BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN VĂN TRUNG

XÂY DỰNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP MÔN VẼ KỸ THUẬT
TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ BÌNH THUẬN

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC - 601410

S K C0 0 4 3 5 2

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 11/2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN VĂN TRUNG

XÂY DỰNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO QUAN
ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ BÌNH THUẬN

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
MÃ SỐ: 601410


Ngày, tháng, năm sinh: 1975

Nơi sinh: Bình Thuận

Quê quán: Bình Thuận

Dân tộc: Kinh

Chức vụ, đơn vị công tác trước khi học tập, nghiên cứu: Trưởng phòng Đào tạo,
Trường Cao đẳng nghề tỉnh Bình Thuận.
Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: Trường Cao đẳng nghề tỉnh Bình Thuận, Đường
Trường Chinh, Phường Phú Tài, Thành phố Phan Thiết, Tỉnh Bình Thuận.
Điện thoại cơ quan: (062) 3835084 227
Điện thoại nhà riêng: 062. 3864014 (DĐ: 0984971127)
Fax: (062) 3835324

E-mail: [email protected]

II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:
1. Trung học chuyên nghiệp
Hệ đào tạo: Chính quy

Thời giàn đào tạo: 12/1993 đến 12/1995

Nơi học: Trường Công nhân Kỹ thuật may Thủ Đức (Nay là: Trường Cao đẳng
Kinh tế - Kỹ thuật Vinatex, Quận Thủ Đức)
Ngành học: Công nhân kỹ thuật may bậc 3/7.
2. Đại học
Hệ đào tạo: Chính quy

Thời gian

Nơi công tác

Từ 5/2010 đến nay

Trường Cao đẳng nghề
Bình Thuận

Công việc đảm nhiệm
Trưởng phòng Đào tạo
Giảng dạy môn Vẽ kỹ thuật

IV. CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ:
Nguyễn Văn Trung (2014), “Xây dựng phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học
tích hợp môn Vẽ kỹ thuật tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận”, Tạp chí Thiết bị
Giáo dục, số 110, tháng 10/2014.


iii

LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công
bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.

TP.Hồ Chí Minh, ngày tháng

năm 2014


v

TÓM TẮT
Dạy học theo quan điểm tích hợp là một xu thế trong dạy học hiện đại của nhiều
nước phát triển, nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa khả năng tiếp thu của học sinh, khối
tri thức khổng lồ của nhân loại và khả năng giải quyết các vấn đề khoa học kỹ thuật
mang tính liên ngành.
Phương tiện dạy học trong trường dạy nghề phải gắn liền với thực tế sản xuất
nhằm tạo cơ hội cho người học vận dụng ngay các kiến thức vừa học vào giải quyết
các tình huống nghề nghiệp thực tiễn.
Nội dung môn Vẽ kỹ thuật chứa đựng nhiều mảng kiến thức kỹ thuật liên quan
nên nó vừa mang tính lý thuyết trừu tượng, vừa mang tính thực hành cụ thể. Phương
tiện dạy học môn Vẽ kỹ thuật hiện nay tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận chưa
đa dạng về chủng loại, chưa phù hợp với nội dung môn học và thiếu tính trực quan.
Xuất phát từ các lý do trên, người nghiên cứu chọn đề tài "Xây dựng phương
tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp môn Vẽ kỹ thuật tại Trường Cao
đẳng nghề Bình Thuận".
Luận văn được thực hiện từ tháng 2 năm 2014 đến tháng 8 năm 2014 tại Trường
Cao đẳng nghề Bình Thuận. Nội dung của luận văn được cấu trúc như sau:
Phần mở đầu
Trình bày lý do chọn đề tài, xác định mục tiêu nghiên cứu, đề ra các nhiệm vụ
nghiên cứu, xác định nhiệm vụ nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, lập giả thuyết
nghiên cứu, giới hạn phạm vi nghiên cứu và lựa chọn các phương pháp nghiên cứu
để thực hiện các nhiệm vụ của đề tài.
Phần nội dung
Chương 1: Cơ sở lý luận về phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích
hợp
Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quan điểm dạy học tích hợp; Phân tích mối quan
hệ giữa các thành tố trong quá trình dạy học; Đề xuất cấu trúc, đặc điểm của phương


có thể tiếp tục phát triển.


vii

ABSTRACT

Integrated teaching strategy is a trend applied in modern teaching methodology
of many developed countries, in order to resolve the conflicts between the absorptive
capacity of students, the gigantic mass of human knowledge and the ability to solve
interdisciplinary scientific and technical problems.
Teaching facilities in vocational schools must be related to the real production
so that students have opportunities to immediately apply new knowledge in solving
professional fact situations.
Technical Drawing is a subject whose content contains many relevant technical
knowledge. Hence, it is of both abstract theory and specific practice. While Technical
Drawing teaching facilities in Binh Thuan Vocational College have not been diverse,
matched the subject's content or lacked of teaching and learning visualization.
The above reasons lead the researcher to the topic: "Building teaching facilities
in accordance with integrated teaching method for Technical Drawing subject at
Binh Thuan Vocational College".
The Project was carried out at Binh Thuan Vocational College from February,
2014 to August, 2014. The project content was built up as follow:
Beginning
Includes indicating the reasons to select the topic, defining the research
objectives, proposing research assignments, determining object and subject of the
study, founding research supposition, limiting scale of research and choosing
researching methods to perform given research assignments .
Content
Chapter 1: Theoretical basis related to teaching faclilities in accordance with

Build and apply the products into teaching the lesson "Perpendicular
Projections" and "Pictorial Projections" as the foundation of pedagogical
experimentation.
Assess the feasibility of the building process and its products in the real
Technical Drawing teaching through the results of pedagogical experimentation.
.Conclusions and Recommendation
Summarize the main results of the study and suggest directions to develop the
ideas of the study.


ix

MỤC LỤC
Lý lịch khoa học ........................................................................................................ i
Lời cam đoan ........................................................................................................... iii
Lời cám ơn .............................................................................................................. .iv
Tóm tắt .......................................................................................................................v
Abstract ................................................................................................................... vii
Mục lục ..................................................................................................................... ix
Danh sách chữ viết tắt............................................................................................. xi
Danh sách các bảng ................................................................................................ xii
Danh sách các hình................................................................................................ xiv
Phần mở đầu ..............................................................................................................1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM
DẠY HỌC TÍCH HỢP ........................................................................................................ 6

1.1. TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO
QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM .......6
1.1.1. Trên thế giới ......................................................................................................6
1.1.2. Tại Việt Nam ...................................................................................................11

2.1. Giới thiệu về Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận.............................................42
2.2. Vị trí, nhiệm vụ và mục tiêu môn Vẽ kỹ thuật ...................................................45
2.3. Chương trình và nội dung môn Vẽ kỹ thuật ......................................................46
2.4. Khảo sát thực trạng sử dụng phương tiện dạy học môn Vẽ kỹ thuật tại Trường
Cao đẳng nghề Bình Thuận. ......................................................................................54
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2............................................................................................. 69
Chương 3. XÂY DỰNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC MÔN VẼ KỸ THUẬT THEO
QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP ....................................................................... 71

3.1. Xác định danh mục phương tiện dạy học tích hợp của môn Vẽ kỹ thuật ..........71
3.2. Xây dựng phương tiện dạy học tích hợp cho môn Vẽ kỹ thuật .........................75
3.3. Thiết kế giáo án môn Vẽ kỹ thuật có sử dụng các phương tiện dạy học tích hợp .. 90
3.4. Thực nghiệm sư phạm ......................................................................................112
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3........................................................................................... 128
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..................................................................................... 130
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................ 133
PHỤ LỤC .................................................................................................................... 137


xi

DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT
TT

Từ viết tắt

Nội dung

1


LT

Lý thuyết

7

PP

Phương pháp

8

PPDH

Phương pháp dạy học

9

PTDH

Phương tiện dạy học

10

QĐDH

Quan điểm dạy học

11



DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Danh sách giáo viên tham gia giảng dạy môn Vẽ kỹ thuật ......................44
Bảng 2.2. Chương trình và phân phối chương trình môn Vẽ kỹ thuật......................47
Bảng 2.3. Nhận thức của HS về sự cần thiết sử dụng phương tiện dạy học trong giờ
học môn Vẽ kỹ thuật .................................................................................................56
Bảng 2.4. Lý do cần thiết sử dụng phương tiện dạy học trong giờ học môn Vẽ kỹ
thuật ...........................................................................................................................57
Bảng 2.5. Ý kiến của học sinh về mức độ hứng thú khi tham gia giờ học môn Vẽ kỹ
thuật ...........................................................................................................................58
Bảng 2.6. Ý kiến GV về mức độ hứng thú của HS khi tham gia giờ học môn Vẽ kỹ
thuật ...........................................................................................................................60
Bảng 2.7. Ý kiến của GV về mức độ sử dụng các PTDH trong dạy học môn Vẽ kỹ
thuật ......................................................................................................................... 61
Bảng 2.8. Hoạt động của HS trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật ..................................62
Bảng 2.9. Ý kiến GV mức độ đáp ứng về số lượng các thiết bị hỗ trợ dạy học Vẽ kỹ
thuật ...........................................................................................................................64
Bảng 2.10. Ý kiến GV mức độ đáp ứng về chất lượng các thiết bị hỗ trợ dạy học Vẽ
kỹ thuật ......................................................................................................................65
Bảng 2.11. Mức độ tham gia tự làm đồ dùng, phương tiện dạy học của GV ...........66
Bảng 2.12. Kết quả học tập môn Vẽ kỹ thuật các lớp Trung cấp nghề Khoá 2012 2015 ...........................................................................................................................67
Bảng 3.1. Bảng danh mục phương tiện dạy học môn Vẽ kỹ thuật ...........................72
Bảng 3.2. Ý kiến của HS về thái độ học tập trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật .........114
Bảng 3.3.Ý kiến của HS về tính tích cực học tập trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật .115
Bảng 3.4. So sánh kỹ năng vẽ hình chiếu vuông góc vật thể của HS .....................117
Bảng 3.5. So sánh kỹ năng vẽ hình chiếu trục đo vật thể của HS...........................118


xiii


Hình 3.6. Hộp thoại cho phép cài đặt chi tiết các hiệu ứng (Tab Effect)..................78
Hình 3.7. Hộp thoại cho phép cài đặt chi tiết các hiệu ứng (Tab Timing)............... 79
Hình 3.8. Trình diễn 2 khái niệm cùng lúc nhờ sử dụng kỹ thuật triggers ............. 79
Hình 3.9. Nút “Play all” cho phép xem trực tiếp các hiệu ứng ............................... 80
Hình 3.10. Dùng lệnh Edit Shape để thay đổi hình dạng mặt phẳng ...................... 80
Hình 3.11. Hình dạng của ba mặt chiếu ................................................................... 81
Hình 3.12. Hình dạng các mặt bên của vật thể chiếu ............................................... 81
Hình 3.13. Hình dạng ba hình chiếu vuông góc của vật thể chiếu .......................... 81
Hình 3.14. Ba mặt phẳng chiếu sau khi tô màu ....................................................... 82


xv

Hình 3.15. Các mặt bên của vật thể chiếu sau khi tô màu ....................................... 82
Hình 3.16. Mô hình giải thích sự hình thành hình chiếu vuông góc ........................ 82
Hình 3.17. Quy trình thiết kế và chế tạo phương tiện thật ....................................... 83
Hình 3.18. Nhóm vật thể khối lăng trụ chứa các mặt phẳng cơ bản ........................ 85
Hình 3.19. Nhóm vật thể khối lăng trụ chứa các mặt phẳng cơ bản có khoét rãnh . 86
Hình 3.20. Nhóm vật thể khối lăng trụ chứa các mặt phẳng cơ bản, mặt nghiêng .. 86
Hình 3.21. Nhóm vật thể khối lăng trụ chứa các mặt nghiêng và khoét rãnh, lỗ .... 87
Hình 3.22. Nhóm vật thể khối trụ tròn bị vạt phẳng ở thân ..................................... 87
Hình 3.23. Nhóm vật thể khối trụ tròn chứa bậc và rãnh ở một đầu........................ 87
Hình 3.24. Nhóm vật thể khối trụ tròn chứa bậc và rãnh ở hai đầu ......................... 88
Hình 3.25. Nhóm vật thể khối trụ tròn chứa khối lăng trụ ở một đầu...................... 88
Hình 3.26. Chi tiết hình vành khuyên chứa nhiều lỗ ............................................... 88
Hình 3.27. Vật thể khối trụ tròn chứa lỗ suốt........................................................... 88
Hình 3.28. Cơ cấu đồ gá khoan ................................................................................ 89
Hình 3.29. Các chi tiết của cơ cấu đồ gá khoan ....................................................... 89
Hình 3.30. Biểu đồ tần suất hội tụ lùi điểm kiểm tra của lớp đối chứng và lớp thực
nghiệm .................................................................................................................... 120

học sinh, trong đó có sử dụng phương pháp và phương tiện dạy học phù hợp với quan


2

điểm dạy học tích hợp. Ở nước ta trong những năm gần đây, nhiều nhà giáo dục học
khi vận dụng quan điểm dạy học tích hợp vào nhà trường đã đưa ra các nội dung tích
hợp như: tích hợp mục tiêu, tích hợp nội dung, tích hợp phương pháp, tích hợp giữa
lý thuyết và thực hành. Tuy nhiên nội dung tích hợp phương tiện dạy học rất ít tác giả
quan tâm nghiên cứu.
Quá trình dạy học trong trường dạy nghề nhằm trang bị cho người học nghề
kiến thức chuyên môn và năng lực thực hành các công việc của một nghề, có khả
năng làm việc độc lập và ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc cụ thể. Do đó,
điều kiện cơ sở vật chất nói chung và phương tiện dạy học nói riêng phải gắn liền với
thực tế sản xuất nhằm tạo cơ hội cho người học vận dụng ngay các kiến thức vừa học
vào giải quyết các tình huống nghề nghiệp thực tiễn.
Môn Vẽ kỹ thuật là môn cơ sở dùng chung trong các chương trình đào tạo các
nghề thuộc khối kỹ thuật. Môn học đòi hỏi học sinh phải có khả năng tưởng tượng
không gian và khả năng kết hợp các kiến thức các môn học liên quan như Dung sai,
Vật liệu, Công nghệ chế tạo để lập và đọc thành thạo bản vẽ kỹ thuật. Do đó, nội dung
môn học vừa mang tính lý thuyết trừu tượng, vừa mang tính thực hành cụ thể.
Thực tế cho thấy, phương tiện dạy học môn VKT hiện nay tại Trường CĐN
BT đã và đang tồn tại những mâu thuẫn, đó là mâu thuẫn giữa mức độ trừu tượng của
nội dung môn học và tính trực quan của phương tiện dạy học; giữa yêu cầu khả năng
đọc và lập thành thạo bản vẽ kỹ thuật với khả năng đáp ứng của phương tiện dạy học
trong khi dạy lý thuyết, dạy thực hành và nhu cầu đa dạng các hình thức tổ chức dạy
học của giáo viên. Nếu xây dựng phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích
hợp cho môn VKT và sử dụng trong quá trình dạy học sẽ tạo cơ hội cho học sinh nắm
vững và vận dụng được kiến thức đã học trong các tình huống gắn liền với thực tiễn
nghề nghiệp.

- Khách thể khảo sát gồm giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Vẽ kỹ thuật và học
sinh đang theo học các lớp trung cấp nghề khối kỹ thuật tại Trường Cao đẳng nghề
Bình Thuận.


S

K

L

0

0

2

1

5

4