SỬ DỤNG HIỆU QUẢ SƠ ĐỒ TƯ DUY,TÍCH HỢP KIẾN THỨC
CÁC MÔN LỊCH SỬ,ĐỊA Lí,GIÁO DỤC CễNG DÂN VÀ KĨ NĂNG
SỐNG,TẬP LÀM VĂN,TIẾNG VIỆT VÀO GIẢNG DẠY BÀI:
“QUA ĐÈO NGANG”-NGỮ VĂN 7.
Ngày soạn:11/10/2015
Ngày dạy:12/10/2015
Tiết 29.

Văn bản -

QUA ĐÈO NGANG
(Bà Huyện Thanh Quan)

I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu giá trị tư tưởng - nghệ thuật đặc sắc của bài thơ Đường luật chữ Nôm tả
cảnh ngụ tình tiêu biểu nhất của Bà Huyện Thanh Quan .
B. Trọng tâm kiến thức, kĩ năng.
1. Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Bà Huyện Thanh Quan.
- Đặc điểm thơ Bà Huyện Thanh Quan qua bài thơ Qua Đèo Ngang.
- Cảnh Đèo Ngang và tâm trạng tác giả thể hiện qua bài thơ.
- Nghệ thuật tả cảnh, tả tình độc đáo trong văn bản.
2. Kĩ năng:
- Đọc - hiểu văn bản thơ Nôm viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.
- Phân tích một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong bài thơ.
*Phần tích hợp:
-Tích hợp phân môn địa lí: giúp hs nắm được vị trí địa lí,địa hình,đặc điểm
phát triển kinh tế của ĐN khi xưa qua phác họa của tác giả và di tích,danh thắng
của ĐN ngày nay.
-Tích hợp với môn lịch sử: giúp hs hiểu được bối cảnh XH của đất nước ta
qua 2 triều đại phong kiến Lê-Nguyễn.

Nội dung

sinh
HĐ 1:HDHS đọc và tìm hiểu chung (15)p
I. Đọc – tìm hiểu chung :
*Tích hợp môn lịch sử:

1.Tác giả:

- HS đọc chú thích *

- Bà huyện Thanh Quan tên

?Dựa vào chú thích nêu vài nét

thật là Nguyễn Thị Hinh sống

về tác giả?

ở thế kỉ XIX

-HS dựa vào chú thích trả lời.

- Quê làng Nghi Tàm, nay là

-GV bổ xung: Bà huyện Thanh

quận Tây Hồ - HN
2


và thành công nhất.

luật.
*Tích hợp môn lịch sử :
?Em biết gì về hoàn cảnh ra đời
của bài thơ ?
GV : bài thơ viết khi nhà thơ
dừng chân ở ĐN,vào lúc chiều
tà bóng xế,trên con đường rời
quê hương để vào kinh nhận
chức Cung Trung Giáo Tập(dạy

- Thể thơ: thất ngôn bát cú

học cho các công chúa và cung

Đường luật.

phi),dưới thời vua Minh Mạng.
? Nêu vài nét đánh giá về tp của
bà ?
- GV đọc mẫu- hs đọc (Đọc:
giọng buồn, chậm, ngắt đúng
nhịp 4/3 - 2/2/3)

3. Bố cục: 4 phần:
3


- Tìm hiểu 1số từ khó trong vb-


Ngang ?
HS trình bày- GV bổ xung :ĐN
ở trên

núi Hoành Sơn được

tách ra từ dãy Trường Sơn,cao
256m,dồn đuổi nhau từ Tây
sang Đông,chạy dài ra tận
4


biển,trở thành biên giới tự
nhiên của 2 quốc gia Đại Việt
và Chiêm Thành ngày xưa và
nay là mốc địa giới giữa 2 tỉnh
Hà Tĩnh và Quảng Bình.
? Cảnh đèo Ngang được mtả
vào thời điểm nào trong ngày ?
? Thời điểm đó gợi tâm trạng gì
của t/g?

- bóng xế tà ->buổi chiều

(-> buồn vắng, cô đơn)

muộn

? Ở thời điểm đó cảnh đèo


2. Hai câu thực:

trên?

Lom khom dưới núi, tiều vài

→ Giống cảnh hoang vắng

chú
Lác đác bên sông, chợ mấy

nhưng thiếu những đường nét

nhà

cụ thể
- HS đọc 2 câu tiếp
GV : đèo Ngang ko chỉ được
5


mtả về thời gian, ko gian cảnh

NT: từ láy, đảo ngữ, phép đối.

vật mà còn mtả c/s con người.

(+ Từ láy tạo hình: → gợi sự


giữa núi rừng rậm rạp
+ Lác đác: gợi sự ít ỏi, thưa
thớt của những quán chợ
nghèo.
- Phép đối : Lom khom dưới
núi, tiều vài chú
Thanh B-T
Lác đác bên sông,
chợ mấy nhà

3. Hai câu luận:

-Đảo ngữ (Đảo vị trí C-V của

Nhớ nước đau lòng,con quốc

câu),

quốc

Vài, mấy-> lượng từ chữ số ít.

Thương nhà mỏi miệng, cái

? Sự kết hợp : từ láy phép đối,

gia gia

đảo ngữ... cho ta hình dung c/s
con người ở đây ntn?


TT

TBB

đến ở đây?

→ Tạo sự cân đối cho lời thơ

-> âm thanh, tiếng động của

làm nổi rõ 2 trạng thái cảm

chim cuốc cuốc, chim đa đa

xúc nhớ nước và thương nhà

? Nhận xét NT ở 2 câu thơ này?

của t/g

Nhớ nước

đau lòng,

con

quốc quốc

- NT: ẩn dụ, chơi chữ.


Trời, non, nước

tình

(nhớ thương 1 triều đại đó qua

riêng

(nhà Lê)
+NT chơi chữ: (từ đồng nghĩa):

Không gian bao la,
7

đơn


quốc-nước; gia-nhà

lẻ,

+ Lấy âm thanh tiếng chim-> tả

rộng lớn

ko gian tĩnh lặng…-> Mượn

nhỏ



Tâm sự sâu kín 1 mình mình

tỏ điều gì?

biết. =>Đó là nỗi nhớ nước,

- Một mảnh tình riêng/ Ta với

thương nhà da diết, âm thầm,

ta

lặng lẽ.

(->Giữa khung cảnh ấy con
người lặng lẽ 1 mình đối mặt
với nỗi cô đơn)
? Nhận xét về miêu tả cảnh
quan đó?
- HSTL CH6:
+ Đối lập-> trong sự cô đơn,
nhỏ bé, khắc sâu nỗi buồn
+ Sự tương đồng-> tâm sự
riêng có môi trường phối hợp.
8

lặp ,điệp từ



huyền thoại càng làm cho ĐN
trở nên cuốn hút,vừa có một
chút gì đó bí ẩn khiến những
9


con tim lữ khách thôi thúc tìm
đến để chiêm ngưỡng.
?Từ đó,thế hệ trẻ chúng ta phải
có trách nhiệm,bổn phận gì đối
với di tích,cảnh quan ĐN nói
riêng và các di tích,cảnh quan
khác trên đất nước ta nói
chung?
-HS làm việc độc lập-Trả lời
-GV bổ xung ,chốt kt:
chúng ta phải bảo vệ,giữ
gìn,phát huy,tôn tạo… vẻ đẹp
của di tích,thắng cảnh ĐN nói
riêng và các di tích,thắng
cảnh,di sản văn hóa của đất
nước ta nói chung.Sống thân
thiên,tích

cực

với

môi


3.í ngha:
Bi th th hin tõm trng cụ
- HS c phn ghi nh.

n thm lng, ni nim hoi
c ca nh th trc cnh vt
ốo Ngang.
* Ghi nhớ: SGK/104
IV. Luyn tp :

* Hot ng 5:
HSTL: CH trc nghim:
1. NT ni bt trong cõu 3,4 l:
A. So sỏnh

B. Nhõn h oỏ

C. o ng

D. ip ng

2. Cnh ốo Ngang 2 cõu th u c mt ntn?
A. Tơi tắn, sinh ng

B. Um tựm, rm rp

C. Phong phỳ, đầy sức sống

D. Hoang vắng, thê lơng



5. Hướng dẫn về nhà:
- Học bài: thuộc lòng bài thơ, hiểu giá trị NT, nội dung,ý nghĩa của bài.
- Chuẩn bị tiết sau: Soạn vb "Bạn đến chơi nhà"
----------------------------------------------------------

12


_________________________________

13