SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

BỐ CỤC ĐỀ TÀI

TRƯỜNG THPT LÊ HỒNG PHONG
PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lí do chọn đề tài
II. Phạm vi đề tài
PHẦN II : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở của đề tài
1.Cơ sở lí luận
2. Cơ sở thực tiễn
II. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Giải pháp
2. Tổ chức SÁNG
thực hiện KIẾN KINH
3. Kết quả

NGHIỆM

PHẦN
DẠY
III: HỌC
KẾT LUẬN
MÔN
VÀSINH
ĐỀ XUẤT
HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP

VỚI SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN


HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC SKSSVTN để cung cấp cho trẻ vị thành niên, thanh
thiếu niên những kiến thức cơ bản về giới tính một cách khoa học, có hệ thống. Bao
gồm những kiến thức hiểu biết về cơ thể, về tuổi dậy thì về tình yêu, tình dục, an
toàn tình dục, bệnh lây truyền và cách phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường
tình dục, cơ chế mang thai và mang thai ngoài ý muốn, các biện pháp phòng tránh
thai khoa học, an toàn…Nhằm tạo điều kiện tốt cho tuổi vị thành niên có đầy đủ
kiến thức để sống lành mạnh, an toàn, đảm bảo học tập, tương lai, loại trừ các vấn
đề tiêu cực ảnh hưởng xấu đến xã hội, từ đó tạo tiền đề cho sự phát triển đất nước
bền vững, văn minh.

2


PHẦN II : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ .
I. CƠ SỞ CỦA ĐỀ TÀI:
1. Cơ sở lí luận:
- Giáo dục DSSKSSVTN hiện là vấn đề đã được nhiều quốc gia, nhất là những
quốc gia phát triển quan tâm, coi trọng. Những năm gần đây cùng với những thành
tựu của đổi mới về giáo dục, ở nước ta đã bắt đầu chú trọng giáo dục dân số
SKSSVTN. Nhiều tài liệu hướng dẫn được đăng tải trên các phương tiện thông tin
đại chúng, nhiều công trình nghiên cứu được biên soạn và ấn hành. Ngành giáo dục
cũng tích cực đưa vào chương trình dạy học những chuyên đề, những bài học liên
quan đến vấn đề này.
2. Cơ sở thực tiễn:
2.1Thực trạng xã hội hiện nay:
Hoà cùng sự phát triển của nền kinh tế xã hội, sự tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân
loại là sự du nhập của những hệ tư tưởng, những quan niệm sống có phần tiêu cực,
không phù hợp với văn hoá Việt. Do những mặt trái, những lệch lạc trong quan
niệm sống của một bộ phận thanh niên hiện nay với ý thức tự do, đề cao cái tôi cá
nhân một cách thái quá, sống buông thả, tuỳ tiện, “sống thử”, “sống

 Từ những cơ sở trên tôi đã mạnh dạn đề xuất, lồng ghép việc dạy học kiến thức
khoa học của bộ môn với HĐGDDSSKSSVTN và bước đầu đã thu được những kết
quả khả quan: vừa đảm bảo kiến thức khoa học bộ môn vừa nâng cao hiệu quả
tuyên truyền GDDSSKSSVTN đồng thời đưa khoa học vào ứng dụng gần gũi với
cuộc sống làm cho học sinh cảm thấy bài học lôi cuốn, hấp dẫn.
II. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Giải pháp:
1.1 Nắm vững đặc trưng cơ bản của bài dạy:
- Môn sinh học là một môn khoa học thực nghiệm, nên khi dạy giáo viên cần
cung cấp tri thức khoa học chính xác, cụ thể, có những ứng dụng thực tế chứ
không được nêu kiến thức theo chủ quan cảm tính.
- Phải căn cứ vào từng bài cụ thể để xác định phương pháp phù hợp: nếu là bài
cung cấp kiến thức khoa học về lí thuyết thì nên kết hợp phương pháp thuyết trình
và trao đổi thảo luận; nếu bài dạy thiên về thực hành, bài tập thì nên lựa chọn các
phương pháp tối ưu cho phát huy chủ thể học sinh như nêu vấn đề, gợi mở, trao đổi
thảo luận nhóm…
1.2 Triển khai kiến thức cơ bản của bộ môn:
- Đảm bảo triển khai đầy đủ, hệ thống kiến thức theo chuẩn kiến thức kĩ năng của
Bộ giáo dục và đào tạo, chú trọng cho học sinh đạt được các yêu cầu nhận biết,
thông hiểu, vận dụng thấp đến vận dụng cao.
- Nâng cao vận dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống: khi dạy giáo viên không chỉ
cần đảm bảo kiến thức khoa học mà cần hướng vấn đề vào thực tiễn đời sống,
những thành tựu đã ứng dụng thành công và những tiềm năng có thể trong tương
lai.
- Củng cố, luyện tập, khắc sâu kiến thức:
Tuỳ theo kiểu đặc trưng bài dạy, tuỳ từng đối tượng học sinh trong lớp mà người
dạy có thể củng cố bằng nhiều cách khác nhau:
+ Đối với học sinh khá, giỏi, giáo viên có thể củng cố bằng hệ thống câu hỏi, bài
tập vận dụng cho các em trao đổi, thảo luận trả lời rồi giáo viên nhận xét, đánh
giá, bổ sung, kết luận.

như thế nào? Sau đó cho học sinh trao đổi thảo luận về nhà viết bài thu hoạch ngắn.
2.3.Tích hợp thông qua quá trình kiểm tra đánh giá:
Khi ra đề kiểm tra người dạy không chỉ ra đề theo hướng kiểm tra kiến thức môn
học mà cần có những vế câu hỏi phụ để giáo dục giới tính cho học sinh. Chẳng
hạn khi kiểm tra bài: Điều khiển sinh sản ở động vật và sinh đẻ có kế hoạch ở
người tôi đã ra đề như sau: Em hãy nêu các biện pháp tránh thai hiện nay đang
được con người sử dụng? Cơ chế hiệu quả của từng biện pháp? Nạo phá thai có
phải là một biện pháp tránh thai không? Tại sao?...
3. Tiến hành dạy học tích hợp với hoạt động GDDSSKSSVTN:

5


Lớp Tên bài

10

Địa chỉ
tích hợp

Bài 30 - II.
cơ bản HIV/AIDS
Bài 44 nâng
cao
Sự
nhân
lên của
virut
trong tế
bào chủ

ứng xử với
người
nhiễm HIV.
1.

- Các đối tượng nào có nguy cơ
lây nhiễm các bệnh xã hội cao?
Gợi ý: người nghiện hút, gái mại
dâm…
- Qua quá trình tiếp xúc hàng
ngày như ăn chung, hôn
nhau…có bị lây nhiễm HIV/AIDS
không? Vì sao không nên cách ly
người bị HIV/AIDS?
Gợi ý: không, vì cần coi bệnh
HIV/AIDS cũng là bệnh như các
bệnh bình thường khác và có những
biện pháp bảo vệ bản thân hợp lý có
thể giúp họ hòa nhập cộng đồng làm
người có ích

-Các
phương
thức
lây
truyền :
- Các bệnh
truyền
nhiễm
thường gặp

Tích
hợp
bộ
phận
và
liên
hệ

6


11

Bệnh
truyền
nhiễm
và miễn
dịch

dục
như cũng như tinh thần…….
HIV/AIDS,
lậu, giang
mai...

Bài 38, I. Nhân tố
bên trong
39:
Các
nhân tố

hệ
thì trung bình của người Việt
Nam?
Gợi ý:
- Tuổi dậy thì là mốc đánh dấu sự
trưởng thành về mặt sinh học của cơ
thể. Chia làm 3 giai đoạn: giai đoạn
đầu từ 10-13 tuổi, giai đoạn giữa từ
14-16 tuổi, giai đoạn cuối từ 17- 19
tuổi.
- Những thay đổi về cấu tạo giải
phẫu?
Gợi ý:
Ở tuổi dậy thì, dưới tác dụng của
tuyến yên và tuyến sinh dục, cơ thể
diễn ra hàng loạt những biến đổi về
hình thể, về sinh lí và tâm lí. Các cơ
quan sinh dục ngoài phát triển,
chiều cao tăng, khối lượng cơ thể
tăng....
=> Không nên quá lo lắng với
những thay đổi của cơ thể ở tuổi
dậy thì
- Những thay đổi trong cấu tạo cơ
quan sinh dục nam và nữ?
Ở nam, da bìu bắt đầu thẫm màu và
nhăn lại, tinh hoàn to lên, các ống
sinh tăng kích thước và bắt đầu sinh
sản tinh trùng gây xuất tinh. Cơ phát
triển mạnh, vai rộng, chậu hông

và hoàn thiện của các tế bào sinh
dục, làm phát triển các đặc điểm
sinh dục phụ.
- Trong bữa ăn hằng ngày và
khẩu phần ăn (đặc biệt trong giai
đoạn dậy thì) cần lưu ý điều gì?
Cần cung cấp đầy đủ chất dinh
dưỡng, cân đối khẩu phần ăn cho
hợp lí.
- Vì sao tuổi dậy thì cần nhiều
chất dinh dưỡng?
- Vì ở lứa tuổi này, các chất dinh
dưỡng đóng vai trò tối cần thiết
trong việc tăng cường thể lực, trí lực
và ảnh hưởng cả đối nhân xử thế...
các em có những quan niệm sai lầm
trong chuyện ăn uống.

8


II.
Các
nhân
tố
bên ngoài

III. Một số
biện pháp
điều khiển

bình thường.
+ Mẹ nghiện thuốc lá, con sinh ra có
cân nặng nhẹ hơn bình thường 200500g.
+ Trong những tháng đầu mang
thai, nếu mẹ nhiễm virut cúm, con
sinh ra có thể bị dị tật như: hở hàm
ếch,
- Các biện pháp nâng cao chất
lượng dân số?
- Chế độ dinh dưỡng hợp lí, tích cực
tham gia luyện tập thể dục thể thao,
không sử dụng các chất độc hại đối
với cơ thể.

Tích
hợp
bộ
phận
và
liên
hệ

- Điều kiện xảy ra sự thụ thai ở
người? Ở tuổi vị thành niên có thể
mang thai không?
Có trứng rụng; tinh trùng gặp được
trứng ở 1/3 phần đầu của ống dẫn
trứng; hợp tử di chuyển được về tử
cung; màng tử cung đủ dày để thể
làm tổ.

- Phòng
tránh thai.
- Các yếu tố
ảnh hưởng
đến
quá
trình sinh
tinh và sinh
trứng

- Có thể mang thai và mắc các bệnh
lây truyền qua quan hệ tình dục và
HIV/AIDS.
- Các biện pháp đảm bảo tình dục
an toàn:
+ Sử dụng bao cao su: tránh khỏi
các bệnh lây truyền qua đường tình
dục và mang thai sớm.
+ Sống chung thủy: ... không bị mắc
các bệnh lây truyền qua đường tình
dục.
+ Kiểm tra sức khỏe định kỳ: từ 6
tháng đến 1 năm ở cả người nam và
nữ đều nên tiến hành kiểm tra sức
khỏe tổng quát.
- Tại sao người phụ nữ uống viên
thuốc tránh thai lại có thể tránh
thai. Giải thích?
Uống viên thuốc tránh thai chính là
uống hai loại hoocmon ostrongen và

sinh tinh
và
sinh
trứng

- Trong thời kỳ kinh nguyệt, nữ
giới cần lưu ý những gì ?
Những việc nữ giới cần làm trong
thời gian hành kinh: rửa cơ thể
hàng ngày với nước sạch, tránh lao
động nặng và kéo dài,nghỉ ngơi nếu
có thể, tránh những căng thẳng về
tình ảm và tinh thần, uống nhiều
nước, ăn thức ăn có lợi cho sức
khoẻ,…Đặc biệt, các em nữ không
nên lo lắng, ngượng ngùng đây
không phải là bệnh tật.
- Nam giới cần làm gì trong thời
gian gia đình mình có phụ nữ
trong thời kỳ kinh nguyệt?
Nam giới cần giúp phụ nữ làm
những việc nặng nhọc,…trong thời
gian hành kinh.
-Tại sao có người bị đau bụng khi
hành kinh?
Khi hành kinh có người bị đau bụng
có thể do tử cung co bóp mạnh hoặc
lỗ màng trinh quá nhỏ kinh nguyệt
không thoát ra ngoài được.
- Việc một cô gái hay một phụ nữ

dục chỉ nên có sau hôn nhân và
trong ranh giới của hôn nhân.
+ Các em nữ phải biết nói “ không”
trước đề nghị của bạn trai.
+ Các bạn nam phải tôn trọng quyết
định của bạn gái
Một số biện pháp phòng tránh
quan hệ tình dục ở tuổi vị thành
niên:
- Tham gia các hoạt động cộng đồng
- Xác định những mục tiêu của cuộc
đời
- Xây dựng một gia đình yêu thương
và hoà thuận
- Rèn luyện tính cách cương nghị và
các kỹ năng quyết đoán
- Kết bạn với những người cùng chí
hướng
- Tránh những hoàn cảnh cám dỗ
- Không uống rượu và thử dùng các
loại ma túy.
- Lựa chọn những phương tiện giải
trí có tính giáo dục.

Lớp

Tên bài

Địa chỉ
tích hợp

thể gây ra sẩy
thai.
- Các hội chứng
Đao,
Tơcnơ,
Claiphentơ, siêu
nữ là đột biến
dạng lệch bội,
đặc biệt lưu ý
phụ nữ không
nên sinh con khi
tuổi ngoài 35.

- Vì sao đột biến số
lượng nhiễm sắc thể Tích hợp
có thể gây chết ở sinh bộ phận
và liên hệ
vật?
Gợi ý: thay đổi cấu
trúc sẽ gây rối loạn các
quá trình nguyên phân
và giảm phân

Bài 12 - I. Di truyền
cơ bản liên kết với
Bài 15 - giới tính
nâng cao

- Có phải nhìn mặt
của người vợ hoặc Tích hợp

Các hội chứng Đao,
Tơcnơ,
Claiphentơ,
siêu nữ là đột biến
dạng lệch bội, đặc biệt Liên hệ
lưu ý cho học sinh biết
tỉ lệ xuất hiện hội
chứng Đao ở con tăng
lên cùng tuổi người mẹ
khi sinh đẻ, vì vậy phụ
nữ không nên sinh con
khi tuổi ngoài 35

13


việc sinh con trai
hay gái không
phải hoàn toàn
do người mẹ.

12

12

Bài 27 – II. Phương
nâng cao pháp
nghiên cứu
di truyền
Phương người

di
Bài 21 người
cơ bản
truyền
thường

gái là do sự gặp gỡ rất
tình cờ của tinh trùng
Y hay X của người
chồng với trứng của
người vợ. Tinh trùng Y
quyết định sinh con
trai, tinh trùng X quyết
định sinh con gái.
- Từng có quan niệm
con trai mới là con?
Dựa vào kiến thức di
truyền đã học theo
em điều đó đúng hay
sai?
Gợi ý:
Con trai hay con gái
đều là con của vợ và
chồng vì vật chất di
truyền đều của người
con đều lấy 1/2 phần từ
bố và 1/2 phần từ mẹ.
vì vậy quan niệm trên
là sai lầm
“Tại sao trong luật Liên hệ

đoán, cung cấp
thông tin về khả
năng mắc các
loại bệnh di
truyền ở đời con
của các gia đình
đã có bệnh này
hạn chế hậu quả
xấu, qua đây
nhấn mạnh thêm
cho học sinh
thấy việc cần
thiết phải tư vấn
trước khi lập gia
đình và sinh con,
đặc biệt là ở
những người có
bệnh tật và di
truyền

nguy hiểm có thể gây
dị dạng, sức sống
giảm….chúng ta nên
làm gì?
Gợi ý: chúng ta không
nên tự ý quyết định
phá bỏ thai nhi hay sử
dụng các biện pháp
không an toàn như bói
toán …điều đầu tiên



học
với thư, đặc biệt giáo
Bảo vệ bệnh ung dục cho học sinh
và ý thức để phòng
vốn gen thư
AIDS
ngừa như bảo vệ
di
môi trường, thực
truyền
hiện an toàn thực
của loài
phẩm, duy trì
người
cuộc sống lành
và một
mạnh, không kết
số vấn
hôn gần…
đề
xã
- Cung cấp kiến
hội của
thức về bệnh
di
AIDS, qua đó
truyền
nhấn mạnh cho

cần có chế độ
dinh dưỡng thích
hợp và dạy bảo
hợp lý để phát
triển trí tuệ.

cho vợ, chồng và con và liên hệ
hay
không?
Các
nguyên nhân gây nên
bệnh ung thư?
Gợi ý: kết hôn gần chỉ
gây nên xác suất bệnh
ung thư cao ở thế hệ
sau
như
con,
cháu…các
nguyên
nhân gây nên bệnh là
yếu tố môi trường,
thực phẩm nhiễm độc,
kết hôn gần
- Có phải IQ do di
truyền quyết định?
Vậy làm gì để có IQ
tốt nhất cho người
con?
Gợi ý: IQ do yếu tố di

loài
người

Sự tiến bộ của
khoa học kĩ thuật
trong quá trình
phát sinh loài
người đến nay và
ý nghĩa hai mặt
của nó đối với
sức khỏe sinh
sản.

Sự phát
sinh loài
người
Bài 37 I. Tỉ lệ giới Sự điều khiển
cơ bản
tính
sinh sản ở người
và hậu quả của
sự gia tăng dân
Các đặc
số.
trưng
cơ bản
của
quần
thể sinh
vật


-Hiện nay, với y học
hiện đại con người có
thể sinh con theo
mong muốn. điều
này, gây ảnh hưởng
như thế nào về cân
bằng giới? suy nghĩ
của em về vấn đề này.
-Sự bùng nổ dân số
gây ra những hậu quả
như thế nào?
-Tài nguyên có phải
là vô tận hay không?
Sự tăng dân số quá
nhanh sẽ gây nên
hiện trạng gì?

Tích hợp
bộ phận
và liên hệ

Tích hợp
bộ phận
và liên hệ

-Vì sao các nước đói
nghèo trên thế giới lại
nghĩ đến việc giảm dân
số trong khi dân số là

Số %
Số %
Số %
HS
HS
HS
HS
HS
10A1
45
0
0
3
6,6 12 26,7 20 44,5 10 22,2
10A5
42
0
0
5
12
14 33,4 11 26
12 28,6
11B2
45
1
2
7
15,5 13 29
15 33,5 9
20

11B6
12C1
12C7

Sĩ số

45
42
45
43
42
40

Giỏi
Số %
HS
3
6,7
4
9,5
8
17,8
6
14
8
19
10 25

Khá
Số %

7
4
9,5
3
6,7

Kém
Số %
HS
1
2
0
0
0
0
1
2
0
0
0
0

PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
1. Kết luận:
- Trong thời kì khoa học công nghệ và bùng nổ thông tin, kiến thức khoa học cần
được truyền đạt đến người học nhiều hơn, khả năng ứng dụng vào cuộc sống cần
18


được nâng cao hơn, việc nâng cao chất lượng giáo dục không chỉ đơn thuần cung


TÀI LIỆU THAM KHẢO

19


1.Sách giáo khoa sinh học 10, 11, 12 cơ bản và nâng cao – Nhà xuất bản giáo dục.
2.Sách giáo viên sinh học 10, 11, 12 cơ bản và nâng cao - Nhà xuất bản giáo dục.
3.Tài liệu hướng dẫn dạy học sinh học ở trường phổ thông - Nhà xuất bản giáo dục.
4. Chuyªn ®Ò: Dân số sức khỏe sinh sản vi thành niên
5. T¹p chÝ: Giíi tÝnh tuæi vị thành niên.
6. Tạp chí tuổi trẻ.
7. www.heep.edu.vn.
8. http://www.giaovien.net/content/view/770/104

20