Giỏo dc ý thc phỏp lut
cho hc sinh THPT qua bi 6- chng trỡnh GDCD 12

S GIO DC V O TO THANH HểA
TRNG THPT VNH LC

SNG KIN KINH NGHIM:

GIáO DụC ý THứC PHáP LUậT
CHO HọC SINH THPT QUA BàI 6
CHƯƠNG TRìNH GDCD 12 :
CÔNG DÂN VớI CáC QUYềN
Tự DO CƠ BảN

Trng Trung HcPh Thụng Vnh Lc
T: S- a - Giỏo Dc Cụng Dõn
Mụn:
Giỏo Dc Cụng Dõn
Giỏo Viờn: Nguyn Thanh Hi

Nm hc 2012-2013

CNG TI

Nguyn Thanh Hi- giỏo viờn THPT Vnh Lc

1


Giáo dục ý thức pháp luật
cho học sinh THPT qua bài 6- chương trình GDCD 12


2


Giáo dục ý thức pháp luật
cho học sinh THPT qua bài 6- chương trình GDCD 12

Luật Giáo dục khẳng định: “ Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt nam
phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp,
trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi
dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân,đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.
Giáo dục và đào tạo phải là quốc sách hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc.
Do nghành giáo dục có nhiệm vụ: nâng cao dân trí ,đào tạo nhân lực và đào
tạo nhân tài, vì thế giáo dục có nhiệm vụ quan trọng là sự phát triển toàn diện
con người Việt nam trong đó việc hình thành ý thức pháp luật, văn hóa chấp
hành pháp luật- văn hóa pháp lý trong nhân dân. Hoạt động giáo dục pháp luật là
một hoạt động giáo dục cụ thể gắn bó hữu cơ với hoạt động giáo dục nói
chung.Đây là hoạt động có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong chương trình giáo
dục của nền giáo dục Việt nam.
Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng cộng sản Việt nam lần thứ
VIII đã chỉ rõ: “ Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục lòng yêu nước, chủ
nghĩa Mác Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đẩy mạnh giáo dục pháp luật, đạo
đức, thẩm mỹ, môi trường ,dân số, rèn luyện thể chất cho học sinh”.
Trong thời gian qua công tác giáo dục pháp luật trong hệ thống giáo dục
quốc dân đã có những chuyển biến tích cực cả về nội dung, phương pháp và
hình thức tiến hành.
Tuy nhiên trong một thời gian khá dài công tác tuyên truyền, phổ biến và
giáo dục pháp luật trong các nhà trường chưa thực sự được chú trọng đúng mức,

Giáo dục pháp luật tốt không chỉ góp phần ổn định hoạt động của nghành
giáo dục và đào tạo mà còn góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng
giáo dục, góp phần vào việc nâng cao năng lực nguồn nhân lực chất lượng cao
cho đất nước.
Trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đát nước, xây
dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động
giáo dục pháp luật cần được thường xuyên, liên tục.
hiều vấn đề nổi cộm trong xã hội do ảnh hưởng mặt trái của cơ chế thị
trường và nạn bạo lực học đường cũng đang là vấn nạn trong trường học.
Việc triển khai vấn đề giáo dục pháp luật trong trường THPT đã được Bộ giáo
dục và đào tạo định hướng qua cuốn tài liệu “ Phổ biến giáo dục pháp luật trong
môn học giáo dục công dân cấp THPT” năm học 2012-2013.
Tháng 1 năm 2013 hà nước ta đã ban hành luật Phổ biến giáo dục pháp luật
trong môn học giáo dục công dân cấp THPT”
Ở trường THPT Vĩnh Lộc cũng đã triển khai ngay trong năm học 2012-2013
thông qua môn học Giáo dục công dân cả 3 khối.
Tuy thời gian chưa dài song bản thân đã có nhiều cố gắng và cũng đã thu
được một số kết quả nhất định. Thông qua đề tài sáng kiến kinh nghiệm “ Giáo
dục ý thức pháp luật cho học sinh THPT qua bài 6: Công dân với các quyền tự
do cơ bản”
Ý thức giáo dục pháp luật của một bộ phận học sinh chậm tiến đã có bước
chuyển biến đáng kể. Vì vậy thông qua đề tài này, bản thân chỉ ghi chép lại một
số kinh nghiệm đã làm trong năm học 2012-2013 để mọi người cùng bàn bạc và
góp ý thêm cho phù hợp.
2. Mục đích nghiên cứu:
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục pháp luật cho
học sinh THPT qua bài 6: Công dân với các quyền tự do cơ bản. nhằm cho học
sinh xác định được bản thân mình có những quyền cơ bản gì từ đó xác định
được ý thức pháp luật cho chính bản thân khi bước vào ngưỡng cửa cuộc đời.
3.Nhiệm vụ nghiên cứu:

2 l cỏc lp 12 vũn li t 12a1-12a7 s hc sinh cú cht lng u vo cao hn.
II. Thc trng ca vn nghiờn cu
1. Thc trng ca vn nghiờn cu
Giáo dục công dân là một môn học mang tính trừu
t-ợng và khái quát hoá cao. Đặc biệt trong phần giáo
dục pháp luật lớp 12 THPT, với l-ợng kiến thức rộng,
chủ yếu tập trung vào các khái niệm, phạm trù pháp
luật khô cứng, yêu cầu chính xấc tới từng câu chữ với
l-ợng kiến thức rộng, chủ yếu tập trung vào các khái
niệm , phạm trù điều chỉnh các mối quan hệ xã hội
đ-ợc pháp luật điều chỉnh liên quan đến quyền, lợi
ích hợp pháp của các cơ quan, cá nhân, tổ chức mà
không đ-ợc áp dụng trong thực tế nên học sinh rất khó
nhớ, khó tiếp thu nội dung bài học.
Ch-ơng trình GDCD 12 ở tr-ờng THPT có vai trò
quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhận
thức, hành vi
pháp luật và thái độ tôn trọng pháp
luật cho học sinh
( Tài liệu phổ biến giáo dục pháp luật trong môn
GDCD cấp THPT Hà nội tháng 7/2012).
Vì
vậy muốn lôi cuốn học sinh vào bài giảng,
ngoài những hiểu biết sâu sắc, ng-ời giáo viên cần
phải vận dụng linh hoạt các ph-ơng pháp dạy học nhằm
kích thích t- duy sáng tạo, khả năng tự tìm tòi phát
hiện của học sinh.
Không thể phủ nhận đ-ợc tác dụng đ-ợc tác dụng
quan trọng của các ph-ơng pháp truyền thống nhNguyn Thanh Hi- giỏo viờn THPT Vnh Lc


tính đối phó, chiếu lệ và đặc biệt ch-a có sự chuẩn
bị chu đáo, vì thế phần nào ch-a phát huy hết tác
dụng và tính hiệu quả của nó.
Một trong những ph-ơng pháp dạy học mới th-ờng
đ-ợc giáo viên sử dụng, đó là ph-ơng pháp thảo luận
nhóm. Tuy nhiên trong thực tiễn dạy học nói chung và
dạy môn GDCD hiện nay nói riêng, ph-ơng pháp này ch-a
đ-ợc giáo viên áp dụng một cách khoa học, th-ờng mang
tính đối phó, chiếu lệ và đặc biệt ch-a có sự chuẩn
bị chu đáo, vì thế phần nào ch-a phát huy hết tác
dụng và tính hiệu quả của nó.
L mt giỏo viờn ging dy mụn GDCD trng THPT Vớnh Lc hin
nay tụi ó s dng cỏc phng phỏp ny vo nhiu bi ging di nhng hỡnh
thc khỏc nhau nh ch s dng n thun t chc hc sinh tho lun nhúm,
phng phỏp ng nóo , phng phỏp nghiờn cu trng hp in hỡnh, hoc
tho lun nhúm cú s dng phiu hc tp v s dng tranh nh tho lun
nhúm.
Qua thc t ging dy, bn thõn tụi nhn thy trong quỏ trỡnh t chc tho lun
nhúm, phng phỏp ng nóo, phng phỏp nghiờn cu trng hp in hỡnh,

Nguyn Thanh Hi- giỏo viờn THPT Vnh Lc

6


Giỏo dc ý thc phỏp lut
cho hc sinh THPT qua bi 6- chng trỡnh GDCD 12

nu giỏo viờn bit kt hp vi phng phỏp dy hc mi thỡ tớnh hiu qu ca
phng phỏp ny s cao hn, gi hc s sinh ng hn.

thoại,đã được đưa vào để phục vụ con người .Tiếp đó
là hàng loạt những thành tựu KH&KT khác đã lại ra đời
trong đó có máy tính điện tử .
Trong một số thời gian gần đây xã hội loài ng-ời
có sự bùng nổ thông tin
, theo
quan điểm truyền
thống áp dụng cho thời đại ngày nay thì ba nhân tố
cơ bản của nền kinh tế có ý nghĩa quyết định tới sự
phát triển mọi mặt của nền kinh tế-xã hội là đất đai
(bao gồm cả tài nguyên thiên nhiên ),lao động và tbản không còn thực sự đúng nữa .
Ngày nay,ng-ời ta khẳng định rằng : phải là 4
yếu tố then chốt là động lực thúc đẩy sự phát triển
kinh tế
một n-ớc -đất đất đai,lao động,t- bản và
Nguyn Thanh Hi- giỏo viờn THPT Vnh Lc

7


Giỏo dc ý thc phỏp lut
cho hc sinh THPT qua bi 6- chng trỡnh GDCD 12

thông tin,trong đó thông tin đ-ợc xem là một dạng tài
nguyên mới.
Cùng với việc sáng tạo ra hệ thống công cụ mới
,con ng-òi từng b-ớc xây dựng ngành tin học t-ơng ứng
đáp ứng nhiều cho việc khai thác tài nguyên thông tin
với các nội dung, mục tiêu, ph-ơng pháp riêng ngày
càng đa dạng và ứng dụng trong hầu hét các lĩnh vực

a. Mt s khỏi nim giỏo viờn cn lu ý
C s lý lun ca vn giỏo dc ý thc phỏp lut cho hc sinh THPT trc
ht mi giỏo viờn cn phi hiu c cỏc khỏi nim sau:
Phỏp lut : phi c hiu l h thng cỏc quy phm phỏp lut mang tớnh bt
buc chung do h nc ban hnh v dc m bo thi hnh bng chớnh sc
mnh ca h nc, nhm iu chnh cỏc mi quan h phỏt sinh trong tt c
cỏc lnh vc ca i sng xó hi.

Nguyn Thanh Hi- giỏo viờn THPT Vnh Lc

8


Giáo dục ý thức pháp luật
cho học sinh THPT qua bài 6- chương trình GDCD 12

Pháp luật được hiểu là các văn bản luật và văn bản dưới luật từ Hiến pháp đến
các bộ luật, luật, các nghị định ... do Quốc hội và các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền ban hành.
Phổ biến pháp luật là sự chuyển tải những thông tin cụ thể của pháp luật tới
một đối tượng nhất định nhằm đạt tới được một mục đích cụ thể nào đó của Nhà
nước.
Tuyên truyền pháp luật lả chuyển tải những thông tin cụ thể của pháp luật tới
mọi thành viên trong xã hội nhằm đạt được một mục đích cụ thể của hà nước.
Hàng loạt các khái niệm pháp luật mà học sinh phải biết, phải tìm hiểu vì chỉ
có 45 phút/ 1 tiết giảng giáo viên không thể chuyển tải hết thông điệp cần thiết
cho học sinh.
Khái niệm: quyền bất khả xâm phạm về thân thể: đó là quyền không ai bị bắt
nếu không có quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm
sát trừ trường hợp phạm tội quả tang.

Nguyễn Thanh Hải- giáo viên THPT Vĩnh Lộc

9


Giáo dục ý thức pháp luật
cho học sinh THPT qua bài 6- chương trình GDCD 12

* Khi bắt người phạm tội quả tang hoặc người đang bị truy nã thì người nào
cũng có quyền tước vũ khí của người bị bắt.
Một số khái niệm khác giáo viên cũng cần phải nắm được: Khái niệm tuân
thủ pháp luật, khái niệm sử dụng pháp luật, khái niệm thi hành pháp luật, khái
niệm áp dụng pháp luật, khái niệm bộ luật , luật...là gì ?
Khái niệm sử dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật của cá công
dân, cá nhân tổ chức. Các chủ thể pháp luật được chủ động làm những gì mà
pháp luật cho phép , không phụ thuộc vào ý chí của người khác khác.
Thi hành pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật . Các chủ thể pháp luật( là
các cá nhân, tổ chức) phải thực hiện những nghĩa vụ mà pháp luật quy định phải
làm bằng những hành động cụ thể.
Tuân thủ pháp luật : là hình thức thực hiện pháp luật có tính chất cấm đoán,
theo đó các cá nhân tổ chức không được làm những việc , những hành động bị
pháp luật cấm.
Áp dụng pháp luật: là hình thức thực hiện pháp luật mà ở đó các cơ quan nhà
nước có thẩm quyền căn cứ vào các quy định của pháp luật để đề ra các quy
định làm phát sinh ,chấm dứt hoặc thay đổi việc thực hiện các quyền và nghĩa
vụ của cụ thể của các cá nhân, tổ chức.Trong một số trường hợp cá nhân, tổ
chức chỉ có thể thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình thông qua hình thức
sau:
- Các quyền và nghĩa vụ của ông dân không tự phát sinh hay chấm dứt nếu
không có một văn bản, quyết định áp đụng pháp luật của các cơ quan nhà nước

trong sách giáo khoa chỉ nói tới một phía là kẻ phạm tội thế họ phạm tội gì ? với
ai ? ếu học sinh có suy nghĩ sẽ nhìn thấy điều này. Ví dụ :Khái niệm tội phạm
với tội danh giết người nếu chỉ là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định
trong Bộ luật Hình sự, do người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện.
Vậy kẻ giết người đó chưa có đối tượng để giết sao trở thành tội phạm.Trong
sách giáo khoa không thể viết như thế vì rất dễ làm cho học sinh hiểu sai vấn đề.
ếu người giáo viên không chú ý tới điều này cũng rất dễ mắc sai lầm trong khi
lên lớp.
Phân biệt thế nào là bị các, bị can.
Điều 9 Bộ luật Tố tụng Hình sự cũng khẳng định: Không ai bị coi là có tội
khi chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Không ai bị coi
là có tội và phải chịu hình phạt khi chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu
lực pháp luật.
Giáo dục pháp luật là sự chuyển tải những thông tin về các quy định của pháp
luật theo mục đích chung, nhằm mục tiêu nâng cao ý thức pháp luật, để từ đó
hình thành lối sống tuân thủ pháp luật đối với tất cả mọi thành viên trong xã hội.
hư vậy để giáo viên chuyển tải được những tinh túy nhất của pháp luật đẽ
hiểu nhưng phải chính xác, khoa học đảm bảo cho học sinh dễ tiếp thu từ đó mới
chuyển thành hành động chấp hành pháp luật và qua bài 6 các em biết rằng pháp
luật luôn bảo vệ những người luôn biết thực hiện pháp luật và kiên quyết xử lý
người phạm tội.
b. Cơ sở lý luận về giáo dục pháp luật trong các trường THPT
- Cơ sở lý luận chung về vấn đề giáo dục pháp luật cho học sinh THPT:
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI ( năm 1986) đã ghi nhận: “Coi
trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, pháp luật, giáo dục thể chất và quốc
phòng cho học sinh.”
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã chỉ rõ: “ Tăng cường giáo
dục công dân, giáo dục lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác Lê nin và tư tưởng Hồ
Chí Minh. Đẩy mạnh giáo dục pháp luật, đạo đức, thẩm mỹ, môi trường ,dân số,
rèn luyện thể chất cho học sinh”.

lại gần với khu di tích thành nhà Hồ - là di sản văn hóa thế giới vừa được thế
giới công nhận, là điểm đến của nhiều du khác trong và ngoài nước là điều kiện
để giao lưu văn hóa đễ dàng, tiếp thu những tinh hoa văn hóa của bên ngoài
nhưng cũng bị ảnh hưởng không nhỏ của các mặt trái của cơ chế thị trường với
muôn mặt biểu hiện.
Vấn đề cấp bách là lam sao phổ biến được kiến thức pháp luật cho học sinh,
đặc biệt là số học sinh cá biệt xấu, vì chính các em mới là đối tượng đễ sa vào
các tệ nạn xã hội, và dễ vi phạm pháp luật.
Quốc hội khóa X đã thông qua nghị quyết số 40/ 2000/ NQ- QHX ( 09/12/2000
về vấn đề đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.
gày 17/1/2003 Thủ tướng chính phủ đã ra quyết định số 13/ QĐ-TTg , phê
duyệt Chương trình phổ biến giáo dục pháp luật từ năm 2003 đến năm 2007.
ội dung chương trình SGK lớp 12 THPT đã hệ thống được một số nét cơ bản
về pháp luật nước cộng hòa XHC Việt nam.
Trong đó bài 6 thể hiện rõ các quyền tự do cơ bản của công dân sẽ được
chuyển tải tới học sinh và các em sẽ được hiểu biết hơn về pháp luật luôn bảo
vệ cho các quyền tự do cơ bản của công dân.
Đó là quyền được sống , được bảo vệ và đi lại, được tự do ngôn luận, được
sống ở một môi trường lành mạnh, được bảo vệ nhân phẩm và danh dự, được
bảo đảm an toàn cho cá nhân, bí mật cá nhân.
Trường THPT Vĩnh Lộc là ngôi trường nằm cạnh quốc lộ 45 và quốc lộ 217
xuyên sang cửa khẩu quốc tế a - mèo thuận lợi cho phát triển kinh tế văn hóa
xã hội. Lại nằm gần với di tích lịch sử vừa được U ESCO công nhận là di sản
văn hóa của nhân loại nên học sinh càng có cơ hội tiếp xúc với văn hóa bên
ngoài, là nơi có truyền thống hiếu học nên học sinh trường THPT Vĩnh Lộc có
cơ hội học tập và tiếp thu những thành quả, truyền thống lâu đời đó.
Bên cạnh đó mặt trái của cơ chế thị trường với những mặt trái của nó cũng bắt
đầu len lỏi vào trường học ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng công tác giảng
dạy trong nhà trường.
Vấn đề cấp bách ở đây là làm sao phổ biến được kiến thức pháp luật cho học

của nhà trường.
Các lớp 12a2, 12a4. 12a6,12a8, 12a9 hay có học sinh vi phạm nội quy của nhà
trường vì các em luôn muốn khám phá, đua đòi theo cái mới lạ bên ngoài mà
không cần biết hậu quả tiếp theo sẽ là gì? Lại là những lớp có nhiều em bỏ học
đi chơi, đua đòi an chơi, tập làm người lớn..., cá tính và hay bắt chước bên
ngoài.
Đây chính là mầm mống dễ làm các em sa đà vào các tệ nạn xã hội, dễ vi
phạm pháp luật. ội dung giáo dục pháp luật là một phần trong nội dung chương
trình giáo dục các cấp học, đặc biệt là trong cấp học THPT.Giáo dục pháp luật
phải làm thường xuyên trong các trường THPT.
Giáo dục pháp luật tốt không chỉ góp phần ổn định hoạt động của ngành mà
còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Trước yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng nhà nước
pháp quyền XHC và hội nhập quốc tế, công tác phổ biến giáo dục pháp luật
của ngành giáo dục cần được tăng cường thường xuyên, liên tục, ở tầm cao hơn
nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của đất nước.
Bản thân đã tiếp thu, học tập bồi dưỡng thường xuyên năm học 2012 -2013 và
đã đưa chương trình giáo dục pháp luật vào nhà trường.Qua năm hộc 2012-2013
bản thân tôi đã thu được những kết quả bước đầu đáng kể.
Thông qua các hình thức điều tra, thăm dò ý kiến của học sinh bằng cách phát
phiếu thăm dò ý kiến cho 407 học sinh khối 12 :
Phiếu thăm dò ý kiến chia làm 3 ô: Một ô ghi các hành vi ứng xử theo phiếu
tổng hợp điều tra . Một ô ghi phần ý kiến cho là đúng của học sinh, một ô ghi ý
kiến cho là sai của học sinh, tôi thu được số ý kiến như sau:
Hành vi của học sinh

Số ý kiến cho là đúng
của học sinh

Nguyễn Thanh Hải- giáo viên THPT Vĩnh Lộc

359/407

359/407

12/407

12/407

359/407

48/407

359/407

27/407

196/407

359/407

12/407

120/407

287/407

Theo phiếu tổng hợp trên ta thấy số phiếu có ý kiến chấp hành đúng nội quy
và thực hiện tốt các hành vi đạo đức, có xu hướng và mục tiêu học tập đúng đắn
vẫn chiếm sô lượng lớn hơn số học sinh chậm tiến.
Vì thế việc sử dụng các phương pháp dạy học để giáo dục ý thức pháp luật


Nguyễn Thanh Hải- giáo viên THPT Vĩnh Lộc

14


Giáo dục ý thức pháp luật
cho học sinh THPT qua bài 6- chương trình GDCD 12

hà trường đã thực hiện kiên quyết nên học sinh có ý thức chấp hành nội quy
nhà trường tương đối tốt, chiếm tỷ lệ khá cao. Đây là điều đáng khích lệ trong
trường THPT Vĩnh lộc.
Bản thân cúng đã cố gắng tìm tòi nhiều phương pháp dạy học mới để góp
phần nâng cao ý thức học tập pháp luật cho học sinh trong trường THPT.
Trong chương trình bồi dưỡng thường xuyên bản thân đã tiếp thu được những
phương pháp dạy học mới có thể khuyến khích sự sáng tạo của học sinh,
Chương trình môn giáo dục công dân lớp 12 có vai trò quan trọng trong việc
hình thành nhân cách , ý thức công dân chấp hành pháp luật, phát triển nhận
thức có rất nhiều phương pháp dạy học môn GDCD.
Các phương pháp mới đã được thực hiện như phương pháp thảo luận lớp,
phương pháp thảo luận nhóm, các kỹ thuật dạy học tích cực như kỹ thuật khăn
trải bàn, kỹ thuật hỏi chuyên gia, ...
Chúng ta lần lượt tìm hiểu các phương pháp đó phù hợp như thế nào đối với
học sinh THPT Vĩnh lộc qua bài 6 chương trình GDCD 12:
Tác dụng của các phương pháp mới là có thể phát huy tốt các hoạt động của
học sinh, với phương pháp thảo luận lớp thì không cần tốn thời gian thực hiện
phương pháp trong bài 6.
Cách thức tiến hành: Giáo viên nêu vấn đề cần thảo luận.
Học sinh thảo luận ( nêu ý kiến, có thể tranh luận những điều mình chưa rõ,
phản hồi kiến thức.

Bài 6

CÔNG DÂN VỚI CÁC QUYỀN TỰ DO CƠ BẢN

( 4 tiết )
TiÕt 14 tn 14
Ngµy so¹n ...................................
Ngµy ®¨ng ký gi¸o ¸n ...................
Ng-êi dut gi¸o ¸n.......................
I.Mục tiêu bài học:
1.Về kiến thức:
- Nêu được khái niệm, nội dung, ý nghóa của các quyền tự do
cơ bản của công dân: Quyền bất khả xâm phạm về thân
thể; - Trình bày được trách nhiệm của Nhà nước và công
dân trong việc bảo đảm và thực hiện các quyền tự do cơ bản
của công dân.
2.Về kiõ năng:
- Biết phân biệt những hành vi thực hiện đúng và hành vi
xâm phạm quyền tự do cơ bản của công dân.
- Biết tự bảo vệ mình trước các hành vi xâm phạm của người
khác.
3.Về thái độ:
- Có ý thức bảo vệ các quyền tự do cơ bản của mình và
tôn trọng các quyền tự do cơ bản của người khác
- Biết phê phán các hành vi xâm phạm tới các quyền tự do
cơ bản của công dân.
II. Nội dung:
1. Trọng tâm:
- Khái niệm, nội dung, ý nghóa các quyền tự do cơ bản của
công dân, bao gồm: + Quyền bất khả xâm phạm về thân

với GV, nhưng không nhất thiết phải giảng hết cho HS. GV cần
hiểu những nội dung sau:
Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân
Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân
được hiểu là:
Về nguyên tắc, không ai bò bắt nếu không có quyết đònh
của Tòa án, quyết đònh hoặc phê chuẩn của Viện Kiểm
sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang.
Như vậy, trừ trường hợp bắt người đang phạm tội quả tang,
trong mọi trường hợp khác việc bắt người chỉ được tiến hành
khi có quyết đònh của Tòa án, quyết đònh hoặc phê chuẩn
của Viện Kiểm sát .
Để đảm bảo quyền bất khả xâm phạm về thân thể của
công dân, chỉ những người có thẩm quyền theo quy đònh của
pháp luật và chỉ trong một số trường hợp thật cần thiết mà
pháp luật quy đònh mới được tiến hành bắt người:
§ Trường hợp 1: Bắt bò can, bò cáo để tạm giam khi có căn
cứ chứng tỏ bò can, bò cáo sẽ gây khó khăn cho việc điều
tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội.
§ Trường hợp 2: Bắt người trong trường hợp khẩn cấp.
§ Trường hợp 3: Bắt người đang bò truy nã.
Lưu ý, trong ba trường hợp này, thì trường hợp 1 và 3 đòi
hỏi phải có quyết đònh của Toà án, quyết đònh hoặc phê
chuẩn của Viện Kiểm sát trước khi tiến hành bắt người.
Đối với trường hợp bắt người trong trường hợp khẩn cấp thì
đòi hỏi phải có lệnh bắt khẩn cấp của người có thẩm
quyền, đó là Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra
các cấp; người chỉ huy đơn vò quân đội độc lập cấp trung
ương và tương đương; người chỉ huy đồn biên phòng ở hải
đảo và biên giới; người chỉ huy tàu bay, tàu biển khi tàu

Quyền bất khả xâm phạm về thân thể đề cập tới quyền
tự do của công dân, trong đó không ai có thể bò bắt, bò giam
cầm một cách tuỳ tiện, vô căn cứ từ phía cơ quan nhà
nước có thẩm quyền và từ phía người khác. Mọi hành vi bắt
người, giam giữ người trái pháp luật đều bò xử lí theo quy đònh
của pháp luật hình sự.
ï
Trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm các
quyền tự do cơ bản của công dân.
Quyền tự do cơ bản của công dân không chỉ được quy đònh
trong các văn bản pháp luật mà điều quan trọng là phải
được bảo đảm thực hiện một cách hữu hiệu đúng quy đònh
của pháp luật.
III.Phương pháp lên lớp :
Thuyết trình, đàm thoại, thảo luận nhóm, tạo tình huống,
trực quan,
Học sinh thực hiện các phương pháp:
Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận nhóm, tạo tình huống, trực
quan,…
Thực hiện một số kỹ thuật dạy học tích cực:
Kỹ thuật KWL, kỹ thuật khăn trải bản, kỹ thuật hợp tác, Kỹ thuật sơ đồ tư
duy…
IV. Phương tiện lên lớp:
- Tranh, ảnh, sơ đồ, giấy khổ to.
- Có thể sử dụng vi tính, máy chiếu.
V. Tiến trình lên lớp :
1. Ổn đònh tổ chức lớp. Kiểm tra bài cũ:
2. Giới thiệu bài học mới:
Quyền tự do cơ bản là kết quả của một quá trình đấu tranh
lâu dài của mọi dân tộc yêu chuộng tự do trên toàn thế

Cách thức tiến hành
nước và cơng dân.
Thuyết trình, vấn đáp
- Nhằm xác định địa vị pháp lý của cơng
Thảo luận nhóm.
dân trong mối quan hệ giữa Nhà nước và
cơng dân trong xã hội.
Kỹ thuật khăn trải bàn.
- Là cơ sở để xác định các quyền và nghĩa
Kỹ thuật hỏi chun gia.
Giáo viên bằng phương pháp thuyết vụ khác của cơng dân ở mọi cấp độ và
trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
trình, nhanh chóng làm rõ cho học sinh
Các em theo sự chỉ dẫn của giáo
hiểu khái niệm quyền tự do cơ bản của viên, thành lập ra nhóm các ban học
cơng dân là gì ? ( thời gian 3 phút)
sinh giỏi hơn trong học tập để hình
Giáo viên tổ chức thành lập một thành Hội “ Luật sư” nhằm thảo luận
nhóm chun gia làm các “ Luật sư|”. để trả lời tình huống 9 của sách giáo
Chọn các em cần cù , học giỏi hơn các khoa trang 66.
bạn khác trong lớp.
Học sinh sẽ thảo luận trả lời => phải
Giáo viên u cầu học sinh trong lớp bám được nội dung:
chuẩn bị 1 đến 2 câu hỏi tình huống Khơng ai được tự ý bắt giam giữ người
liên quan đến quyền bất khả xâm phạm khi chưa có đủ bằng chứng phạm tội.
về thân thể của cơng dân để hỏi các Nếu học sinh nào nêu thêm được ý: Nếu
bắt người phải có lệnh bắt thì có thể khen
“Luật sư”.
Cho học sinh thảo luận bài tập tình học sinh đó có nắm được một số ý trong Bộ
huống số 9 trang 66 sách giáo khoa luật Tố tụng Hình sự.

thực hiện những quy định của pháp luật và phải
chịu trách nhiệm về những hành vi, quyết định của
mình.
Người làm trái pháp luật trong việc bắt, giam, giữ,
khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án thì tuỳ

b. Nội dung cơ bản của quyền bất
khả xâm phạm về thân thể của cơng
dân:
Học sinh sau khi thảo luận xong
thơng qua kỹ thuật khăn trải bàn phải
nêu được :
Nội dung thứ nhất:
-Khơng một ai, dù ở cương vị nào có quyền

tự ý bắt giam giữ người vì những lý do
khơng chính đáng hoặc do nghi ngờ khơng
hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
có căn cứ.
Giáo viên thuyết trình cho học sinh
-Tự tiện bắt giam giữ người trái pháp luật là
xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm về
hiểu được:
Quyền tự do cá nhân là quyền cơng dân thân thể của cơng dân, là hành vi trái pháp
luật, , phải bị xử lý nghiêm minh theo quy
trong sinh hoạt,đời sống hàng ngày
, trong có cơng dân được tự mình lựa chọn định của pháp luật.
phong cách sống, nếp sống phù hợp với sở
thích, sở trường của mình trong khn khổ
điều kiện, hồn cảnh của gia đình và các

thơng qua kỹ thuật khăn trải bàn phải
nêu được :
- Trong một số trường hợp cần thiết phải
bắt giam giữ người để giữ gìn trật tự an
tồn xã hội, giữ vững an ninh, để điều tra
tội phạm, để ngăn chặn tội phạm thì những
cán bộ nhà nước có thẩm quyền trong
trường hợp khác việc bắt người
chỉ được tiến hành khi có quyết
đònh của Tòa án, quyết đònh hoặc
phê chuẩn của Viện Kiểm sát .
Để đảm bảo quyền bất khả
xâm phạm về thân thể của công
dân, chỉ những người có thẩm
quyền theo quy đònh của pháp luật
và chỉ trong một số trường hợp
thật cần thiết mà pháp luật quy
đònh mới được tiến hành bắt
người:
§ Trường hợp 1: Bắt bò can, bò cáo

Nguyễn Thanh Hải- giáo viên THPT Vĩnh Lộc

20


Giáo dục ý thức pháp luật
cho học sinh THPT qua bài 6- chương trình GDCD 12
để tạm giam khi có căn cứ chứng
định vơ tội, những tình tiết tăng nặng và

Đối với người đang bị truy nãvà bị bắt quả
tang thì ai cũng có quyền bắt người và phải áp
giải đến cơ quan cơng an hoặc UBND nơi gần
nhất.

đúng là người đã thực hiện tội phạm mà xét
thấy cần phải ngăn chặn ngay việc người đó bỏ
trốn.
- Khi thấy đấu vết của tội phạm ở người hoặc
tại chỗ ở của người bị nghi thực hiện tội phạm
và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó
bỏ trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ.
§ Trường hợp 3: Bắt người đang bò
truy nã.

Học sinh sau khi thảo luận xong thơng
qua kỹ thuật khăn trải bàn phải nêu được
:

C. Ý nghĩa của quyền bất khả xâm
phạm về thân thể của cơng dân.
Học sinh sau khi thảo luận xong
Sau khi cho học sinh thảo luận thơng qua kỹ thuật khăn trải bàn phải
nhóm và kỹ thuật khăn trải bàn,, cử đại nêu được :
diện trả lời theo ý chung nhất mà mỗi
nhóm đã tổng kết thì giáo viên kết luận - Quyền bất khả xâm phạm về thân thể : Quyền
bất khả về thân thể của cơng dân là một trong
cuối cùng về ý nghĩa của quyền bất những quyền tự do quan trọng nhất của con
khả xâm phạm về thân thể của cơng người, liên quan đến quyền được sống trong tự
do của con người, liên quan đến hoạt động của

khả xâm phạm vè thân thể của công dân trong bảng dưới đây:
I
II
a. Xâm phạm tính mạng của người khác
b. Xâm phạm sức khỏe của người khác
c.

Xâm phạm thân thể của người khác

d. Xâm phạm thân thể của người khác

1. Đánh đập người đó đến chết
2. Đánh nhau với người khác gây thương tích
3. Bắt người giải đến cơ quan công an do
nghi nghờ lấy cắp xe đạp.
4. Bắt , giam giữ người, đe dọa đánh đập
người đó.

Giáo viên nên giới thiệu cho học sinh quyền tự do cơ bản là quyền cơ bản nhất
mà con người đã giành được. Pháp luật đã ghi nhận thì bản thân mỗi học sinh
cần giữ gìn nó bằng cách không vi phạm pháp luật để bảo vệ tự do cho chính
mình.
5.Hoạt động tiếp nối:
Dặn dò học sinh về nhà làm bài tập trong SGK và bài tập tình huống mà giáo
viên đưa ra trong tiết trước.
Học sinh biết tôn trọng và thực hiện các quy định của pháp luật về quyền bất
khả xâm phạm về thân thể của công dân.
VI. Hướng dẫn và kiểm tra đánh giá
Dựa vào hệ thống các câu hỏi trong sách giáo khoa để kiểm tra đánh giá.
Rút kinh nghiệm:

cho học sinh THPT qua bài 6- chương trình GDCD 12

Số ý kiến phản ứng bình
thường
Số không có ý kiến

40/407

9,9 %

28/407

6,9 %

Số cho là cần thiết

339/407

83,2%

.
2. Ý kiến đề xuất
- Hoạt động giáo dục pháp luật phải là hoạt động thường xuyên, liên tục
không chỉ là nhiệm vụ của riêng tổ bộ môn GDCD, của các giáo viên trực tiếp
giảng dạy bộ môn GDCD, mà tất cả nghành giáo dục, các cơ quan ban ngành,
các tổ chức xã hội.
- Giáo dục pháp luật tốt không chỉ góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng giáo
ục pháp luật, nhằm tăng cường nhà nước pháp quyền XHC Việt nam ngày
càng vững mạnh.
Vĩnh lộc ngày 4/5/2013

.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................

HẬ XÉT
CỦA HỘI ĐỒ G KHOA HỌC HÀ TRƯỜ G
.................................................................................................................................

....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................

Nguyễn Thanh Hải- giáo viên THPT Vĩnh Lộc

25