Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

Tên đề tài:
T
T TT

T
I. LÝ

V Ơ

ĐỀ TÀ

Thực hiện chỉ thị số 06-CT/TW ngày 7 tháng 11 năm 2006 của Bộ chính
trị về tổ chức cuộc vận động '' Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh "gần 7 năm qua với sự chỉ đạo thường xuyên và chặt chẽ của các cấp ủy
Đảng cuộc vận động đã đạt kết quả bước đầu, và kết quả cuộc vận động đã
khẳng định việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là rất
quan trọng và cần thiết đặc biệt đối với thế hệ trẻ trong giai đoạn hiện nay.
Đặc biệt để tiếp tục đẩy mạnh hơn, cuộc vận động học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Bộ chính trị ban hành chỉ thị số 03- CT/TW
ngày 14 tháng 5 năm 2011 trong đó đã nêu rõ nhiệm vụ cần thực hiện “Coi
trọng việc giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ, Cấp ủy chính quyền mặt
trận tổ quốc và đoàn thể các cấp có biện pháp cụ thể để tổ chức chỉ đạo thực
hiện tốt việc giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ theo tấm gương đạo đức
Bác Hồ”(trích chỉ thị 03)
Chỉ thị số 40/CT – BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của bộ trưởng Bộ
giáo dục và Đào tạo về việc triển khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học
thân thiện học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013
Qua 5 năm thực hiện kế hoạch của Sở giáo dục và Đào tạo về chỉ đạo
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” Với 5 nội

chương trình giáo dục, trong đó có các hoạt động như tập huấn cho giáo viên
chủ chốt để tích hợp các hoạt động giáo dục kỹ năng vào các môn học như giáo
dục công dân, giáo dục ngoài giờ lên lớp, địa lý, văn học ….và việc tổ chức
giảng dạy đã được triển khai thí điểm ở một vài trường và tiến tới đưa vào dạy
đại trà ở các trường trong thời gian tới.
Với các hoạt động giáo dục đó có thể nói các em cũng đã có được những
hiểu biết, những cách thức vận hành các kiến thức xã hội vào cuộc sống một
cách tốt hơn. Xong trong thực tế chúng ta lại vẫn thấy một điều: Học sinh ngày
càng chịu nhiều tác động từ xã hội; những tác động này ngày càng phức tạp của
một xã hội ngày càng phát triển và hội nhập, đó chính là Tệ nạn XH, tội phạm,
đạo đức XH xuống cấp: Liên tục trong thời gian qua trên các mặt báo đăng
những "Hung tin", kể về những đứa con nghịch tử, khiến tất cả mọi người không
khỏi giật mình. Đó là nhứng điều ảnh hưởng rất xấu đến đạo đức của các em.
GV: Bùi Thị Ngọc

2


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

Trong nhà trường không ít các em học sinh cuả chúng ta vẫn vi phạm
pháp luật, vẫn sống thiếu trách nhiệm và thiếu trách nhiệm với chính cả bản thân
mình, vẫn khẳng định mình bằng những trò nghiện ngập, những thói hư tật xấu,
và lối sống buông thả, dối thầy cô, lừa bạn bè, gia đình. Thậm trí có những em
học sinh được coi là học giỏi, thông minh nhưng vẫn vi phạm pháp luật, vẫn có
những hành vi côn đồ với chính bạn của mình vv..Như vậy có thể thấy rằng
không hẳn các em đã thiếu kiến thức, đã không có kỹ năng vậy mà các em vẫn
làm sai, làm liều hoặc không làm gì cả, thơ ơ với cuộc sống và cuộc sống của
chính mình. Vậy các em thiếu cái gì? Thì theo tôi đó chính là giá trị sống là cái “
Đức tâm” là những giá trị sống cốt lõi mà mỗi con người cần có, đó là tình yêu

thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện đối với thế hệ trẻ Việt Nam. Đề tài chính
là kinh nghiệm trong sự say mê và tâm huyết của tôi trong những năm làm công
tác giáo dục, với sáng kiến này tôi tin tưởng rằng nó sẽ là một nguồn tài liệu bổ
ích giúp cho các thầy cô giáo đặc biệt là các thầy cô làm công tác chủ nhiệm và
các đồng chí cán bộ đoàn, trong công tác giáo dục tư tưởng đạo đức cho học
sinh, nó sẽ góp phần làm giàu hơn những kinh nghiệm vốn có của các đồng chí
trong hành trang công tác Đoàn, với sáng kiến này tôi mong muốn có đóng góp
nhỏ bé vào việc nâng cao chất lượng hai mặt giáo dục của nhà trường và mục
tiêu phát triển toàn diện của nhà trường.
II.

ẠM V

Ê

ỨU ĐỀ TÀ

Đề tài dược áp dụng trong năm học 2012 - 2013 tại trường THPT Trưng
Vương, đối tượng chủ yếu của đề tài là 100

học sinh của nhà trường đặc biệt

là đối với những học sinh chưa ngoan ở lứa tuổi từ 16 -18 tuổi.
Nội dung nghiên cứu được giới hạn trong những phạm tr đạo đức cơ bản: Như
Giản dị, hòa bình, hợp tác, khiêm tốn, khoan dung, yêu thương, trách nhiệm,
trung thực, đoàn kết, tôn trọng.
.

Ơ


có ích ?
Nhiều học sinh không biết cách tôn trọng bản thân, tôn trọng Thầy,cô, bạn
bè, không biết cách hợp tác, xây dựng và duy trì tình đoàn kết, không biết cách
suy nghĩ để vững vàng trước những đổi thay của cuộc sống.
Trong nhà trường hiện tượng học sinh cá biệt vẫn còn, t lệ học sinh hạnh
kiểm yếu cao
Về kết quả học lực và hạnh kiểm 2 năm trước khi áp dụng đề tài:
Trường

ọc lực
Giỏi Khá

TB

ạnh kiểm
Yếu

Kém Tốt

Khá

TB

Yếu

Kém

2010 -2011

82


72.6

17.9

7.6

1.9

0

2011 -2012

81

627

557

41

1

990

246

70

1

19

các kh i năm 2011 - 2012

T l
%
4,2

Sổ đầu bài, hồ sơ của hội đồng k

đánh giá

10

học inh
447

11

430

7

1.6

luật, các biên bản của phòng bảo

12

430

đẹp, sự thật, điều thiện của một xã hội; tính chất quy ra được thành tiền của một
vật trong quan hệ buôn bán, đổi chác; độ lớn của một đại lượng, một lượng biến
thiên.Giá trị cuộc sống (hay giá trị sống) là những điều chúng ta cho là quý giá,
là quan trọng, là có ý nghĩa đối với cuộc sống của mỗi người. Giá trị sống trở
thành động lực để người ta nỗ lực phấn đấu để có được nó.
Giá trị sống mang tính cá nhân, không phải giá trị sống của mọi người đều giống
nhau. Có người cho rằng "có tiền bạc là có tất cả". Có người cho rằng tình yêu
thương mới là điều quý giá nhất trên đời. Có người coi trọng lòng trung thực, sự
bình yên…
Như vậy không phải ai cũng nhận thức đúng về giá trị sống: Có bạn trẻ
cho rằng phải hút thuốc lá, phải biết uống rượu bia, biết yêu sớm, phải sành điệu
khi đến trường, phải ăn diện, phải đánh phấn bôi son… phải cầm đầu băng nhóm
nào đó mới là "người h ng", mới có giá trị. Vậy là các bạn đã nhận nhầm giá trị
ảo. Vì vậy, giáo dục để các em học sinh nhận diện đúng đâu là giá trị đích thực
của cuộc sống là một vấn đề hết sức quan trọng trong các nhà trường hiện nay.
Ở Việt Nam chuẩn giá trị sống thường mang ý nghĩa sâu sắc.Theo Hồ Chí
Minh: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, trung với nước, hiếu với dân, nhân
nghĩa, cần c , thông minh, năng động, sáng tạo.
Hiện nay ở nước ta cũng như thế giới người ta đã tổng kết những giá trị sống
đích thực, trở thành những giá trị chung cho nhiều người và toàn xã hội thành 12
giá trị sống đó là : Giản dị, hòa bình, hạnh phúc, hợp tác, khiêm tốn, khoan
dung, tự do, yêu thương, trách nhiệm, trung thực, đoàn kết, tôn trọng.Các giá trị
sống này hoàn toàn ph hợp với chuẩn giá trị sống như lời dạy của Bác.
Như vậy giá trị sống là những phẩm chất tốt đẹp của con người, làm cho
con người trở nên có giá trị và có cuộc sống tốt đẹp hơn. Giá trị sống định
GV: Bùi Thị Ngọc

6



Học tập Giá trị sống làm nền tảng cho kĩ năng sống, để các em biết cách
sử dụng những kĩ năng sống mang lại lợi ích cho bản thân trong sự hài hoà với
lợi ích của gia đình và xã hội.
GV: Bùi Thị Ngọc

7


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

Ở những nơi đã tiến hành học Giá trị sống, nhất định k luật nhà trường
được tôn trọng hơn, ý thức học tập tốt hơn: Học sinh chăm làm bài tập, đi học
đúng giờ, trong lớp giữ trật tự nghe thầy cô giảng bài, đoàn kết với bạn... Quan
hệ Thầy – Trò thân thiết. ..
Về nhà, các em biết thể hiện tình yêu thương, sự tôn trọng, có trách
nhiệm với bản thân và mọi người trong gia đình.
Đặc biệt khi trong mỗi các em có được những “Đức tâm” thì đó là gốc rễ
của mọi vấn đề, nó là nơi khởi nguồn của một cuộc sống lành mạnh, lương
thiện, vui tươi, biết hy sinh và biết cống hiến, biết tôn trọng những gì mình đang
có và phấn đấu vì những điều tốt đẹp trong tương lại, biết sống vì mọi người và
vì cộng đồng.
Giáo dục giá trị sống cho các em học sinh trường THPT Trưng Vương còn là
một vấn đề hết sức quan trọng để từng bước nâng cao chất lượng đạo đức, từ đó
thúc đẩy kết quả học tập của nhà trường, đẩy mạnh hơn nữa sợi dây liên kết
giữa gia đình nhà trường và xã hội, từng bước thực hiện có chiều sâu phong trào
“Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” “ Nhà trường - văn hóa, nhà
giáo - mẫu mực, học sinh - thanh lịch” thực hiện có hiệu quả cuộc vận động
“học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”
2.3. Giáo dục giá trị sống cho học sinh
“ iá trị

chuyên đề của mình. Được sự nhất trí cuả Chi ủy, BGH tôi đã tổ chức những
buổi tập huấn, cho 2 đối tượng một là ban cán sự lớp, BCH đoàn của 30 lớp, hai
là đối tượng học sinh chưa ngoan trong nhà trường. Với ban cán sự lớp tôi tập
huấn và hướng dẫn các em để các em lại tiếp tục tổ chức các buổi sinh hoạt
chuyên đề tại lớp trong các buổi sinh hoạt đoàn. Và đặc biệt tiến hành khảo sát,
định hướng cho các em học sinh toàn trường thông qua những buổi ngoại khóa
dưới cờ …..
Với mong muốn chân thành là đem đến cho các em cách học cảm nhận về
các giá trị sống mà hiện thời chúng đang bị quên theo sức hút của cuộc sống
hiện đại. Trong các buổi tập huấn và ngoại khóa tôi phối hợp với Đoàn trường
luôn bắt đầu là việc tổ chức các trò chơi, các bài trắc nghiệm ngắn để xây dựng
bầu không khí dựa trên nền tảng các giá trị - đó là sự vui vẻ, thấu hiểu lẫn nhau
để tất cả các em đều cảm nhận được tình yêu thương, cảm thấy mình được tôn
trọng và an toàn thoải mái, giúp các em hiểu sâu hiếu đúng và vận hành có hiệu
quả trong học tập và lao động, trong cuộc sống hàng ngày. Vậy chúng ta truyển
tải các giá trị sống đích thực đó đến các em như thế nào? Với khuôn khổ thời
gian có hạn trong một năm học tôi đã chọn và truyền tải đến các em một số
những giá trị cơ bản, quan trọng và ph hợp đối với các em như sau:
2.3.1. Hòa bình
Trước khi vào nội dung này tôi đặt câu hỏi: Em hãy suy nghĩ về sự khác
biệt giữa thế giới hoà bình và thế giới có mâu thuẫn ?
Sau đó tôi kể cho các em nghe một câu chuyện ngụ ngôn: “ ức tranh
ình yên” như sau:

GV: Bùi Thị Ngọc

9


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

GV: Bùi Thị Ngọc

10


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

Hòa bình không đơn giản chỉ là không có chiến tranh. Hòa bình là khi
chúng ta đang sống hòa thuận và không có sự đấu đá lẫn nhau. Nếu mỗi người
trong thế giới được yên ổn, đó sẽ là một thế giới hòa bình.
Hòa bình không có nghĩa là vắng bóng sóng gió mà chính là ta vẫn giữ
được lòng bình an giữa những biến động, hỗn loạn .
Hòa bình còn có nghĩa là đang sống sự tĩnh lặng nội tâm. Hòa bình là tình
trạng bình tĩnh và thư thái của trí óc.
V y đ i với các m h a ình

t đ u t đ u?

Hòa bình bắt đầu từ nơi mỗi người chúng ta. Thông qua thinh lặng và suy
nghĩ đúng đắn về ý nghĩa của hòa bình, chúng ta có thể tìm được nhiều cách để
hiểu rõ hơn về các mối quan hệ của bản thân và biết hợp tác với người khác để
chung sống hòa bình.
ọc inh hãy uy ngh về nguyên nh n của các cuộc xung đột, chiến tranh ?
Chúng ta làm gì để có h à ình ?
Hãy hiểu rõ những việc mình đang làm là đúng hay sai, tránh xa những
điều sai trái để mình không phải đối phó không phải thấp thỏm lo âu, để tâm
trạng bình yên.
Hãy luôn luôn đoàn kết với bạn bè, hiểu bạn bè để từ đó hợp tác với bạn bè,
người thân trong mọi hoạt động, tránh xung đột mâu thuẫn, phải biết kìm chế “
một sự nhịn chín sự lành” phải biết nhường nhịn “ bạn hơn - mình kém”, và hãy

rất giỏi văn chương và âm nhạc, đáng lẽ cậu có thể tiến xa, nếu như...
- Nhưng con vẫn có thể hòa nhập với người khác được mà - Người mẹ
trách nhẹ khi thấy cậu buồi tủi, nhưng tim bà cũng đau xót chẳng khác gì cậu.
Bà thương con biết bao !
- Chẳng lẽ không có cách nào khác để giúp con tôi sao ? Người cha hỏi vị
bác sĩ của gia đình.
- Tôi tin rằng tôi có thể phẫu thuật ghép vành tai nếu như có người hiến
tặng - ông ta đáp.
Thế rồi gia đình cậu bắt đầu tìm kiếm người có thể hy sinh cho cậu đôi tai.
Riêng chàng trai trong lòng khấp khởi hy vọng.
Đã hai năm trôi qua mà không có kể quả gì. Cho đến một hôm, cha cậu bảo:
- Con chuẩn bị đến bệnh viện làm phẫu thuật. Bố mẹ tìm được người hiến
tai cho con rồi. Nhưng người ta bắt phải giữ bí mật.
Cuộc phẫu thuật thành công rất tốt đẹp, và cuộc đời cậu thay đổi từ đó. Cậu
như có thêm sức mạnh và lòng và tự tin. Tài năng của cậu đạt đến đỉnh cao, vinh
GV: Bùi Thị Ngọc

12


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

quang của cậu nối tiếp từ trường phổ thông đến khi cậu học đại học. Sau đó, cậu
lập gia đình và bước vào lĩnh vực ngoại giao.
- Con cần phải biết chứ! Cậu thúc ép cha, con cần biết ai đã cho con quá
nhiều như thế ? Nếu không, con sẽ không thể đền đáp đủ công ơn cho người ta.
- Cha không nghĩ rằng con có thể đến đáp được cho người đó đâu...nhưng
con vẫn chưa được biết, con ạ.
Nhiều năm nữa lại trôi qua, bí mật sâu kín đó vẫn chưa hề hé mở.
Rồi cái ngày người con trai mong mỏi cũng đến. Đó là một trong những

tín cho hay đứa con yêu dấu của mình bị mất tích khi đang làm nhiệm vụ.
“Nhưng mất tích có nghĩa là chưa hi sinh, có thể con mình mất liên lạc với đồng
đội. Làm sao Chúa có thể để mất một đứa con thông minh và ngoan ngoãn của
ta, sự sống của ông lão này”. Ông ngày đêm cầu nguyện và chờ đợi ngày lễ
Giáng sinh sắp đến. Đó là ngày của mơ ước đoàn tụ, ngày xum họp gia đình.
Nhưng chiến tranh khốc liệt ở chỗ nó tàn sát tất cả những tâm hồn tươi đẹp và
mơ ước hạnh phúc bình dị của con người. Anh thanh niên ấy đã hy sinh trong
khi đưa một đồng đội đến nơi cứu thương.
Hoang mang và cô độc, người đàn ông phải đón ngày lễ Giáng sinh sắp
đến trong niềm đau đớn, buồn khổ. Niềm vui của ngày lễ, một ngày mà trước
đây ông và con trai rất mong đợi không tỏa ánh sáng ấm áp trên mái nhà của
người cha nữa. Thế rồi, vào buổi sáng hôm ấy, một tiếng gõ cửa bất thần đánh
thức niềm mong ngóng chờ đợi bấy lâu của ông. Ông mở cửa và một anh lính
hiện lên trước ngưỡng cửa, tay cầm một bọc lớn. Mắt ông có bị hoa không
nhỉ...Không phải là cậu con trai đã hứa hẹn với bố về trong ngày lễ Nô-en...mà
là một người xa lạ. Anh lính tự giới thiệu: “Cháu là bạn của con trai bác. Anh ấy
đã hy sinh bản thân mình dể cứu cháu”.
Anh lính bước vào nhà và mở gói hàng được bọc cẩn thận với một niềm
kính cẩn. Ông già vẫn chưa hết ngạc nhiên: “Con trai bác đã kể chuyện rất nhiều
về niềm đam mê nghệ thuật của bác và anh ấy. Cháu rất xúc động...Chúng con
rất tự hào khi có cha. Món quà của người con anh h ng này là để dành tặng
những người cha anh h ng”. Thì ra anh cũng là họa sĩ. Giấy gói quà bên trong lộ
ra ảnh chân dung của con trai ông. Mặc d , có thể thế giới sẽ không biết đến
hoặc không công nhận tác phẩm này là một kiệt tác nhưng bức tranh là hình ảnh
sống của người con trai, từng nét, từng chi tiết hiện lên sống động, nụ cười tươi
tắn trẻ trung đến ánh mắt long lanh trong sáng, dường như không một thế lực
nào có khả năng dập tắt niềm tin mãnh liệt ở nơi ấy. Anh đang nhìn ông trìu
mến, chan chứa niếm yêu thương và cảm phục. Say sưa ngắm nhìn bức chân
dung, hình ảnh yêu thương của người con trai đã mất, ông quên cả tiễn biệt
chàng trai nọ. Bức tranh được treo phía trên lò sưởi, những bức tranh đáng giá

hơn không?”. Im lặng. “Trả giá lần thứ nhất...trả giá lần thứ hai...không có ai.
Chấm dứt”.
Tiếng búa gõ xuống. Tiếng reo hò vàng dậy khắp phòng, mọi người sốt
ruột” Thôi nào, chúng ta hãy tiếp tục bán đấu giá những kiệt tác này đi.” Người
điều khiển cuộc đấu giá nhìn mọi người tham dự rồi tuyên bố cuộc đấu giá đã
kết thúc. Cả gian phòng nín lặng trong sửng sốt. Sau đó một người lên tiếng:
“Đã chấm dứt, ý ông là sao chứ...Phải chăng là sự lừa dối. Chúng tôi không phải
đến đây vì bức tranh người con trai bình thường của một người vô danh nào đó.
Thế còn những bức tranh này thì sao? Ở đây có rất nhiều tác phẩm trị giá hàng
ngàn đô la”. Người bán đấu giá mỉm cười, từ tốn trả lời: “Chúng tôi tôn trọng di
GV: Bùi Thị Ngọc

15


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

chúc của người quá cố. Theo ý nguyện của người cha, ai mua bức tranh người
con trai thì sẽ được hưởng tài sản quý giá này”. Chỉ khi đó các nhà sưu tập tranh
mới vỡ lẽ và hiểu thấu lời nhắn nhủ sâu sắc từ trái tim của một người cha. Đó là
tình yêu của người cha, người cha đau khổ trong nỗi đau mát mát nhưng vinh
quang khi có người con trai đã hiến dâng cuộc sống của mình vì những người
khác. Điều trái tim của cha muốn nói rằng “Ai gìn giữ được hình ảnh người con
trai của ông, người đó đáng được hưởng tất cả !”.
Từ câu chuyện trên giáo viên đặt câu hỏi để trao đổi các vấn đề trong câu
chuyện từ đó dẫn dắt cho các em thấy được:
Yêu thư ng là gì và giá trị của ự yêu thư ng?
Yêu thương có nghĩa là tôi có thể trở thành người tử tế, biết quan tâm và
hiểu người khác
Tình yêu là nhìn nhận mọi người theo cách tốt đẹp hơn khi em nói là em

Nếu bạn luôn hành động bằng một tình yêu thương thật sự thì bạn sẽ nhận
được sự tin tưởng của những người xung quanh.
Luôn giúp đỡ người khác, giúp đỡ bạn bè trong học tập, trong lao động và
trong những khó khăn của cuộc sống, luôn mong muốn bạn bè c ng tiến bộ.
Các em phải luôn ủng hộ những điều tốt, phản đối những điều xấu, không
so bì tị nạnh
Làm tốt các hoạt động vì cuộc sống cộng đồng, như “ ng hộ người nghèo”
các hoạt động nhân đạo từ thiện, các hoạt động vì môi trường xanh sạch đẹp và
cuộc sống cộng đồng.
Luôn trung thực thật thà, trân thành thẳng thắn với thầy cô bạn bè người
thân và những người xung quanh ta.
Giáo viên lấy dẫn chứng bằng những việc làm cụ thể của các em để học
sinh thấy giá trị của sự yêu thương.
áng tạ ý tư ng: Học sinh tìm và sáng tác bài thơ, bài hát, câu truyện về
tình yêu thương rộng lớn.
2.3.3. Khoan dung
Thế nà là kh an dung?
Khoan dung là sự hiểu biết và độ lượng với người khác và thế giới xung
quanh mình; biết bỏ qua và tha thứ những thiếu sót, lỗi lầm của người khác để
duy trì sự hòa bình, hợp tác và thân thiện.
Khoan dung còn là sự hiểu biết về người khác, dân tộc khác để biết tôn
trọng và chấp nhận sự khác biệt của họ về nhiều mặt (tính cách, văn hóa, tôn
giáo, ngôn ngữ, ….), đồng thời nhận thức được vẻ đẹp của những sự khác biệt đó.
ể ch các m ngh c u chuy n về ự kh an dung:
Chuyện kể rằng, có hai người bạn thân c ng bị lạc đường trong sa mạc. Họ
cứ đi, đi mãi và tới một lúc trong cuộc hành trình, họ bắt đầu tranh cãi với nhau
GV: Bùi Thị Ngọc

17


thẳng được tạo ra bởi sự thiếu hiểu biết.

GV: Bùi Thị Ngọc

18


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

Khoan dung đối với những điều không thuận lợi trong cuộc sống là có khả
năng kiên nhẫn để đương đầu với hoàn cảnh khó khăn; biết chịu đựng những
phiền phức của cuộc sống để đi tới; tức là biết cho qua đi, trở nên nhẹ nhàng,
thanh thản và tiếp tục tiến lên.
Người biết trân trọng những giá trị tốt đẹp ở người khác và nhìn thấy
những điều tích cực trong mọi tình huống.
Khoan dung cũng là 1 biểu hiện của lòng nhân đạo, lòng yêu thương đồng
loại.... thể hiện sự quang minh chính đại, sự rộng lượng, hiếu khách .. Xong
chúng ta c ng cần chú ý rằng: Khoan dung cần có tính giáo dục: không phải cứ
phạm tội mà ăn năn hối lỗi là được tha thứ. Có những lỗi lầm, những tội ác cố
tình cướp đi sinh mạng của con người, phá hu tài sản của xã hội, gây tác hại
trầm trọng chắc không đựợc hưởng sự khoan dung. Sự khoan dung cũng có giới
hạn nhất định . Không thể khoan dung cho những tôị ác tày trời, tội diệt chủng (
Hitle, Pôn Pốt ,Nerô ...) tội hu diệt loài người . Nếu sự khoan dung không giới
hạn sẽ tạo điều kiện cho tội ác phát triển, hoành hành ...sẽ là không công bằng
với những nạn nhân của tội ác , của các thói xấu ....
Trong cuộc sống thường ngày, rất cần có sự khoan dung : Khoan dung
trong quan hệ giữa cha mẹ với con cái, giữa bạn bè với nhau, giữa thầy cô với
các em, giữa nhà nước với công dân. Nhưng muốn sự khoan dung có tác dụng
tốt, cần có các thể chế, quy tắc, luật pháp nghiêm khắc đi kèm để bảo vệ người
tốt, bảo vệ xã hội ,bảo vệ đạo đức, thuần phong mỹ tục của chúng ta ... Sự khoan

về lời yêu cầu của vua cha, mẹ Ling giúp chàng kiếm một chiếc chậu, xới đất, và
ươm mầm hạt giống. Hàng ngày, chàng hoàng tử bé nhỏ chăm chỉ tưới nước,
chờ đợi hạt giống nảy mầm. 3 tuần trôi qua, các hoàng tử đã bắt đầu bàn tán sôi
nổi về những cái cây đang lớn, nhưng hạt giống của Ling không hề thay đổi.
Thời gian cứ thế trôi qua, 3 tuần, 4 tuần rồi 5 tuần... vẫn là chiếc chậu đất
trống không. Sáu tháng trôi qua không hề có 1 cái cây nào trong chậu đất của Ling
trong khi các hoàng tử khác đều đã trồng được những cái cây khoẻ mạnh, to lớn.
Ngày qua ngày Ling lặng lẽ chờ đợi phép màu sẽ đến với hạt giống của chàng.
Cuối c ng thời hạn 1 năm đã đến, các hoàng tử đều háo hức mang chậu cây
của mình đến khoe với vua cha. Hoàng tử Ling rất lưỡng lự, chàng không hề
muốn đến gặp nhà vua với một chiếc chậu trống không như vậy. Thấy Ling ủ
dột, mất ăn mất ngủ, mẹ Ling khuyên chàng hãy nói thật với vua cha về cái hạt
giống của mình. Nghe những lời mẹ nói, lòng Ling bỗng nhiên thắt lại, chàng
lặng lẽ mang chiếc chậu trống không đến cung điện.
Vừa đến nơi, chàng choáng ngợp khi rất nhiều chậu cây xinh đẹp với đủ
các hình dáng và kích cỡ đang tranh nhau khoe sắc rực rỡ. Trông thấy Ling đặt
chiếc chậu trống không xuống sàn, các hoàng tử đều cười ồ lên chế nhạo.
GV: Bùi Thị Ngọc

20


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

Rồi nhà vua bước vào cung điện, ông nhìn xung quanh một hồi rồi nói :
Các con yêu quí của ta, quả là những chậu cây xinh đẹp. Ngày hôm nay ta
sẽ chọn ra một hoàng đế xứng đáng nhất.
Bỗng nhiên, ánh mặt nhà vua dừng lại ở Ling - chàng hoàng tử bé nhỏ
đứng nép cuối phòng với chiếc chậu trống. Vua yêu cầu quân lính mời chàng lên
phía trước. Ling vô c ng hoảng sợ, chàng run run bước đi và nghĩ nhà vua có thể

với bạn bè, rồi đưa chuyện về đời tư của người khác, d ng tư liệu về sự riêng tư
của người khác làm vũ khí công kích họ hoặc gây áp lực đối với họ. Với vỏ bọc
của trung thực để nói với ai đó về một sự thật làm họ đau khổ một cách phũ
phàng.vv….
Ở ngoài xã hội thì nhiều người đã thiếu trung thực để khỏi mất đi những
quyền lợi cá nhân, thậm trí là tham ô, thậm trí là nói dối thì họ sẽ được tiền tài,
địa vị xã hội vv .Chính vì vậy để bảo vệ những quyền lợi cá nhân đó thì người
ta tạo nên một “vỏ bọc” để tự bảo vệ mình bằng sự im lặng. Im lặng không nói
sự thật. Im lặng không nêu quan điểm của mình, như vậy nhờ lừa dối, họ tạo
được lớp vỏ hào nhoáng (được người khác thán phục, tôn trọng, có học vị
cao.v.v…). Với lớp vỏ đó thì họ có thể đạt được những nhu cầu của mình: Vị trí
trong xã hội và thậm trí là tiền tài và quyền lực.
Liệu họ có hài lòng không khi họ thừa biết lớp vỏ hào nhoáng đó đều do lừa
dối mà có? Cuộc sống của những con người dối trá đó liệu có thanh thản được
không? Và nếu đến một lúc nào đó sự thật bị phơi bầy thì mọi chuyện sẽ ra sao ?
V y các m phải làm gì?
Phải bước ra khỏi vỏ bọc của sự dối trá, dám chỉ ra sự thật, dám nói lên
chính kiến của mình, dám bảo vệ cái đúng, trung thực với lẽ phải, trung thực với
bản thân và với mọi người trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng có nghĩa là ta đang
gieo niềm tin trong lòng người khác và xứng đáng nhận được sự tin yêu.
Điều gì có thể giúp các m ch ng lại áp lực d thiếu trung thực :
Chống lại áp lực do trung thực bằng sự khéo léo.
Chống lại áp lực do thiếu trung thực bằng lòng tự trọng.
Điều gì

xảy ra khi trung thực?

Có thể vì thế các em phải đương đầu với khó khăn và mất đi một số quyền
lợi. Đó là một áp lực, nhưng các em sẽ nhận về lòng tin và sự tôn trọng của mọi
người . Nói thật đôi khi phải mất đi một số quyền lợi của mình, thậm trí có khi

2.3.6. Khiêm tốn
hiêm t n là gì?
Có ý thức và thái độ đúng mức trong việc đánh giá bản thân, không tự đề
cao, không kiêu căng, tự phụ.
Khiêm tốn là ăn ở, nói năng, làm việc một cách nhẹ nhàng và đơn giản và
có hiệu quả.
Khiêm tốn là khi bạn nhận biết khả năng của mình, nhưng không khoác lác
khoe khoang.
"Khiêm thụ ích, mãn chiêu tổn" (khiêm tốn thì được thêm cho, tự mãn thi
bị mất đi) ; câu danh ngôn này ít nhất cũng lưu truyền cho đến nay được hai
ngàn năm rồi. Đó là một chân lý, thích hợp cho mọi thời đại. Chân lý này đã nêu
GV: Bùi Thị Ngọc

23


Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường THPT Trưng Vương

ra cái lẽ thành công và thất bại của con người. Nhưng không phải mọi người ai
cũng đều nhận ra được bài học bổ ích từ sự khiêm tốn.
Kể cho các em nghe câu chuyện như sau:
Có một đại địa chủ, nhà rất giàu nhưng bao nhiêu đời đều không có văn
hóa. Một năm nọ, tên địa chủ rước một ông thầy đến dạy con học viết chữ. Viết
một nét ngang, ông thầy bảo chữ này đọc là "Nhất", viết hai nét ngang, ông thầy
bảo đây là "Nhị", viết ba nét ngang, lại bảo đây là "Tam". Thằng bé học xong ba
chữ ấy liền lập tức tỏ vẽ dương dương tự đắc, vứt bút chạy đến chỗ cha nó nói :
" Con biết rồi, con biết rồi, không cần làm phiền thầy nữa, uổng phí tiền học
lắm, cho thầy nghỉ dạy đi " Cha nó nghe nói rất mừng, liền theo lời con mà cho
ông thầy thôi dạy.
Một thời gian sau, tên địa chủ định mời một người bà con tên họ Vạn đến

sức của ai mạnh; có nghĩa là nhanh như ngựa nhưng không bao giờ chạy đua với
ngựa để chứng tỏ ai nhanh; có nghĩa là trí tuệ như bậc học sĩ cao nhưng họ sẽ
không tranh đấu với người để chứng tỏ trí tuệ của ai cao thâm.”
Bill Gates: Bill Gates trong buổi nói chuyện, giao lưu với sinh viên Việt
Nam ngày 22/4/2006 tại trường ĐH Bách khoa HN đã nói: 13 tuổi tôi tiếp xúc
với máy tính, khi đó tôi không ước muốn kiếm được bao nhiêu tiền bạc và lập ra
công ty vĩ đại từng nào, chỉ ước muốn là làm sao để cho máy tính trở thành công
cụ hoàn mỹ. Đó là ước mơ của tôi, suốt đời tôi theo đuổi:"Thµnh c«ng lµ
s¸ng t¹o ra c¸i míi, mang l¹i nh÷ng thay ®æi tÝch cùc
cho thÕ giíi nµy.''
ói tóm lại qua nh ng c u chuy n trên ta thấy điều gì? Đó chính là sự
thực hành “Đức khiêm tốn” ở trong các em nó sẽ mang đến rất nhiều lợi ích: đối
xử với người khác với lòng khiêm tốn, cung kính thì càng được người ta kính
trọng hơn. Người khiêm tốn, nhún nhường, không tự cao tự đại thì càng được
người ta tôn kính hơn. Người khiêm tốn, không kiêu ngạo, cuồng vọng thường
đạt được thắng lợi. Người khiêm tốn, không khoe khoang sẽ nêu cao tấm gương
tốt lành. Người khiêm tốn sẽ càng mở rộng kiến thức. Người thời nay cũng sẽ
nhận nhiều ích lợi nếu thực hành đức hạnh khiêm nhường trong lúc làm việc và
đối đãi với người khác hoặc khi học hỏi những điều mới lạ. Một người khiêm
tốn tìm được niềm vui khi lắng nghe người khác. Khiêm tốn làm cho một người
trở nên vĩ đại trong trái tim của nhiều người. Khiêm tốn tạo nên một trí óc cởi
mở. Bằng khiêm tốn bạn có thể nhận ra sức mạnh của bản thân và khả năng của
người khác. Khiêm tốn làm cho một con người trở nên tuyệt vời trong trái tim
người khác.
2.3.7. Hợp tác
p tác là gì?
C ng chung sức giúp đỡ lẫn nhau trong một công việc, một lĩnh vực nào
đó, nhằm một mục đích chung.
GV: Bùi Thị Ngọc