SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC
BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN SINH HỌC 8 Ở TRƯỜNG THCS
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do nghiên cứu đề tài:
Theo “chiến lược con người” của Đảng và Nhà nước ta đã chỉ rõ với mục tiêu:
“Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” đã được cụ thể hoá trong
nhiều văn kiện của Đảng và Nhà nước. Đặc biệt trong xu thế hội nhập quốc tế mục
tiêu “Bồi dưỡng nhân tài” càng được Đảng và Nhà nước quan tâm hơn “Hiền tài là
nguyên khí quốc gia”. Đất nước muốn phồn thịnh đòi hỏi phải có những người tài để
giúp nước. Hiện nay, chúng ta đang trong xu thế hội nhập nền kinh tế quốc tế, gia
nhập WTO thì nhân tài là một trong những yếu tố để chúng ta có thể tiếp cận với sự
tiến bộ khoa học công nghệ của các nước trong khu vực và trên thế giới.
Thực tế hiện nay ở các trường THCS về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đã
được chú trọng song vẫn còn những bất cập nhất định như:cách phát hiện, tuyển chọn,
phương pháp giảng dạy chưa tối ưu, chưa tìm ra được hướng đi cụ thể cho công
tác này. Từ những bất cập trên dẫn đến hiệu quả bồi dưỡng không đạt được như ý
muốn.
Trong các môn học ở bậc trung học cơ sở cụ thể là khối 8 thì bộ môn sinh học
hiện nay vẫn còn xem là bộ môn phụ ít được phụ huynh và học sinh quan tâm, do đó
khi được nhà trường phân công bồi dưỡng học sinh giỏi môn sinh 8 bản thân tôi rất
trăn trở vì những lý do đó nên để đảm bảo chất lượng đại trà ổn định và vững chắc là
một điều khó đối với bộ môn sinh mà ở đây đỏi hỏi chất lượng bồi dưỡng học sinh
giỏi phải ngang tầm với các trường có chất lượng cao nên bản thân rất lo lắng và sợ
mình không thực hiện tốt được nhiệm vụ nhà trường giao. Nhưng cùng với sự phát
triển giáo dục của cả nước, của tỉnh, của huyện chất lượng giáo dục của nhà trường đã
có những sự phát triển vượt bậc. Được sự quan tâm của Đảng và nhà nước, của các
cấp chính quyền, của nhà trường, đồng nghiệp nên bản thân tôi cũng như những giáo
viên khác lại càng suy nghĩ nhiều hơn phải làm như thế nào đây để nâng cao chất
lượng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn sinh 8. Chính những điều đó đã thôi thúc

sinh .
Đề tài còn nêu lên được việc đổi mới cách dạy của thầy và đổi mới cách học của
trò nhằm góp phần tích cực vào việc thực hiện Nghị quyết số: 29-NQ/TW ngày 04
tháng 11 năm 2013 của Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,
hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội
nhập quốc tế.
3. Phạm vi áp dụng đề tài:
- Phạm vi đề tài của tôi đề cập đến là một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng
học sinh giỏi bộ môn sinh học 8 được áp dụng tại nơi tôi công tác từ năm 2014-2015
và có thể tiếp tục áp dụng trong các năm học sau với tinh thần rút ra những bài học
kinh nghiệm và có sửa đổi,bổ sung cho phù hợp với các đối tượng và giai đoạn cụ
thể . Mặt khác đề tài có thể áp dụng đối với các đơn vị có những nét tương đồng với
đơn vị ở vùng khá thuận lợi.
-2–

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
II. PHẦN NỘI DUNG

1. Thực trạng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi bộ môn sinh học 8 ở trường
THCS hiện nay .
* Thuận lợi:
Hiện nay, giáo dục ở các trường luôn được các cấp chính quyền đặc biệt quan tâm.
Vì thế cơ sở vật chất, điều kiện dạy học đã có nhiều đổi mới. Đa số là trường đạt
chuẩn quốc gia. Học sinh được ngồi học trong các phòng học khang trang đầy đủ



SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
cũng như các phương tiện thiết bị dạy học ngày càng đồng bộ đã góp phần nâng cao
chất lượng thiết thực ở các trường học .
Nhiều giáo viên có thời gian công tác lâu năm nên đã tích lũy được khá nhiều kinh
nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi. Giáo viên đã nắm chắc đối tượng học sinh trong dạy
học để kèm cặp giúp đỡ, phân loại được các kiểu bài trong dạy học bộ môn. Từ đó xác
định được học sinh còn yếu ở điểm nào để khắc sâu thêm.
Đối với bộ môn sinh học, công tác giảng dạy gắn với thực tế cuộc sống giúp học
sinh khám phá được những điều mới mẽ thông qua bài học. Trong dạy học, tôi rất
quan tâm đến việc vận dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống để giải thích các hiện
tượng sinh học xảy ra xung quanh làm kích thích hứng thú học tập của học sinh đối
với bộ môn. Học sinh đã mạnh dạn trao đổi trong học tập để nắm chắc vấn đề. Một số
em đã sưu tầm thêm các tài liệu tham khảo để nghiên cứu sâu hơn các đơn vị kiến
thức đã học từ đó nắm chắc hơn kiến thức bộ môn. Bên cạnh đó, giáo viên đã thực
hiện tốt các kĩ năng cơ bản về thao tác biểu diễn thí nghiệm trực quan, sử dụng hiệu
quả thiết bị dạy học sẵn có và tự làm nên đã lôi kéo, kích thích được hứng thú học
sinh trong học tập.
* Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi đó, như tôi đã đề cập ở phần mở đầu, đối tượng học sinh
mà tôi bồi dưỡng là đối tượng học sinh còn lại sau khi các đội tuyển Hoá, Lý, Tin,
Lịch sử, Địa Lý đã chọn, các em không có hứng thú đối với bộ môn. Gia đình chưa có
sự quan tâm đúng mức tới việc học và bồi dưỡng bộ môn sinh. Mặt khác đa số các em
mới chỉ là nhưng học sinh có học lực khá .
Kiến thức bộ môn sinh học 8 - môn giải phẩu sinh lí người là một bộ môn khó và
nhiều đơn vị kiến thức. Việc ghi nhớ các khái niệm sinh lí, giải phẩu, vệ sinh, y học
của con người đòi hỏi người học phải chăm chỉ siêng năng, có phương pháp học tập
khoa học mang tính tư duy lô gíc mới nắm chắc được. Mà đối tượng dạy học của tôi

Chất lượng khảo sát đầu năm môn sinh học 8 để lựa chọn học sinh giỏi:
Năm học: 2014-2015

Lớp

Sĩ
số

Giỏi

Khá

SL

%

SL

%

TB
SL

Yếu

Kém

%

SL

0

25 86,2

8B

35

0

0

8

22,9 17

48,6

10 28,6

0

0

25 71,4

8C

31


23 24,2

0

0

73 76,8

29

71

Kết quả cho thấy tỉ lệ học sinh giỏi còn thấp 4,2 %, trước thực trạng trên, để
khơi dậy trong các em sự hứng thú học tập, yêu thích bộ môn, say mê khám phá, tìm
tòi kiến thức, phát triển tư duy, tính sáng tạo cho học sinh, nhằm nâng cao chất lượng
dạy học, và giúp học sinh học giỏi hơn môn sinh 8 tôi đi vào nghiên cứu và áp dụng
thực tiễn đề tài: “ Một số biện pháp nâng cao chất bồi dưỡng học sinh giỏi môn sinh
8 ở trường THCS”
-5–

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
2. Một số biện pháp để nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng học sinh
giỏi bộ môn sinh học 8 .
Từ những thực trạng trên, bản thân tôi xin đưa ra một số biện pháp nhằm khắc
phục và hạn chế những tồn tại để nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng học sinh
giỏi bộ môn sinh học 8 tại đơn vị nơi tôi đang công tác .

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
thời để ta có nguồn để chúng ta tiến hành kiểm tra đánh giá và loại dần những em
không tiến bộ, không đạt theo yêu cầu đã đưa ra qua các lần kiểm tra, thi chọn, để lựa
chọn chính xác đối tượng học sinh giỏi. Giáo viên cần đánh giá học sinh một cách
khách quan, chính xác, không chỉ qua bài thi mà cả qua việc học tập bồi dưỡng dưỡng
hằng ngày, việc thực hiện bài tập về nhà, việc chuẩn bị bài mới. Việc lựa chọn đúng
không chỉ nâng cao hiệu quả bồi dưỡng, mà còn tránh bỏ sót học sinh giỏi và không bị
quá sức đối với những em không có tố chất.
Biện pháp 2 : Xác định tư tưởng để học sinh yên tâm và có hứng thú học tập
bồi dưỡng bộ môn.
Như phần trên tôi đã nêu, đối tượng học sinh tôi bồi dưỡng đa số là học sinh không
có sự hứng thú và đam mê đối với bộ môn, các em xem môn sinh là môn phụ, có tư
tưởng đứng núi này trong núi nọ tìm cách để chuyển môn bồi dưỡng. Vì vậy giáo viên
phải tích cực động viên, xác định tư tưởng để các em thấy được tầm quan trọng của
việc bồi dưỡng học sinh giỏi môn sinh học: như là hiện nay đời sống con người ngày
càng cao nhu cầu về sức khoẻ ngày càng lớn do đó đòi hỏi phải có Bác sĩ giỏi mà
muối thi Bác sĩ phải học 3 môn trong đó không thể thiếu được bộ môn sinh học ...
Ngoài việc xác định rõ tư tưởng cho các em bản thân tôi còn phải đổi mới cách dạy
tạo ra sự hứng thú, tính tò mò cho các em, tạo niềm vui cho các em khi được học bồi
dưỡng môn sinh học 8 ; Đồng thời bản thân tôi đã giúp cho các em có cách học mới
giúp cho các em tự tin hơn, chủ động, sáng tạo hơn trong việc chiếm lĩnh kiến thức
mới, ...từ đó các em có yên tâm và có hứng thú trong học tập hơn. Mặt khác giáo viên
bồi dưỡng phải tham mưu cho ban giám hiệu nhà trường, GVCN, các giáo viên cùng
bộ môn và các bộ môn khác để làm tốt công tác tư tưởng cho các em.
Biện pháp 3 :Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng một cách cụ thể tránh tình trạng
thích đâu dạy đó và biên soạn chương trình, nội dung bồi dưỡng rõ ràng cụ thể chi

Không nên xây dựng chương trình như sách giáo khoa nâng cao hiện nay vì như
thế học sinh khó nắm chắc kiến thức, dễ nhầm lẫn. Mặt khác trong sách nâng cao
số lượng kiến thức nâng cao quá nhiều nếu lạm dụng sẽ ôm đồm, làm học sinh
hoang mang bởi quá nhiều kiến thức không biết nắm kiến thức nào bỏ kiến thức
nào ...
Một số tiết ôn tập, giáo viên bồi dưỡng cần giúp các em tổng hợp các kiến thức,
các dạng bài, các phương pháp giải bài tập theo từng chuyên đề theo hệ thống. Vì
hầu hết các em chưa tự mình hệ thống được kiến thức mà đòi hỏi phải có sự hướng
dẫn, giúp đỡ của giáo viên.
Điều cần thiết, giáo viên đầu tư nhiều thời gian, tham khảo nhiều tài liệu để đúc
rút, soạn thảo cô động nội dung chương trình bồi dưỡng. (Cần lưu ý : Tùy thuộc vào
thời gian bồi dưỡng, khả năng tiếp thu của học sinh mà mức độ kiến thức cao hay
thấp, số lượng bài khó và ôn tập củng cố kiểm tra nhiều hay ít)
Biện pháp 4 : GV Chuẩn bị bài ( soạn bài ) chu đáo cho việc bồi dưỡng và phải
xác định rõ trọng tâm kiến thức cho từng buổi, từng tiết để tránh trùng lặp.
Công tác soạn bài có tầm quan trọng đặc biệt. Nó quyết định sự thành công hay
thất bại của một tiết trên lớp. Nó chính là bản hướng dẫn hành động cho người giáo
viên. Do vậy, không được xem thường, qua loa, máy móc, xa rời đối tượng học sinh.

-8–

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
Phải tận dụng điều kiện thiết bị dạy học hiện có để giúp các em quan sát trực quan,
khắc sâu thêm kiến thức.
Trong bài soạn phải thể hiện rõ được phương pháp dạy của giáo viên (hướng dẫn,
điều khiển hoạt động học tập của học sinh theo hướng tích cực và thể hiện rõ hoạt

-9–

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
các bộ phận cơ thể để các em dễ nhớ, dễ vận dụng và nắm chắc hơn. Hoặc về phía học
sinh có thể dùng những hiểu biết khoa học để tìm hiểu, giải thích những hiện tượng
thường gặp trong đời sống. Chẳng hạn, vì sao máu người có màu đỏ, vì sao người say
rượu thường có biểu hiện chân nam đá chân chiêu trong lúc đi, vì sao ta nhai cơm lâu
trong miệng lại có cảm giác ngọt ........
Học sinh lớp 8 là học sinh có độ tuổi từ 13-14 tuổi. Đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi
của lứa tuổi này rất thất thường. Vì ở lứa tuổi này học sinh đang bước vào lứa tuổi
dậy thì, giai đoạn quá độ chuyển từ thiếu niên sang thanh niên, cơ thể phát triển mạnh
về kích thước và thể lực, đồng thời có những chuyển biến mạnh về mặt sinh lí. Do đó
các em thích tìm hiểu về bản thân, hay tò mò, ham hiểu biết, thích tìm tòi cái mới,
muốn khẳng định mình, các em tự cho mình là người lớn và cũng muốn mình được
coi là người lớn, muốn được tham gia vào các hoạt động một cách độc lâp, muốn thử
sức mình. Tuy nhiên mức độ phát triển của hệ thần kinh chưa đạt đến sự hoàn thiện,
do đó các em chóng mệt mỏi, dễ hưng phấn song cũng dễ chuyển sang trạng thái ức
chế khi phải tiếp thu bài một cách thụ động, kém hào hứng. Vì thế khi sử dụng những
phương pháp dạy học theo chuyên đề phải giúp các em động não và tích cực hoá hoạt
động học tập của các em để học tập đạt kết quả cao .
Sự thành công của việc bồi dưỡng phụ thuộc rất nhiều vào phương pháp dạy học
mà giáo viên lựa chọn. Do đó trong quá trình bồi dưỡng để đạt kết quả cao trong bồi
dưỡng tôi thường lựa chọn, kết hợp sử dụng những phương pháp sau :
- Phương pháp hỏi đáp, tạo tình huống giải quyết vấn đề.
Giáo viên dùng lời nói để dẫn dắt, giúp học sinh suy nghĩ, tìm tòi kiến thức cần
nghiên cứu. Giáo viên đưa ra tình huống cho học sinh giải quyết vấn đề. Đây là một

Chức
năng

Bảo vệ, hấp
thụ, tiết ( mô
sinh sản làm
nhiệm vụ
sinh sản)

Nâng đỡ
( máu vận
chuyển các
chất)

GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
Tế bào dài, xếp
thành lớp ,thành
Noron có thân nối với
bó
sợi trục và sợi nhánh
- Tiếp nhận kích
thích
- Dẫn truyền xung
Co, dãn tạo nên
thần kinh
sự vận động của
- Xử lí thông tin, điều
các cơ quan và
vận động của cơ
hòa các hoạt động



SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN

những kết luận cũng là những kiến thức cần lĩnh hội. Quan sát lúc này mang tính
chất tìm tòi, nghiên cứu. Nó có tác dụng phát huy tính chủ động, độc lập, phát
triển óc quan sát, phát triển tư duy cho học sinh.
- Hình vẽ trong sách giáo khoa cũng được sử dụng làm phương tiện cung cấp
thông tin về cấu tạo của một cơ quan hay hệ cơ quan mà học sinh phải tự tìm
hiểu, tự nghiên cứu và hoàn thành các bài tập có tính chất củng cố để nắm chắc
kiến thức.
Ví dụ : Khi bồi dưỡng kiến thức các cơ quan trong hệ hô hấp, tôi đưa ra tranh cấu
tạo tổng thể hệ hô hấp của người cho học sinh quan sát, nhớ lại kiến thức cấu tạo của
hệ hô hấp, các bộ phận của đường dẫn khí, 2 lá phổi và chức năng của đường dẫn khí
và hai lá phổi. Sau đó giáo viên đưa ra câu hỏi : Dựa vào tranh 20. 2 Cấu tạo tổng thể
hệ hô hấp của người hãy nêu cấu tạo của hệ hô hấp và kể tên các bộ phận thuộc đường
dẫn khí, hai lá phổi. Dựa vào cấu tạo và liên hệ thực tế nêu chức năng của đường dẫn
khí và hai lá phổi .
Học sinh lên bảng chỉ vào tranh và trình bày :
Hệ hô hấp gồm các cơ quan ở đường dẫn khí và hai lá phổi
+ Các cơ quan của đường dẫn khí gồm : Mũi, Họng, Thanh quản, hí quản, phế quản.
+ Hai lá phổi : Lá phổi phải có 3 thuỳ, lá phổi trái có hai thuỳ.
Chức năng của đường dẫn khí là : Dẫn khí vào và ra ; làm ẩm, làm ấm không khí đi
vào và bảo vệ phổi khỏi các tác nhân có hại .
Chức năng của phổi : là nơi trao đổi khí giữa môi trường ngoài với máu trong mao
mạch phổi.
Ở chuyên đề hệ tiêu hoá, hệ thần kinh, hệ bài tiết…tôi cũng sử dụng tranh vẽ các cơ
quan của ống tiêu hoá, bộ não, tủy sống, thận…có sẵn ở phòng thiết bị để giúp học

bút chì màu, phấn màu hoặc dùng phần mềm có thể vận dụng với bất kì điều kiện cơ
sở vật chất nào của các trường hiện nay .
- Phát triển năng khiếu hội họa, sở thích mỗi người, được tự do chọn màu sắc, đường
nét, tự sáng tác nên những BĐTD, thể hiện rõ cách hiểu, cách trình bày của từng cá
nhân nên càng yêu quý vá trân trọng “ tác phẩm trí tuệ” của mình.
- Rèn luyện cách xác định chủ đề và phát triển ý chính, ý phụ một cách logic.
- Sử dụng BĐTD trong dạy học nhóm đã phát huy được tính sáng tạo, tối đa hoá khả
năng của mỗi cá nhân đồng thời kết hợp sức mạnh cá nhân thành sức mạnh tập thể để
có thể giải quyết được các vấn đề một cách hiệu quả. BĐTD tạo cho mỗi thành viên
cơ hội được giao lưu học hỏi và phát triển chính mình một cách hoàn thiện hơn. học
sinh có thể tương tác với bạn học của mình và với Giáo viên.
- Qua hoạt động thuyết trình BĐTD vừa biết rõ việc hiểu kiến thức của các em vừa là
một cách rèn cho các em khả năng thuyết trình trước đông người, giúp các
em tự tin hơn, mạnh dạn hơn, đây cũng là một trong những điểm cần rèn luyện của
học sinh nước ta hiện nay.
- Mặt khác, dạy học bằng BĐTD giúp học sinh không nhàm chán về bài học mà luôn
sôi nổi, hào hứng từ đầu đến cuối tiết học. Phương pháp này đặc biệt có ích trong việc
- 13 –

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
củng cố kiến thức và rèn luyện, phát triển tư duy logic, năng lực cho học sinh, nhất là
những học sinh khá, giỏi. Học sinh có thể tự học ở nhà rất hiệu quả, không tốn kém.
Tóm lại dạy học dựa trên bản đồ tư giúp học nắm bài học có hệ thống và đảm bảo
tính logic cao. Giúp giáo viên trình bày bảng khoa học và ngắn gọn. Sử dụng bản đồ
tư duy trong bồi dưỡng học sinh giỏi có tác dụng tích cực trong việc hệ thống hóa kiến
thức cũng như phát triển ý tưởng của học sinh trong quá trình học tập.

GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
để thay thế bởi sự quát nạt, mắng mỏ học sinh trong quá trình dạy học. Có như thế
mới tạo được sự mạnh dạn, hứng thú học tập bộ môn, tạo nên được lòng ham thích,và
đam mê bộ môn.
Ví dụ : Khi chúng ta nêu một câu hỏi mà học sinh không trả lời được, lúc này học
sinh đang đứng trước một áp lực rất lớn, đó là không biết cô sẽ xử sự với mình như
thế nào đây ? chắc là mình bị 0 điểm rồi. Nếu lúc này giáo viên chúng ta không có
nghệ thuật thì giáo viên chúng ta vô tình làm mất đi niềm đam mê của học sinh đối
với bộ môn ( em không học bài cô cho 0 điểm, em như thế này như thế kia (chê học
sinh ...), chúng ta thay bằng những lời chê này bằng tình yêu thương học sinh đó là
giáo viên tìm hiểu nguyên nhân vì sao em không thuộc bài (không trả lời được) và
mình phải tin vào lý do đó dù là chưa chắc hẳn là như thế để cho các em có cơ hội
chuộc lỗi, sau đó giáo viên đưa ra một yêu cầu mới mà chắc chắn học sinh đó sẽ đáp
ứng được chứ đừng chọn yêu cầu cao có như vậy học sinh mới tự tin vào khả năng
của mình không bất mản vào giáo viên và bộ môn mà mình đang học mà càng ngày
càng yêu thích bộ môn hơn.(câu hỏi thường dùng của tôi khi gặp trường hợp này: Em
hãy nêu cho cô kiến thức bất kỳ của môn sinh học 8 mà em biết, thì lúc này học sinh
rất phấn khởi nhớ lại những kiến thức đã học ở các tiết trước để trả lời ). Cuối cùng
giáo viên phải xử phạt phân minh : bây giờ cô trừ em 1 điểm hoặc nhiều hơn tuỳ giáo
viên vì em không thực hiện ngay yêu cầu thứ nhất mà em thực hiện yêu cầu thứ 2 do
đó em bị trừ điểm. Qua đây học sinh rút ra được một bài học là phải học bài chuyên
cần để được điểm cao nếu không sẽ bị trừ điểm và từ đó học sinh sẽ say mê học bài củ
hơn, đam mê đối với bộ môn hơn và điều này đã được thực tiễn chứng minh.
Biện pháp 6: Xây dựng nề nếp học tập ngay từ những tuần đầu :
Điều trước tiên tôi quan tâm đó là nề nếp học tập trên lớp. Không phải chỉ
nghiêng về trật tự lớp học mà tôi còn chú ý ở các em cách dùng sách, vở, thước, bút,
… nói chung là dụng cụ học tập.
Khi nào sử dụng vở học để làm bài, khi nào dùng vở nháp và sử dụng vở nháp
như thế nào ? Trình bày ở vở nháp có khoa học và cẩn thận không…? Khi nào phải
làm bài một cách độc lập, khi nào thì thảo luận nhóm. Điều này, trong khoảng 2 đến 3


Nguyễn Văn A
Dương Minh B
Ngô Đức C
...........

Lớp

8a
8c
8a

7 1
0
x
x

II Theo dỏi kết quả học tập qua các bài kiểm tra
T
T
1
2
3
4
5
6
7

Kết quả kiểm tra
Họ và tên học sinh

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
Tương tự đối với các học sinh khác
.......................................................
Nhận xét kết quả bài kiểm tra lần 2
Tương tự như trên
- Giáo viên thường xuyên ghi chép sự chuyên cần và kết quả các bài kiểm tra của
học sinh, nhận xét ưu, khuyết điểm, nêu hướng phắc phục cho từng em, để gặp gỡ
trao đổi với từng em giúp các em rút kinh nghiệm để nắm bắt các tình huống khi
học sinh làm bài. Giáo viên chủ động liên lạc với gia đình để bố mẹ các em nắm
được sự tiến bộ của từng em để động viên kịp thời. Giáo viên tự rút ra bài học
kinh nghiệm cho mình và đồng nghiệp để thực hiện bồi dưỡng học sinh giỏi các
khối khác tốt hơn. Đúc rút kinh nghiệm để trao đổi với đồng nghiệp cùng tìm
hướng giải quyết.
Biện pháp 8: Dạy tích hợp với các bộ môn khác vào quá trình bồi dưỡng
để gây hứng thú và sự say mê học tập cho học sinh :
Môn sinh học là bộ môn khoa học thực nghiệm. Trong quá trình giải bài tập vận
dụng ngoài kiến thức sinh học ra học sinh cần có khối lượng kiến thức cơ bản, nâng
cao về môn toán, môn lý, môn mỹ thuật. Có nhiều bài tập sinh học không có kiến
thức về toán học, lý học, mỹ thuật thì không thể thực hiện được làm cho học sinh nản
chí, không muốn học. Chính vì vậy giáo viên phải dạy những kiến thức toán và lý có
liên quan trong quá trình bồi dưỡng để gây hứng thú và sự đam mê học tập cho học
sinh.
Cụ thể khi giải bài tập về chuyên đề 1: Nhìn chung cơ thể người – vận động
( vận dụng kiến thức toán, lý, mỹ thuật để hoàn thành bài tập ), chuyên đề 2 : Tuần
hoàn, chuyên đề 3 : hô hấp, chuyên đề 4: Tiêu hoá ( Vận dụng kiến thức toán, mỹ
thuật để hoàn thành bài tập )

biệt là việc hướng dẫn học sinh tự học là biện pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả
bồi dưỡng. Thực tế cho thấy học sinh nào có tinh thần và phương pháp tự học tốt thì
sẽ thành công cao hơn các bạn khác. Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh cách sử
dụng quỹ thời gian của mình một cách hợp lý và hiệu quả, tránh lãng phí thời gian,
nhưng cũng đảm bảo thời gian nghỉ ngơi giải trí. Thực tế cho thấy, có học sinh học rất
nhiều, thâu đêm suốt sáng, không thu xếp được thời gian nghỉ ngơi, nên hậu quả là
không những không thành công mà còn gây mụ mẫm đầu óc, cơ thể mệt mỏi kéo
dài…Do đó giáo viên phải dạy cho học sinh cách học (biết cách tự học) .
Cụ thể :
Giáo viên cần hướng dẫn học sinh khi học trước hết phải nắm chắc kiến thức cơ
bản từ đó mới có cơ sở kiến thức để liên hệ, so sánh, để giải quyết các vấn đề trong
thực tiễn cuộc sống từ thấp đến cao, từ dễ đến khó.
Không những thế học sinh cần phải có thói quen đặt ngược vấn đề, như đặt câu hỏi
tại sao lại như vậy? Để từ đó hiểu bài một cách cặn kẽ, giúp các em ghi nhớ có chủ
định.
Giáo viên cần tập cho học sinh có thói quen ghi chép lại những hiện tượng sinh học
quan sát được từ thực tế và tự đặt câu hỏi để giải thích, đưa ra nhận định khoa học.
Tập cho học sinh có ý thức làm bài tập nâng cao để rèn luyện kiến thức chuyên sâu và
trí thông minh.
Giáo viên ra bài tập về nhà với dung lượng và kiến thức phù hợp với đối tượng học
sinh. Việc học tập ở nhà có ý nghĩa rất quan trọng, đó là một hình thức học tập độc lập
- 19 –

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
của học sinh. Muốn học sinh thực hiện hiệu quả công việc này thì giáo viên cần sự
hướng dẫn kĩ càng chu đáo cho các em định hướng cách làm các bài tập đó.

- 20 –

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
đồm và xem các tất cả bài tập mình đã chuẩn bị là dễ đối với học sinh trong quá trình
bồi dưỡng.
3. Những kết quả đạt được:
Trong năm học qua tôi đã tiến hành áp dụng các giải pháp đã nêu trên, bản thân tự
nhận thấy rằng chất lượng học sinh tôi trực tiếp bồi dưỡng đã có những chuyển biến
rõ rệt. Kết quả cụ thể được thể hiện ở chất lượng học sinh giỏi bộ môn sinh 8 vào
cuối năm học và kết quả kiểm tra học sinh giỏi cấp huyện của năm học 2014-2015
như sau:
BẢNG SỐ 2
*Chất lượng bộ môn sinh 8 cuối năm học 2014-2015
Sĩ
Giỏi
Khá
TB
Yếu
Lớp
số SL % SL % SL
%
SL %
8A 29 21 72,4 8 27,6 0
0
0
0

có 2 giải cá nhân .

III. PHẦN KẾT LUẬN
1. Ý nghĩa của sáng kiến :
Qua công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn sinh 8 ở trường mà tôi đang công
tác, tôi nhận thấy rằng : Người giáo viên bồi dưỡng cần không ngừng học hỏi và tự
học để nâng cao trình độ, đúc rút thêm kinh nghiệm, thường xuyên sáng tạo trong
phương pháp giảng dạy. Tham khảo nhiều sách báo, tài liệu liên quan, học hỏi
đồng nghiệp và một lòng yêu nghề mến trẻ thì chúng ta sẽ vượt qua mọi trở ngại
trong quá trình bồi dưỡng để công việc bồi dưỡng nhân tài cho trường, cho địa
phương, cho đất nước ngày càng có bước tiến vững chắc.
Với việc áp dụng các biện pháp trên vào công tác bồi dưỡng học sinh giỏi bộ
môn sinh học 8 tại đơn vị, chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi môn sinh 8 đã được
nâng cao như kết quả đã nêu ở trên.
- 21 –

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
Qua bồi dưỡng tôi đã thành công trong việc tạo hứng thú cho học sinh đối với bộ
môn sinh, các em thích học bộ môn sinh hơn, học một cách hăng say, hứng thú, chứ
không căng thẳng, không thụ động, rập khuôn máy móc hay thờ ơ như trước đây
thông qua các biện pháp cụ thể như xác định tư tưởng và tích hợp các môn học khác
như môn toán,môn lý, môn mỹ thuật trong quá trình bồi dưỡng. Có nhiều em ngoài
đội tuyển xin tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi môn sinh. Các em đã tự giác, chủ động
hơn trong học tập, tích cực tự học ở nhà để khắc sâu thêm kiến thức đã học.
Trong quá trình các tiết dạy giữa giáo viên bồi dưỡng và học sinh có sự hoạt động
nhịp nhàng, Giáo viên bồi dưỡng tổ chức các hình thức hoạt động, Học sinh thực hiện

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN
* Đối với phụ huynh :
- Quan tâm tạo điều kiện, động viên hổ trợ tích cực hơn để giáo viên và học sinh có
động lực trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi, tránh giao phó hoàn toàn cho giáo
viên và nhà trường.
- Trang bị đầy đủ dụng cụ học tập cho học sinh.
* Đối với học sinh :
Có hứng thú học tập bộ môn, không xem bộ môn sinh là bộ môn phụ .
Trên đây là những kinh nghiệm nhỏ tôi vừa rút ra từ công tác bồi dưỡng học
sinh giỏi, hi vọng phần nào sẽ góp phần nâng cao chất lượng sinh giỏi. Tuy đã rất cố
gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong các cấp lãnh đạo, các bạn
đồng nghiệp góp ý để đề tài được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu cùng các bạn đồng nghiệp đã quan
tâm, góp ý, giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện sáng
kiến kinh nghiệm này.

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐỀ TÀI:

- 23 –

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GV : NGUYỄN THỊ MỸ HIỀN

- 25 –

TRƯỜNG THCS SƠN THỦY