VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN DANH TÚ

GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH
TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG
NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2013


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN DANH TÚ

GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH
TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG
NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành : Luật Hành chính
Mã số

: 62.38.20.01

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

Chương 1 - TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN

9

ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước

9

1.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước

20

1.3. Nhận định về tình hình nghiên cứu

24

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

26

Chương 2 - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN

27

HÀNH CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP
QUYỀN Ở VIỆT NAM

2.1. Những vấn đề lý luận về giải quyết khiếu kiện hành chính ở


48

nghĩa liên quan đến giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam
2.2.1. Khái quát và các đặc điểm của Nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa liên quan đến giải quyết khiếu kiện hành chính

48


2.2.2. Yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đối

54

với giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam
2.2.3. Ý nghĩa của giải quyết khiếu kiện hành chính trong điều

58

kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

64

Chương 3 - THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH

67

TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM


3.3.2. Hoạt động giải quyết khiếu kiện hành chính giai đoạn

103

2011 đến nay
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3

108

Chương 4 - QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI

110

QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ
NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM

4.1. Quan điểm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu kiện hành

110

chính trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam
4.1.1. Bảo đảm quán triệt chủ trương, đường lối của Đảng

110


4.1.2. Bảo đảm yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội

110

118

hành chính
4.2.3. Tiếp tục hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính

127

4.2.4. Tiếp tục hoàn thiện pháp luật nội dung có liên quan đến

136

giải quyết khiếu kiện hành chính
4.2.5. Tăng cường năng lực xét xử của đội ngũ Thẩm phán hành chính

137

4.2.6. Nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hành chính

143

TIỂU KẾT CHƯƠNG 4

147

KẾT LUẬN

149

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN


PLTTGQCVAHC

Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính

LTTHC

Luật tố tụng hành chính

QĐHC

Quyết định hành chính

HVHC

Hành vi hành chính


1
LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của Đề tài
1.1. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã đặt ra các
yêu cầu đối với GQKKHC. Nhà nước pháp quyền khác với nhà nước khác ở mối
quan hệ giữa công quyền và người dân. Trong Nhà nước phong kiến mối quan
hệ giữa Nhà nước và công dân là mối quan hệ một chiều thể hiện ở việc thần dân
chịu trách nhiệm trước Nhà nước mà không có chiều ngược lại: chính Nhà nước
cũng phải chịu trách nhiệm trước người dân. Trong Nhà nước pháp quyền, mối
quan hệ giữa Nhà nước và công dân là mối quan hệ qua lại hai chiều. Nhà nước
hoàn toàn có thể và có nguy cơ bị công dân của mình khởi kiện ra Tòa án nếu
các quyết định của cơ quan thực hiện quyền hành pháp, hành vi công vụ của

mới hệ thống tổ chức Tòa án theo thẩm quyền xét xử, mở rộng thẩm quyền xét
xử đối với các khiếu kiện hành chính” [11, tr. 53-54]. Như vậy, các Nghị quyết
của Đảng đã đặt ra nhiệm vụ hết sức quan trọng cho công cuộc cải cách tư pháp
trong đó có hoàn thiện việc GQKKHC tại Tòa án nhằm đáp ứng các yêu cầu
của tiến trình cải cách tư pháp.
1.3. Pháp luật cũng như thực tiễn hoạt động GQKKHC ở nước ta trong
thời gian qua còn nhiều bất cập. Khi thực hiện chức năng quản lý hành chính,
Nhà nước không thể tránh khỏi vấn đề xung đột lợi ích giữa một bên là cơ quan
nhà nước với một bên là những người trực tiếp bị tác động bởi các QĐHC,
HVHC. Trong các quyết định và hành vi đó, không hiếm những QĐHC,
HVHC trái pháp luật, xâm phạm hoặc tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm đến quyền,
lợi ích hợp pháp của công dân. Khi cho rằng quyền lợi ích hợp pháp của mình
bị xâm phạm từ phía công quyền, người dân luôn có nhu cầu cần đến một cơ
quan độc lập, vô tư và khách quan để phán quyết trên cơ sở pháp luật. Về phía
Nhà nước, trước yêu cầu chính đáng của công dân, luôn đặt ra nhiệm vụ phải
xây dựng hệ thống pháp luật, tạo cơ sở để giải quyết những khiếu kiện đó của
công dân. Tuy nhiên, pháp luật cũng như thực tiễn giải quyết khiếu kiện của
công dân đối với những QĐHC, HVHC của cơ quan, công chức nhà nước ở


3

nước ta vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế.
Thực tiễn công tác quản lý nhà nước ở các cấp, các ngành thời gian qua cho
thấy: cùng với sự phát triển không ngừng của kinh tế - xã hội và sự hội nhập kinh
tế quốc tế ngày càng sâu rộng kéo theo sự phức tạp, khó khăn cho cơ quan hành
chính trong quản lý hành chính nhà nước. Một trong những biểu hiện của tình
trạng này là số lượng các vụ khiếu nại, khiếu kiện hành chính của công dân không
ngừng gia tăng, thậm chí có lúc, có nơi, có lĩnh vực tình trạng khiếu nại, khiếu
kiện đã trở thành điểm nóng. Mặc dù hàng năm, các cơ quan chức năng đã giải

Thứ nhất, nghiên cứu đưa ra khái niệm về GQKKHC tại Tòa án; các yêu
cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đối với GQKKHC với tư cách
là một phương pháp góp phần tăng cường bảo vệ quyền con người, quyền công
dân trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Thứ hai, đánh giá thực trạng các quy định của pháp luật và thực trạng hoạt
động GQKKHC từ năm 1995, 1996 đến nay. Từ đó rút ra những ưu điểm và hạn
chế của các quy định pháp luật và hoạt động GQKKHC qua các giai đoạn.
Thứ ba, đề xuất quan điểm, giải pháp nâng cao chất lượng GQKKHC tại
Tòa án, đổi mới mô hình tổ chức Tòa hành chính, tổ chức theo thẩm quyền xét
xử.
3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của Luận án là lĩnh vực GQKKHC tại Tòa án thể hiện
ở phương diện lý luận, pháp luật và thực tiễn hoạt động GQKKHC tại Tòa án ở
Việt Nam từ năm 1995, 1996 đến nay và đặc biệt trong giai đoạn xây dựng Nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và cải cách tư pháp hiện nay. Bên cạnh đó,
Luận án có đề cập đến pháp luật GQKKHC của một số nước trên thế giới để từ
đó rút ra một số kinh nghiệm trên cơ sở phù hợp với điều kiện của nước ta.
Đối tượng nghiên cứu của Luận án là việc GQKKHC tại Tòa án trong
điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp:
những vấn đề lý luận, thực trạng những quy định pháp luật và thực trạng giải
quyết các vụ án hành chính tại Tòa án để từ đó đưa ra các kiến nghị, giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các khiếu kiện hành chính tại Tòa án.


5

4. Phương pháp nghiên cứu và cách tiếp cận
Trong quá trình nghiên cứu, Luận án sử dụng các phương pháp nghiên
cứu sau đây:
- Việc nghiên cứu dựa trên cơ sở học thuyết Mác – Lê Nin, tư tưởng Hồ

gây quá tải cho Tòa án, Tòa án sẽ khó đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được ngay.
Chúng ta nghiên cứu cơ chế GQKKHC tại Tòa hành chính cần nhận thấy cơ
chế GQKKHC tại Tòa hành chính đã phát triển từ chưa đến có, từ ít hoàn thiện
đến ngày càng hoàn thiện hơn.
- Phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn: khi nghiên cứu Luận án,
tác giả sử dụng lý luận về Nhà nước, pháp luật, dân chủ xã hội chủ nghĩa của
Chủ nghĩa Mác – Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh để nghiên cứu, phân tích các
quy định của pháp luật và thực tiễn hoạt động GQKKHC tại Tòa án. Từ thực
tiễn, nghiên cứu, tổng kết, khái quát hóa để rút ra những đánh giá, kết luận. Kết
hợp giữa lý luận và thực tiễn để nghiên cứu, đánh giá nhằm từ đó đưa ra các
kiến nghị, đề xuất.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Luận án sử dụng phương pháp phân tích
để phân tích các quy định cụ thể của pháp LTTHC, phân tích số lượng cũng như
chất lượng hoạt động giải quyết các khiếu kiện hành chính tại Tòa án. Từ đó, tổng
hợp, khái quát hóa để rút ra ưu điểm, nhược điểm, những mặt được và những
điểm còn hạn chế, bất cập của các quy định pháp luật cũng như thực trạng hoạt
động GQKKHC tại Tòa án. Trên cơ sở đó tác giả đưa ra phương hướng, giải pháp
nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế GQKKHC tại Tòa án.
- Phương pháp so sánh: tác giả nghiên cứu, so sánh quy định của pháp
luật và thực trạng GQKKHC qua các giai đoạn khác nhau (từ năm 1995, 1996
đến năm 2011 và từ năm 2011 đến nay) để từ đó thấy bước phát triển ngày
càng hoàn thiện hơn của các quy định pháp luật cũng như cơ chế GQKKHC tại
Tòa án. Tác giả cũng nghiên cứu, so sánh mô hình tổ chức và thẩm quyền của
cơ quan tài phán hành chính ở một số nước trên thế giới để từ đó rút ra một số
kinh nghiệm trên cơ sở phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.
- Về cách tiếp cận của Đề tài:


7


8

thẩm quyền của Tòa hành chính trong hệ thống TAND.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án
- Ý nghĩa về lý luận: Bằng việc đưa ra những kiến giải tương đối toàn
diện trên phương diện lý luận về khiếu kiện hành chính và GQKKHC đặt trong
bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp,
Luận án đã có những đóng góp nhất định về mặt khoa học, góp phần đặt cơ sở
lý luận cho việc nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu vấn đề GQKKHC trong các
lĩnh vực cụ thể. Đặc biệt, các giải pháp mà Luận án đưa ra có ý nghĩa quan
trọng về mặt lý luận, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết các vụ án hành
chính trong thực tiễn.
- Ý nghĩa về thực tiễn: Bằng việc đưa ra những kiến giải lý luận về khiếu
kiện hành chính và GQKKHC, phân tích thực trạng pháp luật, thực trạng giải
quyết các vụ án hành chính, Luận án nhận thấy tính cấp thiết phải đổi mới,
nâng cao hiệu quả GQKKHC ở nước ta hiện nay. Đồng thời khẳng định,
GQKKHC bằng con đường Tòa hành chính là phù hợp với yêu cầu của Nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Từ đó, đóng góp vào việc hoàn thiện pháp
luật về GQKKHC, nâng cao chất lượng của công tác xét xử các tranh chấp
hành chính tại Tòa án ở nước ta.
7. Kết cấu của Luận án
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Luận án có
kết cấu 4 Chương như sau:
- Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận án
- Chương 2: Những vấn đề lý luận về GQKKHC trong điều kiện xây dựng
Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam
- Chương 3: Thực trạng GQKKHC trong điều kiện xây dựng Nhà nước
pháp quyền ở Việt Nam
- Chương 4: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả GQKKHC trong
điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam.

dân, do dân, vì dân, Đề tài khoa học cấp Nhà nước mã số KX.04-01 do GS.
Nguyễn Duy Quý làm chủ nhiệm đề tài;


10

- Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, GS.
TSKH. Đào Trí Úc (Chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005;
- Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
của dân, do dân, vì dân trong giai đoạn 2001 – 2010, Đề tài khoa học cấp Nhà
nước mã số KX.04.02 do GS. TSKH. Đào Trí Úc làm Chủ nhiệm đề tài;
- Quan điểm và những đặc trưng cơ bản của mô hình tổng thể Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, GS. TSKH. Đào Trí Úc, Tạp chí
Nhà nước và Pháp luật, số 3/2000;
- Mối quan hệ giữa xã hội, cá nhân, Nhà nước trong Nhà nước pháp
quyền và vai trò của nó trong việc xác định mô hình tổng thể Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, GS. TS. Võ Khánh Vinh, Tạp chí Nhà
nước và Pháp luật, số 2/2003;
- Về quyền tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân,
do dân và vì dân ở nước ta, GS. TS. Võ Khánh Vinh, Tạp chí Nhà nước và
Pháp luật, số 8/2003;
- Nhà nước pháp quyền, bảo vệ quyền con người và tài phán hành chính,
PGS. TS. Nguyễn Như Phát, trong sách Tài phán hành chính trong bối cảnh
xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay,
PGS. TS. Nguyễn Như Phát và PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hương (đồng chủ
biên), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2010;
- Về kiểm soát quyền lực hành pháp trong hệ thống quyền lực nhà nước Việt
Nam hiện nay, PGS. TS. Vũ Thư, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 12/ 2006.
Trong các công trình nghiên cứu của mình, các tác giả đã phân tích cơ sở
lý luận và thực tiễn về quyền lực nhà nước, về Nhà nước pháp quyền nói chung

Úc, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 2/2003;
- Tòa án và vấn đề cải cách tư pháp, TS. Phạm Văn Hùng, Tạp chí
Nghiên cứu lập pháp, số 135/2006.
- Đổi mới tổ chức và hoạt động của TAND ở nước ta trong giai đoạn hiện
nay, Luận án Tiến sỹ Luật học của Lê Thành Dương, Viện Nghiên cứu Nhà
nước và Pháp luật, 2002;


12

- Bàn về quản lý Thẩm phán TAND các cấp, Đỗ Gia Thư, Tạp chí
TAND, 2005.
Trong các công trình và bài viết nghiên cứu nêu trên, các nhà khoa học và
các tác giả đã có những phân tích cụ thể và đưa ra những đánh giá tổng quát về
yêu cầu của quá trình cải cách tư pháp hiện nay ở nước ta, về mối quan hệ giữa
các cơ quan trong hệ thống cơ quan tư pháp, về mối quan hệ giữa Tòa án với
cơ quan lập pháp và hành pháp, về cơ chế giám sát của cơ quan đại diện đối
với hoạt động của Tòa án các cấp. Các nhà khoa học, các tác giả đã phân tích
và đưa ra những đánh giá về thực trạng tổ chức và hoạt động của các Tòa án ở
Việt Nam; đã làm rõ một số yếu tố tác động đến chất lượng và hiệu quả hoạt
động của các Tòa hành chính; đã đưa ra một số kiến nghị và giải pháp đổi mới
tổ chức hệ thống Tòa án ở Việt Nam trong quá trình cải cách tư pháp. Có thể
nói rằng, những công trình khoa học và những bài viết nghiên cứu, trao đổi nêu
trên đã làm rõ ở mức độ nhất định những vấn đề lý luận cơ bản về tư pháp, về
quyền tư pháp, về Tòa hành chính; đã đánh giá tương đối toàn diện về hệ thống
các cơ quan Tòa án, khái quát được sự hình thành và phát triển của các Tòa
hành chính, cũng như đánh giá hiệu quả giải quyết khiếu khiện hành chính; đã
phân tích những yêu cầu, đòi hỏi khách quan của công cuộc cải cách tư pháp,
đổi mới tổ chức và hoạt động của các Tòa hành chính; đã đề xuất một số kiến
nghị về đổi mới và hoàn thiện các Tòa hành chính ở nước ta.

- Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, khiếu kiện hành chính đáp ứng nhu
cầu hội nhập, Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa hành chính nhà nước, Trung
tâm nghiên cứu pháp luật về tổ chức bộ máy nhà nước, Hà Nội, 2007;
- Cải cách thủ tục hành chính thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân hiện
nay, TS. Vũ Thư và ThS. Lê Hồng Sơn, Nxb Lao động, Hà Nội, 2000;…
Ở các mức độ khác nhau, các công trình trên đã nêu lên thực trạng của
việc khiếu nại các QĐHC, HVHC ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Đánh
giá được thực trạng pháp luật cũng như thực tiễn giải quyết khiếu nại của các
cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền. Từ đó đề ra các giải pháp nhằm
hoàn thiện thủ tục, cơ chế giải quyết khiếu nại bằng con đường hành chính.


14

Giải quyết khiếu nại đã được các nhà khoa học nghiên cứu ở các phương diện
khác nhau. Một là, nghiên cứu giải quyết khiếu nại với tư cách là một nội dung
của hoạt động quản lý trong đó có khá nhiều công trình gắn việc giải quyết
khiếu nại hành chính trong tổng thể công cuộc cải cách hành chính ở Việt Nam
hiện nay. Hai là, nghiên cứu độc lập vấn đề giải quyết khiếu nại như một loại
thủ tục hành chính hoặc nghiên cứu một khía cạnh nào đó của thủ tục giải
quyết khiếu nại hành chính. Khiếu nại là sự phản ứng của cá nhân, tổ chức đối
với hoạt động quản lý hành chính của cơ quan hành chính các cấp. Giải quyết
khiếu nại là nhiệm vụ của các cơ quan này. Song thực tiễn Việt Nam và trên thế
giới cho thấy, giải quyết khiếu nại hành chính bằng thủ tục hành chính chỉ là
một trong nhiều cơ chế giải quyết. Giải quyết khiếu nại bằng con đường hành
chính vẫn bộc lộ những hạn chế nhất định về tính khép kín, tính khách quan, vô
tư khi cơ quan giải quyết khiếu nại cũng chính là cơ quan bị khiếu nại hoặc cấp
trên của cơ quan bị khiếu nại. Điều này, không chỉ được chứng minh trên cơ sở
lý luận mà còn có thể chứng minh bằng thực tiễn giải quyết khiếu nại của cơ
quan hành chính nhà nước vẫn còn nhiều yếu kém, sự phản ứng của người dân

- Từ thực tiễn 12 năm thực hiện PLTTGQCVAHC, Hoàng Minh, Tạp chí
Kiểm sát, số 19/2009;
- Sự cần thiết hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính trong giai đoạn hiện
nay, Ngô Văn Nhạc, Tạp chí Toà án nhân dân, số 1/2009;
- QĐHC, HVHC - đối tượng xét xử của Tòa án, TS. Phạm Hồng Thái,
Nxb Tổng hợp, Đồng Nai, 2001;
- Các mô hình tài phán hành chính và kinh nghiệm cho Việt Nam, PGS.
TS. Vũ Thư, trong sách Tài phán hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà
nước pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay, PGS. TS. Nguyễn
Như Phát và PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hương (đồng chủ biên), Nxb Khoa
học xã hội, Hà Nội, 2010;
- Vấn đề đổi mới hệ thống cơ quan tài phán hành chính ở Việt Nam hiện
nay, Nguyễn Cửu Việt, trong sách Tài phán hành chính trong bối cảnh xây
dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay, PGS.


16

TS. Nguyễn Như Phát và PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hương (đồng chủ biên),
Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2010;
- Thực trạng và yêu cầu kiện toàn đội ngũ Thẩm phán hành chính ở Việt
Nam hiện nay, Nguyễn Văn Cương, Nguyễn Hữu Xương, trong sách Tài phán
hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế
ở Việt Nam hiện nay, PGS. TS. Nguyễn Như Phát và PGS. TS. Nguyễn Thị
Việt Hương (đồng chủ biên), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2010;
- Thủ tục tố tụng hành chính Việt Nam hiện nay, Đỗ Khắc Tuấn, trong sách
Tài phán hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập
quốc tế ở Việt Nam hiện nay, PGS. TS. Nguyễn Như Phát và PGS. TS. Nguyễn
Thị Việt Hương (đồng chủ biên), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2010;
- Hoạt động xét xử tranh chấp hành chính trong hệ thống Tòa án Việt Nam:

pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay, PGS. TS. Nguyễn Như
Phát và PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hương (đồng chủ biên), Nxb Khoa học xã
hội, Hà Nội, 2010;
- Sự hình thành và phát triển của tư pháp hành chính ở nước ta, PGS. TS.
Vũ Thư, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 10/2005;
- Cơ chế bảo đảm thi hành phán quyết của Tòa án theo quy định của
LTTHC, Đặng Thanh Sơn, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số chuyên đề:
LTTHC, 2011;
- Bàn về một số đổi mới cơ chế GQKKHC tại Việt Nam hiện nay, Nguyễn
Thắng Lợi, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số chuyên đề: LTTHC, 2011.
Cơ chế giải quyết các tranh chấp hành chính tại Tòa án đã xuất hiện ở nước
ta từ năm 1995 với việc thành lập Tòa hành chính trong TAND và năm 1996 với
việc ban hành PLTTGQCVAHC. Vấn đề giải quyết tranh chấp hành chính bằng
tố tụng hành chính đã thu hút sự quan tâm của khoa học pháp lý. Từ việc nghiên
cứu cơ sở lý luận của khiếu kiện hành chính, GQKKHC, các công trình nghiên
cứu về cơ chế GQKKHC đã đưa ra khái niệm, đặc điểm của “khiếu kiện hành
chính”, “tài phán hành chính”,… để phân biệt nó với khái niệm liền kề là “khiếu
nại hành chính” và “giải quyết khiếu nại hành chính”. Các công trình nghiên cứu


18

này đã đánh giá và chỉ ra những bất cập của cơ chế, pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính bằng con đường hành chính và chứng minh nó bằng thực tiễn giải
quyết khiếu nại ở Việt Nam. Trên cơ sở đó khẳng định việc giải quyết các tranh
chấp hành chính bằng con đường Tòa án thông qua thủ tục khiếu kiện hành
chính là hoàn toàn phù hợp và là cơ chế hữu hiệu để người dân bảo vệ quyền và
lợi ích hợp pháp của mình trước sự xâm phạm của các QĐHC, HVHC. Bên cạnh
đó, các công trình này cũng đã phân tích thực trạng pháp luật, thực tế hoạt động
GQKKHC tại Tòa hành chính ở Việt Nam từ khi ra đời đến nay. Những kết quả