SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NINH BÌNH
TRUNG TÂM TIN HỌC VÀ NGOẠI NGỮ

SÁNG KIẾN

Môn:

Tin học

Người thực hiện:

Lê Thái Hoà
Đào Thị Lê Thủy
Vũ Văn Cường

Đơn vị:

Trung tâm Tin học - Ngoại ngữ và Hướng nghiệp

Năm học 2014 - 2015

0


MỤC LỤC
A. TÊN SÁNG KIẾN: ........................................................................................ 2
B. NHÓM TÁC GIẢ SÁNG KIẾN: ................................................................... 2
C. NỘI DUNG SÁNG KIẾN ............................................................................. 3
I. Giải pháp cũ thường làm ............................................................................ 3
II. Nội dung mới cải tiến................................................................................. 3
1. Mục đích ................................................................................................. 3

VI. Cách nhận biết lỗi khi sử dụng hàm Excel: ............................................. 16
E. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI ....................................................... 17
I. Hiệu quả sử dụng ...................................................................................... 17
II. Hiệu quả kinh tế ....................................................................................... 17
1. Lý thuyết . ........................................................................................... 18
2. Thực hành ........................................................................................... 18
F. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................. 19
1. Kết luận ................................................................................................ 19
2. Kiến nghị ............................................................................................. 19
1


A. TÊN SÁNG KIẾN:
Phương pháp dạy tốt các hàm trong phần mềm Microsoft Excel
B. NHÓM TÁC GIẢ SÁNG KIẾN:
Họ và tên: Lê Thái Hoà; Đào Thị Lệ Thủy; Vũ Văn Cường
Đơn vị: Trung Tâm Tin học – Ngoại ngữ và Hướng nghiệp tỉnh Ninh
Bình
Địa chỉ email: [email protected]
Điện thoại: 01239754747

2


C. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
I. Giải pháp cũ thường làm
Đối với phần mềm Microsoft Excel để hiểu và sử dụng được các hàm là
nền tảng cơ bản để giải quyết các bài toán trong Excel. Tuy nhiên khi dạy giáo
viên chỉ nêu tên hàm, cú pháp và ý nghĩa của hàm mà ít chú trọng đến phương
pháp giảng dạy làm thế nào để học viên có thể dễ hiểu, dễ nhớ các hàm trong

dụng hiện nay, trong đó chương trình Microsoft Excel là phần mềm phổ biến
rộng rãi nhất nó có thể giải quyết được nhiều dạng bài toán khác nhau trong mọi
lĩnh vực.

Chính vì vậy phần mềm Microsoft Excel được đưa vào giảng dạy trong
chương trình tin học ứng dụng trình độ A, B với nội dung có tính hiện đại, có
nhiều ứng dụng trong cuộc sống học tập và lao động sản xuất hiện đại nhằm rèn
luyện cho học viên một số kỹ năng từ cơ bản đến nâng cao, vận dụng kiến thức
đã học giải các bài toán từ đơn giản đến phức tạp trong thực tiễn cuộc sống.
Qua quá trình dạy Tin học ứng dụng trình độ A, B tại Trung tâm Tin học
và Ngoại ngữ tôi xin mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinh nghiệm “Phương pháp
dạy các hàm trong phần mềm Microsoft Excel” muốn chia sẽ với quý đồng
nghiệp cùng tham khảo và có ý kiến xây dựng.
2.2. Cơ sở pháp lí
Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương chính sách đầu tư và phát
triển về ứng dụng công nghệ thông tin như:
- Chỉ thị số 58-CT/TW của bộ chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát
triển CNTT trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đã chỉ rõ: “Ứng
dụng và phát triển CNTT là một nhiệm vụ ưu tiên trong chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội, là phương tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách
phát triển so với các nước đi trước”.
- Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT của Bộ GD&ĐT về tăng cường giảng
dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục đã chỉ rõ: Nâng cao nhận
thức về vai trò của CNTT: Ứng dụng và phát triển CNTT trong giáo dục và đào
tạo sẽ tạo một bước chuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung, chương
trình, phương pháp giảng dạy, học tập và quản lí giáo dục.
4


- Định hướng đổi mới phương pháp dạy học được xác định trong Nghị


3. Phạm vi, đối tượng và phương pháp
3.1. Phạm vi đề tài
Cải tiến phương pháp dạy các hàm trong phần mềm Microsoft Excel theo
phân phối chương trình Tin học ứng dụng trình độ A, B.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Học viên đang học Tin học ứng dụng trình độ A, B của Trung tâm Tin
học – Ngoại ngữ và Hướng nghiệp tỉnh Ninh Bình.
3.3. Phương pháp nghiên cứu
- Tìm tòi nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến các hàm trong Excel.
- Nghiên cứu các phương pháp dạy học tích cực
- Quan sát dự giờ các đồng nghiệp
- Trực tiếp giảng dạy để rút kinh nghiệm
- Kiểm tra, đánh giá qua các giờ dạy.
- Đối chiếu các kết quả thi của học viên qua các khóa học.

6


4. Thực trạng của đề tài
4.1. Khái quát phạm vi
Từ nhiều lý do trên nếu như dạy học theo phương thức thầy giảng trò ghi,
thầy đọc trò chép, thì hiệu quả lĩnh hội kiến thức rất thấp. Cho nên việc giảng
dạy bộ môn Tin học không chỉ dạy học theo hình thức đơn thuần, mà giáo viên
phải là người hướng cho học viên cách giải, tự nghiên cứu, sáng tạo, kĩ năng và
phát triển tư duy thì hiệu quả đem lại kết quả học tập tốt hơn. Đặc biệt là dạy lý
thuyết phải đi đôi với thực hành.
4.2. Thực trạng của đề tài
- Muốn một tiết dạy thành công thì phụ thuộc vào nhiều vấn đề như:
Chuẩn bị kiến thức, dụng cụ dạy học, các bài tập mẫu về bảng tính.

- Khi thực hành cần phải chọn một bảng tính sử dụng kết hợp giữa các
hàm và công thức trong Excel. Để đảm bảo tính khoa học, chính xác, tính hệ
thống logic, các dạng bài tập về bảng tính phải đảm bảo mục tiêu của bài học và
học viên dễ tiếp thu kiến thức và nhớ lâu hơn.
- Giờ thực hành phải an toàn cho học viên và cho cả người giáo viên.

8


D. BIỆN PHÁP, GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
I. Sử dụng giáo án điện tử trình bày tiết dạy các hàm trong Excel theo trình
tự sau
1. Cú pháp chung của hàm
Trước khi trình bày cụ thể các hàm trong Excel cần trình bày cú pháp
chung của hàm như sau:
=Tên hàm(Đối số 1, Đối số 2, …, Đối số n)
2. Trình bày nhóm hàm theo trình tự sau:
- Nhóm hàm số học (Abs, Int, Mod, Sqrt, Round, Sum, Average)
- Nhóm hàm thống kê (Max, Min, Count, CountA, Rank)
- Nhóm hàm luận lý (If, And, Or, Not)
- Nhóm hàm xử lý chuỗi (Left, Right, Mid, Upper, Lower, Proper, Len)
- Nhóm hàm tìm kiếm (Vlookup, Hlookup)
- Nhóm hàm thời gian (Now, Today, Day, Month, Year).
3. Với mỗi hàm trong từng nhóm hàm phải trình bày cú pháp, ý nghĩa
và cho nhiều ví dụ minh họa để trình bày được hết các dạng của hàm
Trình bày hàm Sum trong nhóm hàm số học
Hàm SUM: (Tính tổng)
Cú pháp: SUM(đối số 1, đối số 2,…, đối số n) trong đó các đối số là
các giá trị số.
Ý nghĩa: Cho kết quả là tổng của các đối số.

Phan Thò Mai
Duyên
Lại Bá Điền
Vũ Thò Dung
Trần Ngọc Điệp
Nguyễn Anh Khoa

2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12

SỐ
SỐ
SỐ
NGÀY ĐI
NGÀY
NGÀY TUẦN
LẺ
15/10/1999 23/10/1999
?
?
?

1. Tính số ngày ở cho từng khách hàng: Số ngày = Ngày đi Ngày đến
2. Tính số tuần ở cho từng khách hàng (Dùng
hàm INT)
3. Tính số ngày lẻ cho từng khách hàng (Dùng hàm
MOD)

10


Ví dụ 2: Bài tập có sử dụng hàm xử lý chuỗi, hàm luận lý, hàm thống kê
KẾT QUẢ THI ĐẠI HỌC
STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Mô
tả:

MÃ
KHỐI
P.THI
SỐ
THI

QUẢ

- Kí tự đầu tiên chỉ khối thi
- Kí tự thứ 3 cho biết đối tượng dự thi
- Kí tự cuối cho biết phòng
thi
u cầu: 1. DựÏa vào mô tả hàng hoá dùng các hàm LEFT, RIGHT,
MID ghi kết quả cho các cột P. THI, KHỐI THI, ĐT THI
2. Tính cột điểm kết quả, biết rằng: (Sử dụng hàm IF)
- Đối tượng 1 được cộng thêm 3
điểm
- Đối tượng 2 được cộng thêm 2
điểm
- Đối tượng 3 được cộng thêm 1
điểm
- Đối tượng còn lại giữ nguyên
điểm thi
3. Xếp hạng dựa vào điểm thi thực tế: (Sử dụng hàm
RANK)

11


III. Bài tập tổng hợp liên quan đến nhiều nhóm hàm
- Để đánh giá học viên có hiểu và vận các hàm đã học để giải quyết các
dạng bài tập hay chưa? Giáo viên nên đưa ra các bài tập tổng hợp kết hợp nhiều
hàm để học viên tự lựa chọn các hàm phù hợp nhằm phát huy được tính tư duy,
sáng tạo trong việc sử dụng hàm để giải quyết các bài tốn .
- Ví dụ: Bài tập dưới đây học viên phải sử dụng các hàm đã học như: hàm
Sum, Min, Left, Hlookup, If, Rank

6
5
7
9

14/02/1990
12/12/1989
24/03/1990
01/03/1989
11/09/1991
24/11/1990

4
8
8
7
6
7
?
?

C005T
C006T
A007V
A008T
B009V
C010V

SBD
Mơn thi

KHÁ.

12


IV. Câu hỏi trắc nghiệm
- Sau các buổi học các hàm, giáo viên cho một số câu hỏi trắc nghiệm có
liên quan đến các hàm để học viên có thể hiểu và nhớ lâu hơn tên hàm trong
Excel.
- Sau khi học hết các hàm Excel trong chương trình giáo viên cho học
một số câu hỏi trắc nghiệm có liên quan đến tất cả các hàm đã học.
Ví dụ: Câu hỏi trắc nghiệm theo từng nhóm hàm như sau:
1. Nhóm hàm logic
Câu 1. Trong MS Excel, nếu thí sinh đạt từ 10 điểm trở lên thì xếp loại Đạt,
ngược lại xếp loại Không đạt. Công thức nào dưới đây thể hiện đúng điều này
(Giả sử ô G6 đang chứa điểm thi).
A. =IF(G6>=10,"Đạt", "Không đạt")
B. =IF(G6>10,"Đạt","Không Đạt")
C. =IF(G6==10;”Không đạt”, “Đạt”)

Câu 2. Trong MS Excel, cho các giá trị sau: B5=10; C5=20; D5=10; E5=40.
Nếu trong ô G8 ta viết: =IF((D5+E5)
C. COUNTIF
Câu 3. Trong MS Excel, công thức nào sau đây đúng?
A. =SUM($A1:A$7)
C. =SUM(A1):SUM(A7)

D. COUNT

B. =SUM(A1);SUM(A7)
D. =SUM(A1xA7)

Câu 4. Trong MS Excel, cho các giá trị sau: A5=8; B5=15; C5=10; D5=6;
13


E5=40. Nếu trong ô T40 ta viết =MIN(A5:E5)thì kết quả là:
A. 8
B. 6
C. 10

D. 15

Câu 5. Trong MS Excel, cho các giá trị sau: B5=10; C5=20; D5=15; E5=40.
Nếu trong ô G8 ta viết: =MAX(B5:D5) thì kết quả là:
A. 30
B. 40
C. 10
D. 20
Câu 6. Trong MS Excel, cho các giá trị sau: B5=10; C5=20; D5=15; E5=40.
Nếu trong ô G8 ta viết: =MAX(B5,D5) thì kết quả là:
A. 40


B. 20

C. 15

D. 40

3. Nhóm hàm xử lý chuỗi
Câu 1. Trong MS Excel, tại ô A1 có giá trị là chuỗi TINHOC, tại ô B2 gõ công
thức =RIGHT(A1,3) thì kết quả là:
A. TIN
B. 3
C. HOC
D. TINHOC
Câu 2. Trong MS Excel, ta nhập =LEFT(RIGHT(“Microsoft Excel",5),2) thì kết
quả là:
A. Excel

B. el

C. 5

D. Ex

Câu 3. Trong MS Excel, ta nhập =MID(“Microsoft Excel”,6,4) thì kết quả là:
A. Excel
B. xcel
C. soft
D. Micr


hướng dẫn cho học viên cách lấy kết quả từng phần của công thức trên thanh
công thức bằng cách: Bôi đen phần công thức con cần tính và bấm phím F9
ngay lập tức kết quả của một công thức con trong dãy công thức sẽ hiện lên màn
hình. Lúc đó phần công thức con cần tính sẽ bị mất để lấy lại công thức ta bấm
ESC. Nếu đã lỡ bấm Enter thì phải bấm Ctrl + Z để phục hồi lại những thay đổi
của công thức.
VI. Cách nhận biết lỗi khi sử dụng hàm Excel:

16


E. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
I. Hiệu quả sử dụng
- Qua một thời gian trực tiếp giảng dạy bộ môn Tin học ứng dụng tôi
nhận thấy, việc giảng dạy Tin học còn nhiều vấn đề còn phải bàn bạc, tuy nhiên
theo tôi nếu sử dụng “Cải tiến phương pháp dạy các hàm trong phần mềm
Microsoft Excel” thì việc tiếp thu kiến thức của bộ môn Tin học, cũng như
những kỹ năng thực hành trên Excel từng bước được học viên tiếp thu tốt hơn.
Vì vậy một phần nào đã nâng cao chất lượng giảng dạy, nâng cao kết quả kiểm
tra Tin học ứng dụng trình độ B.
- Phần lớn học viên có ý thức học tập hơn, có phương pháp học tập tốt
hơn. Đại bộ phận các học viên hình thành tốt một số kỹ năng thực hành, thành
thạo các thao tác trên máy tính, có ý thức trong việc tìm tòi kiến thức.
- Qua quá trình thực hiện giảng dạy bộ môn Tin học tại Trung tâm Tin
học và Ngoại ngữ tỉnh Ninh Bình kết quả kiểm tra đạt được tương đối cao, số
lượng thí sinh xếp loại khá, giỏi tăng lên đáng kể so với các khóa kiểm tra trước
đây.
THỐNG KÊ KẾT QUẢ KIỂM TRA TIN HỌC ỨNG DỤNG TRÌNH ĐỘ B
KHÓA
KIỂM


124

37

29.8

48

43

273

63

23.1

93

Hỏng

Trung bình
SL

TL(%) SL

TL(%)

34


Hiện nay chương trình kiểm tra tin học ứng dụng chứng chỉ B gồm:

17


1. Lý thuyết: Gồm 30 câu hỏi trắc nghiệm, trong đó: 10 câu hỏi phần
Excel, 08 câu hỏi phần Mạng máy tính, 07 câu hỏi phần mạng Internet,
05 câu hỏi phần PowerPoint.
2. Thực hành: Gồm 3 phần
- Phần 1: Microsoft PowerPoint đạt số điểm tối đa 3.0
- Phần 2: Cài đặt, nén dữ liệu đạt số điểm tối đa 0.5
- Phần 3: Microsoft Excel (chủ yếu sử dụng các hàm) đạt số điểm
tối đa 6.5
Như vậy căn cứ vào đề cương ôn tập và đề kiểm tra chứng chỉ tin học ứng
dụng trình độ B thì học viên nắm được kiến thức về phần mềm Microsoft Excel
và đặc biệt là sử dụng được các hàm thì khả năng thi đậu rất cao. Chính vì vậy
khi giáo viên giảng dạy sử dụng phương pháp phù hợp giúp học viên nắm vững
kiến thức Excel nên học viên tự tin đăng ký để kiểm tra Tin học ứng dụng trình
độ B.
Chúng tôi nhận thấy những khoá gần đây học viên đăng ký kiểm tra tin
học ứng dụng trình độ B ngày càng nhiều mang lại hiệu quả kinh tế cho Trung
tâm
Tổng số thí sinh

Trình độ

Lệ phí

Thành tiền


tượng, ghi nhớ, khắc sâu, nhớ kĩ, tái hiện kiến thức đảm bảo tính khoa học, khéo
léo nhằm khơi dậy lòng ham học, kham phá khoa học của viên.
- Trong quá trình giảng dạy có thể lồng ghép các dạng câu hỏi trắc
nghiệm: đoán ô chữ, gọi tên công thức, hàm nhanh nhất,lập công thức, hàm
đúng nhất …. Nhằm tạo cho viên hứng thú trong học tập, đồng thời khắc sâu
kiến thức, nắm bắt thông tin tốt hơn.
2. Kiến nghị
- Các cấp quản lí Giáo Dục cần mở các chuyên đề bồi dưỡng cho giáo
viên học tập và rút kinh nghiệm.
- Cần cung cấp trang thiết bị dạy học kịp thời để dạy học tốt hơn.

19


- Mở nhiều chuyên đề sinh hoạt chuyên môn hoặc hình thức câu lạc bộ để
giáo viên tham gia và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhóm tác giả đề tài. Kính mong sự góp
ý của các bạn đồng nghiệp và quí thầy cô giáo. Xin trân trọng cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA LÃNH ĐẠO

Ninh Bình, ngày 20 tháng 4 năm 2015
TM/ NHÓM TÁC GIẢ

Đào Thị Lệ Thủy

20