẩn hiệu trƣởng đã
đƣợc ban hành?
3


7. Giả thuyết khoa học.
Công tác quản lý THCS huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định hiện nay cần
có đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS đƣợc phát triển theo hƣớng đổi
mới và chuẩn hóa nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục THCS ở
huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.
8.1 Ý nghĩa lý luận.
Góp phần vào lý luận quản lý đội ngũ cán bộ quản lý THCS với cơ
sở khoa học là xây dựng một số phƣơng pháp quản lý hiệu quả cho hoạt
động này.
8.2 Ý nghĩa thực tiễn.
Kết quả nghiên cứu có thể đƣợc áp dụng cho công tác quản lý phát
triển đội ngũ cán bộ quản lý THCS không chỉ cho địa bàn huyện Hải Hậu
mà cả trong tỉnh Nam Định và trong cả nƣớc.
9. Phƣơng pháp nghiên cứu.
9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận.
Sƣu tầm, nghiên cứu tài liệu, văn bản để phân tích, vận dụng các quan
điểm lý luận liên quan đến công tác quản lý; nghiên cứu chức năng, nhiệm vụ
của trung học phổ thông, quản lý nhân lực, quản lý trƣờng nhằm phát triển đội
ngũ quản lý giáo dục trƣờng trung học cơ sở huyện Hải Hậu trƣớc yêu cầu đổi
mới giáo dục.
9.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
Đánh giá thực trạng và kết quả của các giải pháp qua điều tra bằng

trình "lý" gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới, đƣa hệ vào thế "phát triển".
Ở Việt Nam, khoa học quản lý đã có những thành tựu đáng kể, góp
phần nâng cao hiệu quả quản lý xã hội trong những điều kiện cụ thể tƣơng
ứng với tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc. Trong lĩnh vực
quản lý giáo dục ở Việt Nam những năm qua đã có nhiều công trình nghiên
cứu về lý luận cũng nhƣ đề ra đƣợc các giải pháp quản lý có hiệu quả trong
việc phát triển giáo dục và đào tạo. Ngoài ra, có nhiều đề tài đi sâu vào
nghiên cứu thực trạng về số lƣợng, cơ cấu và xây dựng đội ngũ CBQL
trƣờng trung học cơ sở trên địa bàn của một địa phƣơng, nhƣ: Đề tài “Phát
triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THPT tỉnh Thái Bình trong giai đoạn
hiện nay” do Phạm Thị Lý - học viên K9 nghiên cứu; Đề tài “Phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý trƣờng THPT tỉnh Vính Phúc” do Lê Quang Tuấn - học
viên K9 nghiên cứu; Đề tài “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng
THCS huyện An lão thành phố hải Phòng tỉnh Vính Phúc trong giai đoạn
hiện nay” do Nguyễn Cao Lan - học viên K9 nghiên cứu; Đề tài “Phát triển
đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THPT tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện
nay” do Đặng Thị Nhung - học viên K12 nghiên cứu.
Qua đó, chung tôi nhận thấy việc phát triển đội ngũ CBQL trƣờng
THCS một cách đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo về phẩm chất và năng lực đáp
ứng đƣợc những đổi mới về giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay là
vấn đề rất cần thiết ở mỗi địa phƣơng. Ở huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định
chƣa có đề tài nghiên cứu khoa học nào đề cập đến vấn đề phát triển đội
6


ngũ CBQL trƣờng THCS theo Bộ Chuẩn hiệu trƣởng THCS. Vì vậy, việc
nghiên cứu biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS
huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định là rất cần thiết.
1.2. Những khái niệm cơ bản
1.2.1. Khái niệm quản lý.

động. Cụ thể là:
- Xác định sứ mệnh, chức năng nhiệm vụ.
- Dự báo, đánh giá triển vọng.
- Xác định mục tiêu (xa và gần).
- Tính toán các nguồn lực, các giải pháp.
Chức năng tổ chức (công việc và các nguồn lực) quy định việc phân
bổ công việc, quyền hành và nguồn lực cho các bộ phận, các thành viên của
tổ chức để họ có thể hoạt động và đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức một cách
có hiệu quả. Các nội dung của tổ chức bao gồm việc phân tích công việc
bằng nhiệm vụ, lựa chọn ngƣời vào việc, Phân bổ các nguồn lực khác và
xây dựng cơ chế làm việc.
Chức năng lãnh đạo (chỉ đạo): Là quá trình tác động đến các thành
viên của tổ chức, làm cho họ gắn kết, nhiệt tình, tự giác và nỗ lực phấn đấu
đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức. Chức năng lãnh đạo gồm các nội dung sau:
- Ra quyết định.
- Thông báo hƣớng dẫn.
- Điều phối.
- Động viên.
Chức năng kiểm tra đánh giá: Là các hoạt động của chủ thể quản lý
nhằm tìm ra mặt ƣu điểm, mặt hạn chế qua đó đánh giá, điều chỉnh và xử lý
các kết quả của quá trình vận hành tổ chức, làm cho mục tiêu của quản lý
đƣợc thực hiện đúng hƣớng và có hiệu quả. Nội dung chức năng kiểm tra là:
+ Xác định tiêu chí (chuẩn mực, đạo đức).
+ Sử dụng phƣơng pháp phù hợp, thu thập thông tin.
+ Phân tích thông tin và đánh giá.
+ Sử dụng kết quả đánh giá sao cho có lợi.
8


Các chức năng quản lý làm nên bản chất quản lý. Nó nâng cao hiệu


Chủ thể quản lý giáo dục (xét theo ngành dọc chuyên môn) là:
- Các cấp quản lý từ Bộ Giáo dục và Đào tạo (là cơ quan thay mặt
Nhà nƣớc quản lý), Sở Giáo dục và Đào tạo, đến phòng Giáo dục và cuối
cùng là Hiệu trƣởng các Nhà trƣờng- Chủ thể quản lý trực tiếp sự vận hành
trong hệ thống Giáo dục.
- Đối tƣợng của quản lý giáo dục là đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân
viên trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Chủ thể quản lý giáo dục xét theo phân cấp quản lý theo địa bàn và
lãnh thổ là:
- Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng, Sở
Giáo dục và Đào tạo là cơ quan thay mặt ủy ban nhân dân các cấp quản lý
Nhà nƣớc về Giáo dục và Đào tạo tại địa phƣơng đến Phòng Giáo dục và
hiệu trƣởng các nhà trƣờng.
- Đối tƣợng của quản lý giáo dục ở đây là đội ngũ cán bộ, giáo viên,
nhân viên và học sinh trong hệ thống giáo dục của địa phƣơng.
- Chủ thể quản lý giáo dục trong phạm vi Nhà trƣờng là Hiệu trƣởng.
Đối tƣợng ở đây là cán bộ, giáo viên, nhân viên trong trong Nhà trƣờng.
Tóm lại: Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều
hành, phối hợp các lực lƣợng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế
hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội và có hai chức năng tổng quát,
gồm: chức năng ổn định duy trì quá trình đào tạo đáp ứng yêu cầu hiện
hành của nền kinh tế - xã hội; chức năng đổi mới phát triển quá trình đào
tạo đón đầu khoa học - kỹ thuật.
Từ chức năng tổng quát trên, quản lý giáo dục cũng phải gắn bó với
bốn chức năng cụ thể nhƣ: Kế hoạch hoá; Tổ chức; Chỉ huy, điều hành;
Kiểm tra:
* Khái niệm quản lý trường học
Trƣờng học là một tổ chức giáo dục cơ sở, trực tiếp làm công tác đào
tạo thực hiện việc giáo dục toàn diện đối với thế hệ trẻ. Thành tích tập

- Môi trƣờng xã hội (MTXH)
- Quản lý dạy học (QLDH)
11


Môi trƣờng xã hội
CSVC

MQH
MT
Môi trƣờng
nhà trƣờng

PP

ND

MôiQL
DH

Thầy PP
TT

Trò
MTSP

Sơ đồ 1.1: Hệ thống đối tƣợng quản lý của Hiệu trƣởng
Có thể tóm lại hoạt động quản lý ở trƣờng trung học cơ sở có mục
tiêu kép là:
- Hoàn thiện kiến thức cho học sinh để các em có đủ năng lực tiếp