Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình do chính tôi thực hiện với sự hướng
dẫn của PGS, TS Đỗ Công Tuấn. Các số liệu, tài liệu nêu trong tiểu luận là
hoàn toàn trung thực.
Sinh viên

Nguyễn Thị Thủy

1


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

QUY ĐỊNH VIẾT TẮT
CMXHCN: Cách mạng xã hội chủ nghĩa
CMVS: Cách mạng vô sản
CCVS: Chuyên chính vô sản
CNDVLS: Chủ nghĩa duy vật lịch sử
CNTB: Chủ nghĩa tư bản
CNXH : Chủ nghĩa xã hội
CNXHKH: Chủ nghĩa xã hội khoa học
CHXHKT: Chủ nghĩa xã hội không tưởng
CNH, HĐH: Công nghiệp hoá , hiện đại hoá
DCTS: Dân chủ tư sản
ĐCS: Đảng cộng sản
ĐCSVN: Đảng cộng sản Việt Nam
GCCN: Giai cấp công nhân
GCTS: Giai cấp tư sản
GCVS: Giai cấp vô sản

10. Những vấn đề có thể cần tiếp tục nghiên cứu..........................................18
Danh mục tài liệu tham khảo.........................................................................19

3


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

1. Tên đề tài
“Các quan điểm về Nhà nước của GCCN của C.Mác và Ph.Ăngghen
trong các tác phẩm: Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, Nội chiến ở Pháp và Phê
phán cương lĩnh Gôta”.
2. Lý do và tính cấp thiết của đề tài
Thông qua việc nghiên cứu các tài liệu quá khứ, tài liệu tham khảo để
phát hiện vấn đề nghiên cứu. Trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế xã hội, Nhà nước có vai trò rất quan trọng, có nghĩa đặc biệt, quyết định đến
sự phát triển của nhân loại. Chủ ngĩa Mác – Lênin khi luận chứng về chức
năng của Nhà nước đã cho rằng: chức năng cơ bản của Nhà nước là thực hiện
có hiệu quả công tác tổ chức, xây dựng toàn diện xã hội mới, bằng việc sử
dụng những công cụ bạo lực đã có trong tay, đã đập tan sự phản kháng của kẻ
thù, giai cấp chống lại công cuộc tổ chức, xây dựng đó, trong đó chức năng
xây dựng là chủ yếu và quan trọng nhất. Nhân loại đã trải qua nhiều hình thức
Nhà nước, tuy nhiên thì lịch sử cũng đã chứng minh Nhà nước mang bản chất
của GCCN là Nhà nước tiến bộ nhất và được toàn thể nhân dân tiến bộ trên
thế giới lựa chọn. Nhà nước của GCCN là nơi tạo điều kiện phát huy năng lực
và thỏa mãn các nhu cầu hợp lý của con người sẽ đảm bảo cho mọi người
được tôn trọng và đối xử bình đẳng như nhau “bằng thiết chế dân chủ Nhà
nước phải có trách nhiệm bảo đảm quyền làm chủ của dân, để cho nhân dân
thực thi quyền làm chủ của mình trong hệ thống quyền lực của xã hội. Quyền
lực của nhân dân được đặt ở vị trí tối thượng” [3, 37]. Ở các hình thức khác
thì Nhà nước cũng chỉ là công cụ để bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị, còn

cổ vũ nhân dân các nước đứng lên đấu tranh để xóa bỏ Nhà nước tư sản, xây
dựng Nhà nước của nhân dân, mang lại cho nhân dân một Nhà nước thực sự
là cơ quan đại diện cho quyền lợi và nguyện vọng của mình, đồng thời cũng
định hướng cho nhân dân các nước con đường tiến lên CNXH. Trong thực
tiễn quá trình xây dựng đất nước của nhân dân ta, đưa đất nước theo con
đường XHCN đã chứng minh việc nghiên cứu vấn đề này có ý nghĩa to lớn cả
về lý luận và thực tiễn, nó củng cố và nâng cao niềm tin khoa học của mỗi
chúng ta vào thắng lợi cuối cùng của CNXH và CNCS, vào công cuộc đổi
mới đất nước dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN theo định hướng XHCN vì mục
tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”.
5


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

Việc nghiên cứu vấn đề này có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi sinh
viên chuyên ngành CNXHKH. Là một sinh viên chuyên ngành CNXH khoa
học thì việc nghiên cứu lý luận về nhà nước của GCCN là phù hợp với ngành
học và cần thiết cho việc bổ sung kiến thức cho bản thân và công việc sau
này. Có một Bộ trưởng Quốc phòng Mĩ đã nói rằng: “mục đích của chúng ta
là loại bỏ CNCS nhưng tôi không tin rằng chúng ta sẽ đạt được mục đích đó
bằng cuộc chiến tranh hạt nhân”. Chỉ trong CNXH, CNCS thì con người mới
thực sự có được Nhà nước của GCCN. Con người mới có quyền tự do, bình
đẳng, được giải phóng triệt để, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, làm
theo năng lực, hưởng theo nhu cầu. Bởi thế, hơn ai hết, những nhà tư tưởng,
những nhà bảo vệ tuyên truyền phải nắm vững Chủ ngĩa Mác – Lênin để xây
dựng CNXH, CNCS cũng như các quan điểm về “Nhà nước của GCCN, của
C.Mác và Ph.Ăngghen” để lấy đó làm tiền đề, cơ sở, kinh nghiệm trong việc
xây dựng Nhà nước của GCCN trong xã hội ngày nay.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đề tài chọn đề tài: “Các quan

Phê phán cương lĩnh Gôta (1875) của C.Mác.
Bên cạnh đó tác giả đề tài còn nghiên cứu thêm ở một số tác phẩm khác
của C.Mác và Ph.Ăngghen về Nhà nước của GCCN để đối chiếu, so sánh, bổ
sung và làm rõ vấn đề nghiên cứu.
3.4 Cơ sở lí thuyết của đề tài
3.4.1 Nội hàm của khái niệm trung tâm
Khái niệm trung tâm của đề tài là Nhà nước của GCCN theo các quan
điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen.
Trước tiên để hiểu được thế nào là Nhà nước của GCCN thì chúng ta
cần phải hiểu được các khái niệm có liên quan đến khái niệm này như: Nhà
nước, giai cấp công nhân.
* Nhà nước
Theo Viện Ngôn Ngữ Học – Trung tâm từ điển học định nghĩa: Nhà
nước là một tổ chức, đứng đầu là chính phủ, quản lý công việc chung của một
nước [23,701].
Lịch sử nhân loại đã chứng minh không phải khi nào xã hội cũng có
Nhà nước. Mà khi LLSX phát triển đã dẫn đến sự ra đời chế độ tư hữu và từ
đó xã hội phân chia thành các giai cấp đối kháng và cuộc đấu tranh giai cấp
7


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

không thể điều hòa được được xuất hiện. Điều đó dẫn đến nguy cơ các giai
cấp chẳng những tiêu diệt lẫn nhau mà còn tiêu diệt luôn cả xã hội. Để thảm
họa đó không diễn ra, một cơ quan quyền lực đặc biệt được ra đời. Đó là Nhà
nước.
Nguyên nhân trực tiếp của sự xuất hiện Nhà nước là mâu thuẫn giai cấp
không thể điều hòa được. Đúng như V.I.Lênin nhận đinh: “Nhà nước là sản
phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được.

Truyền thì tập thể giảng viên của khoa CNXHKH đã đưa ra định nghĩa về
GCCN “GCCN là giai cấp những người lao động trong quá trình sản xuất vật
chất có tính chất công nghiệp với trình độ công nghệ - kỹ thuật hiện đại, là
giai cấp của những người mà hoạt động lao động của họ sẽ tạo ra giá trị thặng
dư – nguồn gốc chủ yếu của sự giàu có trong xã hội hiện đại” [12, 30].
* Nhà nước của giai cấp công nhân
Theo CNM– LN, Nhà nước XHCN với Nhà nước CCVS (Nhà nước
của GCCN) là đồng nhất về bản chất, mục tiêu, vai trò, chức năng và các hoạt
động theo những nguyên tắc, pháp luật, chính sách của nó “Nhà nước XHCN
là Nhà nước dân chủ, do nhân dân bầu ra và nhân dân có thể bãi miễn nếu
không xứng đáng. Nhà nước XHCN mang bản chất của GCCN, vừa có tính
nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc. Nhà nước XHCN có kế thừa những
nét hạt nhân hợp lý của nhà nước pháp quyền tư sản (tam quyền phân lập).
Chức năng cơ bản của nhà nước XHCN là thực hiện có hiệu quả công tác tổ
chức, xây dựng toàn diện xã hội mới bằng việc sử dụng những công cụ bạo
lực đã có trong tay để đập tan sự phản kháng của kẻ thù giai cấp chống lại
công cuộc tổ chức, xây dựng đó, trong đó chức năng xây dựng là chủ yếu và
quan trọng nhất” [20,148].
3.4.2 Ngoại diên của khái niệm trung tâm
Ngoại diên của khái niệm Nhà nước của GCCN bao gồm rất nhiều các
cá thể, thuộc tính, các dấu hiệu có chứa thuộc tính có liên quan giúp cho
người đọc hiểu rõ hơn về khái niệm trung tâm trên các khía cạnh khác nhau
và mục đích cuối cùng của các ngoại diên cũng là nhằm làm sáng tỏ vấn đề
của khái niệm trung tâm của đề tài. Các ngoại diên của khái niệm trung tâm
của đề tài này là :

9


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

10


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

SMLS của GCCN chính là nhân tố quy định trực tiếp đến các chức năng,
nhiệm vụ, bản chất của Nhà nước, cũng như các cơ sở để Nhà nước ra đời và
tiêu vong. Giai cấp lãnh đạo Nhà nước - GCCN là giai cấp đóng vai trò chủ
chốt trong việc lãnh đạo sự hoạt động của tổ chức BMNN. Bên cạnh đó
GCCN cũng phải liên minh với các giai cấp, tầng lớp khác trong xã hội, với
Đảng… trong hệ thống chính trị của đất nước và một yếu tố cũng rất quan
trọng đó là sự hợp tác, liên minh với các nước anh em xã hội chủ nghĩa cũng
như nhân dân tiến bộ của các nước trên thế giới.
4. Tình hình nghiên cứu có liên quan
Nắm vững các quan điểm về Nhà nước của GCCN của C.Mác và
Ph.Ăng ghen có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xây dựng Nhà nước của
GCCN ở các nước lúc đương thời, cũng như góp phần cung cấp lý luận để
xây dựng Nhà nước của GCCN ở các nước trong thời đại mới. Đó là cơ sở,
tiền đề tư tưởng để chúng ta lấy đó làm tiền đề, kinh nghiệm, rút ra những bài
học, chọn hướng đi và cải biến vận dụng cho phù hợp với tình hình xã hội. Vì
vậy các quan điểm này không chỉ được các nhà khoa học quan tâm, nghiên
cứu mà xung quanh đề tài này ở nước ta có rất nhiều công trình nghiên cứu
trong đó tiêu biểu là các công trình nghiên cứu sau:
- Nguyễn Văn Oánh, Nguyễn Thanh Tuấn (ch.b), Nguyễn Đức Bách
[2002]: Bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong hoạt động quản lý của
nhà nước ta hiện nay, Sách tham khảo, NXB Chính trị Quốc gia.
Tóm tắt nội dung: Một số nội dung về bảo đảm định hướng xã hội chủ
nghĩa trong hoạt động quản lý của nhà nước ta. Thực trạng hoạt động quản lý
của nhà nước trong công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa,
quan điểm và giải pháp.

nghĩa...
- Nguyễn Duy Quý (ch.b), Lê Trọng Ân, Lương Gia Ban... [1998]: Một
trăm năm mươi năm Tuyên ngôn của Đảng cộng sản. Lý luận và thực tiễn,
NXB Chính trị quốc gia.
Tóm tắt nội dung: Tuyển tập các bài nghiên cứu bàn về: quan niệm duy
vật lịch sử, sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản và chính đảng của nó, về Nhà
nước của giai cấp công nhân về tư tưởng "xoá bỏ chế độ tư hữu' và sự vận
dụng nó, vị trí vai trò, ý nghĩa lịch sử của "Tuyên ngôn"
12


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

- Nguyễn Duy Gia [1994]: Nâng cao quyền lực - năng lực - hiệu lực
quản lý nhà nước. Nâng cao hiệu lực pháp luật, NXB Lao động.
Tóm tắt nội dung: Hệ thống những vấn đề chung về Nhà nước XHCN
và hệ thống chính trị, những nội dung cải cách cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt
động của bộ máy Nhà nước. Cải cách hành chính quốc gia, công tác đào tạo,
bồi dưỡng công chức hành chính... nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và
pháp luật
- Nguyễn Đức Chiến (ch.b.), Đoàn Thị Lịch, Lê Thị Minh [1996]: nhà
nước và pháp luật, NXB Trường Đại học Sư phạm I Hà Nội.
Tóm tắt nội dung: Đối tượng và phương pháp của lý luận Mác Lênin về
Nhà nước và pháp luật. Lý luận chung về Nhà nước và pháp luật. Nhà nước
xã hội chủ nghĩa. Pháp luật XHCN. Pháp chế XHCN. Một số ngành luật trong
hệ thống pháp luật VN.
- Biên dịch Phạm Văn Lợi, Hoàng Thị Ngân [2005]: Thiết chế chính trị
và bộ máy nhà nước một số nước trên thế giới, NXB Tư pháp.
Tóm tắt nội dung: Giới thiệu nội dung các thiết chế chính trị tổ chức bộ
máy nhà nước và luật hiến pháp của Pháp, Anh, Mỹ, Nhật Bản

GCCN, các khái niệm cơ bản có liên quan đến Nhà nước, hoàn cảnh lịch sử ra
đời các tác phẩm, quan niệm cơ bản về Nhà nước của GCCN, luận chứng về
các yếu tố tác động liên quan đến sự tồn tại và phát triển cũng như tính tất yếu
tiêu vong, bản chất, chức năng của Nhà nước của GCCN. Và ý nghĩa của các
quan điểm đó.
5.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để có thể đạt được mục tiêu ấy, tác giả của đề tài cần phải hoàn thành
những nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu dưới đây: Dựa vào quan điểm của
C.Mác và Ph.Ăngghen và nội dung kiến thức trong các quan điểm của hai ông
ở ba tác phẩm, từ đó khái quát hóa, hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản
của các quan điểm về nhà nước của GCCN trong ba tác phẩm của C.Mác và
Ph.Ăngghen:
Đưa ra những khái niệm, những quan điểm cơ bản về GCCN, Nhà nước
và Nhà nước của GCCN. Sơ lược bối cảnh lịch sử châu Âu thế kỉ XIX dẫn
đến sự ra đời các tác phẩm.

14


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

Đặc biệt phải trình bày những nội dung lý luận của các quan điểm về
Nhà nước của GCCN trong ba tác phẩm được Mác và Ăngghen xây dựng.
Và ý nghĩa của các quan điểm đó đối với sự nghiệp xây dựng Nhà
nước của GCCN đương thời và sự nghiệp xây dựng Nhà nước của GCCN ở
nước ta.
6. Đóng góp mới của đề tài
Đề tài nghiên cứu các quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen về Nhà
nước của GCCN trong các tác phẩm: Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, Nội
chiến ở Pháp và Phê phán cương lĩnh Gôta, qua đó chỉ ra những ý nghĩa đối

phương pháp này. Trong đề tài này khi phân tích, làm rõ vấn đề về tính tất
yếu ra đời của nhà nước của GCCN thì trước tiên tác giả đề tài phải nghiên
cứu tính tất yếu trên các lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hóa…rồi mới
tổng hợp lại đưa ra tính tất yếu chung nhất cho sự ra đời của Nhà nước của
GCCN. Các quan điểm của Mác và Ăngghen đưa ra rất nhiều bên cạnh đó
cũng có sự kế thừa, phát triển của các thế hệ sau, vì vậy khi nghiên cứu vấn
đề tác giả đề tài phải có sự xâu chuỗi, nhìn nhận ở cả không chỉ một thời kì
lịch sử mà ở rất nhiều thời kì lịch sử khác nhau, vậy nên phải sử dụng phương
pháp lịch sử - logic.
Phương pháp cụ thể: Phương pháp thu thập tài liệu, phương pháp phân
tích tài liệu, phương pháp thống kê tài liệu… Phương pháp này được sử dụng
khi làm rõ tất cả các luận điểm. Chẳng hạn khi nghiên cứu luận điểm về chức
năng của Nhà nước của GCCN, thì phải thu thập tài liệu qua các tác phẩm của
hai ông ở các giai đoạn lịch sử khác nhau và cả các tác phẩm của các tác giả
khác để so sánh, chứng minh với nhau làm cho vấn đề được đưa ra nghiên
cứu được chứng minh một cách thuyết phục, sinh động thuyết phục người
đọc.
8. Kết cấu nội dung cần nghiên cứu
“Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, tiểu
luận gồm 3 chương 8 tiết” :
Chương 1: Một số khái niệm và hoàn cảnh ra đời của các tác phẩm
1.1. Một số khái niệm
1.2. Hoàn cảnh ra đời của các tác phẩm

16


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

Chương 2: Những quan điểm cơ bản của C.Mác và Ph.Ăngghen về Nhà


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học

Đề tài sẽ áp dụng cho đối tượng là những cán bộ lí luận, cán bộ tuyên
truyền làm trong các cơ quan của Nhà nước, những cơ quan hành chính của
Nhà nước, những tổ chức chính trị - xã hội của quần chúng nhân dân, các cơ
quan luật pháp, các tổ chức đoàn thể…
10. Những vấn đề có thể cần tiếp tục nghiên cứu
Trong việc nghiên cứu về : Các quan điểm về Nhà nước của GCCN của
C.Mác và Ph.Ăngghen trong các tác phẩm: Tuyên ngôn của Đảng cộng sản,
Nội chiến ở Pháp và Phê phán cương lĩnh Gôta, tôi thấy có những vấn đề có
thể cần tiếp tục nghiên cứu như:
1. Thực tiễn vai trò của Nhà nước trong chế độ Dân chủ Xã Hội Chủ
Nghĩa ở thời kỳ quá độ lên Chủ Nghĩa Xã Hội với một số quốc gia xã hội chủ
nghĩa trên thế giới, và Việt Nam.
2. Những phương hướng cụ thể nâng cao quyền lực - năng lực - hiệu lực
quản lý nhà nước trong nền Dân chủ Xã Hội Chủ Nghĩa ở thời kỳ quá độ lên
Chủ Nghĩa Xã Hội ở Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới đất nước.
Trên cơ sở nghiên cứu về các quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen về
Nhà nước của GCCN trong các tác phẩm: Tuyên ngôn của Đảng cộng sản,
Nội chiến ở Pháp và Phê phán cương lĩnh Gôta”, đây sẽ là tài liệu tham khảo
cho các công trình sau này của tác giả khi nghiên cứu Nhà nước của GCCN
trong xây dựng Nhà nước ở nước ta nói riêng và xây dựng Nhà nước của các
nước trên quy mô một số nước nói chung.

18


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học



Đảng cộng sản Việt Nam [2005]: Văn kiện đại hội Đảng thời kì đổi mới

(Đại hội VI, VII, VIII, IX), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
7.

Đỗ Tư [1983] Giới thiệu tác phẩm của mác: “Phê phán cương lĩnh Gôta”

NXB Sự thật.
8.

C.Mác và Ph.Ăngghen [1848]: Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, C.Mác

và Ph.Ăngghen, Nxb sự thật, Hà Nội, 1981, Tuyển tập, tập 1.
9.

C.Mác [1871]: Nội chiến ở Pháp, C.Mác và Ph.Ăngghen, Nxb sự thật,

Hà Nội, 1981, Tuyển tập.
10. C.Mác [1875]: Phê phán cương lĩnh Gôta, C.Mác và Ph.Ăngghen, Nxb
sự thật, Hà Nội, 1981, Tuyển tập, tập 2.
11. C.Mác và Ph.Ăngghen [1848]: Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, C.Mác
và Ph.Ăngghen, Nxb sự thật, Hà Nội, 1995, Toàn tập, tập 4.
12. Khoa Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học, Học viện Báo Chí và Tuyên Truyền
[5/2007]: Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học (lưu hành nội bộ), Hà Nội.
19


Tiểu luận học phần Phương pháp luận nghiên cứu khoa học