A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ, vai trò rất quan trọng trong việc triển
khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường. Có thể khẳng định hoạt động
của tổ chuyên môn tốt, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ như điều lệ trường trung học
đã qui định sẽ góp phần tích cực, quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu mới trong quá trình đổi mới giáo dục.
Tuy nhiên tổ chuyên môn không phải là cấp cơ sở có đầy đủ thẩm quyền để
thực hiện các nhiệm vụ giáo dục. Mà trường trung học là cơ sở giáo dục của bậc
trung học, nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông. Do vậy chất lượng hoạt động của tổ
chuyên môn phụ thuộc nhiều vào kế hoạch, hoạt động của nhà trường, vào sự lãnh
đạo của Ban giám hiệu.
Trong các văn bản hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở giáo dục đào tạo
Thanh Hoá, của Phòng GD & ĐT Bá Thước năm nào cũng chỉ đạo cho các đơn vị
trường học, Đặc biệt tháng 9 năm 2011 Sở Giáo dục & Đào tạo Thanh Hoá, Phòng
Giáo dục & Đào tạo Bá Thước đã tổ chức triển khai tập huấn nghiệp vụ cho tổ trưởng
chuyên môn, nhằm làm tốt công việc cải tiến nội dung, nâng cao chất lượng sinh hoạt
tổ chuyên môn, coi đây là một trong những nhiệm vụ cơ bản, thiết thực để nâng cao
chất lượng dạy - học, thực hiện đổi mới giáo dục.
Trong các năm trước hoạt động của một số tổ chuyên môn chưa đi vào thực
chất để nâng cao chất lượng dạy học, sinh hoạt tổ chuyên môn còn nặng về giải quyết
sự vụ, thi đua ... Họp nhóm chuyên môn chưa đều, còn mang tính hình thức ...
Trước tình hình thực tế của trường, trước các đòi hỏi cần phải nâng cao hơn
nữa chất lượng giáo dục nhằm đáp ứng được những yêu cầu trong quá trình đổi mới,
và thực hiện tốt cuộc vận động hai không của Bộ GD - ĐT: “Nói không với tiêu cực
trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”. Là người làm công tác quản lý của
trường THCS, tôi đã cùng tập thể cán bộ, giáo viên của trường không ngừng tìm tòi,
cải tiến để nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chuyên môn góp phần khá lớn
trong việc nâng cao chất lượng dạy - học.
Trong bài viết, Tôi xin trình bày: Một số kinh nghiệm chỉ đạo hoạt động các tổ
chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy – học ở trường THCS Hạ Trung – Bá
Thước – Thanh Hoá.

dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng,
kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý.
Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng
lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh. Tổ

Trang 2


trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng
nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao
tiếp, ứng xử.
3. Nhiệm vụ tổ chuyên môn

Nhiệm vụ của tổ chuyên môn quy định theo Điều lệ trường THCS, THPT ban
hành theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGD&ĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ
Giáo dục và Đào tạo:
“Điều 16. Tổ chuyên môn
1. Hiệu trưởng, các phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức thư viện, viên chức
thiết bị thí nghiệm của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn
học hoặc nhóm môn học ở từng cấp học THCS, THPT. Mỗi tổ chuyên môn có tổ
trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ
nhiệm và giao nhiệm vụ vào đầu năm học.
2. Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:
a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý
kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn
học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;
b) Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại
các thành viên của tổ theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;
c) Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên.
3. Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần. »

- Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thực
hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối chương trình,
chuẩn kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế
hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ...);
- Dự giờ giáo viên trong tổ theo quy định (4 tiết/giáo viên/năm học);
- Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại giáo viên; đề xuất khen thưởng, kỉ
luật giáo viên... Việc này đỏi hỏi tổ trưởng chuyên môn phải nắm thật rõ về tổ viên
của mình về ưu điểm hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phân
công).
b. Quản lý học tập của học sinh
- Nắm được kết quả học tập của học sinh thuộc bộ môn quản lý để có biện
pháp nâng cao chất lượng giáo dục;

Trang 4


- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa để thực
hiện mục tiêu giáo dục.
- Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng).
5. Sinh hoạt tổ chuyên môn

- Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động chuyên môn không thể thiếu trong
hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng cao chất
lượng dạy học. Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ xuất hiện nhiều ý tưởng. Do
vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinh nghiệm của mình.
Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần đa dạng, phong phú, có thay đổi và phải có
chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chức thực hiện.
- Việc sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo định kì quy định trong Điều lệ
trường THCS, THPT (2 tuần/1lần. Thời gian do Hiệu trưởng quy định và tuỳ yêu cầu
về tính chất, nội dung công việc);

về các hoạt động dạy học, giáo dục: Thực hiện kế hoạch, chương trình giáo dục,
chuẩn kiến thức kĩ năng, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra, đánh
giá…qua các hoạt động cụ thể như bồi dưỡng giáo viên, học sinh, dự giờ, thăm lớp…
b. Đối với công tác chủ nhiệm:
Các thành viên trong tổ chuyên môn cũng thực hiện công tác chủ nhiệm. Mối quan hệ
này sẽ giúp giáo viên trao đổi chuyên môn và trao đổi về công tác quản lý học sinh,
hiểu rõ hơn học sinh, từ đó góp phần vào công tác giáo dục toàn diện học sinh và như
vậy sẽ giúp công tác giảng dạy đạt kết quả tốt hơn.
c. Đối với Chi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội
Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh
- Trong tổ chuyên môn có các thành viên là đảng viên sẽ góp phần truyền đạt chủ
trương, nghị quyết của chi bộ Đảng đến tổ chuyên môn kịp thời, chính xác hơn. Các
tổ viên là đảng viên sẽ gương mẫu, thúc đẩy các thành viên khác thực hiện nhiệm vụ
tốt hơn.
- Tổ chuyên môn cũng hỗ trợ hoạt động của Công đoàn, Đoàn Thanh niên và Đội
Thiếu niên Tiền phong bằng cách truyền đạt các chủ trương của các đoàn thể này để
phối hợp chặt chẽ và từ đó góp phần giáo dục toàn diện học sinh, thực hiện kế hoạch
nhà trường và thực hiện được mục tiêu giáo dục đề ra.
Tổ chuyên môn không thể hoạt động độc lập mà có quan hệ chặt chẽ với các tổ
chuyên môn khác, với Ban Giám hiệu trường, với Công đoàn, Đoàn Thanh niên Cộng
sản Hồ Chí Minh và Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Các mối quan hệ trên
nếu được thực hiện tốt, chặt chẽ, đồng bộ thì chắc chắn hoạt động của tổ chuyên môn
sẽ đạt hiệu quả tốt hơn..
II. Thực trạng:
Năm học 2 11- 2012, trường THCS Hạ Trung có 2 tổ chuyên môn.

Trang 6


+ Tổ Tự nhiên có 8 giáo viên. Trong đó: trình độ Đại học là 6/8 (75%); trình độ

- Đối với các văn bản về qui chế chuyên môn do ngành quy định: giao cho hiệu
phó chuyên môn triển khai cho tất cả giáo viên trong phiên họp chuyên môn chung
toàn trường.
- Đối với các loại văn bản chỉ đạo về giảng dạy từng bộ môn cụ thể: giao cho
tổ trưởng chuyên môn triển khai thực hiện.

Trang 7


- Ngoài ra trong phòng họp của giáo viên, có một số chỗ khá thuận lợi để niêm
yết các văn bản chuyên môn quan trọng hay sử dụng; các văn bản chuyên môn mới
để cán bộ, giáo viên tiện theo dõi học tập và thực hiện.
b) Hiệu phó chuyên môn lập kế hoạch kịp thời cho các hoạt động chuyên môn
chung toàn trường trong từng tháng, học kỳ và cả năm học, dành thời gian hợp lý cho
các tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn sinh hoạt.
Đây là công việc rất quan trọng nhằm thực hiện các nhiệm vụ về chuyên môn
mà Sở giáo dục đào tạo, Phòng GD - ĐT và Hội nghị cán bộ, công chức đầu năm học
đề ra. Ngoài công việc thông thường mà người cán bộ quản lý phải làm là: lập kế
hoạch cho phần việc được phụ trách trong cả năm học, từng học kỳ, từng tháng, thì
một phần việc rất quan trọng là lập được kế hoạch cụ thể trong việc xử dụng thời gian
của chiều mỗi ngày thứ 6 trong tuần. Ở trường chúng tôi , trong 2 năm trở lại đây đã
bố trí thời gian trong ngày thứ 6 hàng tuần như sau:
+ Chiều thứ 6 tuần thứ nhất trong tháng: dành cho hoạt động: Họp triển khai kế
hoạch chuyên môn toàn trường;
+ Chiều thứ 6 tuần thứ hai và thứ tư trong tháng: Dành hẳn cho các tổ chuyên
môn sinh hoạt, bao gồm các công việc: Thao giảng, dự giờ, góp ý giờ dạy; triển khai
các chuyên đề về phương pháp dạy – học. Chính vì vậy các tổ, nhóm chuyên môn
luôn có quĩ thời gian cố định, chủ động trong việc bồi chuyên môn nghiệp vụ cho các
tổ viên.
Đối với nội dung công việc trong chiều thứ 6 (tuần thứ 2 và tuần thứ 4), P.Hiệu

trung bình, yếu. Đề kiểm tra phải đảm bảo tính khách quan, cẩn mật.
- Chấm bài phải chính xác, đúng theo đáp án, biểu điểm. Chống hiện tượng
chấm bài cảm tính, qua loa hay quá khắt khe.
- Trả bài kịp thời, để học sinh thấy được kiến thức thực tế của mình. Giáo viên,
tổ chuyên môn và nhà trường nắm bắt được kịp thời chất lượng học tập của học sinh.
Từ đó có các biện pháp chỉ đạo kịp thời, thích hợp nâng cao chất lượng dạy - học.
- Tổ chức kiểm tra phải đảm bảo qui chế chuyên môn, nhưng phù hợp với tâm
lý của học sinh, tránh căng thẳng, nặng nề. Có như vậy kết quả kiểm tra mới phản
ánh đúng trình độ thực tế của học sinh theo đúng yêu cầu, mục đích giáo dục.
Để thực hiện được mục đích yêu cầu về kiểm tra đánh giá như đã trình bày ở
trên, chúng tôi tiến hành kiểm tra 1 tiết thống nhất chung toàn khối.
Một số công việc thực hiện được tóm tắt theo các bước cơ bản sau:
+ Bước 1: Lập kế hoạch tổ chức kiểm tra theo trọng tâm của công tác dạy - học
của năm học. Hiệu phó chuyên môn lập kế hoạch kiểm tra 1 tiết chung và được niêm
yết thông báo ngay từ đầu mỗi học kỳ để giáo viên và các tổ chuyên môn chủ động
trong công việc thực hiện chương trình và chuẩn bị cho công việc kiểm tra 1 tiết.
Việc lập kế hoạch và tổ chức kiểm tra 1 tiết tập trung trường chúng tôi đã thực
hiện từ năm học 2010 - 2011 đến nay, và ngày càng được bổ sung rút kinh nghiệm
hoàn thiện hơn.
+ Bước 2: Sinh hoạt nhóm chuyên môn và ra đề kiểm tra:
Giáo viên bộ môn có vai trò và trách nhiệm lớn trong việc chuẩn bị và tổ chức kiểm
tra
- Do đó trước khi kiểm tra ít nhất là một tuần: nhóm chuyên môn phải thống
nhất được mục đích yêu cầu; các đơn vị kiến thức cơ bản cần được kiểm tra đánh giá
và thông báo nội dung này đến tất cả học sinh trong lớp để học sinh chủ động ôn tập.
- Sau khi họp nhóm chuyên môn, mỗi giáo viên dạy ra một đề tham khảo (có
thể ra 2 đề A - B) với đáp án và biểu điểm đầy đủ nạp lại cho tổ trưởng chuyên môn
Trang 9



được chấm lại và nộp cho ban giám hiệu.
- Giáo viên bộ môn trả bài cho học sinh theo qui định của phân phối chương
trình (nếu có), hoặc trả bài cho học sinh chậm nhất sau 2 tuần kiểm tra.
- Sau khi trả bài giáo viên bộ môn nhập ngay điểm vào sổ gọi tên và ghi điểm.
+ Bước 5: Giai đoạn rút kinh nghiệm
- Để phục vụ cho việc theo dõi, lưu trữ, rút kinh nghiệm về chất lượng dạy học sau mỗi lần kiểm tra chúng tôi in bảng thống kê kết quả từng bài kiểm tra 15

Trang 10


phút, 45 phút và kiểm tra học kỳ theo từng khối lớp. Sau đó giao các bảng thống kê
này cho tổ và nhóm chuyên môn lưu trữ, phục vụ cho việc sinh hoạt tổ nhóm.
- Chúng tôi chỉ đạo: trong họp tổ, nhóm chuyên môn phải rút kinh nghiệm qua
từng bài kiểm tra: từ khâu ra đề kiểm tra, coi và chấm bài, kết quả bài làm của học
sinh. Từ đó các giáo viên trong tổ, nhóm cùng nhau trao đổi thống nhất: nội dung,
phương pháp, yêu cầu trong việc dạy các bài tiếp theo nhằm nâng cao hơn nữa chất
lượng dạy - học.
b) Đối với các bài không kiểm tra 1 tiết tập trung:
Tất cả các bài kiểm tra từ 15 phút trở lên mà không có trong kế hoạc kiểm tra
chung thì giáo viên bộ môn chủ động tổ chức kiểm tra theo đúng kế hoạch kiểm tra
của tổ chuyên môn; đề kiểm tra do giáo viên bộ môn ra, sau khi kiểm tra xong thì lưu
đề và đáp án tại hồ sơ của tổ, nhóm chuyên môn.
Với cách làm như thế này, dù không được kiểm tra chung, nhưng việc tổ chức
kiểm tra viết 15 phút của tất cả các bộ môn đều được chỉ đạo thống nhất về thời gian,
nội dung và yêu cầu kiểm tra. Các đề và biểu điểm đáp án của các bài kiểm tra được
lưu tại hồ sơ tổ, nhóm, chính là các tư liệu chuyên môn khá quan trọng để giáo viên
trong nhóm trao đổi học tập.
Với các biện pháp trong chuỗi biện pháp thứ hai như tôi vừa trình bày đã đạt
được những kết quả rất tích cực:
+ Thực hiện được mục đích, yêu cầu của công tác kiểm tra, đánh giá học sinh.

- Nhà trường lên lịch họp tổ chuyên môn ngay từ đầu học kỳ (Kế hoạch này
nằm trong kế hoạch họp và kiểm tra chung) đảm bảo đúng yêu cầu: bình quân 1 tháng
tổ chuyên môn họp 2 lần trong buổi chiều thứ 6.
- Về nhóm chuyên môn: trong một vài năm gần đây và hiện nay, ngành giáo
dục đang thực hiện việc đổi mới sách giáo khoa và chương trình nhằm nâng cao chất
lượng dạy - học. Do đó cần phải tăng cường hơn nữa việc họp nhóm chuyên môn.
Được sự nhất trí chung của tập thể giáo viên, trong nghị quyết Hội nghị cán bộ công
chức đầu năm trường chúng tôi đã thống nhất : mỗi nhóm chuyên môn mỗi tuần họp
1 lần với thời gian 30 phút đến 01 giờ. Lịch họp của từng nhóm chuyên môn trong
tuần do nhóm chuyên môn thống nhất và báo cáo với tổ chuyên môn và nhà trường.
+ Nội dung họp tổ chuyên môn bao gồm: Nội dung mang tính chất hành chính
như thi đua, kỷ luật, nề nếp ... chỉ được chiếm không quá 1/3 thời gian họp tổ.
2/3 thời gian họp tổ là đi sâu vào các nội dung: liên quan trực tiếp đến dạy - học, như
thao giảng, học tập chuyên đề, rút kinh nghiệm, bàn các biện pháp nâng cao chất
lượng dạy - học; chuẩn bị cho việc đánh giá kiểm tra ...
+ Nội dung sinh hoạt nhóm chuyên môn bao gồm: xem xét việc thực hiện
chương trình, thống nhất từng tiết dạy của tuần tiếp theo về nội dung, phương pháp,
đồ dùng dạy học... yêu cầu tất cả các bài dạy đều được thống nhất trao đổi trong sinh
hoạt nhóm. Rút kinh nghiệm qua bài kiểm tra 15 phút, 45 phút, kiểm tra học kỳ. Từ
đó có phương pháp dạy - học phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy - học.
Thống nhất kiến thức trọng tâm của từng chương, phần, chuẩn bị cho kiểm tra
sắp tới (nếu có). Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu…
- Về phía nhà trường luôn tạo điều kiện để mỗi tổ chuyên môn đều có chỗ
riêng lưu giữ các loại hồ sơ tổ, nhóm hay sử dụng: Sổ kế hoạch hoạt động của tổ, sổ
phân công thao giảng - dự giờ, sổ sinh hoạt nhóm chuyên môn…

Trang 12


5. Biện pháp thứ năm:

IV. Kết quả.
Từ khi thực hiện các biện pháp như ở trên, hoạt động của tổ, nhóm chuyên
môn, và kết quả dạy học có nhiều sự chuyển biến tích cực, cụ thể như sau:
- Hoạt động của tổ nhóm chuyên môn ngày càng có chất lượng, không còn
mang tính chất giải quyết sự vụ, công việc hành chính đơn thuần, mà tập trung chủ
yếu vào đặc trưng của từng môn học để nâng cao chất lượng dạy - học.

Trang 13


- Nội dung công việc của tổ, nhóm chuyên môn nhiều, xong nhờ có các loại sổ
sách , biểu mẫu (như đã trình bày) in sẵn, phát cho từng tổ, nhóm do đó, khá thuận
tiện, đơn giản trong việc lưu trữ các nội dung chuyên môn quan trọng liên quan đến
dạy học, giúp cho lãnh đạo nhà trường dễ theo dõi, nắm bắt kịp thời chất lượng dạyhọc, từ đó có kế hoạch chỉ đạo cho phù hợp.
- Xây dựng được nề nếp hoạt động chuyên môn chung toàn trường song vẫn
tạo được tính chủ động phát huy sáng tạo trong hoạt động của từng tổ, nhóm chuyên
môn phù hợp với đặc trưng của bộ môn.
- Chất lượng dạy học của trường ngày càng được nâng cao và củng cố vững
chắc. Xin nêu một vài số liệu của trường chúng tôi trong hai năm gần đây.
+ Về phía giáo viên:
Năm học

Giáo viên giỏi cấp
huyện và tỉnh

Giáo viên đạt lao
động tiên tiến

Giáo viên có chuyên
môn yếu

Huyện

Học sinh giỏi Học sinh tiên
Lên lớp thẳng
trường
tiến

2009 - 2010

0

0

25

196/201

2010 - 2011

4

4

33

167/170

Kỳ I : 2011 - 2012

8

Trên đây chỉ là một số kinh nghiệm bước đầu mà chúng tôi đã đúc rút, thực
hiện trong quá trình chỉ đạo hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn. Chắc chắn không
tránh khỏi những thiếu sót và chưa đầy đủ, mong các đồng chí, đồng nghiệp cùng
tham khảo và góp ý.
Hạ Trung, ngày 21 tháng 3 năm 2012
Người thực hiện

Đào Xuân Lượng

Trang 15