PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm qua, Viêt Nam đã và đang thực hiện đổi mới giáo dục và
đào taọ để chuẩn bị cho thế hệ trẻ nói riêng và cho đất nước nói chung bước sang
thế kỷ XXI, thế kỷ của CNTT, của nền kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế. Đào
tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện nền kinh tế thị
trường, toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế hiện nay đang là một nhu cầu cấp thiết
nhằm đưa Việt Nam tiến tới một nước cơ bản có nền công nghiệp hiện đại vào
năm 2020. Tại Đại hội XI, Đảng ta xác định con người, nhân tố con người là một
trong năm quan điểm phát triển, là một trong ba khâu đột phá chiến lược đồng thời
cũng là 1 trong 12 định hướng phát triển kinh tế - xã hội: “Phát huy tối đa nhân tố
con người; coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát
triển”, “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là
một đột phá chiến lược…”, “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới toàn
diện và phát triển nhanh giáo dục đào tạo”.
Con người mới Việt Nam không những cần có trình độ học vấn cao, năng
động, sáng tạo, có khả năng thích ứng cao với những thay đổi của cuộc sống mà
còn phải nắm vững khoa học công nghệ và ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh - ngôn
ngữ được xem như là ngoại ngữ phổ biến nhất, là hành trang cần thiết cho mỗi
người trong hành trình chinh phục tri thức nhân loại.
Ngày 30/9/2008 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 1400/QĐ-TTg,
phê duyệt Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân” (gọi
tắt là đề án ngoại ngữ 2020).
Mục tiêu chung của đề án là “Thực hiện đổi mới toàn diện việc dạy và học
ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục, trong đó có giáo dục đại học, nhằm đảm bảo
1
đến năm 2015 đạt được bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ
THPT Kim Sơn C trong những năm qua đã có nhiều nỗ lực, cố gắng, đã chỉ đạo
thực hiện tốt công tác kiểm tra đánh giá của giáo viên theo quy định của Bộ giáo
dục - đào tạo; chỉ đạo việc kiểm tra, đánh giá bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng;
kết hợp chặt chẽ giữa kiểm tra, đánh giá và thực hiện chương trình. Tuy nhiên,
việc quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá môn tiếng Anh trong thời gian qua vẫn
còn bộc lộ nhiều hạn chế, từ khâu lên kế hoạch, chỉ đạo ra đề thi, hướng dẫn chấm,
đáp án tới việc lựa chọn các hình thức thi môn tiếng Anh trong các kỳ thi chung
của các nhà trường. Kết quả kiểm tra thường xuyên, định kỳ chưa phản ánh được
kiến thức, kỹ năng cơ bản, năng lực vận dụng kiến thức của học sinh, chưa có tác
dụng giúp cán bộ quản lý các nhà trường đề ra giải pháp quản lý phù hợp nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục. Trong qúa trình chỉ đạo công tác kiểm tra, đánh giá
môn tiếng Anh mới chỉ chú trong việc đánh giá kết quả cuối cùng mà chưa chú ý
tới đánh giá quá trình học tập. Việc thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá còn mang
tính hình thức, chưa sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, áp dụng
CNTT trong kiểm tra, đánh giá môn tiếng Anh.
Với mong muốn khắc phục một số những mặt hạn chế trong công tác quản lý
hoạt động kiểm tra đánh giá môn tiếng Anh tại trường THPT Kim Sơn C nhằm
nâng cao hiệu quả dạy và học môn tiếng Anh đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực
chất lượng cao trong thời kỳ CNH, HĐH, tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm
“Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá môn tiếng Anh tại trường THPT Kim
Sơn C”
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động kiểm tra đánh
giá môn tiếng Anh tại các trường THPT của huyện Kim Sơn, đề xuất một số biện
pháp quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá môn tiếng Anh nhằm thúc đẩy chất
3
lượng dạy và học môn tiếng Anh đáp ứng nhu cầu xã hội trong bối cảnh hội nhập
6.2.1. Phương pháp quan sát
Tiếp cận, xem xét, thu thập dữ liệu từ công tác quản lý đối với hoạt động
kiểm tra đánh giá học sinh của giáo viên tiếng Anh: việc chỉ đạo các kỳ thi, kiểm
tra, sử dụng các hình thức thi nhằm kiểm tra 4 kỹ năng, chỉ đạo ra đề, chấm bài,
tổng kết điểm. Xem xét, quan sát hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh của giáo
viên tiếng Anh.
6.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Phỏng vấn về những nội dung nghiên cứu của đề tài, trao đổi trực tiếp với
một số giáo viên tiếng Anh, học sinh của trường.
6.2.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tổng kết các kinh nghiệm từ quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá, kiểm tra
đánh giá môn tiếng Anh của các trường THPT trong tỉnh, các kinh nghiệm về mô
hình quản lý lĩnh vực này ở các trường tiên tiến trên toàn quốc.
5
PHẦN II
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận của vấn đề
1.1. Kiểm tra, đánh giá môn tiếng Anh trong trường THPT
1.1.1. Khái niệm kiểm tra, đánh giá
a. Khái niệm kiểm tra
Trong Đại từ điển Tiếng Việt Nguyễn Như
giải thích kiểm tra là xem xét
thực chất, thực tế. Theo Bửu Kế, Kiểm tra là tra xét, xem xét, là soát xét lại công
việc. Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá và nhận xét. Theo Trần Bá
điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc. Theo Đại từ điển Tiếng
Việt Nguyễn Như , đánh giá là nhận xét, bình phẩm về giá trị.
Đánh giá trong giáo dục, theo Dương Thiệu Tống, là quá trình thu thập và xử
lý kịp thời, có hệ thống thông tin về hiện trạng và hiệu quả giáo dục, căn cứ vào
mục tiêu dạy học, làm cơ sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động trong
giáo dục tiếp theo. Có thể nói rằng, đánh giá là quá trình thu thập phân tích và giải
thích thông tin một cách hệ thống nhằm xác định mức độ đạt đến của các mục tiêu
giáo dục. Đánh giá có thể thực hiện bằng phương pháp định tính hay định lượng.
Quy định của Luật giáo dục, Khoản 1, Điều 6 Luật giáo dục năm 2005 nêu
rõ: “Chương trình giáo dục thể hiện mục tiêu giáo dục; quy định chuẩn kiến thức,
kĩ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chức
hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở
mỗi lớp, mỗi cấp học hoặc trình độ đào tạo.”
Đối với các nhà quản lý trường học, đánh giá là quá trình thu thập và xử lý
thông tin để giúp cho quá trình lập kế hoạch hoặc ra quyết định của người quản lý
(Một số vấn đề đánh giá hiệu quả giáo dục – Đỗ Hồng Anh – 1993)
7
Đối với giáo viên, đánh giá kết quả học tập bao gồm quá trình thu thập thông
tin, quá trình xử lý thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu đã xác định
của học sinh, nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên, cho
nhà trường và cho bản thân học sinh để giúp họ học tập tiến bộ hơn.
Đánh giá kết quả học tập giúp xác định mức độ nắm được kiến thức, kỹ năng,
kỹ xảo của học sinh so với yêu cầu của chương trình đề ra. Đánh giá cũng không
chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và định hướng, điều chỉnh hoạt động của
trò mà còn đồng thời tạo điều kiện nhận định ra thực trạng và điều chỉnh hoạt
động dạy của thầy.
c. Khái niệm kiểm tra, đánh giá
KTĐG còn cung cấp nguồn thông tin phản hồi giúp người giáo viên nắm bắt được
chất lượng, phương pháp của việc dạy học để từ đó có những điều chỉnh thích hợp
cho công tác giảng dạy của mình. Không những thế, đánh giá kết quả học tập còn
giúp các cơ quan giáo dục, các nhà quản lý và hoạch định chính sách có được
những số liệu, thông tin về chất lượng và trình độ của hệ thống giáo dục các cấp
để có những điểu chỉnh, bổ sung và chỉ đạo kịp thời.
d. Phân loại kiểm tra đánh giá
Có thể phân chia KTĐG thành 2 loại tương ứng với mục đích của KTĐG, đó
là KTĐG tổng kết và KTĐG quá trình
KTĐG tổng kết nhằm đánh giá kết quả học tập của người học và ghi nhận
trình độ của họ tại từng giai đoạn cụ thể, được tiến hành một cách định kỳ sau một
khoảng thời gian hoặc sau khi kết thúc một phần, một chương của môn học (gọi là
KTĐG định kỳ) hay sau khi kết thúc cả môn học, khóa học.
KTĐG quá trình nằm cung cấp thông tin phản hồi liên tục từ hoạt động học
của người học để điều chỉnh hoạt động giảng dạy phù hợp với nhu cầu của người
học. Như vậy, KTĐG không chỉ ở thời điểm cuối cùng của mỗi giai đoạn giáo dục
mà trong cả quá trình. KTĐG ở những thời điểm cuối mỗi giai đoạn sẽ trở thành
9
khởi điểm của một giai đoạn giáo dục tiếp theo với yêu cầu cao hơn, chất lượng
mới hơn trong cả một quá trình giáo dục.
KTĐG tổng kết chú trọng đến đánh giá kiến thức học sinh nắm được, còn
KTĐG quá trình chú trọng đến đánh giá cách thức học sinh nắm được kiến thức
đó thế nào theo hướng chú trọng đến kỹ năng cơ bản, năng lực cá nhân và đến
mục tiêu dạy làm người chứ không chỉ chú trọng dạy chữ.
e. Chức năng của KTĐG
KTĐG có hai chức năng cơ bản là chức năng xác định và chức năng điều
khiển.
KTĐG nhằm xác định mức độ đạt được trong việc thực hiện mục tiêu dạy
kiến thức, kỹ năng của môn tiếng Anh mà học sinh cần phải và có thể đạt được
sau mỗi đơn vị kiến thức.
* Chuẩn kiến thức, kỹ năng môn tiếng Anh vừa là căn cứ, vừa là mục tiêu
của KTĐG môn tiếng Anh.
Chuẩn kiến thức, kỹ năng môn tiếng Anh là căn cứ để biên soạn SGK và các
tài liệu hướng dẫn dạy học, KTĐG, đổi mới PPDH, đổi mới KTĐG. Việc KTĐG
kết quả học tập của học sinh phải đảm bảo bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng trong
chương trình tiếng Anh THPT. Thực hiện tốt yêu cầu này sẽ tạo điều kiện cho việc
ra đề kiểm tra thường xuyên, định kỳ và đề thi không quá lệ thuộc vào SGK.
b. Nguyên tắc, mục đích, hình thức và phương pháp kiểm KTĐG môn tiếng
Anh
* Nguyên tắc
Một nguyên tắc khi thiết kế các bài kiểm tra môn tiếng Anh là những bài
kiểm tra phải có căn cứ vững chắc (có giá trị), độ tin cậy cao và có tính thực tế.
- Giá trị của bài kiểm tra (validity)
Một bài kiểm tra đủ tiêu chuẩn là bài kiểm tra có thể kiểm tra những gì
người ra đề cần kiểm tra, và đó chính là độ giá trị. Cần phải dự tính rõ ràng về nội
11
dung dự định KTĐG, và bài kiểm tra phải phản ánh được kiến thức cũng như khả
năng thực sự trong việc sử dụng tiếng Anh của học sinh.
Hơn nữa khi ra đề kiểm tra, phải đảm bảo rằng những gì học sinh sẽ thực
hiện trong bài kiểm tra của họ phù hợp với những gì họ sẽ sử dụng trong đời sống
thực sự của họ, có nghĩa là nội dung bài kiểm tra không quá mang tính học thuật
(lý thuyết). Các nội dung trong bài kiểm tra phải thực sự liên quan đến những hoạt
động trong việc sử dụng tiếng Anh trong những tình huống thực sự.
- Độ tin cậy của bài kiểm tra (Reliability)
Giá trị của bài kiểm tra là điểm khởi đầu trong việc thiết kế bài kiểm tra.
Tuy nhiên để một bài kiểm tra có giá trị thì độ tin cậy của nó cũng phải cao. Nếu
* Mục đích
Cần phải xác định rõ ràng mục đích KTĐG môn tiếng Anh đối với học sinh.
Có rất nhiều mục đích trong lý thuyết về KTĐG tiếng Anh đối với những người
không bản ngữ. Nhưng theo kinh nghiệm và thực tế cho thấy, có 4 mục đích chính
để KTĐG những người không bản ngữ:
- Mục đích thứ nhất là đánh giá sự thông thạo trong việc sử dụng tiếng Anh
của học sinh. (Proficiency).
- Thứ hai là tìm hiểu sự tiến bộ của học sinh trong khóa học mà các em đang
theo học. (Achievement)
- Thứ ba là xác định những điểm mạnh và điểm yếu cũng như những gì học
sinh đã biết hoặc chưa biết. (Diagnostic)
- Cuối cùng là kiểm tra trình độ tiếng Anh của người học trước khi chọn lớp
thích hợp cho họ theo học. (Kiểm tra xếp lớp – Placement).
* Hình thức
Hình thức KTĐG môn tiếng Anh hiện nay khá đa dạng. Hình thức thông
dụng đang áp dụng ở các trường THPT hiện nay là kiểm tra viết, với hai hình thứ
cơ bản là tự luận và TNKQ. Các hình thức KTĐG nhằm đánh giá kỹ năng giao
13
tiếp của học sinh như kiểm tra nghe – nói, thi hùng biện, thi hát tiếng Anh…cũng
đang bước đầu được áp dụng. Ngoài ra, khuyến khích KTĐG một cách linh hoạt
theo hướng “mở” để tăng cường khả năng sáng tạo của học sinh.
Trong chương trình tiếng Anh THPT hiện nay có các hình thức kiểm tra
sau:
- Kiểm tra thường xuyên bao gồm kiểm tra vấn đáp và kiểm tra viết 15’:
Nội dung kiểm tra kiến thức ngôn ngữ và kiểm tra 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc,
viết.
- Kiểm tra định kỳ gồm có kiểm tra viết, kiểm tra thực hành từ 1 tiết trở lên,
kiểm tra học kỳ, kiểm tra cuối năm. Nội dung kiểm tra kiến thức ngôn ngữ và
Nét đặt trưng của các dạng bài kiểm tra bằng phương pháp hệ thống này các bài
tập dạng điền chỗ trống, viết chính tả, dạng nhiều chọn lựa hay viết bài luận.
- Phương pháp giao tiếp
Phương pháp giao tiếp dùng trong việc xây dựng các bài kiểm tra về ngôn
ngữ đôi khi có liên quan đến phương pháp hệ thống ở trên. Tuy nhiên phương
pháp giao tiếp chủ yếu tập trung vào việc kiểm tra việc sử dụng tiếng Anh trong
giao tiếp của học sinh. Vì vậy mà những bài tập trong bài kiểm tra dạng này rất
thực tế cũng như gần gũi với đời sống hàng ngày của học sinh.
Những bài tập hay yêu cầu trong bài kiểm tra sử dụng phương pháp này rất
đa dạng và kiểm tra hầu như toàn bộ các khả năng sử dụng ngôn ngữ của học sinh
như nghe, nói, đọc và viết.
Một bài kiểm tra được cho là có chất lượng nếu biết cách kết hợp các
phương pháp lại với nhau, tuỳ thuộc vào mục đích cụ thể nào đó của bài kiểm
tra.
Ngoài ra còn có thể dùng phương pháp kiểm tra dựa vào tình huống. Các
bài kiểm tra dựa vào các tình huống giúp kiểm tra mức độ thông thạo của học sinh
như thế nào trong việc sử dụng tiếng Anh trong những tình huống cụ thể. Những
15
bài kiểm tra dạng này thường kiểm tra và đánh giá xem học sinh có thể hiểu và xử
lý các thông tin ngoại ngữ như thế nào trong khi nói chuyện điện thoại, hoàn thành
một mẫu đơn xin việc hay thuyết phục ai đó mua một món hàng…Những bài kiểm
tra như thế có thể cho chúng ta nhìn thấy được khả năng của học sinh trong việc
sử dụng tiếng Anh trong cuộc sống thực tế.
1.2. Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn tiếng Anh trong trường
THPT
1.2.1. Quản lý
Khái niệm “ quản lý” được tiếp cận theo nhiều cách khác nhau. Tùy theo
những cách tiếp cận khác nhau mà các nhà khoa học đưa ra những định nghĩa khác
Từ rất nhiều định nghĩa dưới các góc độ khác nhau, chúng ta có thể hiểu một
cách khái quát: “ Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể
quản lý đến đối tượng quản lý trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt
được mục tiêu đề ra”. Hoặc theo cách tiếp cận chức năng có thể hiểu: “ Quản lý
là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng việc thực hiện các chức năng quản
lý: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra”.
Muốn quản lý có hiệu quả thì các biện pháp quản lý phải phù hợp cả ở khía
cạnh tự nhiên và xã hội. Hoạt động quản lý vừa mang tính tất yếu khách quan, vừa
mang tính chủ quan, vừa có tính giai cấp, tính khoa học, tính pháp luật và tính xã
hội rộng rãi. Chúng là những mặt đối lập trong một thể thống nhất. Quản lý cũng
tùy thuộc vào điều kiện tình huống cụ thể để đạt được kết quả tối ưu, thông qua
các nội dung và phương thức hoạt động cơ bản mà nhờ đó chủ thể quản lý tác
động đến các đối tượng quản lý. Đó chính thực hiện các chức năng cơ bản của
quản lý: Lập kế hoạch - Tổ chức - Chỉ đạo - Kiểm tra một cách lôgic, đan xen và
phối hợp bổ sung cho nhau.
1.2.2. Quản lý hoạt động KTĐG môn tiếng Anh của hiệu trưởng
a. Khái niệm về quản lý hoạt động KTĐG môn tiếng Anh của hiệu trưởng
17
* Quản lý hoạt động KTĐG của hiệu trưởng
Như đã trình bày ở trên, hoạt động quản lý là cần thiết đối với mọi lĩnh vực
của cuộc sống. KTĐG trong trường THPT có vai trò vô cùng quan trọng trong
việc xác nhận kết quả học tập của học sinh đồng thời điều chỉnh hoạt động dạy của
thày, hoạt động học của trò và hoạt động quản lý của các nhà lãnh đạo trường học,
nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Quản lý hoạt động KTĐG được coi là
một trong những hoạt động quản lý cơ bản của trường phổ thông.
Trên cơ sở lý luận về quản lý và lý luận về KTĐG, có thể đưa ra khái niệm
về quản lý hoạt động KTĐG như sau: Quản lý hoạt động KTĐG là quá trình lập
kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra quá trình KTĐG kết quả học tập nhằm
tiêu KTĐG bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng đã đề ra đối với môn tiếng Anh.”
b. Các chức năng quản lý hoạt động KTĐG môn tiếng Anh của hiệu trưởng
Tiếp cận theo chức năng, quản lý hoạt động KTĐG môn tiếng Anh của hiệu
trưởng có 4 chức năng: Lập kế hoạch, chỉ đạo, tổ chức và kiểm tra
- Lập kế hoạch KTĐG môn tiếng Anh
Kế hoạch KTĐG môn tiếng Anh phải được hình thành ngay từ đầu năm học,
thực hiện đúng quy định của Thông tư 58/2011/BGD&ĐT ngày 12/12/2011 của
Bộ GD&ĐT về quy chế đánh giá, xếp loại học sinh đối với môn tiếng Anh. Kế
hoạch đưa ra cần bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng của Chương trình giáo dục phổ
thông môn tiếng Anh với ba cấp độ: Biết, thông hiểu, vận dụng sáng tạo. Lập kế
hoạch KTĐG môn tiếng Anh một cách chi tiết, từ khâu ra đề, coi thi, tổ chức thi,
hình thức thi, chấm thi, lên điểm và phân công nhiệm vụ. Phổ biến kế hoạch đến
tổ, nhóm chuyên môn và giáo viên tiếng Anh. Trên cơ sở đó, các tổ, nhóm chuyên
môn và mỗi giáo viên lập kế hoạch KTĐG môn tiếng Anh của tổ, nhóm và của cá
nhân.
- Tổ chức KTĐG môn tiếng Anh
19
Việc tổ chức KTĐG môn tiếng Anh của hiệu trưởng cần phân định rõ ràng
chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên và
nhân viên đảm bảo không bị chồng chéo và đúng với chức năng, công việc được
phân công.
- Chỉ đạo việc KTĐG môn tiếng Anh
Chức năng của KTĐG môn tiếng Anh là xác định thật chính xác năng lực của
người học và điều chỉnh, thúc đẩy nâng cao chất lượng dạy học môn học này, do
đó mọi công việc cần phải thực hiện một cách chính xác, chân thực, khách quan.
Trong công tác chỉ đạo KTĐG môn tiếng Anh cần bám sát những qui chế, quy
định, hướng dẫn về KTĐG nói chung và KTĐG môn tiếng Anh nói riêng. Hiện
tiếng Anh.
- Kiểm tra việc thực hiện KTĐG môn tiếng Anh
Kiểm tra là chức năng cuối cùng và vô cùng quan trong trong hoạt động quản
lý. Để công tác KTĐG tránh những sai sót có thể xảy ra và kịp thời xử lý nếu có,
công tác kiểm tra việc KTĐG môn tiếng Anh cần thực hiện thường xuyên, xuyên
suốt năm học.
Công tác kiểm tra của hiệu trưởng bao gồm kiểm tra hoạt động của tổ, nhóm
chuyên môn tiếng Anh trong việc thống nhất nội dung KTĐG, kiểm tra việc biên
soạn, xây dựng ma trận đề thi, các hình thức thi, kiểm tra và kiểm tra, chấm bài,
lên điểm của giáo viên, kiểm tra công tác tổ chức thi, công tác coi thi, kiểm tra
công tác tổng kết điểm, nhận xét, đánh giá của giáo viên. Kiểm tra việc đổi mới
KTĐG, kiểm tra xem việc đánh giá của giáo viên đã tập trung thúc đẩy sự tiến bộ
của học sinh chưa, có kiểm tra được các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết của các em
không…
c. Những vấn đề cần lưu ý đối với quản lý hoạt động KTĐG môn tiếng Anh
21
Môn tiếng Anh là một môn học liên quan đến việc sử dụng ngôn ngữ và có
tính ứng dụng thực tiễn rất cao, vì vậy, trong công tác quản lý hoạt động KTĐG
môn học này cần chú trọng những vấn đề sau:
- Hoạt động dạy - học tiếng nước ngoài là một quá trình hoạt động liên tục,
có định hướng, có điều khiển cho nên chỉ thông qua việc kiểm tra và đánh giá
thường xuyên mới đảm bảo được quá trình hoạt động đi đúng mục đích.
- Môn Tiếng Anh là môn học liên quan nhiều đến các kỹ năng thực hành, vì
vậy trong quản lý KTĐG môn tiếng Anh cần chú ý đa dạng hóa các hình thức và
nội dung KTĐG, chú trọng xu hướng KTĐG mới, đánh giá quá trình và các hình
thức đánh giá mở cũng như giúp học sinh tự đánh giá.
- Nhà quản lý cần xác định đâu là đích của KTĐG môn tiếng Anh phổ thông.
phù hợp với chương trình THPT.
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn
tiếng Anh
1.3.1. Trình độ, năng lực của giáo viên tiếng Anh
Theo quy định của Bộ GD - ĐT, yêu cầu cơ bản về năng lực giáo viên tiếng
Anh phổ thông bao gồm tập hợp các tiêu chí về kiến thức và kĩ năng giúp cho giáo
viên có căn cứ để phấn đấu nâng cao năng lực nghề nghiệp.
Nội dung yêu cầu gồm 5 lĩnh vực: Kiến thức về môn học và chương trình;
kiến thức về dạy học tiếng Anh; kiến thức về học sinh; giá trị và thái độ nghề
nghiệp; kết nối và rút kinh nghiệm về dạy học tiếng Anh. Cụ thể, giáo viên tiếng
Anh THPT phải đạt bậc 5/6 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt
Nam.
Giáo viên cần hiểu biết những nét cơ bản về văn hóa của các nước nói tiếng
Anh; có khả năng so sánh, đối chiếu với văn hóa Việt Nam và đưa các kiến thức
văn hóa vào việc giảng dạy, biết khai thác và ứng dụng công nghệ thông tin và
truyền thông để hỗ trợ cho việc dạy và học tiếng Anh.
23
Trình độ, năng lực của giáo viên tiếng Anh ảnh hưởng rất lớn đến công tác
chỉ đạo KTĐG trong nhà trường. Để việc quản lý hoạt động KTĐG đạt hiệu quả,
giáo viên tiếng Anh cần phải hiểu và có khả năng lựa chọn các hình thức đánh
giá, xây dựng các đề kiểm tra và thi, tổ chức thực hiện việc đánh giá thường
xuyên, định kì kết quả học tập và năng lực tiếng Anh của học sinh; biết sử dụng
kết quả đánh giá để điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy và học...
1.3.2. Chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn
Tổ chuyên môn là đơn vị cơ sở trực tiếp nhất đối với các hoạt động của giáo
viên, là nền tảng để tổ chức và triển khai thực hiện các hoạt động chuyên môn một
cách cụ thể và hiệu quả. Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong quá trình thực
hiện đổi mới PPDH và KTĐG, là “trung tâm” bồi dưỡng giáo viên nhằm giúp giáo
chức khác. Văn hóa nhà trường liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần
của một nhà trường. Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, triết lý, mục
tiêu, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý… bầu không khí tâm lý.
Văn hóa nhà trường hỗ trợ điều phối và kiểm soát hành vi của các cá nhân
bằng các chuẩn mực, thủ tục, quy trình, quy tắc và bằng dư luận, truyền thuyết do
những thế hệ con người trong tổ chức nhà trường xây dựng lên. Văn hóa nhà
trường ảnh hưởng đến tầm nhìn của nhà quản lý và chi phối cách đề ra các chiến
lược về quản lý các hoạt động của nhà trường trong đó có hoạt động KTĐG. Văn
hóa nhà trường cũng làm tăng hiệu quả các hoạt động trong nhà trường và hoạt
động KTĐG đương nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa nhà trường.
1.3.6. Môi trường văn hoá, xã hội của địa phương
Quản lý hoạt động KTĐG môn tiếng Anh chịu ảnh hưởng rất nhiều của môi
trường văn hóa, xã hội của địa phương nơi trường đứng chân như điều kiện kinh tế
- xã hội, văn hóa – giáo dục, phong tục, tập quán…Đặc biệt, ở khu vực nông thôn
và thành thị có một sự khác biệt không nhỏ về khả năng học tiếng Anh của học
sinh do môi trường văn hóa và cơ hội vận dụng kiến thức ngôn ngữ vào các hoạt
25