DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP,
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN
PHẦN MỞ ĐẦU
Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đã trở thành xu thế trong
việc xác định nội dung dạy học ở nhà trường phổ thông và trong xây dựng
chương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới. Dạy học tích hợp được xây
dựng trên cơ sở những quan điểm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy
học. Vận dụng hợp lí quan điểm tích hợp trong giáo dục và dạy học sẽ giúp phát
triển các năng lực, giải quyết những vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở
nên có ý nghĩa hơn với học sinh so với việc các môn học, các mặt giáo dục được
thực hiện riêng rẽ. Đối với nền giáo dục Việt Nam hiện nay việc hiểu đúng và
vận dụng phù hợp quá trình tích hợp có thể đem lại những hiệu quả cụ thể đối
với từng phân môn trong nhà trường phổ thông.
PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận và thực tiễn của dạy học tích hợp, vận dụng kiến thức liên
môn để giải quyết các tình huống thực tiễn.
1. Cơ sở lý luận
Dạy học tích hợp, vận dụng kiến thức liên môn được hiểu, là sự kết hợp, tổ
hợp các nội dung từ các môn học trong các lĩnh vực học tập khác nhau thành
một môn tổng hợp mới hoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào những nội
dung vốn có của môn học. Ví như lồng ghép nội dung dân số vào môn Sinh học,
môn Địa lí; nội dung giáo dục môi trường môn Ngữ văn, môn Sinh học, môn
Công dân… Như vậy thông qua dạy học tích hợp liên môn thì những kiến thức,
kỹ năng học được ở môn này có thể sử dụng như những công cụ để nghiên cứu,
học tập các môn học khác.
* Đặc điểm của dạy học tích hợp liên

môn:

- Lấy người học làm trung tâm.

giáo dục theo xu thế giáo dục hiện đại.
- Ứng dụng vào thực tiễn cũng như ứng dụng trong các môn học khác.
- Vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải
ghi nhớ kiến thức một cách máy móc, thụ động.
3. Xu hướng của dạy học tích hợp liên
* Trên thế giới, hiện nay có

môn

hai xu hướng dạy học tích hợp:

- Tích hợp đơn môn, tích hợp đa môn, tích hợp liên môn hoặc tích hợp xuyên
môn.
- Tích hợp nhiều môn học, nhiều lĩnh vực thành một môn tổng hợp mới gồm có
tích hợp liên môn và tích hợp xuyên

môn.

* Ở Việt Nam, trước những yêu cầu có tính pháp lý về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục giáo dục phổ thông sau năm 2015 đã được thể hiện trong các văn
bản, nghị quyết của đại hội Đảng. Đặc biệt mới nhất là trong Nghị quyết 29/NQTW với mục tiêu thay đổi “phương pháp dạy học từ truyền thụ kiến thức sang tổ
chức hướng dẫn định hướng phát triển năng lực nhận thức học sinh”.
III. Thực tế của dạy học tích hợp, vận dụng kiến thức liên môn trong dạy
học môn Ngữ văn hiện nay.
Hiện tại giáo dục của chúng ta vẫn chưa thoát khỏi nền giáo dục “ứng thí”
nên mục tiêu dạy và học môn Ngữ văn vẫn chưa định hướng đúng với vị trí của
nó, việc dạy môn này chủ yếu theo yêu cầu trước mắt của học sinh là để thi tốt
nghiệp, tuyển sinh vào đại học. Số lượng trường đại học tuyển sinh khối C,D…
ít, số ngành liên quan đến Ngữ văn chưa thực sự cuốn hút nên số học sinh ham
mê, do vậy việc dạy học môn Ngữ văn mới chỉ dừng lại ở mức trang bị kiến

Phần lớn các em học môn Ngữ văn vẫn theo xu hướng học thụ động; các em
không tích cực, không chủ động cho việc chuẩn bị, tìm hiểu, khai thác kiến thức
môn học trong các giờ học.
Các em vẫn đang theo xu hướng học lệch của ngành giáo dục “ứng thí”
hiện nay, nên không tích cực hợp tác cho việc chuẩn bị giờ học tích hợp liên
môn hoặc không thể sử dụng kiến thức của các môn “liên quan” như một công
cụ để khai thác kiến thức mới ở môn Ngữ văn.
IV. Kết quả và giải pháp cho dạy học tích hợp liên môn trong dạy Ngữ văn.


* Về phía học sinh :
- Các em học sinh tích cực, chủ động, hứng thú trong việc tìm ra các tri thức
mới với những biểu hiện như: các em sôi nổi, tích cực trao đổi, chủ động bày tỏ
quan điểm.
- Các em được quan sát, trải nghiệm thực tế rồi tự rút ra kiến thức => Hiểu bản
chất, dễ nhớ và nhớ lâu.
- Các kiến thức mới hình thành đều được gắn với những tình huống cụ thể =>
Tăng khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống.
- Phát huy kiến thức ở nhiều môn học => Tạo động lực cho học sinh học toàn
diện các môn, tránh xu hướng học lệch ở các

em.

- Các em được phát triển các năng lực quan sát, năng lực sử dụng ngôn ngữ,
năng lực phán đoán, năng lực thu nhận thông tin, năng lực giao tiếp, năng lực tư
duy sáng tạo…
* Về phía giáo viên:
- Giáo viên được tự tìm hiểu, tự trang bị cho mình cơ sở lí luận của dạy học
tích hợp liên môn.
- Giáo viên được tăng cường trao đổi thảo luận về các kiến thức liên quan để

yêu cá nhân và vận mệnh non sông qua câu chuyện và liên hệ với cuộc sống
hôm nay; Giao tiếp, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân về mối
quan hệ và cách xử lí mối quan hệ giữa tình yêu cá nhân và vận mệnh non sông
đặt ra trong câu chuyện.
- Về thái độ, học sinh có: Tình cảm yêu quí, trân trọng những tác phẩm nghệ
thuật; Niềm tự hào về quá khứ của dân tộc; Lòng yêu quê hương, đất nước, con
người Việt Nam; Mối quan hệ cá nhân với cộng đồng; Ý thức về trách nhiệm
của công dân với cộng đồng, với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với
vấn đề cấp thiết của nhân loại (bảo vệ môi trường). Ý thức bảo tồn di sản văn
hóa của dân tộc.
- Về năng lực, HS có năng lực thực hành bộ môn

như:

+ Cảm thụ, phân tích, giảng bình thơ;
+ Chọn lọc, phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử theo chủ điểm, chủ đề;
+ Quan sát, phân tích, giải thích một cách khoa học các cụm di tích lịch sử;
+ Bình luận vấn đề xã hội về tư tưởng đạo lí, vai trò của cá nhân với cộng
đồng.
1. Mục tiêu liên môn
- HS có vốn kiến thức phong phú, tổng hợp kiến thức lịch sử về đất nước trong
quá khứ và hiện tại.
- HS có năng lực tự học, tự nghiên cứu những vấn đề có tính liên môn chưa
được biên soạn thành bài học trong sách giáo khoa.
- HS có năng lực vận dụng kiến thức liên môn của các môn học khác nhau như
Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân,… để giải quyết các tình huống
thực tiễn đời sống, mối quan hệ và cách xử lí mối quan hệ giữa tình yêu cá nhân
và vận mệnh non sông đặt ra trong câu chuyện.
2. Khuyến nghị


hiệu quả đã góp phần nâng cao một bước chất lượng dạy và học trong nhà trường
phổ thông. Trong quá trình thực hiện, chúng tôi mạnh dạn đưa ra một số kiến nghị
như sau:
1. Đối với tổ, nhóm chuyên môn tăng cường đổi mới nội dung sinh hoạt để dạy thử
nghiệm, rút kinh nghiệm cả về nội dung và phương pháp tổ chức.
2. Bộ và các Sở giáo dục và đào tạo kết hợp tổ chức hội thảo với việc bồi dưỡng
năng lực dạy học tích hợp cho giáo

viên.

3 Các trường Đại học Sư phạm phải xác định năng lực dạy học tích hợp cần đào tạo sinh viên sư
phạm theo hướng nâng cao năng lực dạy học tích hợp liên mô