MỞ ĐẦU
Sinh viên ra trường hiện nay đang là vấn đề rất đáng báo động trong xã hội. Câu
hỏi đặt ra ở đây là: Nguyên nhân của việc thất nghiệp của sinh viên là do đâu?
Hậu quả để lại là gì? Vấn đề đó đã gây thiệt hại gì cho những sinh viên đó và sự
phát triển kinh tế của đất nước? Và chúng ta cần phải làm gì để khắc phục tình
trạng trên? Vấn đề này luôn được đánh giá từ nhiều góc độ, vì vậy để đảm bảo
được tính khách quan khi nhìn nhận và đánh giá vấn đề, em xin mạnh dạn chọn
đề tài : “ Nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù nguyên
nhân và kết quả và vân dụng cặp phạm trù này để phân tích vấn đề thất
nghiệp của sinh viên ra trường hiện nay”. Do trình độ hiểu biết của em còn
nhiều hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu xót. Vì vậy, em kính mong
thầy (cô) góp ý, bổ sung để bài làm của em tốt hơn trong những lần sau
NỘI DUNG
Phần 1: Khái niệm cặp phạm trù nguyên nhân – kết quả và mối quan hệ
biện chứng giữa chứng.
1.

Khái niệm nguyên nhân – kết quả:

Nguyên nhân là sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa
các sự vật với nhau gây ra sự biến đổi nhất định.
Nguyên nhân khác với điều kiện. Điều kiện là những yếu tố bên ngoài nguyên
nhân, điều kiện không sinh ra kết quả nhưng nếu thiếu điều kiện thì nguyên nhân
không thể sinh ra kết quả.
Kết quả là những biến đổi xuất hiện ở sự vật do nguyên nhân tạo ra.
2.

Tính chất của mối liên hệ nhân quả:
1



Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả :

Nguyên nhân là cái sinh ra kết quả, nên nguyên nhân có trước kết quả, còn kết
quả bao giờ cũng xuất hiện sau khi nguyên nhân đã xuất hiện.
Kết quả tác động trở lại đối với nguyên nhân: Sau khi xuất hiện,kết quả có tác
động, ảnh hưởng đối với nguyên nhân sinh ra nó theo 2 hướng: thúc đẩy sự hoạt
động của nguyên nhân hoặc cản trở sự hoat động của nguyên nhân.
Trong thực tiễn, liên hệ nhân quả biểu hiện rất phức tạp:
2


•

Một nguyên nhân có thể sinh ra nhiều kết quả hoặc một kết quả có thể

•

do nhiều nguyên nhân tạo nên
Nếu các nguyên nhân tác động cùng chiều thì xu hướng hình thành kết
quả sẽ nhanh hơn, còn nếu tác động ngược chiều thì sẽ hạn chế hoặc
triệt tiêu sự hình thành kết quả

Phân loại nguyên nhân:
-

Nguyên nhân chủ yếu và nguyên nhân thứ yếu:

+ Nguyên nhân chủ yếu là các nguyên nhân mà khi thiếu mặt thì kết quả sẽ
không xảy ra.
+ Nguyên nhân thứ yếu là các nguyên nhân mà khi có mặt của chúng chỉ quyết

Ý nghĩa phương pháp luận:

Mối liên hệ nhân quả có tính khách quan và tính phổ biến, nghĩa là không có sự
vật, hiện tượng nào trong thế giới vật chất lại không có nguyên nhân.
Vì nguyên nhân luôn có trước kết quả nên muốn tìm nguyên nhân của một hiện
tượng nào đấy cần tìm trong những sự kiện những mối liên hệ xảy ra trước khi
hiện tượng đó xuất hiện.
Một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân sinh ra. Những nguyên nhân này có vai
trò khác nhau đối với việc hình thành kết quả. Vì vậy trong hoạt động thực tiễn
chủ thể cần phân loại các nguyên nhân, tìm ra nguyên nhân cơ bản, nguyên nhân
chủ yếu, nguyên nhân bên trong, nguyên nhân bên ngoài, nguyên nhân chủ quan,
nguyên nhân khách quan... Đồng thời phải nắm được chiều hướng tác động của
các nguyên nhân, từ đó có biện pháp thích hợp tạo điều kiện cho nguyên nhân có
tác động tích cực đến hoạt động và hạn chế sự hoạt động của nguyên nhân có tác
động tiêu cực.
Kết quả có tác động trở lại đối với nguyên nhân. Vì vậy, trong hoạt động thực
tiễn, chúng ta cần phải khai thác, tận dụng các kết quả đã đạt được để tạo điều
kiện thúc đẩy nguyên nhân phát huy tác dụng, nhằm đạt mục đích.
Phần 2: Thực trạng vấn đề thất nghiệp của sinh viên ra trường ở nước ta
hiện nay.
4


Trong quý IV-2013, cả nước có 900.000 người thất nghiệp (tăng 48.000 người so
với cùng kỳ 2012) và hơn 1,2 triệu lao động trong độ tuổi thiếu việc làm. Ở
nhóm lao động có trình độ cao đẳng nghề, tỷ lệ thất nghiệp là 7,68%, tăng 1,3
lần so với IV-2012 (tương đương 8.300 người); tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm lao
động có trình độ cao đẳng là 6,74%, tăng 1,3 lần (khoảng 19.200 người); tỷ lệ
thất nghiệp của nhóm lao động có trình độ đại học trở lên là 4,25%, tăng 1,7 lần.
Như vậy, có khoảng 72.000 lao động thuộc nhóm này bị thất nghiệp so với số

Về bản thân và gia đình sinh viên:
a)
•

Nếu xét tới năng lực, trình độ và kỹ năng của các em khi ra trường hiện nay đang
có những sự trì trệ. Một lỗi rất lớn của sinh viên Việt Nam khi tốt nghiệp đó là
sự bị động, họ cũng thường có xu hướng dựa vào hoặc ỷ lại vào bố mẹ, tận dụng
các mối quan hệ của bố mẹ hoặc chờ đợi một công ty, cơ quan nào đó đến tìm
mình.Việc sinh viên theo học chuyên môn hiện tại của mình đôi khi xuất phát từ
một điều ngẫu nhiên, từ kinh nghiệm gia đình, bè bạn hoặc chỉ vì nhu cầu “có
bằng đại học”. Và một điều cố hữu ở những sinh viên là ai cũng muốn trụ lại ở
thành phố,không muốn về phục vụ cho quê hương mình mà họ sẵn sàng làm
những công việc trái ngành thậm trí với mức lương rẻ mạt để có được mức thu
nhập hiếm hoi đủ sống.
Nguyên nhân khách quan:
Từ phía nền kinh tế - xã hội:
b)
•

Trước kia, khi nước ta còn thực hiện chính sách bao cấp,khi đó số lượng trường
đại học không nhiều, sinh viên ra trường ít nên thường được phân công công tác
luôn và nhận lương nhà nước. Nhưng từ khi nhà nước có chính sách mở cửa kinh
tế, nhà nước chuyển sang nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải tự lo tìm
người lao động cho mình, không có sự bao cấp của nhà nước thì vấn đề xin việc
6


trở nên cấp bách hơn. Khi sinh viên ra trường tự kiếm việc làm phù hợp với năng
lực của mình trở nên khó khăn hơn.
•

7


thiếu nguồn tri thức tập trung ở các tỉnh nghèo miền núi. Chính vì thế, nó làm
mất cân bằng phát triển của đất nước,gây ảnh hưởng rất lớn đến tiến trình phát
triển của xã hội.
Sinh viên thất nghiệp ảnh hưởng tới đời sống của cá nhân sinh viên đó, gia đình,
bạn bè, các mối quan hệ xã hội…Mọi người sẽ có những nhận thức không đúng
đắn về việc học, mất niềm tin vào con đường đại học. Có thể nói, “thất nghiệp”
đẩy người lao động đến bần cùng, đến chán nản với cuộc sống, xã hội dẫn họ đến
những sai phạm đáng tiếc…
Thành phố cũng trật hẹp thì ngày càng trật hẹp thêm do sinh viên tìm cho mình
một chỗ đứng đông, nạn thất nghiệp xảy ra nhiều và nó cũng là nguyên nhân gây
phát sinh những tệ nạn xã hội như trộm cắp, cờ bạc, nghiện hút, mại dâm…
3.

Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả của vấn đề sinh
viên ra trường thất nghiệp hiện nay.

Xuất phát từ những nguyên nhân chủ quan đến những nguyên nhân khách quan
đã gây ra hậu quả là tình trạng thất ngiệp của sinh viên ra trường hiện nay.
Từ khi nước ta mở cửa kinh tế, vấn đề kiếm việc làm càng trở lên khó khăn hơn
nên sinh viên ở những tỉnh khác khi tốt nghiệp chỉ muốn trụ lại ở những thành
phô lớn sầm uất và sôi động. Họ làm những việc không phù hợp với mình thậm
chí cả những việc có thu nhập thấp. Chính vì vậy dẫn đến tình trạng ở cung sâu
vùng xa thì càng thiếu nguồn lao động trong khi ở thành phố, nạn thất nghiệp
đầy dãy. Đến đây, chúng ta thấy được tính hai mặt của nền kinh tế thị trường.
Một mặt nó tạo điều kiện cho thành phần kinh tế có khả năng phát triển mạnh
hơn, cạnh tranh cao hơn. Mặt khác, nó có tác động không lớn đến vấn đề xã hội.
Gây ra sự thiếu, thừa “ giả” về lực lượng lao động, mất cân đối về nguồn lao

suy nghĩ “đại học là con đường duy nhất để lập nghiệp”. Những sinh viên ra

9


trường cũng cần có một cách nhìn nhận đúng đắn hơn trong việc chọn cho mình
một nơi làm việc.
Thứ ba, cần có sự quan tâm, giải quyết của Nhà nước và các cơ quan có thẩm
quyền về vấn đề việc làm- một vấn đề nổi cộm hiện nay. Nhà nước cần có những
chính sách hợp lý để tạo điều kiện và thu hút cho sinh viên vào học những ngành
nghề kĩ thuật mà hiện nay một đất nước đang trên con đường công nghiệp hóa,
hiện đại hóa rất cần đến. Nhà nước cũng cần phải tăng cường tạo những cơ hội
xuất khẩu lao động nước ngoài để nâng cao khả năng việc làm cho sinh viên, cân
bằng lao động và việc làm trong nước đồng thời hạn chế tình trạng thất nghiệp ở
nước ta hiện nay.
KẾT LUẬN
Bằng việc vận dụng cặp phạm trù nguyên nhân – kết quả đã cho ta thấy rõ
hơn những nguyên nhân gây ra nạn thất nghiệp của sinh viên ra trường hiện nay,
nó xuất phát từ chất lượng đào tạo chưa tốt, chính sách chưa hợp lý của nhà
nước, cá nhân sinh viên, gia đình và xã hội. Kéo theo đó là những hậu quả ảnh
hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế của nước ta . Đây là vấn đề nóng
bỏng, cấp thiết, có ý nghĩa vô cùng quan trọng đến cuộc sống của những cá nhân,
con người và toàn xã hội. Chính vì vậy, chúng ta cần tích cực học hỏi, không
ngừng cải thiện bản thân để có cách nhìn nhận vấn đề đúng đắn, khách quan nhất
và giải quyết những vấn đề theo đúng hướng và hiệu quả nhất.

10