MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bạo lực gia đình dưới mọi hình thức đã và đang đe dọa tính mạng, ảnh
hưởng xấu tới sức khoẻ con người và bị xem là hành vi vi phạm nghiêm trọng
quyền con người. Bạo lực gia đình, như nhận định của nhiều nhà nghiên cứu,
là hành vi làm tổn thương về thể chất và tinh thần của nạn nhân (thậm chí còn
gây tử vong) và còn ảnh hưởng tới kinh tế gia đình. Đối với phụ nữ trong gia
đình có bạo lực dễ bị tổn thương và mang thai ngoài ý muốn do không có khả
năng kiểm soát hành vi tình dục của bản thân. Phụ nữ mang thai nếu là nạn
nhân của bạo lực gia đình còn có thể hứng chịu những hậu quả như không thể
chăm sóc thai tốt, sẩy thai, đẻ non, thai chết lưu…, bạo lực gia đình làm cho
quan hệ gia đình bị sứt mẻ, có thể dẫn tới tan vỡ. Trẻ em sống trong các gia
đình có bạo lực giữa cha và mẹ chịu các ảnh hưởng tiêu cực như học hành sa
sút, dễ trở thành nạn nhân của bạo lực hoặc khi lớn lên dễ sử dụng bạo lực đối
với người khác.
Trong những năm gần đây, tình hình bạo lực gia đình diễn ra phức tạp,
có chiều hướng gia tăng về số lượng và ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn
về tính chất và mức độ vi phạm. Theo thống kê chưa đầy đủ, hằng năm trong
toàn quốc diễn ra hàng ngàn vụ bạo lực gia đình, trong số đó, mỗi năm có
không dưới 300 vụ án hình sự về tội phạm bạo lực gia đình. Bạo lực gia đình
xâm hại đến các quyền cơ bản của các thành viên gia đình, làm nhiều gia đình
bị tan vỡ, ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh và hài hòa của xã hội.
Tuy nhiên, trên thực tế việc nhận thức về tính nguy hiểm của những
hành vi bạo lực gia đình nói chung và tội phạm bạo lực gia đình nói riêng vẫn
còn hạn chế. Trong khi đó, việc điều chỉnh các mối quan hệ có liên quan đến
bạo lực gia đình được quy định rải rác tại các văn bản quy phạm pháp luật

1


khác nhau; các văn bản này còn mang tính quy định chung, chưa bao quát hết

trong đấu tranh phòng, chống tội phạm bạo lực gia đình đang là một yêu cầu
bức thiết. Nhận thức được điều đó, tác giả đã mạnh dạn lựa chọn đề tài:
“Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình theo pháp luật
hình sự Việt Nam” làm đề tài Luận án tiến sỹ luật học.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Làm rõ những vấn đề lí luận và thực tiễn về trách nhiệm hình sự đối
với các tội phạm bạo lực gia đình theo pháp luật hình sự Việt Nam hiện nay;
phân tích nội dung các quy định của pháp luật hình sự về các tội phạm bạo lực
gia đình, những bất cập, hạn chế trong áp dụng trách nhiệm hình sự đối với
các tội phạm bạo lực gia đình và nguyên nhân của những hạn chế, bất cập, từ
đó, Luận án đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật
hình sự và các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng trách nhiệm hình sự đối
với các tội phạm bạo lực gia đình.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nêu trên, Luận án thực hiện các nhiệm vụ nghiên
cứu sau:
- Nghiên cứu tổng quan những công trình nghiên cứu khoa học đã được
công bố liên quan đến đề tài nghiên cứu; đánh giá kết quả nghiên cứu của các
tác giả trước đó.
- Phân tích những vấn đề lí luận về bạo lực gia đình, trách nhiệm hình
sự nói chung, trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình nói
riêng; nêu các khái niệm liên quan, các đặc điểm và phân tích làm rõ các khái
niệm, đặc điểm đó.
- Phân tích pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình của một số
nước trên thế giới.

3



4. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Tác giả dựa trên cơ sở chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy
vật lịch sử, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách và
pháp luật của Nhà nước Việt Nam về vấn đề bạo lực gia đình và phòng, chống
tội phạm bạo lực gia đình, coi đó là cơ sở phương pháp luận để tiếp cận và
giải quyết những nội dung cơ bản của Luận án.
Để hoàn thành Luận án, tác giả còn sử dụng các phương pháp nghiên
cứu khoa học cụ thể như: phương pháp thống kê, phương pháp so sánh,
phương pháp phân tích, khảo sát, đối chiếu, tư vấn chuyên gia, phương pháp
hệ thống hoá; cụ thể như sau:
- Phương pháp phân tích tổng hợp - được sử dụng trong tất cả các
chương của Luận án, nhằm tìm hiểu, trình bày các nhận thức, quan điểm về
bạo lực gia đình, tội phạm bạo lực gia đình, trách nhiệm hình sự đối với các
tội phạm này; trên cơ sở đó đã khái quát và rút ra bản chất của các hiện tượng,
các quy định và hoạt động thực tiễn liên quan (Chương 2 và Chương 3), từ đó
đưa ra các đánh giá, kết luận, kiến nghị và giải pháp phù hợp nhằm củng cố
nhận thức, hoàn thiện pháp luật hình sự về tội phạm bạo lực gia đình và áp
dụng trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình (Chương 4).
- Phương pháp thống kê, tổng hợp nhằm thống kê và so sánh các quy
định pháp luật về bạo lực gia đình, tội phạm bạo lực gia đình trong lịch sử lập
pháp của Việt Nam (Chương 2).
- Phương pháp hệ thống hóa - được sử dụng trong toàn bộ các chương
của Luận án nhằm trình bày các vấn đề, các nội dung trong Luận án theo một
trình tự, bố cục hợp lý, chặt chẽ, có sự gắn kết, kế thừa, phát triển các vấn đề,
các nội dung để đạt được mục đích, yêu cầu đã được xác định.

5



hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình nói riêng, nhất là cho việc sửa
đổi Bộ luật hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành Bộ luật hình sự.
6. Kết cấu của Luận án
Ngoài phần mở đầu và danh mục tài liệu tham khảo, Luận án gồm 4
chương, cụ thể như sau:
- Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu
- Chương 2: Những vấn đề lý luận về trách nhiệm hình sự đối với các
tội phạm bạo lực gia đình
- Chương 3: Thực trạng quy định trách nhiệm hình sự đối với các tội
phạm bạo lực gia đình và thực tiễn áp dụng
- Chương 4: Hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về trách
nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình.

7


Chƣơng 1
TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1. Tình hình nghiên cứu ở nƣớc ngoài
Xuất phát từ tính chất nguy hiểm của hành vi BLGĐ nói chung và của
TPBLGĐ nói riêng, đặc biệt là mối quan hệ đặc thù giữa chủ thể xâm phạm
và chủ thể bị xâm phạm trong mối quan hệ gia đình mà BLGĐ cũng như
TPBLGĐ nhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học trên thế
giới. Bởi vậy, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu trực tiếp hoặc gián tiếp
đề cập đến BLGĐ và các TPBLGĐ được công bố. Tuy nhiên, do rào cản ngôn
ngữ, tác giả Luận án khó có thể tham khảo hết những công trình nghiên cứu
đó. Bởi vậy, tổng quan tình hình nghiên cứu ở nước ngoài, tác giả Luận án chỉ
nêu những công trình nghiên cứu mà tác giả có điều kiện tiếp cận.
Trong số những công trình nghiên cứu trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan
đến BLGĐ cũng như TPBLGĐ, trước hết cần kể đến công trình nghiên cứu:

cũng như các nhận xét, đánh giá về tình trạng BLGĐ đối với phụ nữ trong
cuốn sách này đã được tác giả tiếp thu, tham khảo trong quá trình thực hiện
Luận án.
Về các công trình nghiên cứu tội phạm bạo lực gia đình của các nước,
không thể không nhắc đến cuốn sách “Luật phòng, chống BLGĐ của một số
nước trên thế giới” do Nhà xuất bản Tư pháp ấn hành năm 2006, bao gồm bản
dịch của 10 đạo luật hoặc dự án luật phòng, chống BLGĐ của các nước, luật
mẫu về phòng, chống bạo lực của Liên hợp quốc. Trong cuốn sách này nhóm
tác giả đã nêu các quy định cụ thể về phòng, chống bạo lực của các nước,
như: Luật bảo vệ chống BLGĐ của Bungari, Luật phòng ngừa BLGĐ và bảo
vệ nạn nhân của Vương quốc Campuchia, Luật chống BLGĐ của Đông Ti
mo, Luật đặc biệt về trừng phạt hành vi bạo lực trong gia đình của Hàn Quốc,
Luật về xóa bỏ bạo hành trong gia đình của Cộng hòa In đô nê xia, Luật
chống bạo hành gia đình của Mông Cổ, Luật phòng ngừa bạo lực hôn nhân và

9


bảo vệ nạn nhân của Nhật Bản, Luật chống bạo hành phụ nữ và trẻ em năm
2004 của Cộng hòa Philipin, Dự thảo Luật phòng ngừa và hiệu chỉnh BLGĐ
của Thái Lan, Quy tắc 9 của Ủy ban liên ngành về BLGĐ đối với phụ nữ và
trẻ em của Cộng hòa Philipin. Trên cơ sở phân tích có so sánh nội dung của
Luật phòng, chống BLGĐ của một số nước trên đây, cuốn sách đã cung cấp
bức tranh toàn cảnh về những vấn đề liên quan đến BLGĐ đã được luật hóa
trong các văn bản quy phạm pháp luật của các nước; cho thấy những điểm
tương đồng và khác biệt trong nhận thức cũng như trong thể chế hóa các quy
định nhằm phòng, chống BLGĐ ở mỗi nước.
Chuyên gia về vấn đề hôn nhân ở Hồng Kong, bà Paulian Kwok Chiing đã khẩn thiết kêu gọi các cơ quan chức năng cũng như các nhà hoạt động
xã hội: “trước khi mải mê đi tìm giải pháp cho những vấn đề trọng đại như
chiến tranh, kinh tế, chính trị, hãy cứu lấy các “tế bào đang nhiễm bệnh”. Các

các vấn đề khác liên quan đến tội phạm và hình phạt.
- Cuốn sách do TS. Hoàng Bá Thịnh chủ biên: “Bạo lực giới trong gia
đình Việt Nam và vai trò của truyền thông đại chúng trong sự nghiệp phát
triển phụ nữ”, do Nhà xuất bản Thế giới ấn hành năm 2005 đã phân tích thực
trạng bạo lực trong gia đình, phân tích tầm quan trọng của truyền thông đại
chúng trong phòng, chống BLGĐ, cuốn sách cho thấy bức tranh toàn cảnh về
bạo lực giới, tác hại của nó và phương tiện khắc phục, loại trừ. Trong cuốn
sách này, tác giả đặc biệt nhấn mạnh tới vai trò của truyền thông đại chúng
trong giải quyết vấn đề bạo lực về giới trong gia đình, nhấn mạnh, ngoài vấn
đề TNHS còn phải kết hợp tổng thể các biện pháp và phương tiện khác.
- Cuốn sách: “Luật hình sự quốc tế với việc đảm bảo quyền con
người” của TS. Nguyễn Thị Phương Hoa do Nhà xuất bản Đại học Quốc gia
thành phố Hồ Chí Minh xuất bản năm 2014 đề cập việc PLHS quốc tế quy
định TNHS của cá nhân khi vi phạm pháp luật, vi phạm quyền con người

11


của cá nhân khác. Cuốn sách phân tích một cách thấu đáo và khoa học các
kiến thức về luật hình sự quốc tế và vai trò của luật hình sự trong việc bảo
đảm quyền con người. Cuốn sách giúp tác giả Luận án này tiếp cận vấn đề
TNHS đối với tội phạm nói chung và đối với TPBLGĐ nói riêng.
- Cuốn sách: “Bảo vệ quyền con người trong Luật hình sự, tố tụng hình
sự Việt Nam” của TS. Trần Quang Tiệp do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
xuất bản năm 2004, đề cập tới vấn đề bảo vệ quyền con người nói chung, bảo
vệ quyền con người tại Việt Nam nói riêng. Theo tác giả, tôn trọng và bảo vệ
quyền con người vốn là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam, đặc biệt
được phát triển rực rỡ sau cách mạng tháng tám thành công. Trong các giai
đoạn lịch sử Việt Nam, quyền con người luôn được thể hiện, cụ thể là quyền
con người được bảo vệ trong luật hình sự, tố tụng hình sự Việt Nam từ thời

- Cuốn sách “Nguyên tắc phân hóa trách nhiệm hình sự” của TS. Cao
Thị Oanh do Nhà xuất bản Công an nhân dân ấn hành năm 2008, cũng là tài
liệu mà nghiên cứu sinh đã tham khảo khi nghiên cứu TNHS nói chung và
TNHS đối với các tội phạm bạo lực gia đình nói riêng. Theo TS. Cao Thị
Oanh thì chỉ có thể thực hiện được mục tiêu công bằng trong xử lí người
phạm tội mỗi khi TNHS được áp dụng tương xứng với tính chất và mức độ
nguy hiểm cho xã hội của tội phạm được thực hiện. Như vậy, vấn đề này đã
giúp Nghiên cứu sinh tìm hiểu rõ hơn về TNHS đối với tội phạm nói chung,
tội phạm bạo lực gia đình nói riêng.
- Cuốn sách “Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về ma túy” của
TS. Trần Văn Luyện do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản năm 1998, là
một trong những tài liệu được Nghiên cứu sinh tham khảo nhiều vì cuốn sách
đã nêu một số vấn đề lý luận về chính sách hình sự, trong đó tác giả nhấn mạnh
TNHS là một nội dung cơ bản của chính sách hình sự và được thể hiện tập
trung nhất trong PLHS. Trong cuốn sách này các hình thức TNHS, nhất là hình
phạt được phân tích một cách chi tiết và thuyết phục.

13


- Cuốn sách “Hình phạt trong Luật Hình sự Việt Nam” của Viện
Nghiên cứu khoa học pháp lí - Bộ Tư pháp, do Nhà xuất bản chính trị Quốc
gia ấn hành năm 1995, tập trung phân tích những căn cứ lý luận và thực tiễn
của chính sách hình sự và hình phạt, đi sâu phân tích khá chi tiết các loại hình
phạt trong Luật hình sự Việt Nam. Cuốn sách là tài liệu tham khảo có giá trị
về mặt lí luận giúp Nghiên cứu sinh hoàn thành Luận án.
- Cuốn sách “Lịch sử Luật Hình sự Việt Nam” của TS. Trần Quang
Tiệp, do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản năm 2003, nêu bật tính kế
thừa và tính phát triển của việc quy định các chế định tội phạm và hình phạt
trong luật hình sự Việt Nam. Cuốn sách cung cấp cho tác giả Luận án nghiên

luật quốc tế, đã quy định cụ thể về việc trẻ em có quyền được chăm sóc và
giúp đỡ đặc biệt, với mong muốn gia đình là nhóm xã hội cơ bản và môi
trường tự nhiên cho sự phát triển và hạnh phúc của tất cả thành viên. Đặc biệt,
trẻ em cần có sự bảo vệ và giúp đỡ cần thiết có thể đảm đương được đầy đủ
các trách nhiệm của mình trong cộng đồng, để phát triển đầy đủ và hài hoà
nhân cách của mình. Trẻ em cần được lớn lên trên môi trường gia đình, trong
bầu không khí hạnh phúc, yêu thương và cảm thông phù hợp với Tuyên ngôn
về Quyền trẻ em rằng: “do còn non nớt về thể chất và trí tuệ, trẻ em cần được
bảo vệ và chăm sóc đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp về mặt pháp lý trước
cũng như sau khi ra đời”. Đặc biệt, trong phạm vi của Công ước này, trẻ em
có nghĩa là mọi người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ
em đó qui định tuổi thành niên sớm hơn. Điều này cũng chính là một trong
những căn cứ để xác định tuổi chịu TNHS đối với trẻ em quy định trong
BLHS Việt Nam năm 1999 và BLHS Việt Nam năm 2015.
- Trong quá trình nghiên cứu đề tài Luận án này, Nghiên cứu sinh có
tham khảo các báo cáo và tài liệu như: Báo cáo tổng kết 3 năm (2008-2011)
thi hành BLHS năm 1999 trong lực lượng Công an nhân dân; dự thảo Báo cáo
tổng kết thực tiễn thi hành BLHS năm 1999 của Bộ Tư pháp; Những định

15


hướng cơ bản xây dựng dự án BLHS (sửa đổi) của Ban soạn thảo xây dựng
dự án BLHS (sửa đổi); Báo cáo số 979/BC-UBTVQH13 ngày 24/11/2015 của
Ủy ban thường vụ Quốc hội; Báo cáo số 1018/BC-UBTVQH13 ngày
24/11/2015 của Ủy ban thường vụ Quốc hội giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự
thảo BLHS (sửa đổi) trình Quốc hội thông qua.
Trong các báo cáo và tài liệu nêu trên, vấn đề TNHS, đặc biệt là áp
dụng TNHS nói chung, hình phạt nói riêng được các tác giả đề cập, phân tích,
đánh giá một cách sâu sắc, nhiều tài liệu đã làm rõ những thành tựu trong việc

Hình sự Việt Nam - Phần chung” do GS. TS. Võ Khánh Vinh chủ biên được
Nhà xuất bản Khoa học xã hội phát hành vào năm 2014. Đây là cuốn giáo trình
có quy mô đồ sộ không chỉ về số lượng trang xuất bản mà còn đồ sộ về những
vấn đề thuộc đối tượng nghiên cứu, trong đó có vấn đề trọng tâm là TNHS. Các
tác giả của cuốn Giáo trình đi sâu nghiên cứu các vấn đề như TNHS, miễn
TNHS, hình phạt, hệ thống hình phạt, các biện pháp tư pháp, miễn hình phạt,
xóa án tích... Đối tượng phục vụ của Giáo trình là học viên cao học và nghiên
cứu sinh ngành luật, do vậy, hàm lượng khoa học của giáo trình này là rất cao.
Cũng chính Giáo trình này đã cung cấp cho tác giả luận án cách tiếp cận nghiên
cứu rất bổ ích và lý thú, giúp tác giả luận án phân tích sâu nhiều vấn đề thuộc
nội dung của luận án.
Ngoài giáo trình sau đại học về Luật hình sự Việt Nam - Phần chung
nói trên, tác giả luận án còn tham khảo một số loạt giáo trình đại học cũng về
Luật hình sự (phần chung), trong số đó, có thể kể đến:
- Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam - Phần chung của Đại học Huế, do
GS. TS. Võ Khánh Vinh chủ biên và Nhà xuất bản Công an nhân dân, xuất
bản năm 2014;
- Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam - Phần các tội phạm của Đại học
Huế, do GS. TS. Võ Khánh Vinh chủ biên, do Nhà xuất bản Công an nhân
dân xuất bản năm 2000;

17


- Giáo trình Lý luận chung về định tội danh của Đại học Huế, do
GS. TS. Võ Khánh Vinh chủ biên, Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất
bản năm 2013;
- Giáo trình Tội phạm học của Đại học Huế, của GS. TS. Võ Khánh
Vinh, do Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2013;
- Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam tập I, II của Trường Đại học Luật

phạm bạo lực gia đình, TNHS đối với các tội phạm bạo lực gia đình, do đó tác
giả Luận án sẽ giải quyết vấn đề nêu trên trong các chương của Luận án.
- Luận án tiến sĩ luật học của Nguyễn Ngọc Chí về TNHS đối với các
tội xâm phạm sở hữu có tính chiếm đoạt trong luật hình sự Việt Nam, trong
đó đã đề cập đến nhiều vấn đề như khái niệm, bản chất, hình thức của TNHS.
Tuy phạm vi và giới hạn nghiên cứu TNHS mà tác giả Nguyễn Ngọc Chí thực
hiện chỉ liên quan đến các tội xâm phạm sở hữu có tính chiếm đoạt trong luật
hình sự Việt Nam nhưng tác giả Luận án đã tiếp thu cách tiếp cận nghiên cứu
của tác giả Nguyễn Ngọc Chí để nghiên cứu các vấn đề tương tự thuộc Luận
án của mình.
- Luận án tiến sĩ luật học của Dương Thanh An về TNHS đối với các
tội phạm về môi trường. Qua luận án này, Nghiên cứu sinh đã tham khảo một
số nội dung để bổ sung, hoàn thiện Luận án của mình. Đây là tài liệu tham
khảo trong quá trình làm luận án của Nghiên cứu sinh vì cùng là luận án tiến
sĩ luật học bàn về TNHS đối với một nhóm tội phạm, mặc dù là nhóm tội
phạm về môi trường. Qua tham khảo luận án nói trên, Nghiên cứu sinh cũng
đã tìm hiểu thêm về khái niệm, quan điểm đối với vấn đề TNHS, một số vấn
đề lý luận về mặt nguyên tắc đối với chính sách hình sự, vấn đề TNHS được
quy định trong BLHS qua các thời kì khác nhau.
- Luận án tiến sĩ luật học của Bùi Văn Thịnh về hoạt động phòng ngừa
tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người của lực lượng Cảnh sát
nhân dân - Học viện Cảnh sát nhân dân, năm 2007 đã mô tả tình hình, diễn

19


biến các loại tội phạm mang tính bạo lực này ở Việt Nam, trình bày và đề
xuất các giải pháp phòng ngừa từ phía lực lượng Cảnh sát nhân dân - lực
lượng chủ công trong đấu tranh phòng, chống tội phạm. Nghiên cứu luận án
này, tác giả tìm thấy tính tương đồng nổi bật giữa tội phạm bạo lực nói chung

là bộ phận tư liệu quý giá giúp tác giả đi sâu nghiên cứu về những nội dung
liên quan thuộc phạm vi nghiên cứu của mình.
1.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu
Qua phân tích các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên
quan đến TNHS đối với các TPBLGĐ có thể rút ra các kết luận sau đây:
1. Phần lớn các công trình khi nghiên cứu TNHS đều gắn TNHS với
các nguyên tắc công bằng, nhân đạo, phân định TNHS với chính sách hình sự,
chú trọng chính sách hình sự về hình phạt. Cùng với việc nghiên cứu về hình
phạt, nhiều công trình nghiên cứu cũng đã nghiên cứu các hình thức khác của
TNHS như miễn TNHS, miễn hình phạt, giảm thời hạn chấp hành hình phạt,
án treo, xóa án tích…
2. Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước mà tác giả Luận án
tiếp cận đều khẳng định và đề cao vai trò của gia đình là tế bào của xã hội,
nhấn mạnh việc phải bằng các phương tiện khác nhau, trong đó có pháp luật
nói chung và PLHS nói riêng để bảo vệ tế bào xã hội đó. Nhiều công trình
nghiên cứu trong và ngoài nước đều nhấn mạnh hiện tượng bất bình đẳng giới
đã, đang ngự trị trong một bộ phận không nhỏ gia đình; trẻ em và phụ nữ là
nạn nhân của BLGĐ; người gây ra BLGĐ thường là nam giới và đa số hành
động BLGĐ đều dựa trên cơ sở giới dẫn đến những tổn thất về tính mạng, sức
khỏe, về tình dục hay tâm lý cho người phụ nữ.
Các công trình nghiên cứu đều nhấn mạnh tính nguy hiểm của hành vi
BLGĐ. BLGĐ cũng chính là sự xâm phạm quyền con người, quyền tự do,
quyền bình đẳng, không phân biệt nam, nữ, già trẻ. Bởi vậy hầu hết các công

21


trình nghiên cứu đều gắn vấn đề phòng, chống BLGĐ với việc bảo vệ quyền
con người.
Tuy nhiên, phần lớn các công trình nghiên cứu như đã nêu mới chỉ đề

đến năm 2015.
Thứ năm, nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện PLHS về TNHS đối với các
tội phạm bạo lực gia đình và một số giải pháp bảo đảm áp dụng đúng các quy
định về TNHS đối với các tội phạm bạo lực gia đình ở nước ta hiện nay.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1
Gia đình là tế bào của xã hội, gia đình mạnh thì xã hội mới mạnh. Do
vậy, hành vi xâm phạm các quan hệ gia đình luôn được các nhà nghiên cứu ở
mọi quốc gia quan tâm nghiên cứu để tìm tới các giải pháp phòng, chống có
hiệu quả. Một trong những hướng hoạt động phòng, chống các hành vi bạo
lực gia đình là đẩy mạnh việc nghiên cứu hiện tượng BLGĐ nói chung và tội
phạm bạo lực gia đình nói riêng, từ đó quy định về trách nhiệm hình sự tương
xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội bạo lực gia
đình và việc áp dụng một cách có hiệu quả các quy định về trách nhiệm hình
sự trên thực tế.
Cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu có đề cập đến trách
nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình. Tuy nhiên, các công
trình này chỉ mới dừng lại ở mức độ phân tích khái niệm, các hình thức trách
nhiệm hình sự, chứ chưa đi sâu vào bản chất, đặc điểm, giới hạn, yêu cầu cần
phải có của trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình. Các
công trình nghiên cứu đó cũng chưa đánh giá được toàn diện thực tiễn quy
định và thực tiễn áp dụng các quy định về trách nhiệm hình sự đối với các tội
phạm bạo lực gia đình ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu đó cũng chưa
đề xuất được những kiến nghị cụ thể nhằm góp phần hoàn thiện các quy định
về trách nhiệm hình sự đối với hành vi bạo lực gia đình, cũng như chưa đề

23


xuất các giải pháp cần thiết bảo đảm áp dụng đúng các quy định về trách
nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình. Bởi vậy, trong Luận án

trong BLHS mới phải chịu TNHS. Như vậy TNHS được nhận diện thông qua
việc tìm hiểu các quy định của BLHS. Thuật ngữ “trách nhiệm” ở đây không
dùng để chỉ nghĩa vụ nói chung mà công dân phải có đối với Nhà nước và xã

25