I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lời mở đầu:
Luật Giáo dục khẳng định: “ Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt nam
phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp,
trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi
dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân,đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.
Giáo dục và đào tạo phải là quốc sách hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc.
Do nghành giáo dục có nhiệm vụ: nâng cao dân trí ,đào tạo nhân lực và đào
tạo nhân tài, vì thế giáo dục có nhiệm vụ quan trọng là sự phát triển toàn diện
con người Việt nam trong đó việc hình thành ý thức pháp luật, văn hóa chấp
hành pháp luật- văn hóa pháp lý trong nhân dân. Hoạt động giáo dục pháp luật là
một hoạt động giáo dục cụ thể gắn bó hữu cơ với hoạt động giáo dục nói
chung.Đây là hoạt động có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong chương trình giáo
dục của nền giáo dục Việt nam.
Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng cộng sản Việt nam lần thứ
VIII đã chỉ rõ: “ Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục lòng yêu nước, chủ
nghĩa Mác Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đẩy mạnh giáo dục pháp luật, đạo
đức, thẩm mỹ, môi trường ,dân số, rèn luyện thể chất cho học sinh”.
Trong thời gian qua công tác giáo dục pháp luật trong hệ thống giáo dục
quốc dân đã có những chuyển biến tích cực cả về nội dung, phương pháp và
hình thức tiến hành.
Tuy nhiên trong một thời gian khá dài công tác tuyên truyền, phổ biến và
giáo dục pháp luật trong các nhà trường chưa thực sự được chú trọng đúng mức,
cho nên sự hiểu biết pháp luật của học sinh còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình
trạng một số ít học sinh đã vi phạm pháp luật với mức độ ngày càng gia
1
tăng.Trong thời gian tiếp theo chúng ta cần có những biện pháp gì ,dặc biệt là
trong môn học GDCD 12 để năng cao chất lượng giáo dục pháp luật trong học
sinh THPT, từ đó năng cao ý tức chấp hành pháp luật cho học sinh, góp phần
Tháng 1 năm 2013 Nhà nước ta đã ban hành luật Phổ biến giáo dục pháp luật
trong môn học giáo dục công dân cấp THPT”
Ở trường THPT Vĩnh Lộc cũng đã triển khai ngay trong năm học 2012-2013
thông qua môn học Giáo dục công dân cả 3 khối.
Tuy thời gian chưa dài song bản thân đã có nhiều cố gắng và cũng đã thu
được một số kết quả nhất định. Thông qua đề tài sáng kiến kinh nghiệm “ Giáo
dục ý thức pháp luật cho học sinh THPT qua bài 6: Công dân với các quyền tự
do cơ bản”
Ý thức giáo dục pháp luật của một bộ phận học sinh chậm tiến đã có bước
chuyển biến đáng kể. Vì vậy thông qua đề tài này, bản thân chỉ ghi chép lại một
số kinh nghiệm đã làm trong năm học 2012-2013 để mọi người cùng bàn bạc và
góp ý thêm cho phù hợp.
2. Mục đích nghiên cứu:
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục pháp luật cho
học sinh THPT qua bài 6: Công dân với các quyền tự do cơ bản. nhằm cho học
sinh xác định được bản thân mình có những quyền cơ bản gì từ đó xác định
được ý thức pháp luật cho chính bản thân khi bước vào ngưỡng cửa cuộc đời.
3.Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục ý thức pháp luật cho học sinhTHPT
qua bài 6:Công dân với các quyền tự do cơ bản. nhằm cho học sinh xác định
được bản thân mình có những quyền cơ bản gì từ đó xác định được ý thức pháp
luật cho chính bản thân khi bước vào ngưỡng cửa cuộc đời
4. Đối tượng ngiên cứu
3
Cỏc i tng l hc sinh THPT trng THPT Vnh Lc nm hc 2012-
2013 v cỏc bin phỏp giỏo dc nhm nõng cao ý thc chp hnh phỏp lut ca
chớnh cỏc em.
5 Phng phỏp nghiờn cu
- Phng phỏp nghiờn cu lý lun ( thụng qua vic c v phõn tớch cỏc vn bn
cú liờn quan:
kích thích t duy sáng tạo, khả năng tự tìm tòi phát hiện của học sinh.
Không thể phủ nhận đợc tác dụng đợc tác dụng quan trọng của các phơng
pháp truyền thống nh thuyết trình, đàm thoại, nêu gơng, sử dụng đồ dùng trực
quan, thì các phơng pháp hiện đại cũng có ảnh hởng tích cực tới hoạt động của
học sinh nh phơng pháp thảo luận nhóm, phơng pháp động não, phơng pháp
đóng vai, phơng pháp nghiên cứu trờng hợp, phơng pháp tổ chức trò chơi, phơng
pháp dự án và các kỹ thuật dạy học tích cực nh kỹ thuật chúng em biết 3, kỹ
thuật đọc hợp tác, kỹ thuật phòng tranh, kỹ thuật KWL
Các phơng pháp kỹ thuật này có thể đợc học theo nhóm, theo lớp, cá nhân
có thể tổ chức học tập theo nhóm trong hoặc ngoài lớp.
Hiện nay do sự phát triển của công nghệ thông tin vào bài giảng đã cho các
em thấy những vấn đề trong thực tế mà không có giáo án nào bù lấp đợc khoảng
trống đó.
Một trong các phơng pháp dạy học mới thờng đợc giáo viên sử dụng đó là
phơng pháp thảo luận nhóm, phơng pháp động não , phơng pháp nghên cứu trờng
hợp điển hình là phù hợp với với khả năng của giáo viên và học sinh.
Tuy nhiên trong thực tiễn dạy học nói chung và dạy môn GDCD hiện nay
nói riêng, phơng pháp này cha đợc giáo viên áp dụng một cách khoa học, thờng
mang tính đối phó, chiếu lệ và đặc biệt cha có sự chuẩn bị chu đáo, vì thế phần
nào cha phát huy hết tác dụng và tính hiệu quả của nó.
Một trong những phơng pháp dạy học mới thờng đợc giáo viên sử dụng, đó là
phơng pháp thảo luận nhóm. Tuy nhiên trong thực tiễn dạy học nói chung và dạy
môn GDCD hiện nay nói riêng, phơng pháp này cha đợc giáo viên áp dụng một
5
cách khoa học, thờng mang tính đối phó, chiếu lệ và đặc biệt cha có sự chuẩn bị
chu đáo, vì thế phần nào cha phát huy hết tác dụng và tính hiệu quả của nó.
L mt giỏo viờn ging dy mụn GDCD trng THPT Vớnh Lc hin nay
tụi ó s dng cỏc phng phỏp ny vo nhiu bi ging di nhng hỡnh thc
khỏc nhau nh ch s dng n thun t chc hc sinh tho lun nhúm, phng
phỏp ng nóo , phng phỏp nghiờn cu trng hp in hỡnh, hoc tho lun
Cuộc cách mạng công nghiệp trong lịch sử loài ngời đã diễn ra hết sức
chóng vánh, chỉ trong vòng cha đầy 100 năm xã hội loài ngời đã có những thay
đổi diễn ra mau lẹ, trên quy mô lớn khiến nhiều ngời không thể tởng tợng nổi :
Chỉ trong khoảng thời gian ngắn mà máy ghi âm, phim ảnh ,điện thoại, đã đ ợc
đa vào để phục vụ con ngời .Tiếp đó là hàng loạt những thành tựu KH&KT khác
đã lại ra đời trong đó có máy tính điện tử .
Trong một số thời gian gần đây xã hội loài ngời có sự bùng nổ thông tin ,
theo quan điểm truyền thống áp dụng cho thời đại ngày nay thì ba nhân tố cơ
bản của nền kinh tế có ý nghĩa quyết định tới sự phát triển mọi mặt của nền
kinh tế-xã hội là đất đai (bao gồm cả tài nguyên thiên nhiên ),lao động và t bản
không còn thực sự đúng nữa .
Ngày nay,ngời ta khẳng định rằng : phải là 4 yếu tố then chốt là động lực thúc
đẩy sự phát triển kinh tế một nớc -đất đất đai,lao động,t bản và thông tin,trong
đó thông tin đợc xem là một dạng tài nguyên mới.
Cùng với việc sáng tạo ra hệ thống công cụ mới ,con ngòi từng bớc xây dựng
ngành tin học tơng ứng đáp ứng nhiều cho việc khai thác tài nguyên thông tin với
các nội dung, mục tiêu, phơng pháp riêng ngày càng đa dạng và ứng dụng trong
hầu hét các lĩnh vực của đời sống xã hội.Điểm đặc thù của môn khoa học này là
trong quá trình nghiên cứu và triển khai không tách rời với việc sử dụng máy
tính .
Vậy ta hãy cùng nhau tìm hiểu về việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật
vào giảng dạy bộ môn GD CD ở trơng TH PT trong giai đoạn hiện nay,thực
trạng và những kiến giải của bản thân về vấn đề này .
Sự phát triển mạnh mẽ của KH-KT cung với xu thế quốc tế hoá nền kinh tế
thế giới,xu thế hội nhập quốc tế, đặc biệt khi Việt nam gia nhập WTO ,trở thành
thành viên thứ 150 của tổ chức thơng mại thế giới , ngành GD&ĐT không thể
7
đứng ngoài cuộc . Đó là sự nghiệp của toàn nhân loại ,.nó kéo theo sự tụt hậu rất
nhanh của cả một quốc gia,một dân tộc .Có thể nói đây vừa là thời cơ vừa là
thách thức, nó đòi hỏi sự thực dụng trong mọi vấn đề ,tất cả đều có sự đòi hỏi
Khái niệm: quyền bất khả xâm phạm về thân thể: đó là quyền không ai bị bắt
nếu không có quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm
sát trừ trường hợp phạm tội quả tang.
Pháp luật cũng quy định cụ thể có 3 trường hợp bắt, giam giữ người:
Trường hợp 1: Viện kiểm sát, Tòa án trong phạm vi thẩm quyền mà pháp
luật cho phép có quyền quyết định bắt bị can , bị cáo để tạm giam, khi có căn cứ
xác đáng chứng tỏ bị can, bị cáo sẽ gây khó khăn cho việc điểu tra , truy tố và
xét xử hoặc tiếp tục phạm tội.
Trường hợp 2: Bắt người trong trường hợp khẩn cấp theo Điều 81 Bộ luật Tố
tụng Hình sự năm 2003.
“ 1. Trong những trường hợp sau đây thì được bắt khẩn cấp:
a.Khi có căn cứ cho rằng người đó đang chuẩn bị thực hiện tội phạm rất nghiêm
trọng hoặc tội phạm cực kỳ nghiêm trọng.
b. Khi người bị hại hoặc người có mặt tại nơi xảy ra tội phạm chính mắt trông
thấy và xác nhận đúng là người đã thực hiện hành vi tội phạm mà xét thấy cần
ngăn chặn ngay việc người đó bỏ trốn.
c. Khi thấy có đấ vết của tội phạm ở người hoặc tại chỗ ở của bị nghi thực hiện
tội phạm và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó bỏ trốn hoặc tiêu hủy
chưng cứ.
4. Trong mọi trường hợp việc bắt khẩn cấp phải được báo ngay cho Viện
kiểm sát cùng câp bằng văn bản kèm theo tài liệu liên quan đến việc bắt khẩn
cấp để xét phê chuẩn.
Trong thời hạn 12 giờ , kể từ khi nhận được đề nghị phê chuẩn và tài liệu liên
quan đến việc bắt khẩn cấp , Viện kiểm sát phải ra ngay quyết định phê chuẩn
hoặc quyết định không phê chuẩn.
Trường hợp 3:Bắt người đang phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã. Điều
82 Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định:
9
Bắt người đang phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã.
*. Đối với người đang thực hiện phạm tội hoặc ngay sau khi thực hiện tội
quan nhà nước có thẩm quyền, người vi phạm pháp luật hoặc các bên tranh
chấp phải thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.
Ngành luật : Là tổng hợp các quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh các quan
hệ xã hội phát sinh trong một lĩnh vực nhất định của đời sống xã hội.
Bộ luật tố tụng là tổng hợp các quy phạm pháp luật quy định trình tự thủ tục
giải quyết các vụ án dân sự , hình sự, hành chính, hôn nhân và gia đình.
Quy định các quyền tự do cơ bản của công dân thuộc phạm vi điều chỉnh của
bộ luật dân sự, nhưng giải quyết các vụ án hình sự lại thuộc phạm vi điều chỉnh
của Bộ luật tố tụng hình sự.
Bộ luật hình sự chỉ quy định thế nào là tội phạm và các hình phạt tương ứng
với loại hình tội phạm đó.
Bộ luật hình sự quy định tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy
định trong Bộ luật hình sự, do người có đủ năng lực pháp luật hình sự thực hiện,
xâm hại đến các quan hệ xã hội do pháp luật hình sự bảo vệ ( đó là tính mạng ,
tài sản ,danh dự và nhân phẩm của cá nhân, tổ chức, hay của nhà nước.)
Như vậy khái niệm tội phạm phải được cấu thành bởi 4 yếu tố theo quy định
của Bộ luật Hình sự Việt nam đã sủa đổi bổ sung ngày 19/6/2009 chứ không
phải bằng 3 yếu tố như trong sách giáo khoa đã viết: trong đó đã thiếu hẳn yếu
tố khách quan của tội phạm. tội phạm ở đây được hiểu là động từ. khái niệm
trong sách giáo khoa chỉ nói tới một phía là kẻ phạm tội thế họ phạm tội gì ? với
ai ? Nếu học sinh có suy nghĩ sẽ nhìn thấy điều này. Ví dụ :Khái niệm tội phạm
với tội danh giết người nếu chỉ là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định
trong Bộ luật Hình sự, do người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện.
Vậy kẻ giết người đó chưa có đối tượng để giết sao trở thành tội phạm.Trong
sách giáo khoa không thể viết như thế vì rất dễ làm cho học sinh hiểu sai vấn đề.
Nếu người giáo viên không chú ý tới điều này cũng rất dễ mắc sai lầm trong khi
lên lớp.
Phân biệt thế nào là bị các, bị can.
11
Điều 9 Bộ luật Tố tụng Hình sự cũng khẳng định: Không ai bị coi là có tội
trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi
dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
“ Nhằm định hướng cho việc triển khai thực hiện nhiệm vụ phổ biến giáo dục
pháp luật cho học sinh phổ thông, Bộ giáo dục và đào tạo đã xây dựng cuốn tài
liệu : Phổ biến giáo dục pháp luật trong môn học giáo dục công dân cấp THPT”
và đã đưa vào giảng dạy lồng ghép đúng vào năm học 2012-2013 ở các trường
THPT.Yêu cầu là phải lồng ghép được kiến thức pháp luật trong tất cả các bài
học và các đề kiểm tra ở các khối lớp phần các vấn đề xã hội của khối 10 và 11.
Có thể nói đây là yêu cầu mới và cũng rất khó khi giáo viên phải dạy ở các khối
lớp 10 và 11 THPT.
C. Cơ sở thực tiễn và pháp lý của đề tài nghiên cứu
Trường THPT Vĩnh lộc là ngôi trường nằm cạnh quốc lộ 45 và quốc lộ 217,
lại gần với khu di tích thành nhà Hồ - là di sản văn hóa thế giới vừa được thế
giới công nhận, là điểm đến của nhiều du khác trong và ngoài nước là điều kiện
để giao lưu văn hóa đễ dàng, tiếp thu những tinh hoa văn hóa của bên ngoài
nhưng cũng bị ảnh hưởng không nhỏ của các mặt trái của cơ chế thị trường với
muôn mặt biểu hiện.
Vấn đề cấp bách là lam sao phổ biến được kiến thức pháp luật cho học sinh,
đặc biệt là số học sinh cá biệt xấu, vì chính các em mới là đối tượng đễ sa vào
các tệ nạn xã hội, và dễ vi phạm pháp luật.
Quốc hội khóa X đã thông qua nghị quyết số 40/ 2000/ NQ- QHX ( 09/12/2000
về vấn đề đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.
Ngày 17/1/2003 Thủ tướng chính phủ đã ra quyết định số 13/QĐ-TTg , phê
duyệt Chương trình phổ biến giáo dục pháp luật từ năm 2003 đến năm 2007.
Nội dung chương trình SGK lớp 12 THPT đã hệ thống được một số nét cơ bản
về pháp luật nước cộng hòa XHCN Việt nam.
13
Trong đó bài 6 thể hiện rõ các quyền tự do cơ bản của công dân sẽ được
chuyển tải tới học sinh và các em sẽ được hiểu biết hơn về pháp luật luôn bảo
có nhận thức tốt hơn vì thế các em biết tự kiềm chế bản thân và có mục đích học
tập đúng đắn hơn, ý thức lập thân lập nghiệp của các em cao hơn so với các em
học sinh ban cơ bản. Vì thế khi tiếp thu các kiến thức pháp luật thì các em có ý
thức cao hơn trong học tập và thực hiện các kỹ thuật dạy học tốt hơn.
Các lớp 12a1, 12a3, 12a5, 12a7 là các lớp có sụ nhận thức cao hơn vì thế
không bao giờ các em biết vi phạm kỷ luật, không bao giờ biết vi phạm nội quy
của nhà trường.
Các lớp 12a2, 12a4. 12a6,12a8, 12a9 hay có học sinh vi phạm nội quy của nhà
trường vì các em luôn muốn khám phá, đua đòi theo cái mới lạ bên ngoài mà
không cần biết hậu quả tiếp theo sẽ là gì? Lại là những lớp có nhiều em bỏ học
đi chơi, đua đòi an chơi, tập làm người lớn , cá tính và hay bắt chước bên
ngoài.
Đây chính là mầm mống dễ làm các em sa đà vào các tệ nạn xã hội, dễ vi
phạm pháp luật. Nội dung giáo dục pháp luật là một phần trong nội dung chương
trình giáo dục các cấp học, đặc biệt là trong cấp học THPT.Giáo dục pháp luật
phải làm thường xuyên trong các trường THPT.
Giáo dục pháp luật tốt không chỉ góp phần ổn định hoạt động của ngành mà
còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Trước yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng nhà nước
pháp quyền XHCN và hội nhập quốc tế, công tác phổ biến giáo dục pháp luật
của ngành giáo dục cần được tăng cường thường xuyên, liên tục, ở tầm cao hơn
nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của đất nước.
Bản thân đã tiếp thu, học tập bồi dưỡng thường xuyên năm học 2012 -2013 và
đã đưa chương trình giáo dục pháp luật vào nhà trường.Qua năm hộc 2012-2013
bản thân tôi đã thu được những kết quả bước đầu đáng kể.
Thông qua các hình thức điều tra, thăm dò ý kiến của học sinh bằng cách phát
phiếu thăm dò ý kiến cho 407 học sinh khối 12 :
15
Phiếu thăm dò ý kiến chia làm 3 ô: Một ô ghi các hành vi ứng xử theo phiếu
tổng hợp điều tra . Một ô ghi phần ý kiến cho là đúng của học sinh, một ô ghi ý
120/407 287/407
Theo phiếu tổng hợp trên ta thấy số phiếu có ý kiến chấp hành đúng nội quy
và thực hiện tốt các hành vi đạo đức, có xu hướng và mục tiêu học tập đúng đắn
vẫn chiếm sô lượng lớn hơn số học sinh chậm tiến.
Vì thế việc sử dụng các phương pháp dạy học để giáo dục ý thức pháp luật
phải làm sao cực kỳ tế nhị và khéo léo nếu không các em sẽ có sức ép và không
có hứng thú tiêp thu bài học.
Thông qua biểu hiện của các hành vi, ngôn ngữ ứng xử, trang phục của học
sinh, tôi bước đầu đã phân biệt được khả năng của học sinh trong việc tiết chế
hành vi, thực hiện việc chấp hành pháp luật thực sự là gò bó hay coi việc chấp
hành pháp luật là thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình. Trên đây chỉ là số học
sinh trực tiếp bày tỏ ý kiến còn lại số mà không có trong số liệu điều tra trên
16
đây là số học sinh không có ý kiến gì và vì thế các em không bày tỏ ý kiến bản
thân trên phiếu điều tra.
Mức độ năm vững các điều khoản quy định về nội quy của nhà trường cũng
được tôi phát phiếu điều tra và thu được các số liệu sau đây:
Mức độ năm vững được nội
quy điều lệ nhà trường
Số lượng học sinh
khối 12
Tỷ lệ
Biết rất rõ 339/407 83,2%
Biết vừa phải 40/407 9,9 %
Không biết 28/407 6,9 %
Số lượng học sinh có những hành vi đánh nhau trong trường học, không
đồng phục, không chấp hành đúng nội quy nhà trường cũng không phải chiếm
số đông trong nhà trường, đây cũng là điểm tốt của nhà trường trong vấn đề giáo
dục pháp luật trong nhà trường THPT.
dạy cả phương pháp hiện đại và phương pháp truyền thông để làm sáng tỏ hơn
quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, quyền được bảo đảm an toàn và bí mật về
thư tín, điện thoại điện tín
Tùy theo khối lớp và nhận thức của từng lớp mà có phương pháp giảng dạy
hợp lý.
Khối lớp 12 năm học 2012-2013 gồm 9 lớp,nhận thức của từng khác nhau.
Vì thế sự nhận biết về pháp luật cũng không hoàn toàn giống nhau. Bản thân
cũng đã thự hiện các phương pháp và các kỹ thuật dạy học cho phù hợp . Các
lớp 12a1,12a3,12a5 là các lớp có sự nhận thức cao hơn trong hành vi, cách ứng
xử với người khác nên nhận thức của các em về các vấn đề pháp luật, các em
cũng có ý thức học hơn. Các em học sinh lớp 12a2,12a4,12a7, 12a6,12a8,12a9 ý
thức học của các em cũng không thể bằng được các lớp khác nên vấn đề sử dụng
các phương pháp giảng dạy cũng phù hợp hơn, không thể đòi hỏi cao hơn về
kiến thức nhưng lại cho các em giải quyết các bài tập tình huống và các em cũng
hứng thú hơn trong học tập pháp luật.
18
Giải pháp thứ 2: Thiết kế bài giảng trong một giáo án cụ thể là bài 6 chương
trình GDCD 12: Cơng dân với các quyền tự do cơ bản.
Bài 6 CÔNG DÂN VỚI CÁC QUYỀN TỰ DO CƠ BẢN
( 4 tiết )
TiÕt 14 tn 14
Ngµy so¹n
Ngµy ®¨ng ký gi¸o ¸n
Ngêi dut gi¸o ¸n
I.Mục tiêu bài học:
1.Về kiến thức:
- Nêu được khái niệm, nội dung, ý nghóa của các quyền tự do cơ bản của công
dân: Quyền bất khả xâm phạm về thân thể; - Trình bày được trách nhiệm của
Nhà nước và công dân trong việc bảo đảm và thực hiện các quyền tự do cơ
công dân , mà chỉ tìm hiểu một số quyền tự do cơ bản quan trọng đầu tiên đối
với mỗi công dân.
Đây là kiến thức mở rộng, chung, bao quát, cần thiết đối với GV, nhưng
không nhất thiết phải giảng hết cho HS. GV cần hiểu những nội dung sau:
Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân
Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân được hiểu là:
Về nguyên tắc, không ai bò bắt nếu không có quyết đònh của Tòa án,
quyết đònh hoặc phê chuẩn của Viện Kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả
tang.
20
Như vậy, trừ trường hợp bắt người đang phạm tội quả tang, trong mọi
trường hợp khác việc bắt người chỉ được tiến hành khi có quyết đònh của Tòa
án, quyết đònh hoặc phê chuẩn của Viện Kiểm sát .
Để đảm bảo quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân, chỉ
những người có thẩm quyền theo quy đònh của pháp luật và chỉ trong một số
trường hợp thật cần thiết mà pháp luật quy đònh mới được tiến hành bắt
người:
§ Trường hợp 1: Bắt bò can, bò cáo để tạm giam khi có căn cứ chứng tỏ bò
can, bò cáo sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục
phạm tội.
§ Trường hợp 2: Bắt người trong trường hợp khẩn cấp.
§ Trường hợp 3: Bắt người đang bò truy nã.
Lưu ý, trong ba trường hợp này, thì trường hợp 1 và 3 đòi hỏi phải có quyết
đònh của Toà án, quyết đònh hoặc phê chuẩn của Viện Kiểm sát trước khi
tiến hành bắt người.
Đối với trường hợp bắt người trong trường hợp khẩn cấp thì đòi hỏi phải có
lệnh bắt khẩn cấp của người có thẩm quyền, đó là Thủ trưởng, Phó Thủ
trưởng Cơ quan điều tra các cấp; người chỉ huy đơn vò quân đội độc lập cấp
trung ương và tương đương; người chỉ huy đồn biên phòng ở hải đảo và biên
giới; người chỉ huy tàu bay, tàu biển khi tàu bay, tàu biển rời khỏi sân bay,
Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận nhóm, tạo tình huống, trực quan,…
Thực hiện một số kỹ thuật dạy học tích cực:
22
Kỹ thuật KWL, kỹ thuật khăn trải bản, kỹ thuật hợp tác, Kỹ thuật sơ đồ tư
duy…
IV. Phương tiện lên lớp:
- Tranh, ảnh, sơ đồ, giấy khổ to.
- Có thể sử dụng vi tính, máy chiếu.
V. Tiến trình lên lớp :
1. Ổn đònh tổ chức lớp. Kiểm tra bài cũ:
2. Giới thiệu bài học mới:
Quyền tự do cơ bản là kết quả của một quá trình đấu tranh lâu dài của mọi
dân tộc yêu chuộng tự do trên toàn thế giới.
Vậy quyền tự do cơ bản là gì ?
Qua bài 6 Công dân với các quyền tự do cơ bản chúng ta cùng nhau tìm
hiểu giúp chúng ta hiểu được điều này.
3. Tiến trình lên lớp:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1:
Tìm hiểu khái niệm quyền tự do cơ
bản của cơng dân là gì ? Tìm hiểu thế
nào là quyền bất khả xâm phạm về
thân thể của cơng dân ?
Mục tiêu hoạt động:
Tìm hiểu khái niệm quyền tự do cơ
bản của cơng dân là gì ? Tìm hiểu thế
nào là quyền bất khả xâm phạm về
thân thể của cơng dân ?
Cách thức tiến hành
Thuyết trình, vấn đáp
về thân thể của công dân để hỏi các
“Luật sư”.
Cho học sinh thảo luận bài tập tình
huống số 9 trang 66 sách giáo khoa
GDCD 12.
Thông qua quá trình thảo luận của
học sinh, giáo viên chỉ cho học sinh
biết kết luận cuối cùng trong tình
huống số 9 SGK:
Ông trưởng công an xã biết chuyên
cãi nhau và xô xát giũa H và T nên đã
băt H và T về trụ sở UBND, trói tay và
giam trong phòng kín 13 giờ mà không
được tiếp xúc với gia đình và không
được ăn như thế là vi phạm pháp luật.
Ông ta đã vi phạm điểu 12 Bộ luật Tố
tụng Hình sự 2003 sửa đổi bổ sung
- Là cơ sở để xác định các quyền và nghĩa
vụ khác của công dân ở mọi cấp độ và
trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
Các em theo sự chỉ dẫn của giáo viên,
thành lập ra nhóm các ban học sinh
giỏi hơn trong học tập để hình thành
Hội “ Luật sư” nhằm thảo luận để trả
lời tình huống 9 của sách giáo khoa
trang 66.
Học sinh sẽ thảo luận trả lời => phải
bám được nội dung:
Không ai được tự ý bắt giam giữ người
khi chưa có đủ bằng chứng phạm tội.
Quyền tự do cá nhân là quyền cơng dân
trong sinh hoạt,đời sống hàng ngày
, trong có cơng dân được tự mình lựa chọn
phong cách sống, nếp sống phù hợp với sở
thích, sở trường của mình trong khn khổ
điều kiện, hồn cảnh của gia đình và các
nhu cầu trật tự xã hội.
Giáo viên nêu qua được cho học sinh
hiểu ngun tắc cơ bản của Bộ luật Tố
tụng Hình sự:
Trong tố tụng hình sự:
- Bảo đảm quyền bào chữa của bị cáo. Bị
cáo có thể tự bào chữa hoặc nhờ người
khác bào chữa cho mình (Điều 11 Bộ luật
tố tụng hình sự). Cần chú ý là trong một số
trường hợp Tồ án phải u cầu Đồn luật
sư phân cơng Văn phòng luật sư cử người
bào chữa cho bị cáo hoặc đề nghị Uỷ ban
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức thành
viên của Mặt trận cử người bào chữa cho
thành viên của tổ chức mình (khoản 2 Điều
57 Bộ luật tố tụng hình sự);
b. Nội dung cơ bản của quyền bất
khả xâm phạm về thân thể của cơng
dân:
Học sinh sau khi thảo luận xong
thơng qua kỹ thuật khăn trải bàn phải
nêu được :
Nội dung thứ nhất:
-Khơng một ai, dù ở cương vị nào có quyền