B GIÁO D CăVẨă ẨOăT O
TR NGă I H CăTH NGăLONG
KHOA KHOA H C S C KH E
B MỌNă I UăD
NG


NGHIÊM TH HOÀNG Y N
B00332

TH C TR NG, M T S

Y UT

LIÊN QUAN

N V N CHUY N B NH NHÂN C P C U
T I B NH VI NăNHIăTRUNGă

TÀI T T NGHI P H C

NG,ăN Mă2015ă

NHÂN VLVH

HÀ N I ậ Thángă10ăn mă2015


B GIÁO D CăVẨă ẨOăT O
TR NGă I H CăTH NGăLONG
KHOA KHOA H C S C KH E


L I C Mă N
Tôi xin bày t lòng bi tă năsơuăs căđ n:
T p th các th y cô giáo t i B mônă i uă d
Tr

ngă

i h căTh ngăLongăậ nh ngăng

ng, khoa Khoa h c S c kh e,

iăđưăh t lòng d y d , truy năđ t ki n

th c quý báu trong quá trình h c t p c a chúng tôi.
TS.

M nhăHùng,ăTr

vi năNhiăTrungă

ng phòng Truy năthôngăvƠăCh măsócăkháchăhƠngă- B nh

ng;ăGi ng viên kiêm nhi m ậ TrungătơmăđƠoăt o liên t c và

ch đ o tuy n - B nh vi năNhiăTrungă
Công c ng,ăTr
đ ,ăh

ngă


DANH M C CÁC CH

VI T T T

BN

B nh nhân

BV

B nh vi n

CTCC

Chuy n tuy n c p c u

HSCC

H is cc pc u

HSN

H i s c ngo i

KAT

Không an toàn

KCC


VCBN

V n chuy n b nh nhân

VCCC

V n chuy n c p c u

ng

ng

i

Thang Long University Library


DANH M C CÁC B NG
B ngă1.1.ăPh
B ngă3.1.ă

ngăti n c p c u có trên xe v n chuy n c p c uăđ n BV Nhi ............ 4
căđi m v đ iăt

ng nghiên c u .......................................................... 19

B ng 3.2. Nguyên nhân chính khi n tr ph i c p c u ............................................. 20
B ng 3.3. Hoàn c nh quá trình v n chuy n c p c u ................................................ 20
B ngă3.4.ă ánhăgiáăvi c ch năđoán,ăx trí tuy năd

B ng 3.11. nhăh

ng c a an toàn VCC t i t vong trong 24 gi nh p vi n ........ 27

ii


DANH M C CÁC BI Uă
Bi u 3.1. T l v n chuy n không an toàn

BN c p c u t i BV Nhi TW.............. 24

Bi u 3.2. T l t vong 24 gi đ u nh p vi n các BN c p c u t i BV Nhi TW ..... 24
DANH M C CÁC HÌNH
S ăđ 1.1. Thành t v n chuy n c p c u an toàn

tr em ........................................ 6

S ăđ 1.2. Y u t can thi p quy tăđ nh thành công v n chuy n an toàn ................... 7
S ăđ 1.3. T ch c v n chuy n c p c uăđ năBVăNhiăTrungă

ng ............................ 9

iii

Thang Long University Library


M CL C
T V Nă

IăT

NGăVẨăPH

NGăPHÁPăNGHIểNăC U ....................... 11

NG, TH IăGIAN,ă

Aă I M NGHIÊN C U ........................... 11

iăt ng nghiên c u ..................................................................................................11

2.1.2. Th iăgianăvƠăđ aăđi m nghiên c u ..............................................................................12
2.2. THI T K NGHIÊN C U .......................................................................... 12
2.2.1. C m u nghiên c u......................................................................................................12
2.2.2. Ti n hành ch n m u: ...................................................................................................12
2.3. N I DUNG VÀ CÁC BI N S NGHIÊN C U ....................................... 13
2.3.1.

căđi m c a nhóm nghiên c u .................................................................................13

2.3.2.Lâm sàng........................................................................................................................13
2.3.3.Tình tr ng b nhănhơnăkhiăđ n b nh vi năNhiăTrungă ng .......................................13
2.3.4.X trí c p c uăkhiăđ n b nh vi năNhiăTrungă ng ...................................................14
2.3.5.C nălơmăsƠngăđưălƠmă tuy năd i. .............................................................................14
2.3.6.T n xu t m t s b nhăth ng g p. ..............................................................................14
2.3.7. Các bi n s v an toàn v n chuy n ............................................................................15
2.3.8. Các bi n v đánhăgiáăquáătrìnhăt p hu n c p c u nhi khoa......................................15
2.4. TIÊU CHU N V N CHUY N B NH NHÂN AN TOÀN....................... 15
iv


NHă H

B NH VI NăNHIăTRUNGă
Ch

NGă

N V N CHUY N C P C U T I

NG .................................................................... 25

ngă4 BÀN LU N ....................................................................................... 28

4.1. TH C TR NG V N CHUY N C P C U T I BV NHI TW ................ 28
4.1.1.ă

căđi m b nh nhân v n chuy n c p c u .................................................................28

4.1.2. Th c tr ng công tác v n chuy n c p c u ..................................................................29
4.2. M T S

Y UT

NHăH

NGă

N V N CHUY N C P C U T I BV



d ch v khám ch a b nhătrongăđóă cóă khơuăv n chuy n c p c u. V n chuy n c p
c u là khâu quan tr ng trong công tác cung c p d ch v khám, ch a b nh cho
ng

i dân vì nó nhăh

ng tr c ti păđ n t vong và các tai bi n, di ch ng cho b nh

nhi. B nh nhi là l a tu i có nh ngăđ căđi m b nhălỦăđ c thù và có nh ng khác bi t
so v iăđ iăt

ng b nhănhơnălƠăng

i l n.

Nghiên c u thu căđ tƠiăđ c l p c pănhƠăn

c do GS Nguy n Công Khanh

[8] cho th y Vi tănamăch aă cóăh th ng c p c u nhi riêng bi t trong h u h t các
b nh vi n t nh, trang thi t b thi u th n,ătrìnhăđ c a cán b làm c p c u nhi còn
nhi u h n ch ,ăch aăcóăquiătrìnhăh

ng d n qu c gia v c p c u nhi, v n chuy n

b nh nhân không an toàn và không có s liên l c gi a các tuy n v iănhauătr

c,



ngăth c v n chuy n. Tình tr ng v n chuy năkhôngăanătoƠnăđ i

v i b nh nhân n ng chi m 90% trong các ca v n chuy n, t l t vong trong 24h
đ u còn cao [1],[5]. Nhi u b nhănhơnăđ

c v n chuy năđ n khoa c p c u, phòng

khám c p c uăđưăt vong ho c trong tình tr ng n ng. N u không c p c u k p th i
b nh nhân có th t vong ho căđ l i nhi u di ch ng n ng.
B nh vi n Nhi Trungă

ngă lƠă b nh vi n tuy nă Trungă

ng,ă chuyênăsơuăv

ngƠnhă nhiă khoa,ă n iă hƠngă ngƠyă ti p nh n nhi u b nh nhi. Trong nh ngă n mă quaă
ch

ngătrìnhăc p c uănhiăkhoaănơngăcaoăđưăvƠăđangătri n khai t i b nh vi n Nhi và

các b nh vi n tuy n t nh.ăB

căđ u b nh vi n đưăđ tăđ

vi căđ uăt ăc ăs v t ch t,ăph

c m t s thành công trong

ngăti n, thi t b cho công tác c p c u b nh nhi.

2

Thang Long University Library


Ch

ngă1

T NGăQUANăTẨIăLI U
YểUăC UăQUÁăTRỊNHăV NăCHUY NăC PăC UăB NHăNHI

1.1.

Quá trình v n chuy n c p c u b nhănhiăđóngăvaiătròăquanătr ngăđ i v i s c
kh e, tính m ng c a b nh nhi. Vi c v n chuy nă đ

că h

ng d nă đúngă đ n s

không làm x u thêm tình tr ng b nh nhi. B ng vi c phát hi n s m các d u hi u
nguy k ch, năđ nh b nhănhơnătr
nghi m, s d ngăph
tr

c khi v n chuy năvƠănhơnăviênăđiăkèmăcóăkinhă

ngăti n thích h p góp ph n gi m t l TVTE. Nh ngă uătiênă


ch y máu ph i [8].
Ph

ngăti n v n chuy n b nh nhân và các trang thi t b c p c uăđiăkèmăc ngă

là m t y u t h t s c quan tr ng, Theo Lê Thanh H i và c ng s m c dù 100%
b nhănhơnăđ

c v n chuy n b ng xe c uăth

ngăvƠătrênăxeăc uăth

ngăph n l năđưă

có các d ng c c p c u v hô h p, tu n hoàn, th n kinhầsongăch cóăítătr
có máy theo dõi các ch s s ngătrênăđ

ng h p

ng v n chuy n, g n 100% không có máy

th điăkèmăvƠăch 20 - 30% có d ng c đ t n i khí qu n [4].

3


B ng 1.1.ăPh

ngăti n c p c u có trên xe v n chuy n c p c uăđ n BV Nhi
tI

%
97,3
80,1
79,6
49,6
45,1
35,8
33,6
20
18,6
0,4
0

n
195
179
167
141
138
135
100
59
111
19
5
(100% là xe c

%
90
82

n

c ta mà còn là tình tr ng chung c aă cácă n

nhi u nguyên nhân: có th doăch aănh n th căđ
t ,ă doă ph
đ

ngă ti n không thích h p,ă đ

că đangă phátă tri n,ă đi u này do
c t m quan tr ng,ăđi u ki n kinh

ngă xáă xaă xôiầvìă v y t l t vong trên

ng v n chuy n r t cao t i 16% [3], [4].
1.1.2. Yêu c u v nhân l c trong quá trình v n chuy n
Trongă báoă cáoă đ xu t xây d ng h th ng c p c u nhi khoa c a tác gi

Nguy n Công Khanh [8]: nhân viên cho m i xe c p c u ph i ít nh tă03ăng
g m 01 bác s đ

căđƠoăt o c p c uănhi,ă01ăyătáăđi uăd

i bao

ng nhi và 01 lái xe.

4


c u tim-ph i và th n kinhă(đ t I) [4].

5


1.2.

AN TOÀN VÀ M T S

Y U T

LIểNă QUANă

N AN TOÀN

TRONG V N C P C U B NH NHI
An toàn trong v n chuy n c p c u là không ph i c p c u kh n c p khi nh p
vi n ho c không có bi n c x y ra lúc chuy n vi n [1], [2]. Trong quá trình chuy n
tuy n c p c uăđ n b nh vi năNhiăTrungă
toàn

tr em bao g m s

ng,ăcácăthƠnhăt v n chuy n c p c u an

năđ nh tình tr ng c a b nh nhi, s liên h -traoăđ i thông

tin v b nh nhi v iăn iăchuy năđ n, chu n b và th c hi n v n chuy n an toàn cho
b nhă nhiă vƠă đi u ki n ti p nh n và x trí c a khoa c p c u b nh vi n Nhi Trung
ngă(nh ăs ăđ d

chuy n, cán b y t v n chuy n còn thi u v s l

c khi

ng, ki n th c th c hành c p c u

nhi khoa thi u, trang thi t b c p c u trên xe c uăth

ngăch aăđ yăđ ,ăcònăđ b nh

6

Thang Long University Library


nhân t vongătrênăđ

ng v n chuy năvƠăđ n khoa c p c u trong tình tr ng các d u

hi u s ng không năđ nh [4].
Vì v y c n ph i xây d ng h th ng c p c u m t cách toàn di n,ătrongăđóăc n
đ c bi t chú tr ng quá trình v n chuy n c p c u bao g m:ăđƠoăt o c p c u nhi khoa
cho cán b y t , xây d ngă đ iă ng ă v n chuy n c p c u chuyên nghi pă vƠă t ngă
c

ng trang thi t b thu c c p c u ph c v cho công tác v n chuy n c p c u.ă i u

này c n có s quan tâm c aă lưnhă đ o B Y t ,ă BVă Nhiă Trungă

ngă vƠă c a các

(V năb n, pháp lu t)

S ăđ 1.2. Y uăt ăcanăthi păquy tăđ nhăthƠnhăcôngăv năchuy năanătoƠn
T l v n chuy n an toàn theo k t qu nghiên c u c a b nh vi năNhiăđ ng I,
mô t c t ngang 701 b nh nhi chuy n tuy n c p c u. K t qu nghiên c u cho th y
cóă506ătr

ng h p chi m 72,2% chuy n vi n an toàn (không ph i c p c u kh n c p
7


khi nh p vi n ho c không có bi n c x y ra lúc chuy n vi n);ăcóă195ătr

ng h p

chi m 27,8% chuy n vi n không an toàn [2].
Nghiên c u t i b nh vi nă Nhiă
h

ngă 1ă c ngă choă th y m t s y u t

nh

ngă đ n chuy n vi n c p c u không an toàn bao g m: chuy n vi n không an

toàn

l a tu iă d

i 1 tu i chi m 35,7%; chuy n vi n trên 1 tu i không an toàn

Că I M CÔNG TÁC V N CHUY N C P C U T IăBVăNHIăT
Công tác t ch c c p c u nhi chuyên sâu

c p c u n m trong các b nh vi năNhiăTrungă
khoa c p c u thu c b nh vi n. Tuy n t nh:
v n chuy n xe c uă th

ng,ă

tuy năTrungă

ngăcóăcácăkhoaă

b nh vi n tuy n khác: Có các

b nh vi năđaăkhoaătuy n t nhăcóăđ i

ng,ă khoaă c p c u-h i s c, khoa chuy n b nh nhân, khoa

nhi; Trung tâm c p c u 115...
Theo Lê Thanh H i và c ng s [4] có kho ng 2/3 (65% & 70%) s b nh
nhân chuy n vi n
d

l a tu iăs ăsinh,ăđi uăđóăch ng t r ng c p c uăs ăsinhătuy n

i còn y u và thi u, nhi uă BVă ch aă cóă khoaă s ă sinhă ho c có ch là hình th c,

8


S ăđ 1.3. T ăch căv năchuy năc păc uăđ năBVăNhiăTrungă

ng

Theo Lê Thanh H i và c ng s [2] trong quá trình chuy n tuy n c p c u
đ n b nh vi năNhiăTrungă
em bao g m s

ng,ăcácăthƠnhăt v n chuy n c p c u an toàn

tr

năđ nh tình tr ng c a b nh nhi, s liên h -traoăđ i thông tin

v b nh nhi v iăn iăchuy năđ n, chu n b và th c hi n v n chuy n an toàn cho
b nhă nhiă vƠă đi u ki n ti p nh n và x
Trungă

ngă(nh ăs ăđ d

trí c a khoa c p c u b nh vi n Nhi

i).

9


Vì v y c n ph i xây d ng h th ng c p c u m t cách toàn di n,ătrongăđóă
c năđ c bi t chú tr ng quá trình v n chuy n c p c u bao g m:ăđƠoăt o c p c u
nhi khoa cho cán b y t , xây d ngăđ iăng ăv n chuy n c p c u chuyên nghi p


NGăVẨăPH

NGăPHÁPăNGHIểNăC U

NG,ăTH IăGIAN,ă

Aă I MăNGHIểNăC U

ng nghiên c u

ng nghiên c u bao g m: B nhănhơnăđ

c v n chuy n c p c u; nhân

viên v n chuy n c p c u và các trang thi t b y t , xe v n chuy n;ănhơnăviênăđi u
d

ng t i b nh vi nănhiătrungă

ng.ăG m tiêu chu n l a ch n và lo i tr nh ăsau:

2.1.1.1.Tiêu chu n l a ch n đ i t

ng nghiên c u

*B nh nhi v n chuy n c p c u
- T tăc ăcácăb nhănhơnăn ngăt ă0-18ătu iăđ
vi nănhiăTrungă



i uăd

ng t i b nh vi n nhi: ( ánh giá k thu t bóp bóng qua

ng làm vi c t i các khoa c p c u, h i s c ngo i,ăđi u tr tích c c,

khoaăs ăsinh.
2.1.1.2.Tiêu chu n l ai tr :
* B nh nhi v n chuy n c p c u:
11


Lo i tr các b nhănhơnăkhôngăđ d li u v h s ăb nh án t tuy n t nh g i
lên,ăkhôngăđ d li u v đánhăgiáăquáătrìnhăv n chuy n c p c u bao g măđánhăgiáă
v tình tr ng b nhănhiătr

c, trong quá trình v n chuy n;ăđánhăgiáăc ăs v t ch t

quá trình v n chuy n;ăđánhăgiáănhơnăl c quá trình v n chuy n.
* Cán b y t tham gia v n chuy n c p c u chuy n tuy n b nh nhi
- Cán b không có chuyên môn v y t tham gia v n chuy n c p c u.
- Không có gi y t ch ng minh là cán b y t v n chuy n c p c u.
- Khôngăđ ng ý tham gia nghiên c u.
* Cán b đi u d

ng t i b nh vi n Nhi Trung

ng:



ng.

2.2.2. Ti n hành ch n m u:
- M i ngày sau m i ca ti p nh n các b nh nhi c p c u, cán b thu th p s
li u s liên h b ph n x lý h s ă b nh án, cán b thu th p s li u s đánhă giáă
nhanhăcácăđ iăt

ng thu c tiêu chu n tham gia nghiên c u, bao g m liên h v i cán

b v n chuy n c p c u.
12

Thang Long University Library


2.3. N I DUNG VÀ CÁC BI N S
Các thông tin b nhănhiăđ

NGHIÊN C U

c thu th p qua h s ăb nh án và qua s li u c a

bác s t i các khoa c p c u c a b nh vi n và có s liên h v i m t s b nh vi n
tuy năd

iăđ xác minh quá trình chuy n tuy n và v n chuy n.

Các bi n s cho m c tiêu I
2.3.1.

+ T vong ngay khi vào khoa c p c u ho c phòng khám c p c u.
+ T vong sau 6 gi nh p vi n,ătr

c 24 gi nh p vi n.

+ Tình tr ng b nh n ng. Ng ng tu n hoàn, ng ng th , s c, suy hô h p n ng
+ Th n kinh: Co gi tăc năng n,ăc năco gi t liên t c;ăC năcoăgi t dài > 20 phút
+ Thân nhi t: H thân nhi tăT°<36ăđ C°; S tăcaoăT°>ă40ăđ C° (Nhi tăđ
trung tâm).
+ Tri giác/ ý th c: Hôn mê, t nh táo.
13


+ăCácăc ăquanăkhác:ă
- Tình tr ng ch năth ng:ăgưyăx ngăchiătrên,ăchiăd i,ăx ngăch u.
- Tình tr ng ch năth

ngăc t s ng.

- Tình tr ng ch năth

ngăs não.

2.3.4.X ătríăc păc uăkhiăđ năb nhăvi năNhiăTrungă
- M thôngăđ

ng

ng th , hút d ch ti t.



ng ti u c u.

- Khíămáu;ă i n gi iăđ .
- XQ: viêm ph i; tràn khí màng ph i, quai ru t dãn, t c ru t.
- Siêu âm b ng, b ngăch

ngăh i,ăcóăd ch b ng, các b tăth

ng khác.

- CT Scaner: s não,l ng ng c, khoang b ng
2.3.6.T năxu tăm tăs ăb nhăth

ngăg p.

- Hô h p: viêm ph i, suy hô h p, viêm ph i kéo dài, hen ph qu n, d v t
đ

ng th , viêm ph iăs ăsinh,ăs ăsinhănonăy u,ăvƠngădaăs ăsinh,ă
- Tim m ch: b nh tim b m sinh tím s m, b nhă c ă tim,ă suyă tim,ă trƠnă d ch

màng ngoài tim, lo n nh p tim.
14

Thang Long University Library


- Th năkinh:ăđ ng kinh; co gi t do s t; b i não; viêm màng não, viêm não do
vi rút, xu t huy t não.


- Trang thi t b y t v n chuy n b nh nhân c p c u.
- Th i gian v n chuy n b nh nhi t n iă v n chuy n t b nh vi nă đaă khoaă
tuy n t nh, b nh vi n s n, nhi tuy n t nhăđ n b nh vi năNhiăTrungă

ng.

- Kho ng cách t n iăchuy n b nh nhân b nh vi năđaăkhoaătuy n t nh, b nh vi n
s n, nhi tuy n t nhăđ n b nh vi nănhiătrungă

ngătínhătheoăkm.

- Liên h và th o lu n v tình tr ng b nhănhơnătr

c khi chuy n.

- Y u t giaăđìnhăvƠăxưăh i.
2.3.8. Các bi n v đánhăgiáăquáătrìnhăt p hu n c p c u nhi khoa
-

ánhăgiáăđi m và s c i thi n v ki n th căcácăb

c ti p c n,ăđánhăgiáăvƠă

x trí b nh nhân n ng.
- ánhăgiáăv ki n th c c u t o, ch căn ngăc a bóng ambu.
- ánhăgiáăv ki n th c tai bi n khi s d ng bóng ambu.
- ánhăgiáăv th c hành k thu t bóp bóng qua mask.
2.4. TIÊU CHU N V N CHUY N B NH NHÂN AN TOÀN [3]
B nhănhơnăđ

b nhăkhôngăanătoƠnăkhiăkhôngăđ 1 trong 7 tiêu chí trên.
B nhă nhơnă đ

c v n chuy n r tă khôngă ană toƠnă khiă đ

c v n chuy nă đ n

phòng khám c p c u ho c khoa c p c u ch ngăđ c b nh vi năNhiătrungă

ngătrongă

tình tr ng:
- Suy hô h p c n ph i h tr hô h p ngay
- Suy tu n hoàn c n ph i h tr h i s c tim m ch ngay.
- Co gi t, hôn mê c n ph i c p c u v th n kinh ngay.
- H thân nhi t n ng
*ă

nhăngh a:ăTrongănghiênăc u c a chúng tôi, k n ngăc p c u c a cán b y t
đ

căxemălƠăđ t khi:

- CBYTăđưăđ

căđƠoăt o qua các l p c p c u, l p APLS.

- CBYT thành th o các k n ngăc p c u (Hô h p, tu n hoàn, th n kinh, h i
s căs ăsinh;ầ).ă
- CBYT bi t phát hi năvƠăđánhăgiaăđúngăd u hi u b nh n ng.

+ S d ng các bi uăđ hình c t, bi uă đ hình qu tăđ i v i m t s k t qu
nghiên c u th hi n theo t l %.
+ Các hàm trong nghiên c u đ

c s d ng g m:ăkhiăbìnhăph

ng,ăFisher’să

exactă(đ i v i b ng có giá tr nh h nă5).
- Sai s và kh c ph c:
Tránh m c sai s ch n (selection bias): ít x y ra do nghiên c u chon toàn b
h s ăvƠăb nh nhân hi n có, ch lo i tr nh ng b nh nhân và h s ăkhôngăđ thông
tin. Vì v y s tránhăđ

c sai s ch n trong nghiên c u này.

Tránh sai s thu th p thông tin: khai thác k cácă thôngă tină liênă quană đ n
b nh nhân, các ch s đoăl

ng tình tr ng b nhănhơnătr

c và sau chuy n vi n. M t

s h s ăb nh án chuy n tuy năkhôngăđ thôngătinăliênăquanăđ n m c tiêu nghiên
c uă đ
tuy năd

c kh c ph c b ng cách liên l c v iă ng

i nhà b nh nhân và b nh vi n