BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

VAI TRÒ CỦA ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN
TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỊA PHƯƠNG
GS.TS. Đinh Quang Báo
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Tóm tắt: Trong bối cảnh mới của sự phát triển giáo dục, phát triển đội ngũ giáo
viên là quá trình ĐÀO TẠO – BỒI DƯỠNG – SỬ DỤNG. Các cơ sở đào tạo giáo
viên tham gia vào quá trình đó. Để quản lý thống nhất hoạt động đó cần xây dựng hệ
thống ngành SƯ PHẠM cả nước. Mỗi trường đại học địa phương là một đơn vị của hệ
thống đó. Chức năng mỗi đơn vị đó sẽ thay đổi đáp ứng chức năng của hệ thống.
Abstract: In the new context of the development of education, development of
teachers is a process: TRAINING – SUPPORT – USE. The teacher training
institutions involve in the process. For unified management of that’s activities, we
need to build a nation pedagogical system that branches nation. Each local university
is one of the system unit. The function of each unit will change to meet the system's
functions.
Từ khóa: Đại học địa phương, đào tạo giáo viên,
Để bàn luận về vai trò đào tạo giáo viên (ĐTGV) tại các trường đại học địa
phương, trước hết cần đề cập đến khái niệm ĐẠI HỌC ĐỊA PHƯƠNG.
Phân tích khái niệm này cần lựa chọn các dấu hiệu có giá trị lí luận và thực tiễn
về vấn đề phát triển ngành sư phạm và xây dựng đội ngũ giáo viên với vai trò quốc
sách của quốc sách hàng đầu về giáo dục mà Đảng và Nhà nước Việt Nam đã xác
định.
Dấu hiệu đầu tiên xem đại học địa phương là một phần tử cấu trúc của hệ thống
ngành sư phạm Việt Nam. Theo đó, ngành sư phạm phải được thiết kế thành một hệ
thống cấu trúc – chức năng. Mỗi đơn vị cấu trúc của hệ thống phải vừa là một hệ nhỏ,
vừa là phần tử cấu trúc của các hệ lớn hơn liền kề tạo được quan hệ tương tác với các
đơn vị cấu trúc khác trong hệ thống. Chính mối quan hệ tương hỗ này tạo được các

cơ sở là từng trường sư phạm. Trong hệ thống cấu trúc đó có các trường sư phạm trực
thuộc TW, các trường địa phương (vùng, miền, tỉnh, thành phố).
- Các trường sư phạm địa phương trong hệ thống ngành sư phạm có 2 loại: loại
vẫn do TW quản lý, trực tiếp đầu tư và loại trường do địa phương (Tỉnh, Thành phố)
trực tiếp đầu tư, quản lý. Cả 2 loại trường vẫn do Bộ Giáo dục – Đào tạo chỉ đạo thông
qua các quy chế chuyên môn và những quy định về nhiệm vụ phục vụ ngành giáo dục.
- Các trường sư phạm địa phương chủ yếu đào tạo, bồi dưỡng giáo viên cho địa
phương.
Hiện nay do sự phát triển kinh tế - xã hội, phát triển giáo dục; sự phát triển tư
duy quản lý giáo dục, trong đó có quản lý đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng, sử dụng đội
ngũ giáo viên; đổi mới phương tức đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, đã nảy sinh những
vấn đề mới liên quan đến sự phát triển hệ thống ngành sư phạm. Đó là:
- Các trường sư phạm có xu hướng đa ngành, đa lĩnh vực đào tạo và nâng cấp
thành các trường cao đẳng, đại học.
- Một số trường cao đẳng, đại học ngoài ngành sư phạm có tổ chức đào tạo giáo
viên.
- Từ 2 xu hướng trên, việc đào tạo giáo viên không chỉ do các trường sư phạm
đảm nhiệm.

43


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

- Nhu cầu về số lượng giáo viên không còn cấp bách nữa, thậm chí đã dư thừa,
nhất là ở nhiều địa phương nông thôn do xu thế phát triển các khu kinh tế đô thị lớn,
những người trong độ tuổi sinh sản di cư đến các đô thị lớn đó, trẻ em tuổi học đường
ở nông thôn ít đi.

7. Hỗ trợ cập nhật thông tin khoa học, phối hợp triển khai các đề tài, chương
trình khoa học.

44


HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA

8. Tổ chức hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng giáo
viên, cán bộ quản lý giáo dục.
Các chức năng trên chỉ có được khi Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý chặt chẽ
quá trình đào tạo, bồi dưỡng sử dụng giáo viên thông qua công cụ Hệ thống nghành sư
phạm. Quá trình quản lý phải vừa bảo đảm quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo, vừa
phát huy được sức mạnh tổng hợp của hệ thống mà mỗi cơ sở đào tạo, nghiên cứu là
các đơn vị cấu trúc – chức năng.
Đến đây, khái niệm đại học địa phương có thể được định nghĩa theo dấu hiệu:
“đơn vị chức năng trong hệ thống ngành sư phạm”. Là đơn vị của một hệ thống cho
nên việc thực hiện các chức năng như đào tạo, bồi dưỡng đều chịu sự chi phối của các
chức năng cả hệ thống đó. Chỉ khi quản lý theo tiếp cận hệ thống thì vấn đề đào tạo
giáo viên trong các đại học địa phương mới có nhiều ý nghĩa khoa học, thực tiễn mang
tính vĩ mô.
Để cho cả hệ thống và mỗi đơn vị cấu trúc bộc lộ được các chức năng nêu trên,
cần nghiên cứu mô hình cấu trúc hệ thống ngành sư phạm theo nguyên tắc tạo được
quan hệ qua lại giữa các hệ lớn và hệ con. Hệ lớn là cấu trúc tổng thể được mô tả ở sơ
đồ sau:

45


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO